II SA/Wa 1183/06

II SA/Wa 1183/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-09-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2006-07-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Adam Lipiński
Jarosław Trelka
Joanna Kube /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
I OSK 1994/06 - Wyrok NSA z 2007-10-15
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Kube spr., Sędziowie sędzia WSA Adam Lipiński,, asesor WSA Jarosław Trelka, Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2006 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r. Dowódca Marynarki Wojennej Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), oraz § 24 pkt 4 rozporządzenia z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 141, poz. 1497 ze zm.), na skutek wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego, stwierdził nieważność decyzji Kapelmistrza [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r., którą [...] W. G. przyznano od dnia 1 stycznia 2005 r. dodatek za długoletnią służbę wojskową w wysokości 10% kwoty należnego uposażenia zasadniczego, tj. w kwocie 244 zł. W wymienionej decyzji Kapelmistrza [...] wskazał, że W. G. posiada 17 lat, 4 miesiące i 6 dni stażu służby wojskowej liczonej od dnia 25 sierpnia 1987 r. Dowódca Marynarki Wojennej RP stwierdzając nieważność wymienionej decyzji podał, że W. G. od dnia 25 sierpnia 1987 r. pobierał naukę w Wojskowym Liceum Muzycznym w G. Zgodnie z obowiązującym w okresie pobierania nauki art. 73 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 16, poz. 134), na naukę do szkół wojskowych kształcących kandydatów na żołnierzy zawodowych oraz orkiestr wojskowych mogli być przyjęci – za zgodą przedstawiciela ustawowego – również małoletni, którzy nie ukończyli 17 roku życia. Małoletni przyjęci na naukę nie byli żołnierzami w czynnej służbie wojskowej do czasu ukończenia 17 roku życia. Po ukończeniu 17 roku życia byli powoływani do czynnej służby wojskowej w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych. Organ wskazał, że w świetle powyższego W. G. mógł być powołany do czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka z dniem [...] maja 1989 r., tj. z chwilą ukończenia 17 roku życia. Zatem okres służby wojskowej, od której uzależniona jest wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową może być liczony od dnia [...] maja 1989 r. Organ stwierdził, że na dzień 1 stycznia 2005 r. W. G. nie posiadał stażu służby wojskowej powyżej 15 lat, uprawniającego do otrzymania dodatku za długoletnią służbę w wysokości 10%. W ocenie organu Kapelmistrz [...] ustalając datę początkową na dzień 25 sierpnia 1987 r. w sposób rażący naruszył § 24 pkt 4 rozporządzenia z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy, a zatem decyzja z dnia [...] lutego 2004 r. dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Odwołując się od wymienionej wyżej decyzji W. G. wskazał, że ustawa, na którą powołał się Dowódca Marynarki Wojennej, nie uwzględnia specyficznych warunków służby w Wojskowym Liceum Muzycznym. Podniósł,
że małoletni podlegali takiemu samemu regulaminowi i wykonywali takie same czynności i zadania wojskowe, jak kandydaci na żołnierzy zawodowych i żołnierze służby czynnej. Wskazał, że małoletni byli skoszarowani, brali udział w zajęciach ogólnowojskowych, pobierali żołd na zasadach ogólnych przyjętych w wojsku, legitymowali się książeczką wojskową. W ocenie W. G. niezaliczenie okresu służby przed ukończeniem 17 roku życia powoduje straty finansowe, opóźnienia w nabyciu praw do urlopu i praw emerytalnych. Wskazał, że przepis art. 73 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych narusza zasadę sprawiedliwości i równości wobec prawa, a tym samym krzywdzi absolwentów Wojskowego Liceum Muzycznego, którzy rozpoczynali naukę przed ukończeniem 17 roku życia.
Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. uchylił wymienioną wyżej decyzję Dowódcy Marynarki Wojennej nr [...] i umorzył postępowanie przed organem I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie przewiduje, aby ustalenie okresu służby wojskowej, od której uzależniona jest wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową, dokonywane było w formie decyzji administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 104 ust. 1 tej ustawy, określeni w tym przepisie dowódcy jednostek wojskowych uzyskali kompetencje do rozstrzygania w sprawach określonych w rozdziale 5 ustawy, tj. w sprawach uposażenia, dodatków oraz należności pieniężnych określonych w art. 73 ust. 3 ustawy. Ustalenie okresu służby wojskowej, od którego uzależniona jest wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową stanowi istotny element postępowania wyjaśniającego prowadzonego
w przedmiocie przyznania dodatku za długoletnią służbę. Organ wskazał jednocześnie, że przyjęcie prawidłowego okresu służby wojskowej, liczonego od dnia ukończenia przez W. G. 17 roku życia, tj. od [...] maja 1989 r., również powodowałoby konieczność przyznania wymienionemu od dnia 1 stycznia 2005 r. dodatku za długoletnią służbę w wysokości 10% kwoty należnego uposażenia zasadniczego według stanowiska służbowego. Przyznanie zatem dodatku we wskazanej wysokości było zgodne z § 24 pkt 3 rozporządzenia z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy. Minister Obrony Narodowej podkreślił, że błędne ustalenie w uzasadnieniu decyzji Kapelmistrza [...] okresu służby wojskowej, od którego uzależniona była od dnia 1 stycznia 2005 r. wysokość dodatku – niemające jednakże wpływu na rozstrzygnięcie – nie może stanowić przesłanki stwierdzenia nieważności tej decyzji. Reasumując, organ stwierdził, że prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wymienionej wyżej decyzji Kapelmistrza [...] w sytuacji, gdy ustalenie okresu służby, od którego uzależniona jest wysokość dodatku nie jest dokonywane w drodze decyzji administracyjnej, a nadto gdy nie miało ono wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, jest bezprzedmiotowe.
W skardze na wymienioną wyżej decyzję Ministra Obrony Narodowej W. G. zarzucając podjęcie jej z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności art. 156 § 1 pkt 2 kpa, wniósł o jej uchylenie. Podniósł, że w dacie orzekania przez Dowódcę Marynarki Wojennej, tj. [...] listopada 2005 r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych w brzmieniu nadanym przez rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 października 2005 r., zmieniające rozporządzenie w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 205, poz. 1700). Wskazał, że w związku z nowym brzmieniem § 24 tego rozporządzenia stwierdzenie nieważności decyzji Kapelmistrza było bezprzedmiotowe, bowiem zgodnie z tym przepisem obowiązującym od dnia 19 października 2005 r. dodatek w wysokości 10% przyznany został żołnierzowi już po 10 latach służby.
Wskazał również, że przepis § 25 rozporządzenia, o którym mowa wyżej,
w zakresie w jakim do okresów służby wojskowej, od której zależy wysokość dodatku do uposażenia za długoletnią służbę, nie wlicza się okresów pobierania nauki w szkołach wojskowych kształcących kandydatów na żołnierzy zawodowych oraz do orkiestr wojskowych, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie skarżącego pominięcie przy wyliczaniu okresów, od których uzależniona jest wysokość dodatku, czasu pobierania nauki w Wojskowym Liceum Muzycznym przed ukończeniem przez kadeta 17 roku życia, przy jednoczesnym zaliczeniu tego okresu osobom, które naukę rozpoczęły w wieku lat 17, stanowi rażące naruszenie konstytucyjnej zasady równości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd, stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analizując niniejszą sprawę w tym zakresie przede wszystkim wskazać należy, że jednym z podstawowych obowiązków organu administracji publicznej jest, określony w art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy. Zgodnie z tym przepisem, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego
i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Podkreślenia wymaga, że obowiązek ten powinien być rozumiany tak szeroko, jak to jest tylko możliwe (v. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 1992 r. sygn. akt III ARN 40/92 (POP 1993/4/68)).
W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie Minister Obrony Narodowej dopuścił się naruszenia powołanego przepisu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W toczącym się z urzędu postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Kapelmistrza [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r., którą W. G. przyznano od dnia 1 stycznia 2005 r. dodatek za długoletnią służbę wojskową w wysokości 10% kwoty należnego uposażenia zasadniczego, organ nie wyjaśnił bowiem W. G. całości okoliczności prawnych sprawy. Wskazania wymaga, że Decyzją Kapelmistrza [...] prawidłowo przyznano W. G. od dnia 1 stycznia 2005 r. dodatek za długoletnią służbę wojskową w wysokości 10% kwoty należnego uposażenia zasadniczego, stosownie do § 24 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 141, poz. 1497 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania wymienionej decyzji, tj. 10 lutego 2005 r. Zgodnie z tym przepisem żołnierzowi zawodowemu przyznaje się dodatek za długoletnią służbę wojskową w wysokości: po 15 latach służby – 10%. Nie jest sporne, że W. G. od dnia 1 stycznia 2005 r. legitymował się 15-letnim stażem służby, liczonym od dnia ukończenia przez niego 17 roku życia.
Organ administracji publicznej w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji obowiązany był wyjaśnić stronie, że w tym postępowaniu działa jako organ kasacyjny i nie orzeka co do istoty sprawy. Może zatem zbadać jedynie, czy zachodzi jedna z przesłanek stwierdzenia nieważności. Nie ma natomiast podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i zastosowania przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania decyzji w trybie nadzoru. W świetle okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, w której postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2004 r. wszczęto w dniu 20 czerwca 2005 r.,
a decyzję stwierdzającą jej nieważność wydano w dniu [...] listopada 2005 r. wymagało poinformowania W. G., że od dnia 19 października 2005 r., tj. z dniem wejścia w życie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 października 2005 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 205, poz. 1700), po 15 latach służby, żołnierzowi zawodowemu przyznaje się dodatek w wysokości 15%. Organ winien był zatem poinformować skarżącego, że wskutek zmiany z dniem 19 października 2005 r. stanu prawnego, właściwy organ wyda decyzję przyznającą dodatek za długoletnią służbę, zgodnie z obowiązującymi aktualnie przepisami rozporządzenia. Niewątpliwie skarżący nie miał w toczącym się postępowaniu informacji w tym zakresie. Także ze skargi wynika, że skarżący – chcąc, aby organ w postępowaniu kasacyjnym zastosował § 24 rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym od dnia 19 października 2005 r.- nie ma właściwego rozeznania w tej sprawie. Dokładne wyjaśnienie skarżącemu okoliczności prawnych sprawy było zatem niezbędne.
Jednocześnie wskazania wymaga, że Sąd nie znalazł powodów, dla których konieczne byłoby skierowanie w trybie art. 193 Konstytucji RP pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, w zakresie zgodności § 25 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 141, poz. 1497 ze zm.) z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżący wskazuje, że powołany przepis jest niezgody ze wskazanym przepisem Konstytucji w zakresie, w jakim do okresów służby wojskowej, od których zależy wysokość dodatku do uposażenia za długoletnią służbę wojskową, nie wlicza okresów pobierania nauki w szkołach wojskowych kształcących kandydatów na żołnierzy zawodowych oraz do orkiestr wojskowych.
Wskazania wymaga, że powołany przepis, stanowiący, jakie okresy zalicza się do okresu służby wojskowej, od którego uzależnione jest przyznanie określonej wysokości dodatku służbowego, nie różnicuje sytuacji żołnierzy zawodowych w zależności od tego, jaką szkołę ukończyli. Nie stanowi on bowiem o okresach pobierania nauki w określonego rodzaju szkołach. Wskazania wymaga, że okresy podlegające zaliczeniu do stażu służby, od którego zależy wysokość dodatku za długoletnią służbę, są ustalane z uwzględnieniem przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, określającej warunki, jakie powinny być spełnione, aby te okresy mogły zostać zaliczone. Przepis § 25 rozporządzenia nie określa bowiem warunków pełnienia zawodowej służby wojskowej, służby pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego, odbywania zasadniczej służby wojskowej, nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, przeszkolenia wojskowego, ćwiczeń wojskowych, okresowej służby wojskowej i pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
W wyroku z dnia 12 grudnia 2000 r. sygn. akt SK 9/2000 (OTK ZU 2000/8, poz. 297), Trybunał Konstytucyjny wskazał, że rozumienie zasady równości ma
w jego orzecznictwie jednoznaczną treść. Oznacza ono w szczególności nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii). Wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną, powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Podkreślenia wymaga, że powołany wyżej przepis aktu wykonawczego do ustawy z dnia
11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), nie różnicuje sytuacji żołnierzy zawodowych w zależności od tego, jaką szkołę ukończyli.
Reasumując stwierdzić należy, że z uwagi na fundamentalne znaczenie
w systemie prawa administracyjnego zasady określonej w art. 9 kpa, zaskarżona decyzja, formalnie odpowiadająca prawu materialnemu, nie mogła się jednak ostać (v. powołany już wyżej wyrok SN sygn. akt III ARN 40/92).
Rozpoznając ponownie sprawę Minister Obrony Narodowej obowiązany będzie, dopełniając obowiązku wynikającego z powołanego wyżej przepisu, wydać
w sprawie rozstrzygnięcie, które nie będzie pogarszało sytuacji prawnej skarżącego.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości Sąd orzekł,
na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.