II SA/WA 887/23

II SA/Wa 887/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Iwona Maciejuk /przewodniczący/
Waldemar Śledzik
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono wydanie  uchwały z naruszeniem prawa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Waldemar Śledzik, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), Protokolant specjalista Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2024 r. sprawy ze skargi N. M. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m.st. W. z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa
Uzasadnienie
N. M. (dalej także, jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m. st. W. nr [...] z dnia [...] lutego 2023 r. w sprawie rozstrzygnięcia wniosku skarżącej o udzielenie pomocy mieszkaniowej w formie zawarcia umowy najmu lokalu.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej uchwały skarżąca prowadząca gospodarstwo jednoosobowe, wystąpiła z wnioskiem o udzielenie pomocy mieszkaniowej w formie wynajęcia lokalu z mieszkaniowego zasobu Miasta. Poinformowała, że zamieszkuje w lokalu nr [...] położonym w budynku przy ul. G. [...]w W., którego właścicielem jest osoba trzecia. W dniu 1 maja 2018 r. zawarła umowę najmu ww. lokalu na czas nieoznaczony. Wówczas w umowie najmu zawarto informację, iż w lokalu będą zamieszkiwać 3 osoby: N. M. i jej 2 synów. Jak wynika z pisma właściciela lokalu dołączonego do wniosku przez skarżącą, po wyprowadzeniu się z lokalu jej synów w styczniu 2020 r., wnioskodawczyni poprosiła o zawarcie nowej umowy najmu lokalu w związku ze zmianą liczby osób zamieszkujących w lokalu. Następnie drogą telefoniczną wypowiedziała umowę najmu lokalu. Właściciel lokalu pismem z dnia 30 sierpnia 2022 r. poinformował skarżącą, że według niego zawarta umowa najmu nie obowiązuje od stycznia 2020 r. na skutek faktycznego wypowiedzenia jej przez najemcę w formie skierowanych sms-ów, jednak z ostrożności procesowej na wszelki wypadek wypowiada umowę w formie pisemnej i jednocześnie żąda zwolnienia lokalu do końca września 2022 r. Obecnie w lokalu zgodnie ze złożonym oświadczeniem zamieszkuje tylko skarżąca.
Organ wezwał skarżącą o dostarczenie (w terminie 30 dni od daty otrzymania pisma) m.in. załącznika nr [...] do wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej. Ponadto w piśmie skarżąca została poinformowana, że zgodnie z § 32 ust. 8 uchwały nr [...] Rady Miasta Stołecznego W. z dnia [...] grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r., poz. 14836, z późn. zm., dalej, jako: uchwała w sprawie zasad wynajmowania lokali), niezłożenie oświadczeń i dokumentów w wyznaczonym terminie umożliwiających przeprowadzenie analizy, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
N. M. nie dostarczyła uzupełnionego załącznika nr 4, informującego o warunkach mieszkaniowych zajmowanego lokalu. Co prawda, zainteresowana podała, że właścicielka lokalu odmówiła wypełnienia załącznika do wniosku dotyczącego zajmowanego lokalu, niemniej to osoba ubiegająca się o pomoc mieszkaniową ma obowiązek wykazać miejsce zamieszkania, a Zarząd Dzielnicy rozstrzygając wniosek każdorazowo musi mieć możliwość dokonania oceny, czy wnioskodawca w miejscu zamieszkania/pobytu spełnia kryteria do uzyskania kwalifikacji do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Dalej organ podał, że w celu uzyskania informacji dotyczących powierzchni mieszkalnej ww. lokalu, potrzebnych do rozstrzygnięcia wniosku, wystąpił do [...] Spółdzielni Mieszkaniowej. Jak wynika z pisma syndyka masy upadłościowej [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, lokal nr [...] przy ul. G. [...]składa się z 1 pokoju, kuchni, przedpokoju i łazienki z wc, a powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 26,7 m2. W ww. piśmie nie została określona powierzchnia mieszkalna przedmiotowego lokalu.
W związku z powyższym, organ uznał, że nie można jednoznacznie ustalić, czy warunki zamieszkania N. M. kwalifikują ją do ich poprawy, tj. czy spełnione jest kryterium metrażowe wskazane § 7 ust. 1 ww. uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali. Natomiast, biorąc pod uwagę parametry podane w planie lokalu nr [...] przy ul. G. [...](załączonym do ww. pisma syndyka masy upadłościowej [...] Spółdzielni Mieszkaniowej) można stwierdzić, że powierzchnia pokoju znajdującego się w lokalu jest większa niż 10 m2 (kryterium metrażowe w przypadku zamieszkiwania 1 osoby w lokalu wynosi nie więcej niż 10 m2 zgodnie z § 7 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali).
Stosownie do § 5 ust. 3 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, o formie udzielenia pomocy mieszkaniowej decyduje wysokość dochodu gospodarstwa domowego.
Łączny średni miesięczny dochód w jednoosobowym gospodarstwie domowym zainteresowanej, w okresie 3 miesięcy poprzedzających złożenie deklaracji, wynosił 1076,67 zł. Łączny dochód uprawniający do uzyskania pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego lokalu (§ 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali) w jednoosobowym gospodarstwie domowym nie może przekraczać kwoty 1636,64 zł. Natomiast łączny dochód uprawniający do uzyskania pomocy mieszkaniowej w formie wynajęcia lokalu na czas nieoznaczony w przypadku gospodarstwa jednoosobowego o (§ 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali) nie może przekraczać kwoty 3030,81 zł.
Dodatkowo, w piśmie z dnia 30 sierpnia 2022 r. właścicielka lokalu poinformowała, że N. M. nie wnosiła opłat czynszowych do Spółdzielni (kwota zaległości wynosiła 9 901,10 zł na koniec sierpnia 2022 r.) oraz czynszu za wynajem lokalu przez 32 miesiące (od stycznia 2020 r. do sierpnia 2022 r.).
Zgodnie zaś z przepisem § 32 ust. 1 pkt 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy.
Skarżąca spełnia kryterium dochodowe określone w § 5 ust. 1 i 2 pkt 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego lokalu. Jednakże wobec braku udokumentowania warunków mieszkaniowych, brak jest możliwości jednoznacznej oceny czy ww. spełnia kryterium metrażowe wskazane przepisem § 7 ust. 1 ww. uchwały. Zgodnie zaś z § 32 ust. 8 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, niezłożenie oświadczeń i dokumentów w wyznaczonym terminie umożliwiających przeprowadzenie analizy, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Natomiast biorąc pod uwagę dane zawarte w planie lokalu, należy stwierdzić, że w tej sprawie kryterium metrażowe nie zostało spełnione.
Mając powyższe na uwadze, Komisja mieszkaniowa negatywnie zaopiniowała wniosek skarżącej, a Zarząd Dzielnicy [...] odmówił zakwalifikowania N. M. do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie zawarcia umowy najmu lokalu.
Z tym rozstrzygnięciem skarżąca nie zgodziła się i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że jej starania o pomoc mieszkaniową sięgają 2018 r. jednakże jej wnioski są oddalane z uwagi na niezłożenie załącznika nr 4 do wniosku. Skarżąca wskazała, że każdorazowo wyjaśniała powody niewypełnienia tego dokumentu. Zdaniem skarżącej dane zawarte w załączniku nr 4 mogą być wypełnione jedynie przez właścicielkę lokalu lub administrację budynku. Uporczywe domaganie się przez Urząd przedłożenia wymienionego załącznika do wniosku, skarżąca traktuje jako wybieg czysto formalny, gdyż podstawowe informacje o warunkach mieszkaniowych najmowanego lokalu zostały określone w umowie najmu, którą przedłożyła wraz z wnioskiem o pomoc mieszkaniową.
Dalej skarżąca podała, że w styczniu 2023 r. na wniosek właścicielki lokalu, sąd skierował przeciwko niej pozew o eksmisję z zajmowanego lokalu. Z treści zaskarżonej uchwały Zarządu Dzielnicy, nie wynika aby okoliczności te były brane pod uwagę przez Zarząd przy podejmowaniu uchwały.
Zdaniem skarżącej, w sytuacji formalnego wymówienia przez właścicielkę umowy najmu oraz wystąpienia na drogę sądową o eksmisję, warunki mieszkaniowe zajmowanego lokalu, określone w załączniku, którego domaga się Urząd, w żadnym stopniu nie określają aktualnych potrzeb mieszkaniowych skarżącej. Natomiast w opisanej sytuacji, to znaczy wymówienie umowy najmu i pozew sądowy o eksmisję, odmowne rozpatrzenie wniosku skarżąca traktuje jako pośrednią akceptację bezumownego zajmowania lokalu mieszkalnego.
Skarżąca stwierdziła, że jej aktualna sytuacja finansowa w żadnym stopniu nie pozwala na prywatny najem innego lokalu. Sytuację tę określają: emerytura w kwocie 68,53 zł miesięcznie oraz umowa zlecenia o pracę z wynagrodzeniem 1632,69 zł miesięcznie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niepodlegającej kognicji sądu administracyjnego, a w przypadku uznania się przez Sąd właściwym do rozpoznania sprawy, o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i odnosząc się do skargi uznał jej zarzuty za pozbawione racji.
Organ podniósł, że w aktach lokalu nr [...] przy ul. G. [...]znajduje się tylko jeden wniosek o udzielenie pomocy mieszkaniowej złożony w 2022 r. Nadto zgodnie z kartą proceduralną [...] "Najem lokalu mieszkalnego z zasobu miasta" gdy lokal, w którym zamieszkuje wnioskodawca, jest lokalem spoza zasobu mieszkaniowego Miasta należy wypełnić załącznik nr [...]. Organ każdorazowo w sytuacji gdy wnioskodawca zamieszkuje w lokalu nienależącym do mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawa wzywa wnioskodawców do przedstawienia załącznika nr [...] informującego o warunkach mieszkaniowych (powierzchni mieszkalnej i użytkowej lokalu, liczbie osób zamieszkujących w lokalu). Po stronie wnioskodawcy należy przedstawienie właściwych dokumentów.
W przypadku wniosku skarżącej organ sam podjął kroki mające na celu ustalenie jej warunków mieszkaniowych — wystąpił z wnioskiem o udzielenie informacji do [...] Spółdzielni Mieszkaniowej. N. M. została poinformowana, że biorąc pod uwagę uzyskane dokumenty należy stwierdzić, że w jej sprawie kryterium metrażowe nie zostałoby spełnione.
Dalej organ wyjaśnił w zaskarżonej uchwale wskazano, że skarżąca zajmuje lokal bez tytułu prawnego, natomiast organ nie miał wiedzy o postępowaniu o eksmisję gdyż skarżąca o tym nie zawiadomiła. Organ zwrócił uwagę, że pierwotnie to skarżąca wypowiedziała umowę najmu ww. lokalu, a także nie wnosiła czynszu za zajmowany lokal. Aktualnie sprawę najmu lokalu rozstrzygnie sąd. W przypadku gdy wyrokiem sądu zostanie przyznane N. M. prawo najmu socjalnego lokalu taki lokal zostanie zapewniony przez m.st. Warszawa.
Dodatkowo wyjaśniono, że zgodnie z przepisami uchwały, wnioskodawca może być zwolniony z kryterium metrażowego m.in. z uwagi na wyjątkowo trudną sytuację społeczną, rodzinną bądź zdrowotną. Skarżąca nie dostarczyła żadnych dokumentów potwierdzających powyższe. Ponadto w złożonym w dniu [...] grudnia 2022 r. oświadczeniu poinformowała, że nie ma złego stanu zdrowia.
