II SA/Wa 837/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-11-20
NSAAdministracyjneŚredniawsa
informacja publicznatajemnica przedsiębiorcyprawo autorskieinstytut badawczynaruszenie prawadostęp do informacjiwartość gospodarczaochrona danych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w postaci raportu z badań suplementów diety, uznając, że stanowi on tajemnicę przedsiębiorcy.

Stowarzyszenie wniosło skargę na decyzję Dyrektora Narodowego Instytutu Leków (NIL) odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w postaci raportu z badań suplementów diety. Skarżący argumentował, że NIL, jako państwowy instytut badawczy, powinien udostępniać takie informacje ze względu na interes publiczny. Dyrektor NIL odmówił, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy i prawa autorskie do wyników badań, które mają wartość gospodarczą. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że NIL wykazał przesłanki do ograniczenia dostępu do informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy.

Sprawa dotyczyła skargi Stowarzyszenia na decyzję Dyrektora Narodowego Instytutu Leków (NIL) odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w postaci raportu z badań suplementów diety. Skarżący podnosił, że NIL, działając na rzecz zdrowia publicznego, powinien udostępniać takie informacje, a badania te nie były prowadzone w celach komercyjnych. Dyrektor NIL odmówił, argumentując, że wyniki badań stanowią tajemnicę przedsiębiorcy oraz prawnie chronioną własność intelektualną NIL, posiadającą znaczną wartość gospodarczą. Dostęp do raportu został ograniczony do trzech osób w instytucie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że NIL, mimo iż jest instytutem badawczym, prowadzi również działalność gospodarczą i może być uznawany za przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów. Sąd stwierdził, że NIL wykazał istnienie przesłanek do ograniczenia dostępu do informacji publicznej na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. Podkreślono, że wyniki badań, które mają wartość gospodarczą i do których dostęp został ograniczony, nie podlegają ujawnieniu w trybie dostępu do informacji publicznej, jeśli podmiot podjął działania w celu zachowania ich poufności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wyniki badań mogą stanowić tajemnicę przedsiębiorcy, jeśli podmiot podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności i posiadają wartość gospodarczą, co uzasadnia ograniczenie dostępu do informacji publicznej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że Narodowy Instytut Leków (NIL) wykazał przesłanki do zastosowania art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. NIL wykazał wolę zachowania informacji w poufności, ograniczył dostęp do niej i wykazał jej wartość gospodarczą, co uzasadnia odmowę udostępnienia jako informacji publicznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.d.i.p. art. 5 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie sądu w przypadku oddalenia skargi.

Pomocnicze

u.z.n.k. art. 11 § 4

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Definicja tajemnicy przedsiębiorstwa jako nieujawnionych informacji technicznych, technologicznych, organizacyjnych lub innych posiadających wartość gospodarczą, co do których podjęto działania w celu zachowania poufności.

u.p.a. art. 12 § 1

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych

Nabycie przez pracodawcę praw autorskich majątkowych do utworów stworzonych przez pracownika w ramach obowiązków.

u.p.a. art. 28 § 1

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych

Możliwość użyczania przez instytuty badawcze egzemplarzy rozpowszechnionych utworów.

u.p.a. art. 6 § 1

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych

Definicja utworu rozpowszechnionego.

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wydawania decyzji administracyjnych.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada wyjaśniania zasadności przesłanek.

Konstytucja RP art. 61 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia prawa do informacji publicznej.

Konstytucja RP art. 61 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do informacji publicznej.

Konstytucja RP art. 61 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia prawa do informacji publicznej.

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw.

u.i.b. art. 18 § 2

Ustawa o instytutach badawczych

Przychody instytutu z działalności.

u.i.b. art. 18 § 7

Ustawa o instytutach badawczych

Przychody instytutu ze sprzedaży wyników badań.

u.i.b. art. 2 § 1

Ustawa o instytutach badawczych

Zakres działalności instytutu badawczego.

u.i.b. art. 2 § 2

Ustawa o instytutach badawczych

Możliwość upowszechniania wyników badań przez instytut.

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 3

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przepisy proceduralne w okresie stanu zagrożenia epidemicznego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyniki badań stanowią tajemnicę przedsiębiorcy ze względu na wartość gospodarczą i podjęte działania w celu zachowania poufności. Narodowy Instytut Leków, prowadząc działalność gospodarczą i komercjalizując wyniki badań, może być traktowany jako przedsiębiorca w rozumieniu przepisów. Ograniczenie dostępu do informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy nie narusza przepisów konstytucyjnych w tej sprawie.

Odrzucone argumenty

NIL, jako państwowy instytut badawczy, nie działa jako przedsiębiorca i powinien udostępniać informacje ze względu na interes publiczny. Badania nie były prowadzone w celach komercyjnych, a ich ujawnienie nie spowoduje utraty wartości ekonomicznej. Dyrektor NIL nie wykazał należycie istnienia przesłanki materialnej i formalnej tajemnicy przedsiębiorcy.

Godne uwagi sformułowania

Informacja staje się tajemnicą, kiedy przedsiębiorca przejawia wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich. Już bowiem samo przejawienie woli zachowania informacji (całego Raportu) jako niepoznawalnej dla osób trzecich stanowi podstawę ograniczenia dostępu do informacji publicznej.

Skład orzekający

Ewa Kwiecińska

przewodniczący

Iwona Maciejuk

sprawozdawca

Karolina Kisielewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy udostępnienia informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, gdy wyniki badań naukowych mają wartość gospodarczą i podjęto działania w celu zachowania ich poufności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji instytutu badawczego prowadzącego działalność gospodarczą i komercjalizującego wyniki badań.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dostępu do informacji publicznej w kontekście badań naukowych i potencjalnej tajemnicy przedsiębiorcy, co jest istotne dla prawników i organizacji pozarządowych.

