II SA/WA 830/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra SWiA odmawiającą wyłączenia przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, uznając, że organ nie zastosował się do wcześniejszego wyroku sądu i błędnie zinterpretował pojęcie "krótkotrwałej służby".
Sprawa dotyczyła wniosku K.G. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, które mogłyby obniżyć jego świadczenia ze względu na służbę na rzecz państwa totalitarnego. Minister SWiA odmówił, uznając służbę za długotrwałą i nie znajdując "szczególnie uzasadnionego przypadku". WSA uchylił tę decyzję, wskazując na naruszenie art. 153 p.p.s.a. i błędy w interpretacji pojęć "krótkotrwała służba" oraz "szczególnie uzasadniony przypadek", które były już przedmiotem wcześniejszego wyroku sądu w tej samej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2023 r., która odmawiała K.G. wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (art. 15c, 22a, 24a) na podstawie art. 8a tej ustawy. Sąd uznał, że organ administracji publicznej nie zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku WSA z dnia 26 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 523/20. W poprzednim wyroku sąd uchylił wcześniejszą decyzję Ministra, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Sąd przesądził wówczas, że przesłanka "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków" została spełniona, ale organ nie wykazał przekonująco, dlaczego okres służby przed 31 lipca 1990 r. nie może być uznany za "krótkotrwały" oraz dlaczego nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Sąd podkreślił, że pojęcie "krótkotrwałej służby" należy oceniać z uwzględnieniem całego okresu aktywności zawodowej, a okres niespełna 4 lat może być uznany za krótkotrwały. W obecnym postępowaniu Minister ponownie wydał decyzję, w której powtórzył argumentację z poprzedniej decyzji, nie uwzględniając wiążącej wykładni sądu dotyczącej "krótkotrwałości służby" i "szczególnie uzasadnionego przypadku". Sąd stwierdził, że organ nie rozważył związku wykonywanych zadań z działaniami charakterystycznymi dla państwa totalitarnego, co było kluczowe dla oceny "szczególnie uzasadnionego przypadku" zgodnie z wcześniejszymi wytycznymi. W związku z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. i przepisów k.p.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję, zobowiązując organ do ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem wiążącej oceny prawnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, okres niespełna 4 lat służby może być uznany za "krótkotrwały", zwłaszcza w kontekście całego okresu aktywności zawodowej funkcjonariusza, a organ administracji nie może stosować zawężającej wykładni tego pojęcia.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że pojęcie "krótkotrwałej służby" odnosi się do ogólnego czasu aktywności zawodowej, a okres niespełna 4 lat może być potocznie określany jako krótkotrwały, co jest zgodne z celami legislacyjnymi ustawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
ustawa zaopatrzeniowa art. 8a § ust. 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis ten stanowi podstawę do wyłączenia stosowania art. 15c, 22a i 24a ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach, ze względu na krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
ustawa zaopatrzeniowa art. 8a § ust. 1 pkt 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przesłanka "krótkotrwałej służby" przed dniem 31 lipca 1990 r.
ustawa zaopatrzeniowa art. 8a § ust. 1 pkt 2
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przesłanka "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków" po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada związania sądu i organów administracji oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym orzeczeniu sądu.
Pomocnicze
ustawa zaopatrzeniowa art. 15c
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 22a
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 24a
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 13b § ust. 2
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Określa, co stanowi "służbę na rzecz totalitarnego państwa".
k.p.a. art. 7
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej i wskazań zawartych w poprzednim wyroku WSA. Organ dokonał zawężającej wykładni pojęcia "krótkotrwałej służby". Organ nie wykazał, dlaczego okres służby skarżącego nie może być uznany za "krótkotrwały". Organ nie zbadał wystarczająco okoliczności związanych z "szczególnie uzasadnionym przypadkiem", w tym charakteru wykonywanych zadań. Organ powołał się na orzeczenia w innych sprawach, ignorując prawomocny wyrok dotyczący tej konkretnej sprawy.