W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2024 r. pełnomocnik skarżącej uzupełnił skargę, zarzucając zaskarżonej uchwale naruszenie:
1. art. 7 oraz 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. polegające na pominięciu okoliczności wypowiedzenia umowy najmu lokalu wynajmowanej przez skarżącą z przyczyn wskazanych w art. 11 ust. 2 ustawy o ochronie lokatorów oraz mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, oraz nierozpatrzeniu dowodu w postaci planu lokalu nr [...] przy ul. G. [...]w W., gdy z dokumentu tego wynika jednoznacznie możliwość ustalenia przez organ powierzchni mieszkalnej;
2. art. 77 § 1 w zw. z art. 84 § 1 K.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i w sytuacji braku możliwości ustalenia okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy niepowołanie biegłego celem ustalenia powierzchni mieszkalnej lokalu [...] przy ul. G. [...]w W. na podstawie planu w/w lokalu znajdującego się w aktach sprawy (k.40 akt lokalu);
oraz
3. błędną wykładnię § 32 ust. 8 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali i bezpodstawne przyjęcie, iż brak złożenia załącznika nr [...] do wniosku przez skarżącą uniemożliwiało przeprowadzenie analizy i stanowiło podstawę do odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej;
4. błędne zastosowanie § 7 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali pomimo istnienia wyłączenia w treści § 7 ust 1 co do ustępów wskazanych w § 7 ust. 2-4 ww. uchwały;
5. niezastosowanie § 7 ust. 2 pkt 5 lit. a uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali pomimo wystąpienia przedmiotowej okoliczności i wypowiedzenia umowy najmu lokalu zamieszkiwanego przez skarżącą z przyczyn wskazanych w art. 11 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego;
6. błędną wykładnię § 32 ust 1 pkt 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali i bezpodstawne przyjęcie, iż fakt nie zapłacenia czynszu najmu stanowi podstawę do odmowy pomocy.
Mając powyższe na względzie pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.
W uzasadnieniu pisma pełnomocnik przedstawił argumentację na poparcie stawianych zarzutów.
Na rozprawie w dniu [...] lutego 2024 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał dotychczasowe zarzuty i wnioski skargi. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu tj. decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2024 r. na okoliczność aktualnego dochodu skarżącej. Sąd wniosku tego nie uwzględnił.
Nadto, na rozprawie w dniu [...] lutego 2024 r. pełnomocnik organu podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów tj.: odpisu zarządzenia Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] z dnia [...] lutego 2023 r., przy którym Sąd nadesłał do organu m. in. odpis pozwu o eksmisję oraz odpisu tego pozwu z dnia [...] października 2022 r. oraz odpisu wyroku Sądu Rejonowego dla W. [...] z dnia [...] lutego 2024 r. rozstrzygający powództwo w sprawie wydania i opróżnienia lokalu oraz zapłatę. Sąd postanowił wniosek ten uwzględnić.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia skargi z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08 stwierdził, że uchwała Zarządu Dzielnicy m.st. Warszawy odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego zasobu gminy, jest innym niż prawo miejscowe aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.). NSA stwierdził, że jest to rozstrzygnięcie indywidualne, gdyż rozstrzyga, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy.
Zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] m. st. W. nr [...]z dnia [...] lutego 2023 r. stanowi akt, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40, ze zm.). Przepis ten stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Do zaskarżenia tego typu aktów zastosowanie ma art. 53 § 2a P.p.s.a., który stanowi, że w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie. bez konieczności wzywania organu do usunięcia naruszenia prawa.
Aktualne brzmienie przepisu art. 53 § 2a P.p.s.a. oraz art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, determinuje przyjęcie, że tego rodzaju akty, jak te o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. mogą być zaskarżone w każdym czasie, bez konieczności wzywania organu do usunięcia naruszenia prawa.
W tej sytuacji rzeczą Sądu było dokonanie merytorycznej oceny zaskarżonego aktu.
W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy uchwały nr [...]Rady Miasta Stołecznego W. z dnia [...] grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Uchwała ta wydana została na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725, ze zm., dalej: ustawa o ochronie praw lokatorów). Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. W celu realizacji zadań, o których mowa w art. 4 ustawy, gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy (art. 20 ust. 1 ustawy). Ustawa nie określa materialnoprawnych przesłanek zakwalifikowania do kategorii osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobów mieszkaniowych gminy, pozostawiając na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy radzie gminy kompetencję do ustalenia zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Z art. 21 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy wynika, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać́ tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2017 r, wydanym w sprawie sygn. akt I OSK 2151/16 wyraźnie wskazał, że z przepisów uchwały nr [...] Rady Miasta Stołecznego W. z dnia [...] lipca 2009 r., a także z art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, niewątpliwie wynika obowiązek, w sprawach rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać́ praworządnie oraz uwzględniać́ interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. W tym kontekście, pamiętając, że zaskarżona uchwała ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także art. 7 K.p.a.
W ocenie Sądu powyższe stanowisko należy odnieść również do spraw rozstrzyganych przez Zarządy Dzielnic m.st. Warszawy na podstawie aktualnie obowiązujących regulacji prawnych zawartych w uchwale nr [...]Rady m.st. W. z dnia [...] grudnia 2019 r.
Mając powyższe na względzie, uznać należy, że obowiązkiem Zarządu Dzielnicy [...] m. st. W. wydającego zaskarżoną uchwałę z dnia [...] lutego 2023 r., było zatem podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Przy czym, wskazać należy, iż czynnościami niezbędnymi są czynności odnoszące się do okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego. Oczywistym jest też to, że efekt powyższych działań organu powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu uchwały. Uzasadnienie winno prezentować zarówno stanowisko organu odnośnie do ustaleń faktycznych, jak też jego wnioski wysnute z analizy faktów przez pryzmat stosownego przepisu prawa materialnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2567/20).
Zgodnie z § 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz warunki określone w § 7, z zastrzeżeniem § 8 i 9. Oznacza to, iż kryteria określone w § 5 (dochodowe) i § 7 (warunki zamieszkiwania) tej uchwały muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie jednego z nich wyklucza uwzględnienie wniosku o pomoc mieszkaniową, chyba że zachodzą inne przesłanki wynikające z przepisów uchwały, mające wpływ na rozstrzygnięcie wniosku.
W myśl § 5 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali,
łączny dochód uprawniający do uzyskania pomocy mieszkaniowej nie może przekraczać iloczynu wartości, o której mowa w art. 7a ust. 1 pkt 2 ustawy o finansowym wsparciu oraz odpowiedniej wartości procentowej, o której mowa w ust. 2.
Stosownie do § 7 ust. 1 pkt 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy, z zastrzeżeniem ust. 2-6, uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna w przypadku zamieszkiwania 1 osoby w lokalu wynosi nie więcej niż 10 m².
W myśl § 32 ust. 1 ww. uchwały wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej:
1) ocenę faktycznych warunków mieszkaniowych przeprowadzoną bezpośrednio w miejscu zamieszkiwania wnioskodawcy z zastrzeżeniem ust. 9 i 10;
2) dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy;
3) zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela;
4) posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 9 ust. 1 pkt 1;
5) rozporządzenie w okresie ostatnich 7 lat przed dniem złożenia wniosku, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, nieruchomością lub spółdzielczym prawem, o których mowa w § 9 ust. 1 pkt 1, w tym fakt dokonania przez te osoby zamiany tych tytułów prawnych na lokal kwalifikujący do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu;
6) warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania oraz warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach.
Przepis ust. 1 pkt 6 nie ma zastosowania do spraw wskazanych w § 11-13 i § 18 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 21-23 i § 25.
Dodatkowo należy przypomnieć, że zgodnie z § 32 ust. 8 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, podstawą odmowy zakwalifikowania wniosku do udzielenia pomocy mieszkaniowej może być potwierdzenie nieprawdy w złożonych oświadczeniach i dokumentach, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 1 oraz niezłożenie dokumentów i oświadczeń w wyznaczonym terminie określonym na podstawie § 31 ust. 1a.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca aktualnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje w lokalu nr [...] położonym w budynku przy ul. G. [...]w W., którego właścicielem jest osoba trzecia. Lokal zajmuje bez tytułu prawnego z uwagi na wypowiedzenie umowy najmu przez właścicielkę (pismo z dnia [...] sierpnia 2022 r.), która zażądała zwolnienia lokalu do końca września 2022 r. Jak skarżąca podała w skardze obecnie toczy się postępowanie o jej eksmisję z ww. lokalu. Organ ustalił też, że skarżąca nie wnosiła opłat czynszowych do Spółdzielni (kwota zaległości wynosiła 9 901,10 zł na koniec sierpnia 2022 r.) oraz czynszu za wynajem lokalu przez 32 miesiące (od stycznia 2020 r. do sierpnia 2022 r.). Właścicielka ww. lokalu w piśmie stanowiącym wypowiedzenie umowy najmu domagała się od skarżącej uregulowania zaległości wobec Spółdzielni oraz uiszczenia na jej rzecz zaległej kwoty najmu.
Organ rozstrzygając niniejszą sprawę ustalił po pierwsze, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe określone w uchwale z 2019 r. Ten aspekt sprawy nie był sporny między stronami.
W tym miejscu należy wyjaśnić, iż na rozprawie w dniu [...] lutego 2024 r. Sąd postanowił odmówić dopuszczenia dowodu z dokumentu. tj. decyzji Prezydenta m. st. W. z dnia [...] stycznia 2024 r. na okoliczność aktualnego dochodu skarżącej. Kwestia ta pozostaje bowiem bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd bada legalność zaskarżonej uchwały na dzień jej wydania, a ewentualna zmiana sytuacji majątkowej strony już po wydaniu uchwały negatywnej może co najwyżej stanowić podstawę do sformułowania nowego wniosku.
Po drugie, organ uznał, że z uwagi na brak możliwości ustalenia spełniania kryterium metrażowego, zasadne było podjęcie uchwały o odmowie udzielenia pomocy mieszkaniowej. Organ – jak wyjaśniał - pismem z dnia [...] listopada 2022 r. wzywał skarżącą do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez dostarczenie dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia analizy wniosku – załącznika nr [...]. Skarżąca żądanego dokumentu nie nadesłała. Jednakże organ podjął czynności w celu ustalenia spełniania przez skarżąca kryterium metrażowego. W tym celu wystąpił do [...] Spółdzielni Mieszkaniowej. Jak wynika z pisma syndyka masy upadłościowej [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, lokal nr [...] przy ul. G. [...]składa się z 1 pokoju, kuchni, przedpokoju i łazienki z wc, a powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 26,7 m2. W ww. piśmie nie została określona powierzchnia mieszkalna przedmiotowego lokalu. W związku z powyższym, organ uznał, że nie można jednoznacznie ustalić, czy spełnione jest kryterium metrażowe wskazane § 7 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali. Organ przyjął jednak, biorąc pod uwagę parametry podane w planie lokalu nr [...] przy ul. G. [...], że powierzchnia pokoju znajdującego się w lokalu jest większa niż 10 m2.
Zauważyć jednak należy, iż zgodnie z § 7 ust. 5 lit. a uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, warunek określony w ust. 1 § 7 (kryterium metrażowe) nie dotyczy osób z budynków prywatnych lub z budynków zakładowych, jeżeli wypowiedziano im umowę najmu na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 2 lub ust. 5 ustawy, bądź upłynął okres, na jaki umowa została zawarta.
Z kolei treść art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego stanowi, że
nie później niż na miesiąc naprzód, na koniec miesiąca kalendarzowego, właściciel może wypowiedzieć stosunek prawny, jeżeli lokator jest w zwłoce z zapłatą czynszu, innych opłat za używanie lokalu lub opłat niezależnych od właściciela pobieranych przez właściciela tylko w przypadkach, gdy lokator nie ma zawartej umowy bezpośrednio z dostawcą mediów lub dostawcą usług, co najmniej za trzy pełne okresy płatności pomimo uprzedzenia go na piśmie o zamiarze wypowiedzenia stosunku prawnego i wyznaczenia dodatkowego, miesięcznego terminu do zapłaty zaległych i bieżących należności.
W ocenie Sądu, organ rozpoznając sprawę skarżącej nie rozważył, czy w jej przypadku zachodzą okoliczności, o których mowa ww. przepisie uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali (§ 7 ust. 5 lit. a). Przytoczone wyżej fakty i dokumenty zgromadzone przez organ wskazują, iż zasadne było rozstrzygnięcie czy wobec wypowiedzenia przez właścicielkę lokalu pismem z dnia [...] sierpnia 2022 r. umowy najmu ze skarżącą i przyczyn tego wypowiedzenia zachodzą podstawy do wyłączenia kryterium metrażowego przy rozpoznawaniu wniosku skarżącej.
W tej sytuacji Sąd uznał, że organ, wydając zaskarżoną uchwałę w sprawie odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej, przedwcześnie przyjął, że skarżąca nie spełnia warunków określonych w uchwale w sprawie zasad wynajmowania lokali do przyznania jej wnioskowanej pomocy.
Dodać też trzeba, że na rozprawie w dniu [...] lutego 2024 r. Sąd postanowił dopuścić dowód z dokumentów tj. odpisu zarządzenia Sądu Rejonowego dla W. [...] z dnia [...] lutego 2023 r., przy którym Sąd nadesłał do organu m. in. odpis pozwu o eksmisję oraz odpisu tego pozwu z dnia [...] października 2022 r. oraz odpisu wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] z dnia [...] lutego 2024 r. rozstrzygający powództwo w sprawie wydania i opróżnienia lokalu oraz zapłatę. Sąd uznał, że ww. dokumenty mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy albowiem potwierdzają pośrednio fakt wypowiedzenia skarżącej umowy najmu w dniu [...] sierpnia 2022 r., fakt zalegania skarżącej z opłatami w Spółdzielni i na rzecz właścicielki lokalu. Należy zauważyć, że niedopuszczenie dowodu wnioskowanego przez stronę powinno mieć miejsce wówczas gdy jest oczywiste, że okoliczność, która ma być udowodniona, stwierdzona jest już wystarczająco innymi dowodami (a dalsze dowodzenie byłoby jedynie przeciąganiem postępowania w czasie), jak również, gdy dana okoliczność nie ma i nie może mieć żadnego znaczenia dla sprawy (treści rozstrzygnięcia), co obejmuje również przypadki, gdy dowód jest nieprzydatny do stwierdzenia danej okoliczności, jak również - gdy z przyczyn obiektywnych dowodu nie da się przeprowadzić. Takie okoliczności nie mają miejsca w tej sprawie.
W ocenie Sądu, podejmując sporną uchwałę, organ nie dochował wszelkich zasad prawidłowego działania, albowiem nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego wnikliwie, zgromadził stosowny materiał dowodowy, biorąc pod uwagę przede wszystkim materiał przedstawiony przez skarżącą wraz z wnioskiem, jednakże następnie nie poddał go szczegółowej analizie, czym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie 147 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40) – orzekł jak w sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną dokonaną przez Sąd w niniejszym wyroku, a także fakt wynikający z pkt 2, dotychczas nieprawomocnego, wyroku Sądu Rejonowego dla W. [...] z dnia [...] lutego 2024 r. sygn. akt. [...].