Czy wyniki badań naukowych mogą być ukrywane jako tajemnica przedsiębiorcy?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 837/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-11-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-04-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /przewodniczący/
Iwona Maciejuk /sprawozdawca/
Karolina Kisielewicz
Symbol z opisem
6480
Sygn. powiązane
III OSK 4708/21 - Wyrok NSA z 2024-06-21
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Narodowego Instytutu Leków z siedzibą w W. z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Narodowego Instytutu Leków z siedzibą w [...] decyzją z dnia
[...] marca 2020 r. nr [...], na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429) zwanej dalej u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1010) i art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r.
o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2019 r. doz. 1231) oraz art. 104 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
(tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia [...] odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie badania (analizy rynku) Narodowego Instytutu Leków, o którym mowa w artykule pt. [...], autorstwa K. K., P. O., opublikowanym w dniu [...]
stycznia 2020 r. na stronie internetowej [...].
W uzasadnieniu Dyrektor NIL wskazał, że zgodnie z art. 61 ust. 2 Konstytucji RP ograniczenie prawa do informacji może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. W świetle przepisów u.d.i.p. ograniczenie takie przewiduje art. 5 ust. 2 ustawy, który stanowi, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. Organ wskazał, że tajemnica przedsiębiorstwa zdefiniowana została w art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1010) jako nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Organ podał, że zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2003 r., sygn. akt IV CKN 211/01, (Legalis numer 61375) informacja staje się tajemnicą, kiedy przedsiębiorca przejawia wolę zachowania jej jako niepoznawalnej przez osoby trzecie.
Dyrektor NIL wskazał, że wolę zachowania informacji z badań suplementów diety jako nierozpoznawalnej przez osoby trzeciej Narodowy Instytut Leków wyraził poprzez ograniczenie dostępu do treści całego [...] wyłącznie do Dyrektora Narodowego Instytutu Leków, Zastępcy Dyrektora ds. Badań Kontrolnych oraz eksperta Narodowego Instytutu Leków w zakresie suplementów diety.
Organ podał też, że badania suplementów diety zostały przeprowadzone przez pracowników Narodowego Instytutu Leków, w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, w związku z powyższym zgodnie art. 12 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, Narodowy Instytut Leków nabył prawa autorskie majątkowe do wyników przedmiotowych badań. Organ wskazał, że w związku z tym wyniki przedmiotowych badań stanowią prawnie chronioną własność intelektualną Narodowego Instytutu Leków, przedstawiającą znaczną wartość gospodarczą, której ujawnienie stanowiłoby naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa.
Dyrektor NIL wskazał nadto, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, instytuty badawcze mogą użyczać, w zakresie swoich zadań statutowych, egzemplarze wyłącznie utworów rozpowszechnionych. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, utworem rozpowszechnionym jest utwór, który za zezwoleniem twórcy został w jakikolwiek sposób udostępniony publicznie.
Treść "Raportu z badań suplementów diety pobranych z rynku" nie została udostępniona publicznie, w związku z powyższym Narodowy Instytut Leków nie jest uprawniony do użyczenia egzemplarzy ww. Raportu. Dyrektor NIL wskazał, że w związku z wyżej przytoczonymi regulacjami ustawowymi i stanem faktycznym, brak jest podstawy prawnej do udostępnienia Stowarzyszeniu [...], wnioskowanych informacji, gdyż spowodowałoby to naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa Narodowego Instytutu Leków oraz przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Decyzja Dyrektora Narodowego Instytutu Leków z siedzibą w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...]. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 61 ust. 1 oraz art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w zakresie w jakim z przepisów tych wynikają podstawy ograniczania prawa do informacji ze względu na m.in. ochronę wolności i praw podmiotów gospodarczych, przy spełnieniu przesłanki proporcjonalności i konieczności, poprzez ograniczenie prawa do informacji w niniejszej sprawie, podczas gdy nie zachodzi w istocie potrzeba ochrony wolności i praw podmiotu gospodarczego, a przez to dokonanie ograniczenia prawa do informacji, niespełniającego konstytucyjnych warunków;
- art. 5 ust. 2 ustawy u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę do ograniczenia prawa do informacji publicznej ze względu na konieczność ochrony tajemnicy przedsiębiorcy, poprzez błędne uznanie, że wnioskowana informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorcy.
W uzasadnieniu skarżący wskazał m.in., że z doniesień medialnych wynika,