Godne uwagi sformułowania
organ nie zastosował się do oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku Sądu pojęcie "krótkotrwała służba" odnosi się do ogólnego czasu aktywności zawodowej z perspektywy pełnej aktywności zawodowej ludzi, trwającej z reguły kilkadziesiąt lat, okres 3 lat, 11 miesięcy i 16 dni może być potocznie określany jako krótkotrwały o "szczególnie uzasadnionym przypadku" mogą świadczyć pewne wyjątkowe czy szczególne okoliczności związane z przesłankami zastosowania art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 nie tylko wybitne osiągnięcia w służbie, ale także np. okoliczności związane z samą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r., a więc np. wyjątkowo krótki okres służby przed tą datą czy nawet rodzaj wykonywanych zadań albo treść czynności służbowych mogących mieć mniej lub bardziej bezpośredni związek z działaniami charakterystycznymi dla państwa totalitarnego domniemanie służby na rzecz totalitarnego państwa jest obalalne aktywność ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej
Skład orzekający
Danuta Kania
przewodniczący sprawozdawca
Dorota Kozub-Marciniak
asesor
Piotr Borowiecki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wiążący charakter wyroków sądów administracyjnych dla organów administracji (art. 153 p.p.s.a.) oraz interpretacja pojęć \"krótkotrwała służba\" i \"szczególnie uzasadniony przypadek\" w kontekście ustawy zaopatrzeniowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy służb PRL ubiegających się o wyłączenie stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie przez organy administracji wyroków sądów i jak sądy egzekwują zasady praworządności. Dotyczy również kwestii historycznych związanych ze służbą w PRL.
“Organ zignorował wyrok sądu: jak sądy pilnują praworządności w sprawach emerytalnych byłych funkcjonariuszy PRL.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 830/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-01-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-04-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Danuta Kania /przewodniczący sprawozdawca/ Dorota Kozub-Marciniak Piotr Borowiecki Symbol z opisem 6192 Funkcjonariusze Policji Hasła tematyczne Policja Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 288 art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2, Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant specjalista Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi K.G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję Uzasadnienie Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister SWiA", "organ") z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia wobec K. G. (dalej: "Skarżący") art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 13 lutego 2023 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019r. poz. 288), dalej: "ustawa zaopatrzeniowa", na podstawie art. 8a tej ustawy. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 27 sierpnia 2017 r. K. G. zwrócił do Ministra SWiA o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w 1986 r., po 11 latach pracy w zawodzie nauczyciela, został zatrudniony w wydziale Paszportów w T., a do jego obowiązków należało przyjmowanie wniosków od osób ubiegających się o paszport. W 1990 r., bez konieczności przechodzenia weryfikacji, został przyjęty do służby w Policji gdzie pracował w pionie dochodzeniowo-śledczym oraz w pionie prewencji. Po 13 latach pracy przeszedł na zaopatrzenie emerytalne ze względu na stan zdrowia. Skarżący wskazał, że przed dniem 31 lipca 1990 r. służbę pełnił krótkotrwale, a pracując dla wolnej Polski swoje obowiązki wykonywał rzetelnie. Ponadto na co dzień był narażony na kontakt z "elementem przestępczym", co negatywnie odbiło się na jego zdrowiu psychicznym. Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. n r[...], Minister SWiA, odmówił wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, na podstawie art. 8a tej ustawy. Organ wskazał, że Skarżący został zwolniony ze służby w Policji w dniu [...] maja 2003 r. nabywając prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury. Instytut Pamięci Narodowej-Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: "IPN") uznał za służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, okres służby Skarżącego od dnia [...] sierpnia 1986r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. 