II SA/Wa 871/23

II SA/Wa 871/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski
Piotr Borowiecki /sprawozdawca/
Sławomir Fularski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 147 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, Protokolant starszy specjalista Ewa Kielak-Niedźwiedzka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi K. S. i N.i S. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. zasądza od Zarządu Dzielnicy [...] solidarnie na rzecz skarżących K. S. i N. S. kwotę 300 (słownie: trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Uchwałą z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...], Zarząd Dzielnicy [...] (zwany dalej "organem"), działając na podstawie § 45 pkt 2, 4 i 5 i § 50 ust. 1 Statutu Dzielnicy [...], stanowiącego załącznik Nr 17 do uchwały Nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom m.st. Warszaw (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2022 poz. 9305), § 6 pkt 8 uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy.(Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725.), § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 1, § 5 ust. 3, § 7 ust. 1, § 9 ust. 1 pkt 2, § 32 ust. 1 pkt 4 oraz § 35 ust. 1 uchwały Nr XX111/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 05 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r., poz. 14836 z późn. zm.), zwanej dalej "uchwałą w sprawie zasad wynajmowania lokali", odmówił zakwalifikowania małżonków N. i K. S. (zwanych dalej "wnioskodawcami/skarżącymi"), zamieszkałych w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawcy złożyli wniosek o udzielenie pomocy mieszkaniowej w dniu [...] grudnia 2022 r. We wniosku wskazali, że na podstawie użyczenia zamieszkują w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], którego właścicielem jest matka wnioskodawcy K. S. Dalej organ wskazał, że K. S. jest zameldowany ww. lokalu, który składa się z dwóch pokoi z kuchnią o powierzchni mieszkalnej 24,00 m2 i powierzchni użytkowej 28,00 m2. W lokalu zamieszkuje pięć osób, zaś metraż uprawniający do udzielenia pomocy mieszkaniowej dla pięcioosobowego gospodarstwa domowego nie może przekroczyć 32,00 m2 powierzchni mieszkalnej. Wnioskodawcy ubiegają się o pomoc mieszkaniową z uwagi na zamiar wprowadzenia się do użytkowanego przez nich lokalu wnuczki właścicielki lokalu w związku z przeprowadzką do [...]. Rodzice zainteresowanego zamieszkują przy ul. [...] w [...] w nieruchomości, której są właścicielami. Według oświadczenia jest to nieruchomość składająca się z czterech pokoi i kuchni o powierzchni mieszkalnej 65,00 m2 i powierzchni użytkowej 90,00 m2, zamieszkuje w niej sześć osób. Wnioskodawczyni N. S. nie posiada miejsca stałego zameldowania, do dnia [...] stycznia 2015 r. zameldowana była w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], którego właścicielem jest jej matka. W latach 2012 - 2015 wnioskodawczyni była umieszczona w rodzinie zastępczej, w osobie swojej babki i zamieszkiwała przy ul. [...] w [...]. Po osiągnięciu pełnoletniości N. S. zamieszkiwała w wynajętym pokoju w Domu Dziecka oraz w mieszkaniu chronionym przy ul. [...] w [...]. Średni miesięczny dochód w pięcioosobowym gospodarstwie domowym wnioskodawców wynosi 2.980,19 zł i kwalifikuje, na dzień rozstrzygania wniosku, do udzielenia pomocy mieszkaniowej poprzez najem socjalny lokalu.
Organ wyjaśnił, że Komisja Mieszkaniowa przedmiotowy wniosek zaopiniowała negatywnie oraz wskazał, iż wniosek został rozpatrzony na podstawie § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 1, § 5 ust. 3, § 7 ust. 1, § 9 ust. 1 pkt 2, § 32 ust. 1 pkt 4 oraz.§ 35 ust. 1 uchwały Nr XXIIl/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 05 grudnia 2019 r, w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Analizując sytuację życiową i rodzinną zainteresowanych organ ocenił, że wnioskodawcy mają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, albowiem matka wnioskodawcy jest właścicielem lokalu w [...] oraz domu w [...], którego/których zbycie, lub z którego/których pożytki dają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych rodziny.
Końcowo organ stwierdził, że zgodnie z § 35 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali organ rozstrzyga o zakwalifikowaniu do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Skarżący w dniu 05 kwietnia 2023 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu skargę na powyższą uchwałę zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej uchwale zarzucili:
1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art 107 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającą na ustaleniu, iż skoro matka skarżącego jest właścicielką lokalu w [...] oraz domu w [...], a tym samym może rzeczone nieruchomości zbyć lub czerpać z nich korzyści, to skarżący jako rodzina mają możliwość zabezpieczenia ich potrzeb mieszkaniowych, jak również potrzeb mieszkaniowych ich dzieci, podczas gdy prawidłowe ustanie stanu faktycznego doprowadziłoby do wniosku, iż fakt posiadania nieruchomości przez osobę trzecią, tj. matkę skarżącego, która dodatkowo jest skonfliktowana ze skarżącymi, nie daje możliwości zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych skarżących i ich małoletnich dzieci, w szczególności, iż jak wskazano w zaskarżonej uchwale skarżący spełniają kryteria zarówno dochodowe jaki i warunki zamieszkiwania, tym samym nie mają możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie,
2) błędne zastosowanie oraz błędną wykładnię art. 9 ust. 1 pkt. 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały Nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lutego 2023 r.
W uzasadnieniu skargi skarżący powołując się na stan faktyczny sprawy wskazali, iż w ich ocenie fakt, iż matka skarżącego posiada lokal w [...] i dom w [...], w żaden sposób nie rzutuje na możliwość zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych , skarżących i ich dzieci, albowiem nie mogą oni nakazać matce, by dysponowała swoja własnością zgodnie ich wolą, tym bardziej, że są z nią skonfliktowani. Zgodnie z wolą matki, w jej nieruchomości w [...] ma zamieszkać jej wnuczka A. W., która będzie studiować w [...]. Nadto wedle skarżących sytuacja materialna i mieszkaniowa matki skarżącego nie wypływa na ich sytuację.
Skarżący cytując treść art. 9 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, wskazali także, że organ w uzasadnieniu odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej, ograniczył się do oceny sytuacji rodzinnej osoby trzeciej a nie skarżących, choć przyznał, że spełniają oni kryteria dochodowe jak i warunki zamieszkiwania. Tym samym też,
zdaniem skarżących, błędnie organ stwierdził, iż zachodzi dysproporcja pomiędzy , dochodami wskazanymi we wniosku a faktycznym stanem majątkowym skarżących. Skarżący wskazali także, że to oni, nie zaś matka skarżącego starają się pomoc mieszkaniową, co ich zdaniem najwyraźniej organowi umknęło oraz, że w ww. przepisie nie ma żadnej wzmianki, iż pomoc mieszkaniowa jest uwarunkowana trudną sytuacją osób trzecich, które nie są wnioskodawcą. Tym samym też zdaniem skarżących organ błędnie zastosował art. 9 ust. 1 pkt. 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali oraz dokonał błędnej jego wykładni. W ocenie skarżących organ nie podjął nawet próby wnikliwego przeanalizowania ich sytuacji życiowej, tym samym dopuścił się rażącego zaniedbania swoich obowiązków i naruszenia ich praw podejmując skarżoną uchwałę.
W odpowiedzi na skargę z dnia 20 kwietnia 2023 r. organ wniósł o jej oddalenie powołując się w uzasadnieniu na argumentację wskazaną w zaskarżonej uchwale.
W piśmie procesowym z dnia 03 lipca 2023 r. skarżący odnosząc się do doręczonej im odpowiedzi organu na skargę, w całości podtrzymali swoje stanowisko wyrażone w skardze.
Pełnomocnik organu w piśmie procesowym z dnia 03 sierpnia 2023 r. stanowiącym odpowiedź na powyższe pismo skarżących, podtrzymał stanowisko prezentowane w odpowiedzi na skargę oraz wskazał, iż w jego ocenie skarżący posiadają tytuł prawny do zajmowanego lokalu w postaci umowy użyczenia, w związku z czym nie spełniają przesłanek określonych w art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U z 2023 r., poz. 725) - brak tytułu prawnego do lokalu. Pełnomocnik organu wskazał także, że ww. ustawa jako akt prawny powszechnie obowiązujący, zgodnie z art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP jest aktem wyższego rzędu w stosunku do uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, będącej aktem prawa miejscowego i jako taki akt prawny ma pierwszeństwo przed ww. uchwałą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Wyjaśnić jednak należy, że zaskarżona uchwała stanowi akt, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40, z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Do zaskarżenia tego typu aktów zastosowanie ma art. 53 § 2a p.p.s.a., który stanowi, że w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie.
Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy uchwały nr XXI11/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r., poz. 14836, z późn. zm.), zwana także "uchwałą w sprawie zasad wynajmowania lokali".
Uchwała w sprawie zasad wynajmowania lokali wydana została na podstawie art. 21 ust
1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1182 1309), zwaną dalej: "ustawą o ochronie praw lokatorów". Z art. 21 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy wynika, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 04 stycznia 2017 r., wydanym w sprawie, sygn. akt I OSK 2151/16 (orzeczenia.nsa.gov.pl), wyraźnie wskazał, że z przepisów uchwały nr LVI11/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 09 lipca 2009 r., a także z art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów (...) oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, niewątpliwie wynika obowiązek, w sprawach rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać praworządnie oraz uwzględniać interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. W tym kontekście, pamiętając, że zaskarżona uchwała ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także art. 7 k.p.a. Analogiczny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 2081/21 stwierdzając nadto, że "zasady określone w art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. należy potraktować jako normy wyjęte przed nawias i wspólne dla całości regulacji systemu prawa (tak S. Rozmaryn, O zasadach ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego. Charakter prawny i znaczenie zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, Państwo i Prawo (...), s. 889), które w ten sposób wraz z przepisami proceduralnymi uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 09 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...], znajdują zastosowanie w rozpoznawanej sprawie". .
W ocenie Sądu powyższe stanowisko należy odnieść również do spraw rozstrzyganych przez Zarządy Dzielnic m.st. Warszawy na podstawie aktualnie obowiązujących regulacji prawnych zawartych w uchwale nr XXI11/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 05 grudnia 2019 r.
Zgodnie z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy". Zgodnie z tą zasadą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Realizacja zasady prawdy obiektywnej następuje m.in. w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego. Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest zatem wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy obejmujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, a uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia. Zważyć również trzeba, że z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wywodzi się, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważania, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś norma prawa materialnego. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy bezwzględnym obowiązkiem organu było zatem dokonanie ustaleń stanu faktycznego w granicach zakreślonych przepisami uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, a następnie dokonanie szczegółowej oceny stanu faktycznego przez pryzmat zastosowanych przepisów. Oczywistym jest też to, że efekt powyższych działań organu powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu uchwały. Uzasadnienie winno prezentować zarówno stanowisko organu odnośnie ustaleń faktycznych, jak też jego wnioski wysnute z analizy faktów przez pryzmat stosownego przepisu prawa materialnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2567/20, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący zwrócili się do organu o zakwalifikowanie do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Zgodnie z § 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali pomocy mieszkaniowej można udzielić osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz w § 7 z zastrzeżeniem § 8 i § 9.
Powodem odmowy udzielania skarżącym pomocy mieszkaniowej było uznanie przez organ, że skarżący mają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, albowiem matka wnioskodawcy jest właścicielem lokalu w [...] oraz domu w [...], a co za tym idzie istnieje możliwość ich zbycia lub czerpania pożytków z tytułu własności tych lokali. Organ też - wobec powołania w treści uchwały art. § 9 ust. 1 pkt 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali - zdaje się wywiódł z powyższego istnienie rażącej dysproporcji między niskimi dochodami wskazanym we wniosku a faktycznym stanem majątkowym skarżących, choć w uzasadnieniu uchwały nie zostało to w żaden sposób skonkretyzowane.
Podstawę prawną do dokonania takiej oceny stanowiły zatem dla organu:
- § 32 ust. 1 pkt 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, który
stanowi iż wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniowa należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu pranego do lokalu niż wymienione w § 9 ust. 1 pkt. 1, zgodnie z którym odmawia się pomocy mieszkaniowej, jeżeli wnioskodawca, jego małżonek, osoba pozostająca faktycznie we wspólnym pożyciu lub inna osoba zgłoszona do wspólnego zamieszkiwania:
jest właścicielem lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części, lub,
b) posiada spółdzielcze prawo do lokalu: pod warunkiem, że może ich używać lub gdy posiada tytuł prawny do nieruchomości, której zbycie lub z której pożytki dają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie;
§ 9 ust. 1 pkt 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, zgodnie z którym
odmawia się pomocy mieszkaniowej, jeżeli z analizy wniosku i załączonych dokumentów oraz sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej ustalonej między innymi w miejscu zamieszkania wnioskodawcy wynika, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi przy składaniu wniosku o pomoc mieszkaniową, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy lub osób ubiegających się wraz z nim o pomoc mieszkaniową, a także gdy faktyczne warunki mieszkaniowe wnioskodawcy lub osób ubiegających się z nim o pomoc mieszkaniową nie potwierdzają sytuacji wykazanej we wniosku, a w ocenie zarządu dzielnicy wnioskodawca ma możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.
Niemniej jednak literalna treść § 32 ust. 1 pkt 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, jasno i precyzyjnie wskazuje, iż analizie podlega stan posiadania wyłącznie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych do wspólnego zamieszkiwania, nie obejmuje on zatem swym zakresem całej rodziny wnioskodawcy a jedynie tych jej członków, którzy są zgłoszeni do wspólnego zamieszkiwania.
W ocenie Sądu kwestia możliwości zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych skarżących (prowadzących przecież własne gospodarstwo domowe wraz z trójką dzieci) we własnym zakresie, albowiem matka wnioskodawcy jest właścicielem lokalu w [...] oraz domu w [...], a tym bardziej możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych skarżących ze środków pochodzących ze zbycia lub odpłatnego udostępnienia osobom trzecim tych lokali, nie została poddana przez organ szczegółowej analizie. Organ nie zbadał bowiem, ani czy skarżący mają realną możliwość zamieszkania w jednym z tych lokali, ani też czy matka skarżącego w ogóle planuje sprzedaż lub czerpanie pożytków z tytułu własności, a w szczególności czy wyraża jakąkolwiek wolę wsparcia skarżącego wraz z małżonką i dziećmi.
W trakcie przesłuchania skarżących w dniu [...] stycznia 2023 r. w toku postępowania o pomoc mieszkaniową (protokoły z przesłuchania w aktach administracyjnych), jak i wielokrotnie na późniejszym etapie postępowania, skarżący wskazywali, iż:
- w lokalu nr [...] przy ul. [...] stanowiącym własność matki skarżącego zamieszkują od kwietnia 2017 r. wraz z trójką dzieci; lokal składa się z dwóch pokoi, kuchni oraz łazienki; większy pokój zajmują skarżący wraz z najmłodszym dzieckiem, zaś ten większy zajmuje pozostała dwójka dzieci; lokal ten ma być przedmiotem użyczenia na rzecz wnuczki jego właścicielki, zaś skarżący mają go opuścić,
- właścicielami domu w [...] przy ul. [...] są teściowie skarżącej; w domu tym zamieszkuje 6 osób,
- lokal nr [...] przy ul. [...] stanowi własność matki skarżącej, składa się z 2 pokoi i zamieszkują w nim 3 osoby,
- lokal przy ul. [...] był własnością babki skarżącej, która przepisała ten lokal na matkę skarżącej,
ani matka skarżącej ani też rodzice skarżącego nie są zgłoszeni do wspólnego zamieszkiwania ze skarżącymi i ich dziećmi, nie prowadzą ze skarżącymi wspólnego gospodarstwa domowego, a co więcej jak wynika z dokumentacji zgromadzonej w sprawie - czego organ nie kwestionował i nie podjął się głębszego zbadania - nie pozostają w dobrych kontaktach ze skarżącą, a kontakty ze skarżącym są jedynie sporadyczne.
W konsekwencji powyższego, w ocenie Sądu, w celu ustalenia, czy skarżący istotnie mogą zabezpieczyć swoje potrzeby mieszkaniowe w własnym zakresie poprzez pozostanie w jednym z lokali mieszkalnych matki skarżącego, czy też ze środków pochodzących ze zbycia lub płatnego udostępnienia któregokolwiek z lokali w [...] i [...] przez matkę skarżącego na rzecz osób trzecich, organ winien jednoznacznie ustalić, czy pomiędzy skarżącymi a matką skarżącego nie zachodzą tego typu relacje, które wyłączałyby taką możliwość. Jeżeli faktycznie matka skarżącego nie pozostaje ze skarżącymi w dobrych relacjach rodzinnych i dodatkowo umowa użyczenia lokalu w Warszawie została rozwiązana poprzez zobowiązanie skarżących do jego opuszczenia, celem jego udostępnienia wnuczce matki skarżącego, to okoliczność ta winna być przez organ uwzględniona przy ocenie czy istnieje możliwość zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżących we własnym zakresie właśnie wobec posiadania przez matkę skarżącego lokali w [...] i [...].
Ustaleń takich w sprawie niniejszej nie dokonano, co więcej organ uzasadniając wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko ograniczył się wyłącznie do lakonicznego stwierdzenia, że "wnioskodawcy mają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, albowiem matka wnioskodawcy jest właścicielem lokalu w [...] oraz domu w [...], którego/których zbycie, lub z którego/których pożytki dają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych rodziny". Nie precyzując jednak w jaki sposób mieliby by skarżący dokonać tego zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych poprzez powyższą okoliczność.
Również potraktowanie majątku matki skarżącego jako składnika majątku skarżących - choć precyzyjnego wskazania tejże okoliczności nie ma w treści zaskarżonej uchwały, poza powołaniem się przez organ na treść § 9 ust. 1 pkt 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali - i na tej podstawie stwierdzenie istnienia rażącej dysproporcji między niskimi dochodami skarżących wskazanymi we wniosku a faktycznym stanem majątkowym skarżących, nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia.
Odnosząc się natomiast do stwierdzenia pełnomocnika organu, iż skarżący posiadają tytuł prawny do zajmowanego lokalu w postaci umowy użyczenia, w związku z czym nie spełniają przesłanek określonych w art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, wskazać należy, że skarżący nie występowali o najem lokalu socjalnego w niniejszej sprawie. W konsekwencji powyższego również ten zarzut nie znajduje jakiegokolwiek oparcia w realiach niniejszej sprawy.
Wynikający z § 32 ust. 1 ww. uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali nakaz poddania szczegółowej analizie podanych w tym przepisie okoliczności, pozostaje w korelacji z zawartą w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Sądu w sprawie doszło do naruszenia tych przepisów albowiem zarówno z całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, jak i z uzasadnienia skarżonego aktu nie wynika, aby organ uczynił zadość obowiązkowi wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do należytego rozpatrzenia sprawy udzielenia pomocy mieszkaniowej skarżącym.
Zaskarżona uchwała została zatem wydana z istotnym naruszeniem przepisów procesowych. Organ podejmując rozstrzygnięcie o odmowie zakwalifikowania skarżących do udzielenia pomocy mieszkaniowej nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący i wnikliwy całego materiału dowodowego niezbędnego do należytego rozpatrzenia sprawy udzielenia skarżącym pomocy mieszkaniowej. Organ nie ustalił rzeczywistych możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżących we własnym zakresie, ani tym bardziej możliwości skarżących do korzystania z pożytków przysługujących matce skarżącego osiąganych z tytułu prawa własności nieruchomości lokalowej w [...] i [...]. Stanowisko organu wskazuje na pobieżną ocenę okoliczności faktycznych, co przeczy dyspozycji zawartej w § 32 ust. 1 pkt 4 uchwały.
W tym stanie rzeczy zaskarżona uchwała nie mogła ostać się w obrocie prawnym.
Rozpatrując sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę dokonaną powyżej ocenę prawną i wskazania w zakresie konieczności dokonania pełnych ustaleń, o których mowa w § 32 ust. 1 pkt 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, a tym samym realnej możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżących.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania obejmujących wpis od skarg w wysokości 300 zł Sąd orzekła na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a
-----------------------
Sygn. akt II SA/Wa 871/23
Sygn. akt II SA/Wa 871/23