że Narodowy Instytut Leków przeprowadził badanie rzeczywistego składu 50 najpopularniejszych suplementów sprzedawanych w aptekach. W efekcie dostrzeżone zostały liczne niezgodności co do tego, co produkt faktycznie zawierał w stosunku do deklaracji producenta. Skład wielokrotnie diametralnie odbiegał od spodziewanego.
Co więcej podobne produkty są intensywnie reklamowane. W związku z artykułem opublikowanym przez Dziennik Gazetę Prawną ([...]) Stowarzyszenie wniosło o udostępnienie całości raportu. W opinii skarżącego pozwoliłoby to na otwarcie merytorycznej i mogącej doprowadzić do istotnych wniosków dyskusji o rynku produktów medycznych. Skarżący wskazał, że jeżeli państwowy instytut badawczy, którego misją jest "prowadzenie rozległej i różnorodnej działalności na rzecz ochrony zdrowia w Polsce" znajduje się w posiadaniu informacji o nieprawidłowo oznaczonym składzie najpopularniejszych suplementów (dodatkowo dostępnych w aptekach, które w powszechnej optyce gwarantują wyższy poziom bezpieczeństwa sprzedawanych produktów) to informacje takie powinny być szeroko rozpowszechniane. Stowarzyszenie wskazało też, że nie ma podstaw, aby twierdzić, że w zakresie tworzenia raportu Instytut działał jako przedsiębiorca. Badanie zostało przeprowadzone w ramach pełnionych zadań publicznych, a jego przeprowadzenie nie miało celu ekonomicznego. Skarżący wskazał też, że Dyrektor nie wykazał należycie istnienia ani przesłanki materialnej ani formalnej. Co do tej pierwszej bardzo ogólnie wskazał na możliwość naruszenia praw autorskich, co do drugiej, na ograniczenie rozpowszechniania całości raportu do trzech zatrudnionych w instytucie osób. W opinii skarżącego tak wyrażone rozstrzygnięcie należy uznać co najmniej za niepełne i nie czyniące zadość zasadom ogólnym działania administracji publicznej, jak chociażby wynikająca z art. 11 k.p.a. zasada wyjaśniania zasadności przesłanek, którymi organ się kieruje.
Skarżący podniósł też, że Dyrektor NIL słusznie wskazał, że na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych Narodowy Instytut Leków nabył majątkowe prawa autorskie do wyników badań, w związku z tym, że zostały one przeprowadzone przez pracowników Instytutu w ramach wykonywania przez nich stosunku pracy. Zdaniem skarżącego, jeżeli badania te nie były przeprowadzane w celach komercyjnych, a w ramach działalności Instytutu na rzecz zdrowia publicznego, to trudno przypisywać im jakąś potencjalną wartość ekonomiczną, jaka miałaby zostać utracona w razie ich ujawnienia.
Dyrektor Narodowego Instytutu Leków w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ wskazał nadto m.in., że Narodowy Instytut Leków wykonuje działalność gospodarczą i w tym zakresie powinien być uznawany za przedsiębiorcę w ujęciu materialnym, czyli w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 ze zm.) i art. 431 Kodeksu cywilnego. Do zadań statutowych Narodowego Instytutu Leków należy w szczególności: prowadzenie projektów badawczych, badań naukowych oraz prac rozwojowych i wdrożeniowych w dziedzinie nauk farmaceutycznych, medycznych, chemicznych i biologicznych, a także prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie objętym przedmiotem działania Narodowego Instytutu Leków. Organ wskazał też m.in., że realizując szereg zadań statutowych, z uwagi na konieczność samofinansowania działalności NIL, pozyskuje środki finansowe z rożnych źródeł, w tym z prowadzonej działalności gospodarczej oraz realizacji projektów badawczych. Praktyka taka zgodna jest z przepisami przywołanej ustawy i znajduje odzwierciedlenie w prowadzonych naborach na programy badawcze organizowane przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju oraz odpowiada i wręcz pożądana jest w świetle obecnie prowadzonej polityki naukowej w Rzeczypospolitej Polskiej. Organ wskazał też, że wbrew twierdzeniom skargi, Narodowy Instytut Leków nie posiada statusu państwowego instytutu badawczego w rozumieniu art. 21 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1350), a w związku z tym nie otrzymuje dotacji celowej na finansowanie realizacji zadań w rozumieniu ww. ustawy. Wskazano nadto, że działalność naukowo-badawcza NIL jest całkowicie rozdzielona, od działalności kontrolnej, którą Narodowy Instytut Leków sprawuje jako Narodowe Laboratorium Kontroli Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (OMCL).
Organ podkreślił, że wyniki badań, o których udostępnienie wnioskował skarżący, powstały w ramach działalności naukowej Narodowego Instytutu Leków. Wobec powyższego pozostają one bez związku z działalnością kontrolną, ani nie były wykonane w związku z wykonywaniem zadań publicznych, dlatego też nie podlegają udostępnieniu. Dyrektor NIL zaznaczył, że Narodowy Instytut Leków nie jest laboratorium kontrolnym w zakresie suplementów diety, a zgodnie z przepisami prawa uzyskane wyniki badań stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa Narodowego Instytutu Leków, w szczególności z uwagi na ścieżkę przeprowadzenia takich badań oraz ich wartość gospodarczą. Dyrektor NIL raz jeszcze wskazał, że Narodowy Instytut Leków jest jednostką samofinansująca się, która posiada status przedsiębiorcy. Rezultaty działalności naukowej NIL mają wartość gospodarczą i stanowią jeden z elementów finansowania działalności Narodowego Instytutu Leków, w szczególności poprzez ich sprzedaż, udzielanie licencji, czy inne metody komercjalizacji. Mogą one także stanowić podstawę do prowadzenia dalszych prac naukowych. Wyniki badań, o dostęp do których wnioskuje Stowarzyszenie, stanowią rezultat projektu naukowego zrealizowanego w ramach działalności statutowej NIL, nie są natomiast wynikiem realizacji funkcji kontrolnej.