3 lata, 11 miesięcy i 16 dni, natomiast całkowity okres jego służby obejmuje 16 lat, 9 miesięcy i 16 dni. Z dokumentów przekazanych przez IPN, obejmujących materiały archiwalne z akt osobowych nie wynika, aby Skarżący nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. W opinii z dnia [...] sierpnia 2018 r. Komendant Główny Policji wskazał, że Skarżący w toku pełnionej służby rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki, o czym świadczą informacje zawarte m.in. w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie i stanowiska służbowe. W analizowanych materiałach nie odnaleziono informacji o wymierzonych karach dyscyplinarnych, jak również nie były prowadzone wobec Skarżącego żadne postępowania karne lub karno-skarbowe. Brak jest również dokumentów potwierdzających udział Skarżącego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia. Następnie organ przytoczył przepis prawa będący podstawą wydania zaskarżonej decyzji oraz powołał leksykalne znaczenie pojęć "krótkotrwałość" służby oraz "rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych". Wskazał również, że warunek "narażenie zdrowia i życia", o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, nie mające charakteru hipotetycznego, lecz rzeczywisty, dowiedziony i wyjątkowy. Zadaniem organu jest natomiast stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki z ww. przepisu można uznać za spełnione oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Przy czym "krótkotrwałość służby" na rzecz państwa totalitarnego i "rzetelność służby" pełnionej po dniu 12 września 1989r., nawet "z narażeniem zdrowia i życia" nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. Wykonywanie obowiązków służbowych w sposób rzetelny i z najwyższym zaangażowaniem nie jest równoznaczne z wystąpieniem przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Organ wskazał, że skoro całkowity okres pełnienia służby przez Skarżącego wynosi 16 lat, 9 miesięcy i 16 dni, a służba pełniona na rzecz totalitarnego państwa to 3 lata, 11 miesięcy i 16 dni, co stanowi 23,5% ogółu służby, to przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Organ zaznaczył, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Skarżącego w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., jednakże brak jest dowodów na to, aby Skarżący pełnił służbę z narażeniem zdrowia i życia. Świadczenie emerytalne wypłacane stronie nie było podwyższone ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. Wnioskodawcy nie zostały nadane jakiekolwiek ordery lub odznaczenia państwowe, czy też odznaki albo medale resortowe. "Szczególnie uzasadniony przypadek", zachodzi wówczas, gdy strona legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami - w szczególności pełniona z narażeniem zdrowia i życia, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Powyższa decyzja Ministra SWiA z dnia [...] stycznia 2020 r. stała się przedmiotem skargi K. G., który wniósł o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz naruszenie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez jej niewłaściwe zastosowanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyrokiem z dnia 26 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 523/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Spaw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] wskazując jako podstawę prawną art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że stanowisko organu nie jest prawidłowe. Wskazał na obowiązki organu odnośnie właściwego uzasadnienia decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego, tj. w oparciu o art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Podkreślił, że sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym polega na zbadaniu, czy organ dokonał prawidłowej wykładni stosowanej normy prawnej, czy wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zgodnie z celem danej ustawy, oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Obowiązkiem sądu jest sprawdzenie nie tylko tego, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, lecz również tego, czy w granicach upoważnienia ustawowego zrealizował swoje kompetencje uznaniowe w sposób odpowiadający standardom demokratycznego państwa prawnego, w tym, czy realizując te kompetencje respektował konstytucyjne publiczne prawo podmiotowe obywateli do zaopatrzenia społecznego w wysokości określonej w oparciu o materialnoprawne zasady, tj. czy rozstrzygnięcie nie ma charakteru arbitralnego, bądź dowolnego. Sąd stwierdził, iż organ nie wykazał przekonująco w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dlaczego uznał, że służba Skarżącego przed dniem 31 lipca 1990 r. która trwała 3 lata, 11 miesięcy i 16 dni, w stosunku do całkowitego okresu jego służby obejmującego 16 lat, 9 miesięcy i 16 dni, nie była służbą krótkotrwałą. Organ podał, że krótkotrwałość służby należy oceniać przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym (jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa), jak również proporcjonalnym (w stosunku do całości okresu służby byłego funkcjonariusza). Nie wyjaśnił jednak jakimi kryteriami się kierował dochodząc do wniosku, że z perspektywy ponad 16-letniej służby Skarżącego, 3 lata, 11 miesięcy i 16 dni służby to okres zbyt długi, aby uznać go za krótkotrwały. Powołanie się na synonimy słowa "krótkotrwałość" nie stanowi dostatecznego uzasadnienia stanowiska organu w odnośnym zakresie. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd zaznaczył, że krótkotrwałość służby byłego funkcjonariusza należy oceniać z uwzględnieniem indywidualnej sytuacji byłego funkcjonariusza, przede wszystkim z uwzględnieniem całego okresu jego służby. Oznacza to, że w określonych stanach faktycznych nie ma przeszkód do kwalifikowania służby kilkuletniej jako mającej charakter "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Podkreślił, że pojęcie krótkotrwałej pracy (analogicznie krótkotrwałej służby) odnosi się z reguły do ogólnego czasu aktywności zawodowej osób, w tym świadczenia pracy na rzecz poszczególnych pracodawców. Z perspektywy pełnej aktywności zawodowej ludzi, trwającej z reguły kilkadziesiąt lat, okres 3 lat, 11 miesięcy i 16 dni może być potocznie określany jako krótkotrwały. Wobec natomiast artykułowanych w procesie legislacyjnym celów uchwalenia ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), w rozpatrywanym przypadku takie jej określenie jest w pełni zasadne. Nie znajduje więc podstaw - przyjęta przez organ - zawężająca wykładnia pojęcia "krótkotrwała służba". Sąd zauważył, iż organ zdaje się nie kwestionować, że Skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r. Podkreślił przy tym, że dla stwierdzenia rzetelności działania nie jest konieczne legitymowanie się nagrodami czy wyróżnieniami dotyczącymi przebiegu służby, chociaż niewątpliwie nagrody takie i wyróżnienia mogą ugruntowywać w przekonaniu o rzetelności wykonywania zadań i obowiązków. Gdyby bowiem ustawodawca zakładał odniesienie wymienionego w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy kryterium wyłącznie w stosunku do osób pełniących służbę z narażeniem zdrowia i życia, to co najmniej pominąłby zwrot "w szczególności", ustanawiając warunek sine qua non "narażenia zdrowia i życia" dla przyjęcia spełnienia kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków". Prowadzi to do wniosku, że "narażenie zdrowia i życia" nie jest niezbędne dla stwierdzenia, że funkcjonariusz pełnił służbę rzetelnie (wzorowo), nie stanowi miary rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, lecz zostało potraktowane jako przykład takiej rzetelności. Sąd wskazał również, że o szczególnie uzasadnionym przypadku mogą świadczyć pewne wyjątkowe czy szczególne okoliczności związane z przesłankami zastosowania art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. A zatem nie tylko wybitne osiągnięcia w służbie, ale także np. okoliczności związane z samą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r., a więc np. wyjątkowo krótki okres służby przed tą datą czy nawet rodzaj wykonywanych zadań albo treść czynności służbowych mogących mieć mniej lub bardziej bezpośredni związek z działaniami charakterystycznymi dla państwa totalitarnego (wyrok NSA z dnia 2 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 3207/19). Organ oceniając spełnienie przez Skarżącego przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, powinien zbadać te wszystkie okoliczności. Minister nie odniósł się w ogóle do kwestii przebiegu służby Skarżącego i nie ocenił go z punktu widzenia ustawowych przesłanek określonych w art. 8a ust. 1 ustawy. Stwierdził natomiast, że przypadek Skarżącego nie jest szczególny, ponieważ jego służba przed dniem 31 lipca 1990 r. nie była krótkotrwała oraz brak jest dowodów, aby po 1990 r. pełnił służbę z narażeniem zdrowia i życia. Tym samym, zdaniem Sądu, organ nie wyjaśnił na jakiej podstawie przyjął, że w przypadku Skarżącego nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Ministra SWiA o odmowie wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Formując zalecenia co do dalszego postępowania Sąd zobowiązał Ministra SWiA do ponownego ustalenia istotnych w tej sprawie okoliczności faktycznych, a następnie dokonania raz jeszcze oceny spełnienia przez Skarżącego przesłanek umożliwiających zastosowanie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Zaznaczył, iż organ musi wskazać kryteria oceny "krótkotrwałości" służby Skarżącego przed dniem 31 lipca 1990 r. i rozważyć je w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku". Uzasadnienie decyzji powinno być wyczerpujące tak, aby strona nie miała wątpliwości, dlaczego Minister rozstrzygnął sprawę w taki, a nie w inny sposób. Decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, odmówił wyłączenia wobec K. G. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Powołując art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej wskazał, że zadaniem organu w jest ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki "krótkotrwałości" służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz "rzetelności pełnienia zadań i obowiązków" po dniu 12 września 1989r. z narażeniem życia i zdrowia oraz ustalenie, czy w sprawie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek". Organ powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, w którym stwierdzono, że: "(...) ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określających treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia". Przy podejmowaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawach prowadzonych na podstawie ww. przepisu: "(...) unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego". Przechodząc na grunt niniejszej sprawy organ wskazał, że całkowity okres służby pełnionej przez Skarżącego wynosi 16 lat, 9 miesięcy i 16 dni, natomiast służba pełniona na rzecz totalitarnego państwa obejmuje okres 3 lat, 11 miesięcy i 16 dni, co stanowi ok. 23,5% ogółu służby. Okres ten nie może być oceniony jako krótkotrwały, bowiem blisko czteroletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego czy epizodycznego, zarówno według kryterium obiektywnego - samego upływu czasu, jak i biorąc pod uwagę typowy przebieg służby funkcjonariusza służb mundurowych. Skoro Skarżący pełnił przez ww. okres służbę na rzecz totalitarnego państwa, to z całą pewnością mógł dokładnie zaznajomić się ze specyfiką realizowanych przez niego zadań oraz ich charakterem. Poza tym zakończenie okresu służby na rzecz totalitarnego państwa nie wynikało z woli strony, lecz było rezultatem likwidacji i transformacji struktur organów bezpieczeństwa, wynikających ze zmian ustrojowych w Polsce. Skarżący nie spełnił zatem przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Na poparcie powyższego stanowiska organ powołał m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2020 r., sygn. akt I OSK 3208/19 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2019r., sygn. akt II SA/Wa 424/19. Dalej organ wskazał, że Skarżący spełnił przesłankę "rzetelnego wykonywania obowiązków służbowych" z art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, co wynika zarówno z opinii KGP z dnia 9 sierpnia 2018 r., jak i z informacji o przebiegu służby. Wskazał, że z dokumentacji przekazanej przez IPN wynika, iż Skarżący z dniem [...] sierpnia 1986 r. został przyjęty do Służby Bezpieczeństwa na stanowisko referenta Grupy Paszportów SB Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w B. Z opinii służbowej z dnia [...] września 1989 r. wynika, że na stanowisku referenta, a następnie inspektora, posiadał dobry stopnień przygotowania do pełnienia tych funkcji. Znał zasady pracy oraz obowiązki wynikające z zajmowanego stanowiska. Posiadał doświadczenie w zakresie realizacji zagadnień paszportowych, które wykorzystywał oraz przekazywał innym funkcjonariuszom. W przyszłości miał być skierowany do Wyższej Szkoły [....] w L. Organ zaznaczył, iż Grupy Paszportów odpowiedzialne były m.in. za podejmowanie decyzji i wydawanie dokumentów paszportowych uprawniających do przekraczania granicy oraz prowadzenie wstępnego rozpoznania operacyjnego międzynarodowego ruchu osobowego. Uzależnienie wydawania paszportów w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej poprzez wprowadzenie ścisłej reglamentacji stanowiło wówczas istotne narzędzie SB (nie bez przyczyny paszportowe komórki organizacyjne podlegały właśnie jej), dające tej formacji szereg możliwości kontrolowania przez państwo wszystkich aspektów życia społecznego, w tym w szczególności wywierania na obywatelach presji. Poprzez okazję do załatwiania spraw paszportowych, umożliwiających niezwykle atrakcyjny wówczas wyjazd za granicę, często werbowano ludzi do współpracy z SB. Problemy z wyjazdem z kraju spotykały właściwie każdą osobę krytycznie nastawioną i otwarcie wyrażającą swój negatywny stosunek wobec komunistycznych ideologii. Były ponadto kategorie osób (np. księża katoliccy oraz osoby związane z działalnością opozycyjną), wobec których represja polegająca na odmowie wydania paszportu była stosowana zdecydowanie częściej niż w stosunku do innych grup społecznych. Rozważając spełnienie przez Skarżącego przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" organ zaznaczył, iż okres pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa był okresem długotrwałym, a wykonywanie zadań w SB było świadome. Zakończenie okresu pełnienia służby na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało z woli Skarżącego, lecz było rezultatem likwidacji i transformacji struktur organów bezpieczeństwa, wynikających ze zmian ustrojowych w Polsce. Raportem z dnia [...] kwietnia 1990 r. Skarżący zwrócił się do Szefa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w B. z prośbą o przeniesienie do Wydziału Kryminalnego Sekcji Operacyjnej z uwagi na to, iż Wydział Paszportów ma zostać instytucją cywilną, a zainteresowany chciałby pracować w nowo powstałej Policji, gdyż praca operacyjna była w jego zainteresowaniu. Organ zaznaczył, iż pełniąc służbę w Policji Skarżący nie otrzymał żadnych orderów, odznaczeń państwowych czy też odznak, medali resortowych. Powyższe świadczy o tym, iż powierzone mu zadania wykonywane były rzetelnie, jednakże nie były na tyle wyróżniające się, aby Skarżący mógł otrzymać nagrody w ww. postaci. Powoływane przez Skarżącego orzeczenie komisji lekarskiej, w którym przyznano mu III grupę inwalidztwa w związku ze służbą w ww. formacji, nie jest tożsame z poświadczeniem, iż służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. "Narażenie zdrowia i życia" musi odnosić się do kwalifikacji narażenia rozumianego jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby. Organ wskazał również, że świadczenie emerytalne wypłacane Skarżącemu nie było podwyższone ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji (...); (Dz. U. z 2020 r., poz. 1611). Podsumowując organ stwierdził, że Skarżący spełnia przesłankę stypizowaną w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Uwzględniając jednak jego długotrwałą służbę na rzecz totalitarnego państwa, a także biorąc pod uwagę charakter wykonywanych przez ww. czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji, nie można stwierdzić, że przedmiotowa sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Pismem z dnia 28 marca 2023 r. (data wpływu do organu) K. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2023 r. zarzucając naruszenie: - art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności służby Skarżącego w wydziale paszportów, polegającej jedynie na przyjmowaniu wniosków przez cały okres, bez żadnych uprawnień decyzyjnych na tym stanowisku służbowym, a nadto bez podejmowania działań w zakresie pracy operacyjnej, - art. 8a ustawy zaopatrzeniowej poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie z tego powodu, iż w świetle art. 13b ust. 2 pkt. 1 lit. d - w danym stanie faktycznym obejmującym okres 3 lat i 11 miesięcy służby w wydziale paszportowym - nie było podstaw do zaliczenia okresu zatrudnienia Skarżącego jako służby na rzecz totalitarnego państwa - na podstawie informacji z IPN, ponieważ nie było w czasie tejże służby żadnych działań, które można by zakwalifikować do kategorii represyjnych, a ponadto błędne przyjęcie w zaskarżonej decyzji, iż niedookreślona w ustawie okoliczność "narażenia zdrowia i życia", wymieniona w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy, jest warunkiem uznania służby za rzetelną, podobnie jak wymaganie od Skarżącego wykazania nadzwyczajnych działań - co nie znajduje podstawy w ww. przepisach. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł w szczególności, iż organ nie wyjaśnił w sposób dostateczny z jakich względów uznał pracę trwającą 3 lata i 11 miesięcy w wydziale paszportów w B. za służbę na rzecz totalitarnego państwa. W tym zakresie organ oparł się wyłącznie na niepełnej informacji IPN, która nie zawiera szczegółowych informacji co do warunków zatrudnienia, stwierdza jedynie czasokres służby. Tymczasem służba Skarżącego w tym wydziale polegała na czynnościach o charakterze biurowym, których w żadnym razie nie można zakwalifikować do kategorii czynności związanych z aparatem represji. Stanowisko pracy Skarżącego znajdowało się w lokalu Komendy Milicji, w którym przyjmowano wnioski paszportowe, tzn. wydawano druki, informowano o warunkach otrzymania paszportu, sprawdzano prawidłowość wypełnienia wniosku i przyjmowano wypełnione wnioski. Po sprawdzeniu kompletności wniosków, dokumenty były przesyłane do siedziby wydziału paszportów w T. gdzie dopiero podejmowano dalsze czynności w sprawie, jednak bez udziału Skarżącego. Praca ta przypadała na koniec lat 80-tych, kiedy w kraju pojawiały się instytucje świadczące o postępującej demokratyzacji, co znalazło również odzwierciedlenie w praktyce wydziałów paszportowych w postaci złagodzenia rygorów co do otrzymania paszportu. Skarżący podkreślił, iż przy przejściu do Wydziału Komendy Policji w B. nie został poddany weryfikacji, zachował ciągłość służby w każdym zakresie uprawnień. Pełnił służbę przez niemal 13 lat, w tym przez 7 lat w wydziale dochodzeniowym, 1 rok w wydziale d/w z przestępstwami gospodarczymi, a następnie przez niemal 5 lat w prewencji. Po 13 latach służby w Policji, a wcześniej 11 latach pracy w charakterze nauczyciela i niespełna 4 lat w wydziale paszportów - jego stan zdrowia znacznie się pogorszył, co skutkowało przejściem na zaopatrzenie emerytalne. W świetle powyższego, zdaniem Skarżącego, nie sposób zgodzić się z oceną organu, że okres pracy w wydziele paszportów ma charakter długotrwały. Nie sposób też uznać, że organ w sposób przekonujący ocenił spełnienie w niniejszej sprawie przesłanek z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W odpowiedzi na skargę Minister SWiA wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia 5 stycznia 2024 r. Skarżący podtrzymał zarzuty i wnioski skargi. Podkreślił, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powiela argumenty przedstawione w decyzji z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] - uchylonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 523/20. Organ nie rozważył w sposób należyty słusznego interesu strony z art. 7 k.p.a., co powinien był uczynić w świetle uzasadnienia wyroku Sądu wydając decyzję w ramach uznania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1615) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo. Zaskarżona decyzja została wydana po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 523/20. Wyrokiem tym Sąd uchylił decyzję Ministra SWiA z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec Skarżącego – K. G. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej uznając, że organ dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) oraz przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Sąd przesądził w ww. wyroku, iż w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Jednocześnie stwierdził, że organ nie wykazał z jakich względów uznał, że Skarżący nie spełnił przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Sąd wskazał, że organ dokonał zawężającej wykładni tego przepisu biorąc pod uwagę artykułowane w procesie legislacyjnym cele uchwalenia ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...). Podkreślił, że organ nieprawidłowo zrekonstruował znaczenie pojęcia "krótkotrwała służba", które to pojęcie odnosi się do ogólnego czasu aktywności zawodowej osób, w tym świadczenia pracy na rzecz poszczególnych pracodawców. Wskazał, że z perspektywy pełnej aktywności zawodowej ludzi, trwającej z reguły kilkadziesiąt lat, okres 3 lat, 11 miesięcy i 16 dni może być potocznie określony jako krótkotrwały. W związku z powyższym w określonych stanach faktycznych nie ma przeszkód do kwalifikowania służby kilkuletniej jako mającej charakter "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Nadto Sąd wskazał, że o "szczególnie uzasadnionym przypadku" mogą świadczyć pewne wyjątkowe czy szczególne okoliczności związane z przesłankami zastosowania art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. A zatem nie tylko wybitne osiągnięcia w służbie, ale także np. okoliczności związane z samą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r., a więc np. wyjątkowo krótki okres służby przed tą datą czy nawet rodzaj wykonywanych zadań albo treść czynności służbowych mogących mieć mniej lub bardziej bezpośredni związek z działaniami charakterystycznymi dla państwa totalitarnego. Sąd zaznaczył przy tym, że organ w ogóle nie odniósł się do kwestii przebiegu służby Skarżącego i nie ocenił go z punktu widzenia ustawowych przesłanek określonych w art. 8a ust. 1 ustawy. Tym samym organ nie wyjaśnił, na jakiej podstawie przyjął, że w przypadku skarżącego nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Sąd zobowiązał organ do ponownego ustalenia istotnych okoliczności faktycznych oraz dokonania oceny spełnienia ustawowych przesłanek z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Nakazał również organowi wykazanie kryteriów oceny "krótkotrwałości służby" przed dniem 31 lipca 1990 r. i rozważenie ich w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku". Zobligował również do wyczerpującego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia. Wobec uprawomocnienia się ww. wyroku Sądu z dnia 26 listopada 2020 r. w sprawie niniejszej znajduje zastosowanie art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w przypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały po uprawomocnieniu się wyroku WSA w Warszawie z dnia 26 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 523/20. Związanie organów i sądów w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie mogą formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonymi wcześniej poglądami, lecz zobowiązane są do podporządkowania się im w pełnym zakresie. Niezastosowanie się przez organ administracji publicznej przy ponownym wydaniu decyzji (bądź innego aktu czy czynności) do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe. Stanowisko takie jest utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 16 maja 2012r., sygn. akt II GSK 550/11; z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11; z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12; z dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 912/19; z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1540/21; z dnia 28 września 2022 r., sygn. akt II OSK 2780/19; publ. CBOSA). Oddziaływaniem art. 153 p.p.s.a. objęte jest przede wszystkim przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Rozwiązanie to stanowi gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku związania orzeczeniem sądu. Sąd orzekający w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, kontrolując legalność ponownie zaskarżonej decyzji lub postanowienia winien ograniczyć się tylko do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku, a także do oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu tego wyroku. W świetle powyższych uwag stwierdzić należy, że Minister SWiA nie zastosował się do oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku Sądu z dnia 26 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 523/20. Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2). Stwierdzając, że okres służby Skarżącego przed dniem 31 lipca 1990 r. nie jest krótkotrwały organ nie uwzględnił wykładni tego pojęcia dokonanej przez Sąd. Powielił w zasadzie argumentację przedstawioną w decyzji z dnia [...] stycznia 2020 r. Stwierdził ponadto, że "skoro wnioskodawca pełnił przez ww. okres (3 lata, 11 miesięcy i 16 dni) służbę na rzecz totalitarnego państwa, to z całą pewnością pozwoliło mu to dokładnie zaznajomić się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem". Wskazał również na sposób zakończenia przez Skarżącego służby na rzecz totalitarnego państwa (co "było rezultatem likwidacji i transformacji struktur organów bezpieczeństwa") błędnie wywodząc z tej argumentacji, że Skarżący nie spełnił przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Ponadto, co należy podkreślić, na poparcie swego stanowiska organ przywołał orzeczenia sądów administracyjnych wydane w innych sprawach, nie zaś prawomocne orzeczenie Sądu z dnia 26 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 523/20, którym organ był związany ponownie rozpatrując niniejszą sprawę. Stanowi to niewątpliwie o naruszeniu art. 153 p.p.s.a. Organ nie rozważył również spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" zgodnie ze wskazaniami Sądu w ww. wyroku, który stwierdził, że dla oceny tej przesłanki istotne znaczenie ma rodzaj wykonywanych zadań albo treść czynności służbowych mogących mieć mniej lub bardziej bezpośredni związek z działaniami charakterystycznymi dla państwa totalitarnego. Organ nie ocenił tego związku, nie rozważył zakresu obowiązków Skarżącego, który - jak podkreślał w toku postępowania - zajmował się wyłącznie przyjmowaniem wniosków paszportowych, nie podejmował natomiast dalszych czynności w sprawie, ani decyzji "operacyjnych". Organ powołał się wyłącznie na jedną opinię służbową zawartą w aktach IPN (z dnia[...] września 1989r.), z której jednak nie wynika, aby Skarżący (jako referent, a następnie inspektor w referacie paszportów) wykonywał zadania mające bezpośredni związek z działaniami charakterystycznymi dla państwa totalitarnego. Powołanie się przez organ w sposób ogólny na zadania wykonywane przez "Grupy Paszportów" i wywodzenie stąd, że Skarżący nie spełnia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", nie stanowi prawidłowego wykonania zaleceń Sądu. Podkreślić należy, że Sąd powołał się na pogląd zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 3207/19 (publ. CBOSA), w którym podkreślono, że "(...) okolicznościami przesądzającymi o kwalifikacji służby danej osoby jako "służby na rzecz totalitarnego państwa" są wyłącznie ramy czasowe i miejsce pełnienia służby. Definicja ta, jak wynika z pozostałych, analizowanych niżej, unormowań ustawy zaopatrzeniowej, nie jest jednak ukierunkowana na objęcie restrykcyjnymi unormowaniami ustawy zaopatrzeniowej tych funkcjonariuszy, którzy wprawdzie pełnili służbę w czasie i miejscach wskazanych w ustawowej definicji, jednakże ich działalności nie można ocenić pejoratywnie z punktu widzenia aksjologii demokratycznego państwa prawnego i chronionych przez to państwo praw słusznie nabytych do zaopatrzenia społecznego. Definicja ustawowa "służby na rzecz totalitarnego państwa" przedstawia się jako kryterium wyjściowe w analizie sytuacji prawnej indywidualnych funkcjonariuszy mające w istocie konstrukcję obalalnego ustawowego domniemania o aksjologicznej podstawie obejmowania wszystkich funkcjonariuszy pełniących służbę w czasie i miejscach wskazanych w ustawowej definicji, restrykcyjnymi unormowaniami w zakresie ustalania wysokości świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego". NSA stwierdził również, że brak jest jakichkolwiek podstaw, aby przyjmować, że regulacja art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej powinna dotyczyć osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji. Z aksjologicznego punktu widzenia uzasadnione jest natomiast przyjęcie, że regulacja art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ma zastosowanie do pozostałej - w stosunku do dwóch wyżej wymienionych - grupy osób, tj. osób, których aktywność ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a jedynie wykonywanej w okresie i aparacie organizacyjnym "państwa totalitarnego". Dalej NSA wskazał, że: "(...) jednoczesne (ustawodawca użył w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej spójnika "oraz" między punktami 1 i 2 w art. 8a ust. 1) spełnienie kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" jest istotnym argumentem służącym obaleniu domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, i tym samym może uprawniać do przyjęcia, że spełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków", chyba że w realiach konkretnej sprawy zostanie wykazane, że mimo spełnienia powyższych kryteriów, funkcjonariusz był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, a zatem brak podstaw, aby przy przyjęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" wyłączać w stosunku do niego unormowania ustawowe odbierające mu prawo niesłusznie nabyte". Stwierdził również, że "(...) brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu". Konkludując stwierdzić należy, że wobec naruszenia art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu. Organ nie wziął pod uwagę oceny prawnej i nie zrealizował zaleceń co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Sądu z dnia 26 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 523/20, bowiem nie uwzględnił wniosków wynikających z uzasadnienia tego wyroku. Ponownie rozpatrując sprawę organ, stosownie do art. 153 p.p.s.a. uwzględni ocenę prawną wynikającą z ww. wyroku Sądu oraz z niniejszego wyroku. Dokona ponownej oceny, czy w sprawie spełniona została przesłanka "krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1989 r." oraz czy sprawa stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI