II SA/Wa 826/11

II SA/Wa 826/11 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2011-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-04-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Eugeniusz Wasilewski /sprawozdawca/
Janusz Walawski
Joanna Kube /przewodniczący/
Symbol z opisem
650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
art. 55 ust. 1 , art. 36 ust. 1 pkt 10
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b, art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 24 par. 1 pkt 5, art. 127 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Kube Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.) Sędzia WSA Janusz Walawski Protokolant Referent – stażysta Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2011 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania w drodze wyjątku prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Uzasadnienie
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego po rozpatrzeniu wniosku R. P. o przyznanie prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, decyzją z dnia [...] października 2010 r., działając na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. 2008 r., Nr 50, poz. 291 z późn. zm.) odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podniósł, iż na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, Prezes KRUS może przyznać rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, jednak wymienione we wspomnianym artykule warunki muszą wystąpić łącznie, a niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Wskazał przy tym na wydane orzeczenia o zdolności R. P. do pracy w gospodarstwie rolnym. Podał, iż w dniu [...] marca 2001 r. komisja lekarska uznała wymienionego za niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym od [...] marca 2001 r. do marca 2003 r. W związku z czym decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. organ rentowy przyznał prawo do renty rolniczej.
Orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy z dnia [...] marca 2003 r., a następnie orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS z dnia [...] marca 2003 r., nie stwierdzono niezdolności R. P. do pracy w gospodarstwie. Skutkiem czego organ rentowy decyzją z dnia [...] marca 2003 r. odmówił prawa do renty rolniczej.
Kolejnym orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy z dnia [...] maja 2004 oraz orzeczeniem komisji lekarskiej z dnia [...] czerwca 2004 r. wymieniony nie został uznany za niezdolnego do pracy.
Na tej podstawie organ uznał, że wnioskodawca był zdolny do podjęcia pracy w gospodarstwie rolnym, mógł też podjąć inne zatrudnienie poza gospodarstwem rolnym i podlegać ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu, a następnie uzyskać prawo do renty z mocy ustawy.
Jednak mimo, że od dnia [...] kwietnia 2004 r. odzyskał zdolność do pracy w gospodarstwie rolnym, to ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu podlegał dopiero od stycznia 2008 r.
Wprawdzie orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy z dnia [...] sierpnia 2010 r. wnioskodawca uznany został za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym do dnia [...] sierpnia 2012 r. jednak data powstania niezdolności nie została ustalona.
Organ podkreślił, że wiek R. P. czy stan zdrowia nie wykluczał możliwości dalszego prowadzenia gospodarstwa rolnego i uzyskania ustawowego świadczenia emerytalno – rentowego, ponieważ został on uznany za niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym dopiero w dniu [...] sierpnia 2010 r.
W ocenie organu nie zaistniały przesłanki z art. 55 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, gdyż nie wystąpiły szczególne okoliczności, które uniemożliwiały wnioskodawcy spełnienie warunków koniecznych do uzyskania świadczenia trybie zwykłym.
W dniu [...] listopada 2010 r. R. P. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślił, że spełnia wszystkie warunki konieczne do przyznania żądanego świadczenia – w drodze wyjątku.
Prezes KRUS, decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 z zw. z art. 127 § 3 kpa oraz art. 55 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ powtórzył, że orzeczenie z dnia [...] sierpnia 2010 r. o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym nie jest przesłanką wystarczającą do zastosowania wyjątkowego trybu przyznania renty, ponieważ niespełnienie warunków ustawowych do renty z tytułu niezdolności do pracy musi nastąpić na skutek szczególnych okoliczności, których brak w omawianym przypadku.
R. P. pismem z dnia 15 stycznia 2011 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2010 r. zarzucając, że decyzja jest krzywdząca i nie uwzględnia jego roszczeń. Nadmienił, że wcześniejsze decyzje utwierdzały go w przekonaniu, że rentę będzie otrzymywał w dalszym ciągu. Jednakże decyzją z dnia [...] marca 2004 r. z powodu braku uprawnień wstrzymano wypłatę świadczeń. Skarżący powtarza, że nie rozumie zmian i interpretacji decyzji. Nie otrzymuje żadnego świadczenia, a stan zdrowia ciągle się pogarsza.
W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego powtarzając argumenty podane w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Rozpatrywana skarga zasługuje na uwzględnienie choć z innych względów niż w niej wskazane.
Zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja z dnia [...] października 2010 r. zostały wydane z upoważnienia Prezesa KRUS przez Zastępcę Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego J. P.
Podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia jest materialnoprawny przepis art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, który stanowi, iż Prezes Kasy może przyznać emeryturę, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną rolnikowi lub domownikowi lub członkom rodziny zmarłego rolnika lub domownika, pomimo niespełnienia, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych w ustawie, jeżeli zainteresowana osoba nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia.
Przepis art. 36 ust. 1 pkt 1 -10 ustawy, wskazuje w jakich sprawach Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydaje decyzje. W pkt 10 ust. 1 art. 36 ustawodawca wymienia wspomniany wyżej art. 55 dotyczący świadczeń w drodze wyjątku. W oparciu o ust. 2 art. 36 ustawy Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego może upoważnić pracowników do wydawania decyzji w sprawach o których mowa w ust. 1 tego artykułu. Ponadto może on również postanowić, że określone decyzje będą wydawane z upoważnienia Prezesa przez pracowników Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Regulacja zawarta w art. 24 kpa normuje instytucję wyłączenia pracownika organu administracji publicznej, stworzona została w celu zagwarantowania bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy.
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dopuścił się w sprawie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego art. 24 § 1 pkt 5 z wz. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98., poz. 1071).
Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 kpa stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy uznać należy za rodzaj odwołania zmierzający do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego też wnioskodawca powinien być objęty zbliżonym do obowiązującego w postępowaniu odwoławczym, standardem ochrony interesów i uprawnień, do których należy obiektywizm i bezstronność. Stąd tez przy dwukrotnym rozpoznawaniu tej samej sprawy, należy dążyć do tego aby sprawa rozpatrywana była przez inny skład osobowy (patrz: wyrok NSA z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt I OSK 781/10).
W sytuacji ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 kpa) należy koniecznie ocenić, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 kpa.
Wyłączenie pracownika organu od udziału w postępowaniu obejmuje wydanie decyzji, jak też podejmowanie czynności procesowych, mających lub mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 kpa jedną z przesłanek obligatoryjnego wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu jest okoliczność, że brał on udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Celem takiej regulacji było uniknięcie sytuacji, gdy treść zaskarżonej decyzji, wydanej przez pracownika z upoważnienia organu, mogłaby być zdeterminowana wcześniejszym stanowiskiem tej osoby wynikającym z dotychczasowego udziału w postępowaniu administracyjnym. Pracownik, który raz podejmował czynności procesowe ma przez to ugruntowane poglądy zarówno na stan faktyczny, jak i na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Usprawiedliwione są zatem nasuwające się wątpliwości co do jego bezstronności oraz obiektywizmu (patrz: wyrok NSA z dnia 22 października 2010 r. sygn. akt I OSK 1164/10).
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 3 kpa przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego jest wydanie decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej podlegający wyłączeniu zgodnie z art. 24, 25 i 27 kpa.
Jak wspomniano wyżej Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, rozpoznając w trybie przepisu art. 127 § 3 kpa wniosek strony skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 24 § 1 pkt 5 kpa w zw. z art. 127 § 3 kpa, polegającego na wydaniu zaskarżonej decyzji przez tę samą osobę, która wydała decyzję bezpośrednio ją poprzedzającą.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
-----------------------
1