Dyrektor NIL podniósł, że przedmiotowe wyniki, jak wskazał w uzasadnieniu decyzji, stanowią prawnie chronioną własność intelektualną Narodowego Instytutu Leków, przedstawiającą znaczną wartość gospodarczą. Udostępnienie wyników badań zgodnie z wnioskiem, pozbawiłoby ich waloru gospodarczego i wartości ekonomicznej. Narodowy Instytut Leków w decyzji wskazał nadto na wolę zachowania informacji z badań suplementów diety jako nierozpoznawalnej przez osoby trzecie oraz na działania podjęte dla zachowania poufności tych informacji poprzez ograniczenie kręgu osób mogących się z nimi zapoznać.
Skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2020 r. podniósł,
że działalność NIL jest regulowana przepisami ustawy o instytutach badawczych, nie ma zatem wątpliwości, że jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej zgodnie. Stwierdzenie, iż wyniki badań stanowią rezultat projektu naukowego zrealizowanego w ramach działalności statutowej Narodowego Instytutu Leków, nie są natomiast wynikiem realizacji funkcji kontrolnej, nie wyklucza finansowania tych badań ze środków publicznych. Uzasadnienie decyzji nie wskazuje podmiotu zlecającego wykonanie badania, ani warunków wykonania tego zlecenia, w tym publikacji wyników czy możliwości ich utajnienia. Skarżący zaznaczył też, że trudno dopatrzyć się w przypadku wnioskowanych wyników badań wartości gospodarczej. Nawet zakładając hipotetycznie, że powyższy warunek jest spełniony, nie przesądza to jeszcze o poufności takiej informacji, ponieważ za jej ujawnieniem może przemawiać interes publiczny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie podlegała uwzględnieniu.
Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organ miał podstawy, aby w sprawie tej przyjąć, że przesłankę ograniczenia dostępu do żądanej informacji publicznej stanowi art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwalało na dokonanie sądowej kontroli. Zarzuty skargi Sąd uznał za nietrafne. W sprawie niniejszej ograniczenie dostępu do informacji publicznej, w żądanej we wniosku postaci, z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy nie narusza przepisów konstytucyjnych.
Wydając zaskarżoną decyzję administracyjną organ zasadnie nie kwestionował, że jest podmiotem zobowiązanym w rozumieniu u.d.i.p. i że żądana informacja stanowi informację publiczną. Narodowy Instytut Leków jest instytutem badawczym, państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną (§ 2 statutu NIL), działającą na podstawie ustawy o instytutach badawczych. Nadzór nad NIL sprawuje minister właściwy do spraw zdrowia. Zasady gospodarki instytutów określone zostały w rozdziale 3 ustawy o instytutach badawczych (art. 16-20 ustawy). Zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy o instytutach badawczych, instytut występuje w obrocie we własnym imieniu i na własny rachunek. Stosownie do art. 18 ust. 7 pkt 1 powołanej ustawy, instytut osiąga przychody w związku z prowadzoną działalnością określoną w art. 2, w tym ze sprzedaży wyników badań naukowych, prac rozwojowych oraz know-how związanego z tymi wynikami. Zgodnie z art. 18 ust. 8 tej ustawy, instytut osiąga przychody z subwencji i dotacji na podstawie przepisów ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i ustawy o finansach publicznych, z zastrzeżeniem ust. 9 i art. 21 ust. 6, oraz z innych źródeł. Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 1-3 prowadzenie badań naukowych i prac rozwojowych; przystosowywanie wyników badań naukowych i prac rozwojowych do potrzeb praktyki; wdrażanie wyników badań naukowych i prac rozwojowych. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 2 pkt 1-2 ustawy, w związku z prowadzoną działalnością podstawową instytut może: upowszechniać wyniki badań naukowych i prac rozwojowych; wykonywać badania i analizy oraz opracowywać opinie i ekspertyzy w zakresie prowadzonych badań naukowych i prac rozwojowych. Stosownie do § 4 ust. 2 statutu NIL, Instytut uczestniczy w systemie ochrony zdrowia. Biorąc pod uwagę ustawowy zakres działalności instytutu badawczego, jakim jest NIL oraz zadania wyszczególnione w statucie NIL (§ 6 statutu) zatwierdzonym przez Ministra Zdrowia, stwierdzić należy,
że NIL jest podmiotem zobowiązanym na gruncie u.d.i.p., a żądana informacja jako wytworzona przez państwową jednostkę organizacyjną, stanowi informację publiczną.
Zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia
i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.
Stosownie zaś do art. 11 ust. 2 u.z.n.k., (w decyzji powołano się na art. 11 ust. 4 u.z.n.k. w brzmieniu przed zmianą treści przepisu), tajemnicą przedsiębiorstwa są informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób,
o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że na tajemnicę przedsiębiorcy składają się dwa elementy: materialny oraz formalny (v. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 195/13; wyrok NSA z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 759/14, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tajemnicę przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa i pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, choć tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej. Tajemnicę przedsiębiorcy stanowią więc informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich poufności (nie jest wymagana przesłanka gospodarczej wartości informacji jak przy tajemnicy przedsiębiorstwa). Informacja staje się tajemnicą, kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich.
Nie traci natomiast swojego charakteru przez to, że wie o niej pewne ograniczone grono osób zobowiązanych do dyskrecji.
W zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił w sposób wystarczający, że badania suplementów diety zostały przeprowadzone przez pracowników NIL w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, a Narodowy Instytut Leków nabył prawa autorskie majątkowe do wyników przedmiotowych badań.
Skoro wyniki badań stanowią prawnie chronioną własność intelektualną Narodowego Instytutu Leków, a nadto, jak wskazano w decyzji, spełniony został też element formalny, albowiem dostęp do treści całego [...] ograniczony jest do Dyrektora NIL, Zastępcy Dyrektora ds. Badań Kontrolnych oraz eksperta Narodowego Instytutu Leków w zakresie suplementów diety, organ miał podstawy do zastosowania art. 5 ust. 2 u.d.i.p. z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. Już bowiem samo przejawienie woli zachowania informacji (całego Raportu) jako niepoznawalnej dla osób trzecich stanowi podstawę ograniczenia dostępu do informacji publicznej (nie jest wymagana przesłanka gospodarczej wartości informacji jak przy tajemnicy przedsiębiorstwa).
W związku z tym, że badania naukowe, których udostępnienia domaga
się skarżący w ramach u.d.i.p., nie zostały opublikowane przez instytut badawczy, a nadto dostęp do nich, jak wskazano w decyzji, został ograniczony przez NIL do trzech osób, nie ma podstaw, aby na gruncie u.d.i.p. skarżącemu przyznać szersze uprawnienie w zakresie publikacji badań naukowych niż ma w tym zakresie NIL na podstawie ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych.
NIL powołał się nadto w decyzji także na tajemnicę przedsiębiorstwa wskazując, że wyniki badań zawarte w raporcie przedstawiają dla NIL znaczną wartość gospodarczą. Wprawdzie w samej decyzji Dyrektor NIL nie wskazał wprost w czym dokładnie tę wartość gospodarczą upatruje, jednakże powyższe uchybienie, nie ma wpływu na wynik tej sprawy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor NIL jednoznacznie wskazał, że wyniki badań powstały w ramach działalności naukowej NIL. Nie sposób nie zgodzić się z organem, że rezultaty działalności naukowej NIL mają wartość gospodarczą. Organ w odpowiedzi na skargę dodał też, czego zabrakło w decyzji, a co nie stanowi podstawy do jej uchylenia, że te rezultaty działalności naukowej NIL stanowią jeden z elementów finansowania działalności NIL, w szczególności poprzez ich sprzedaż, udzielanie licencji, czy inne metody komercjalizacji. Mogą także stanowić podstawę do prowadzenia dalszych badań naukowych.
Podkreślić trzeba, że tajemnicą przedsiębiorstwa są nie tylko informacje techniczne, technologiczne, czy organizacyjne, ale także inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności.
Na tym etapie sprawy organ wykazał, że cały Raport zawierający wyniki badań mający dla niego wartość gospodarczą nie został upubliczniony i że dostęp do niego mają tylko określone osoby.
Skoro wyniki badań, o które skarżący wnioskował w trybie u.d.i.p., stanowią rezultat projektu naukowego zrealizowanego w ramach działalności NIL, nie są wynikiem realizacji funkcji kontrolnej NIL, organ miał podstawy do zastosowania art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
W ocenie Sądu brak jest podstaw do podważenia stanowiska NIL, co do tego,
że żądane informacje posiadają dla Instytutu wartość gospodarczą.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie w pełni odpowiada przepisowi art. 107 § 3 k.p.a., jednakże uchybienie to nie ma wpływu na wynik sprawy. Bezsporne jest bowiem, że NIL wykazał wolę zachowania w poufności treści Raportu z badań, który jako całość nie jest powszechnie znany. Choć podnoszone w piśmie procesowym skarżącego z dnia [...] czerwca 2020 r. zagadnienie interesu publicznego, z uwagi na ochronę zdrowia obywateli, jest zrozumiałe, nie stanowi podstawy do uwzględnienia skargi.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0V1D-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), orzekł jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI