II SA/Wa 812/23

II SA/Wa 812/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-01-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Borowiecki
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 1547/24 - Wyrok NSA z 2025-07-01
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1280
art. 8a ust.1
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży  Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy oddala skargę
Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] kwietnia 2017 r. W. K. (dalej: "skarżący") wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister", "organ") o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1280 ze zm.; dalej: "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym").
We wniosku skarżący podkreślił, że od [...] stycznia 1990 r. do [...] lutego 2009 r. pełnił służbę z zaangażowaniem, wykonując zadania w sposób uczciwy i rzetelny, w szczególności z narażeniem zdrowia lub życia. Potwierdza to opinia z [...] marca 2017 r., zawarta w formie listu/podziękowania od Zarządu Terenowego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów przy Komendzie Powiatowej Policji w N. w woj. W.. Natomiast, jak podał skarżący, w czasie pracy w Służbie Bezpieczeństwa (dalej: "SB") nie działał w organizacjach społeczno-politycznych, nie był powiązany ze środowiskiem lokalnych władz bądź osób mających wpływ na życie społeczno-polityczne czy gospodarcze, w żaden sposób nie oddziaływał na osoby ze struktur opozycji lub mających związek z kształtowaniem się nowego ładu społecznego. Rozkazem Komendanta Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w P. z [...] stycznia 1990 r. skarżący został przyjęty do pracy w sekcji dochodzeniowo-śledczej RUSW w N., gdzie do [...] lipca 1990 r. prowadził czynności procesowe w ramach dochodzeń i śledztw pod nadzorem miejscowej prokuratury. Następnie w oparciu o pozytywną opinię Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej, przyjęto go do pracy na tym samym co poprzednio stanowisku. Skarżący szczegółowo opisał swoje obowiązki podczas służby po transformacji ustrojowej w Polsce.
Decyzją z [...] marca 2019 r. nr [....]Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. U podstaw tego rozstrzygnięcia legło ustalenie, że służba skarżącego przed [....] lipca 1990 r., uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa, nie była pełniona krótkotrwale, bo przez 4 lata i 15 dni, co stanowi około 18% całego jego stażu wynoszącego 23 lata, miesiąc i 25 dni. Jednocześnie organ nie kwestionował rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez skarżącego w trakcie służby po 12 września 1989 r., odnotowując przy tym brak dowodów na pełnienie tej służby z narażeniem zdrowia i życia. Minister skonkludował, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a wskazane w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.
Po P. wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ decyzją wydaną [....] marca 2021 r. nr [....], w oparciu o art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "k.pa."), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.
W uzasadnieniu decyzji, wydanej w drugiej instancji, Minister, przytaczając treść art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, zaakcentował, że przesłanki formalne, wymienione w pkt 1 i pkt 2 tego przepisu, muszą być spełnione łącznie. Przepis ten w pierwszym rzędzie nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i pkt 2, które są nieostre, co oznacza, iż intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.
W kontekście przesłanki krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r., Minister wskazał, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową organ stwierdził, iż krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Przytoczył synonimy powyższego pojęcia z Wielkiego słownika wyrazów bliskoznacznych (Wydawnictwo Naukowe PWN 2005 r.): "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny".
Organ zaakcentował, że pierwszeństwo wykładni językowej jest powszechnie akceptowane w orzecznictwie i piśmiennictwie (np. wyrok Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2015 r., sygn. akt II CSK 518/14). Ponadto przy rozpatrywaniu sprawy w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, po dokonaniu wykładni językowej, zasadne jest też odwołanie się do wykładni celowościowej (funkcjonalnej), zgodnie z którą przepis ma być tłumaczony tak, aby był najbardziej przydatny do osiągnięcia celu ustawy.
Minister odnotował również, iż już na etapie prac komisji sejmowej, kiedy to została przedstawiona propozycja wprowadzenia art. 8a do ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, sygnalizowano problemy interpretacyjne tak nieostrego pojęcia jakim jest "krótkotrwałość".
Przechodząc do analizy drugiej z przesłanek formalnych, organ zaznaczył, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, stanowi także przesłankę o charakterze nieostrym, która winna być każdorazowo oceniana indywidualnie. Analogicznie jak w przypadku przesłanki krótkotrwałości, Minister dokonał interpretacji pojęcia "rzetelności" w oparciu o wykładnię językową, dochodząc do wniosku, iż w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych należy je definiować jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków. I w tym przypadku organ odwołał się do Wielkiego słownika wyrazów bliskoznacznych (Wydawnictwo Naukowe PWN 2005 r.), wymieniając synonimy pojęcia "rzetelność": "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały".
Minister uznał, że rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale również wykazywania inicjatywy i realizowania obowiązków dodatkowych.
Według organu, zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" należy traktować jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Warunek "narażenia zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę jest wpisane ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Dlatego z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste i dowiedzione.
Podsumowując, Minister wskazał, iż jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego powyższe przesłanki można uznać za spełnione, a także ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Zwrot ten znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek, co oznacza, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym jest zasadne. Organ powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 147/19 (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyroku tym podkreślono wyjątkowy charakter wyłączenia przewidzianego w art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, wywodząc, iż chodzi tu o osoby, które poza tym, że ich służba przed dniem 31 lipca 1990 r. była krótkotrwała, odznaczają się wybitnymi, indywidualnymi, również w znaczeniu "niepowtarzaInymi", zasługami i osiągnięciami w dziedzinie aktywności zawodowej w służbie po 12 września 1989 r. Ocena tego typu zasług ze względu na ich różnorodność, wyjątkowość, a często nieporównywalność, jak też ocena krótkotrwałości służby została powierzona organowi w ramach uznania administracyjnego. Zatem wykonywanie służby w sposób rzetelny i z najwyższym zaangażowaniem nie świadczy jeszcze o zaistnieniu tej przesłanki, gdyż z istoty każdej służby wynika konieczność wykonywania przez funkcjonariusza powierzonych mu zadań z najwyższą gotowością i starannością. Sam fakt otrzymywania przez funkcjonariusza odznaczeń, awansów, wyróżnień czy innych gratyfikacji z tytułu pełnienia służby nie przesądza o spełnieniu "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.
Zawarte w ww. przepisie zwroty: "krótkotrwała służba", "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków", "szczególnie uzasadniony przypadek" są świadomie niedookreślone przez ustawodawcę. Poprzez ich użycie ustawodawca pozostawia organowi stosującemu prawo swobodę, ale nie dowolność decyzyjną i odsyła do norm pozaprawnych, co umożliwia zastosowanie pewnego stopnia elastyczności - uzasadnionej względami słuszności - w interpretacji przepisów prawa, które wymagają indywidualnej wykładni na gruncie okoliczności faktycznych w poszczególnych rozpatrywanych sprawach. Tym samym w każdej konkretnej sprawie niezbędna jest indywidualna ocena wystąpienia przesłanek ujętych w analizowanym art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Wskazanie wyraźnych i jednolitych kryteriów warunkujących zastosowanie ww. regulacji wobec funkcjonariuszy, którzy pełnili służbę na rzecz totalitarnego państwa, nie jest możliwe i byłoby sprzeczne z istotą decyzji uznaniowych, co sprowadza się do możliwości zgodnego z prawem podjęcia w danych okolicznościach faktycznych dwóch odmiennych decyzji w zależności właśnie od tzw. "uznania administracyjnego".
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy Minister, zaznaczył, że skarżący pełnił służbę (z wyłączeniem okresu służby pełnionej w ramach powszechnego obowiązku obrony) w okresie od [....] stycznia 1986 r. do [....]lutego 2009 r., tj. 23 lata, miesiąc i 25 dni, z czego na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej – od [....] stycznia 1986 r. do [....] stycznia 1990 r., tj. przez 4 lata i 15 dni. Dodatkowo do wysługi emerytalnej doliczono mu okres zasadniczej służby wojskowej w wymiarze 11 miesięcy i 19 dni (od [....] stycznia 1983 r. do [....] grudnia 1983 r.). Skoro skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez 4 lata i 15 dni, to okresu tego nie można uznać za krótkotrwały, bowiem trudno tu mówić o "chwilowości", "przejściowości" czy "tymczasowości". Przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. W związku z tym, według organu, nie została spełniona przesłanka "krótkotrwałości". Ponad czteroletniego okresu służby nie sposób scharakteryzować jako odpowiadający wskazanej wyżej wykładni językowej.
Ponadto, jak wynika z akt osobowych o sygn. IPN [....], przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: "IPN"), przy pismach z [....] września 2017 r. i z [....] marca 2020 r., skarżący w sposób świadomy rozpoczął pracę w strukturze SB, o czym m.in. świadczy "Podanie" z [....] lipca 1985 r., skierowane do Szefa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w P., w którym zwrócił się z prośbą "o przyjęcie (...) do pracy w organach Służby Bezpieczeństwa. Prośbę swą uzasadniam tym, że praca w tych organach interesuje mnie od ukończenia studiów. Dodatkowym czynnikiem podjęcia decyzji o wstąpieniu do organów Służby Bezpieczeństwa jest złożona sytuacja społeczno-polityczna naszego kraju, która wpłynęła na moje postępowanie. Pracą w organach Służby Bezpieczeństwa chciałbym wnieść swój wkład dla zabezpieczenia bezpieczeństwa Państwa, ładu i porządku publicznego."
Również w ankiecie personalnej z [....] lipca 1985 r. w punkcie "Uwagi oficera kadrowego" wskazano: "W. K. w RUSW w N. zgłosił się osobiście. W trakcie wstępnej rozmowy stwierdził, że z zamiarem podjęcia pracy w Służbie Bezpieczeństwa nosił się zaraz po ukończeniu studiów. W dyskusji dał się poznać jako osoba posiadająca właściwy zasób wiedzy oraz skrystalizowany pogląd. Jest inteligentny oraz wykazuje swobodę w nawiązywaniu dialogu, co jest istotne w pracy operacyjnej". Także w "Opinii polecającej na kandydata do pracy w Milicji Obywatelskiej" z 4 listopada 1985 r., sporządzonej przez funkcjonariusza RUSW w N.– J. R., stwierdzono: "W wyniku osobistych kontaktów z kandydatem wywnioskowałem, że jest pozytywnie ustosunkowany do ustroju PRL. Potrafi właściwie interpretować aktualne sytuacje naszego państwa wykazując przy tym zainteresowanie pracą resortu spraw wewnętrznych". Z ww. materiałów archiwalnych też wynika, iż skarżący został mianowany na stanowisko inspektora grupy II SB RUSW w N. nie podjął próby przeniesienia się poza struktury SB. W związku z powyższym Minister stwierdził, że służba skarżącego była podjęta nieprzypadkowo, lecz w pełni świadomie, a ze względu na długość okresu jej pełnienia – była służbą trwałą. Czas realizacji obowiązków służbowych na rzecz totalitarnego państwa nie miał charakteru tymczasowego, doraźnego czy epizodycznego i z całą pewnością skarżący przez ten okres dokładnie zaznajomił się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. Również zakończenie omawianego okresu nie wynikało z woli skarżącego, ale z likwidacji i transformacji struktur formacji, związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce.
Natomiast odnosząc się do przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, organ wskazał, iż jej ocena powinna każdorazowo być opracowana na podstawie charakteru zadań wykonywanych przez funkcjonariusza, sposobu ich realizacji i stopnia zaangażowania.
Dokonując weryfikacji zaistnienia tej przesłanki, Minister uwzględnił pismo Komendanta Głównego Policji z [....] listopada 2017 r. oraz dokumenty sporządzone przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. w postaci: "Informacji dotyczącej przebiegu służby" z [....] października 2017 r. i "Stanowiska Komendanta Wojewódzkiego Policji w P." z [....] października 2017 r.
Komendant Główny Policji w swoim stanowisku ocenił, że skarżący rzetelnie realizował zadania i obowiązki w trakcie pełnienia służby w Policji po [....] września 1989 r., na co wskazują informacje zawarte w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne, wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych mu karach dyscyplinarnych. W zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających udział skarżącego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia, jednak charakter zadań wykonywanych w jednostkach organizacyjnych Policji może wskazywać z dużym prawdopodobieństwem na możliwość wystąpienia takich sytuacji.
Również Komendant Wojewódzki Policji w P. w swoim stanowisku z [....] października 2017 r. nie podważył rzetelnej realizacji przez skarżącego zadań i obowiązków po [....] września 1989 r. W aktach sprawy nie odnotowano informacji dotyczących prowadzenia w stosunku do skarżącego postępowań karnych oraz karno-skarbowych. Natomiast zamieszczono informacje o otrzymanych przez niego awansach, podwyżkach dodatku służbowego, wyróżnieniach oraz odznaczeniu (Brązowy Krzyż Zasługi). Ponadto podkreślono, że sam charakter zadań realizowanych do dnia zwolnienia ze służby w Policji, tj. do [....] lutego 2009 r. i wynikające z nich potencjalne zagrożenie życia i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. W posiadanych zasobach archiwalnych nie ma dokumentów wskazujących na udział skarżącego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia, jak też nie były wydawane zaświadczenia uprawniające do podwyższenia emerytury zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1611).
Komendant Wojewódzki Policji w P. podkreślił, iż skarżący rzetelnie wywiązywał się z nałożonych obowiązków służbowych, wykonując zadania sumiennie i z zaangażowaniem. Za ich wzorowe wykonywanie był wielokrotnie wyróżniany nagrodami pieniężnymi oraz został odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi.
W świetle przywołanej dokumentacji, Minister uznał, że służba skarżącego po [....] września 1989 r. była pełniona rzetelnie, co świadczy o spełnieniu przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.
Organ skonkludował, iż uprawnienie przewidziane w art. 8a tej ustawy ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami – w szczególności pełniona z narażeniem zdrowia i życia, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".
Dalej Minister zaakcentował, iż rozpatrywanie wystąpienia "szczególnie uzasadnionego przypadku" warunkuje łączne spełnienie przesłanek krótkotrwałości i rzetelności. Ustawodawca bowiem - pomiędzy przesłanką pierwszą i drugą - użył spójnika "oraz", zatem jego intencją było traktowanie obu wymogów w sposób łączny. W przeciwnym razie prawodawca użyłby np. spójnika "lub". Skoro w sprawie skarżącego nie zaistniała przesłanka określona w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, to jego sprawa nie mogła stanowić "szczególnie uzasadnionego przypadku", a zatem organ nie miał możliwości wyłączenia w stosunku do niego stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. Na poparcie powyższego stanowiska Minister przywołał wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 424/19; z 28 września 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 376/18 i z 8 października 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 392/18.
Jednak w dalszej kolejności organ przystąpił do analizy, czy w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem". W tym kontekście odnotował, powołując się na akta IPN, iż skarżący w trakcie służby w SB miał podwyższane uposażenie zasadnicze, dodatek służbowy oraz dodatek specjalny. Istotne znaczenie miała również jego postawa związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach SB oraz charakter wykonywanych przez niego zadań.
Skarżący od [....] stycznia 1986 r. do [....] stycznia 1990 r. pełnił służbę w SB na stanowisku inspektora grupy II RUSW w N.. W archiwalnych aktach osobowych znajdują się informacje, z których wynika m.in., że skarżący "(...) od chwili podjęcia pracy w Służbie Bezpieczeństwa wykazuje bardzo duże zaangażowanie w pracy operacyjnej. Mimo krótkiego okresu pracy w organach należycie i z dużą odpowiedzialnością realizuje powierzone zadania po zagadnieniach grupy II. W okresie 9 miesięcy pozyskał 3 tajnych współpracowników, a aktualne jego obciążenie wynosi 10 tw" – wniosek personalny z [....] września 1986 r.; "(...) od momentu podjęcia pracy w Służbie Bezpieczeństwa wykazuje duże zaangażowanie w pracy operacyjnej po zagadnieniu kontrwywiadowczego zabezpieczenia terenu. Pomimo krótkiego stażu pracy sam organizuje pracę gr. II, przejmując całość zagadnień po por. (...). Po powrocie z przeszkolenia na przełomie 3 miesięcy pozyskuje trzech tw, osiągając obciążenie 18 tw w chwili obecnej" – wniosek personalny z [....] listopada 1987 r.; "(...) w chwili obecnej samodzielnie organizuje pracę operacyjną, w zakresie kontrwywiadowczego zabezpieczenia terenu. Pomimo krótkiego stażu pracy w pełni wywiązuje się z powierzonych obowiązków. Wykazuje inicjatywę i zaangażowanie, które we właściwy sposób wykorzystywane są w P. kontrwywiadowczym ppor. K. W. aktualnie na kontakcie posiada 18 tw, z którymi systematycznie współpracuje. Pomimo dużego obciążenia siecią osobowych źródeł informacji, w dalszym ciągu pozyskuje tw" – wniosek personalny z[....]sierpnia 1989 r.
Minister odnotował, iż w materiałach archiwalnych znajduje się zaświadczenie z [....] marca 1986 r. o ukończeniu przez skarżącego kursu Wstępnego Przeszkolenia Funkcjonariusza SB oraz "Świadectwo złożenia egzaminu na podoficera Milicji Obywatelskiej" w Wyższej Szkole Oficerskiej im. F. D. w L. z [....]czerwca 1986 r. W "Sprawozdaniu z przebiegu adaptacji społeczno-zawodowej funkcjonariusza kończącego okres służby przygotowawczej" z [....] lutego 1989 r. podano, że skarżący "W pierwszym roku ukończył kurs >>O<<, a po upływie dwóch lat skierowany został na Podyplomowe Studium Oficerskie WSO w L.".
Organ podsumował, iż skarżący był funkcjonariuszem operacyjnym, merytorycznym, wykonującym zadania związane z istotą funkcjonowania SB, który systematycznie podnosił swoją wiedzę zawodową, awansował w strukturach SB, czerpał z tej organizacji pełne przywileje i korzyści materialne, przyczyniając się do jej trwania i rozwoju. Nie był pracownikiem realizującym obowiązki o charakterze technicznym, niewymagającym zaangażowania, co uniemożliwia stwierdzenie, że wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek", wyłączający w stosunku do skarżącego stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Wnikliwa analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. IPN [....]) pozwoliła na domniemanie, iż utożsamiał się on z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w aspekcie oceny, czy sprawa stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek".
Minister zwrócił też uwagę na informacje w aktach IPN wskazujące, że skarżący jest "kandydatem PZPR", który prezentował "właściwą postawę polityczną".
Opisana wyżej decyzja organu z [....] marca 2021 r. nr [....] stała się przedmiotem skargi skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 23 września 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1756/21, uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję.
W uzasadnieniu ww. wyroku tutejszy Sąd podniósł, iż ustawodawca nie ograniczył się do wskazania kryteriów "krótkotrwała służba przed 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", lecz kryteria te powiązał z przesłanką "szczególnie uzasadnionych przypadków", a zatem wyraźnie wyodrębnił tę przesłankę, co w konsekwencji nie daje podstaw do przyjmowania, że wprowadził ten nieostry zwrot "szczególnie uzasadnionych przypadków" po to tylko, by utożsamić go z kryteriami "krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", skoro skutek taki mógłby osiągnąć rezygnując z odwoływania się do "szczególnie uzasadnionych przypadków". Brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, iż wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.
Sąd nie podzielił także, dokonanej przez organ, oceny długości okresu służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa. Zdaniem Sądu, zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym 4 lata i 15 dni można uznać za służbę krótkotrwałą. Okres ten stanowi jedynie 18% ogólnego stażu służby skarżącego. Jest to wartość stosunkowo nieduża, marginalna, akceptowalna w odniesieniu do ogólnego okresu przyjętego za punkt odniesienia.
Sąd zalecił, aby organ, ponownie rozpoznając sprawę, przyjął, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa była pełniona w sposób krótkotrwały. Nadto wskazał, iż przy spełnieniu warunków z art. 8 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, Minister ma obowiązek wykazania zaangażowania strony w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Jeżeli analiza materiału aktowego, ewentualnie uzupełniona o dodatkowy materiał dowodowy, nie wykaże okoliczności uzasadniających twierdzenie, że skarżący był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, to nie będzie przeszkód, aby załatwić sprawę w sposób zgodny z wnioskiem strony.
Orzeczenie to stało się prawomocne wobec niezaskarżenia go skargą kasacyjną przez żadną ze stron postępowania.
Po ponownym P. wniosku skarżącego z [....] kwietnia 2017 r., Minister, w oparciu o art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, wydał [....] lipca 2022 r. decyzję odmowną nr [....].
W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wszczętego na wniosek skarżącego, a także powielił z uprzedniej decyzji z [....] marca 2021 r. teoretyczne rozważania na temat nieostrych pojęć zawartych w przepisie art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Powołując się na wiążący go prawomocny wyrok, Minister przyjął spełnienie kryterium krótkotrwałości oraz skoncentrował się na rozważaniu, czy zaistniała przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku". W aspekcie tej przesłanki, poza cytowanymi w poprzedniej decyzji motywami wniosku skarżącego o przyjęcie do struktur SB oraz fragmentami wniosków personalnych z [....] września 1986 r. i z [....] sierpnia 1989 r. dotyczących rosnącej liczby pozyskiwanych "tw" (tajnych współpracowników), organ przytoczył list pochwalny, jaki Komendant WSO i I sekretarz KU PZPR wystosowali do przełożonego, po ukończeniu przez skarżącego w 1988 r. Studium Oficerskiego WSO w L.. Treść tego listu wskazuje, iż skarżący był "wzorowym, godnym naśladowania studentem", który "aktywnie uczestniczy w życiu Szkoły i rzetelnie wywiązuje się z obowiązków partyjnych i służbowych", jak również "Ofiarnością i zdyscyplinowaniem daje dobry przykład innym studentom", co pozwalało przypuszczać, że "będzie godnym kontynuatorem tradycji, rzetelnej pracy i bezgranicznego oddania Partii, Narodowi, Socjalistycznej Ojczyźnie".
Po P. wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie decyzją z [....] lutego 2023 r. nr [....].
W obszernym uzasadnieniu drugoinstancyjnego rozstrzygnięcia Minister powtórzył, przedstawione w swoich poprzednich decyzjach z [....] marca 2021 r. i z [....] lipca 2022 r., teoretyczne wywody odnośnie nieostrych pojęć ujętych w przepisie art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Podobnie jak w poprzedzającym rozstrzygnięciu z [....] lipca 2022 r., także w tej decyzji organ, zgodnie ze wskazaniem prawomocnego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 września 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1756/21, przyjął spełnienie kryterium krótkotrwałości, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Recypował też przedstawioną w dwóch uprzednich decyzjach (tj. z [....] marca 2021 r. i z [....] lipca 2022 r.) argumentację przemawiającą za spełnieniem kryterium rzetelności z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Przechodząc do analizy przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", Minister nie zmienił w tym aspekcie stanowiska zaprezentowanego w poprzedzającej decyzji z [....] lipca 2022 r. Ponownie - tak jak w ww. rozstrzygnięciu z [....] lipca 2022 r. i jeszcze wcześniejszym z [....] marca 2021 r. - przytoczył fragmenty z dokumentów archiwalnych akt osobowych IPN, głównie z wniosków personalnych i opinii służbowych, wnioskując, iż skarżący był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji państwa totalitarnego. Jak wywiódł organ, pomimo spełnienia kryteriów wskazanych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, przebieg służby skarżącego na rzecz państwa totalitarnego nie pozwala na przyjęcie zaistnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Wprawdzie osiągnięcia skarżącego po 12 września 1989 r. niewątpliwie zasługują na szacunek i uznanie, jednakże biorąc pod uwagę całokształt jego służby, w tym operacyjny charakter wykonywanych przez niego czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji, jak również jego aktywne uczestnictwo w strukturach SB, w ocenie Ministra, przedmiotowa sprawa nie może stanowić "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Także opisana powyżej decyzja Ministra z 22 lutego 2023 r. została przez skarżącego (reprezentowanego przez adwokata H. G.) zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił:
1) nierespektowanie wyroku Sądu w rzeczonej sprawie, tj. zlekceważenie przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 września 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1756/21, korzystnego dla skarżącego, w którym Sąd stwierdził, że stanowisko Ministra jest wadliwe;
2) naruszenie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w świetle przedstawionego stanu faktycznego występowały ku temu okoliczności;
3) naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niekompletne zbadanie całokształtu materiału dowodowego oraz pominięcie okoliczności sprzyjających skarżącemu, co skutkowało wydaniem dla niego decyzji negatywnej;
4) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne i pobieżne objaśnienie stronie dowodów i okoliczności na jakich oparł się organ podczas wydawania decyzji.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, rozpoznania sprawy w trybie "przyspieszonym" oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że Minister uznał okres 4 lat i 15 dni służby na rzecz państwa totalitarnego za zbyt długi, aby zakwalifikować go jako "krótkotrwały". Tymczasem jest on marginalny na tle całkowitego okresu służby skarżącego przekraczającego 23 lata.
W kwestii "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", skarżący wytknął organowi, iż "nie przyłożył należytej pieczy temu, że Strona miała nieskazitelną opinię. Została ona wielokrotnie odznaczona przez swoich przełożonych - zarówno tych bezpośrednich jak i pośrednich, co znajduje swój wyraz w zebranym materiale dowodowym. Zdaniem Strony jest to niedocenione (...)".
Ponadto Minister pominął, zgodny z wolą skarżącego, wyrok tutejszego Sądu z 23 września 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1756/21, a skoro zaskarżona decyzja ma charakter kasatoryjny, to powinna uwzględniać stanowisko Sądu, czyli orzeczenie powinno zapaść zgodnie z wnioskiem skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z [....] kwietnia 2023 r., w piśmie z [....] maja 2023 r., przy którym doręczono pełnomocnikowi skarżącego odpis odpowiedzi na skargę, zapytano go, czy wniosek o przyspieszenie sprawy należy traktować jako wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zakreślając mu 7 dni na udzielenie odpowiedzi i wskazując, że w przypadku braku odpowiedzi, sprawa zostanie rozpoznana w trybie uproszczonym. Przedmiotowa korespondencja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego [....] maja 2023 r. i dotychczas nie udzielono na nią odpowiedzi.
Również organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W myśl art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skarga podlega oddaleniu jako nieuzasadniona, bowiem zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem [....] stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia [....] lipca 1944 r. do dnia [....] lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.
Zgodnie z art. 15c ust. 1 – ust. 5 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem [....] stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru – za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4 (ust. 1). Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).
Według art. 22a ust. 1 – ust. 5 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy (ust. 1). W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r., rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, w myśl ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do IPN z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4). Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).
Przepisy art. 8a ust. 1 i ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym stanowią, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia (ust. 1). Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).
Podkreślić też należy, iż decyzja wydana na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Uznaniowość w doktrynie i orzecznictwie ujmowana jest jako szczególny rodzaj dyskrecjonalnej kompetencji organu, której granice wyznacza - wyrażona w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - zasada związania administracji publicznej prawem (por. M. Jaśkowska [w:] System Prawa Administracyjnego. Tom 1. Instytucje prawa administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski i A. Wróbel, Warszawa 2010, s. 222 i nast.). Stopień dyskrecjonalności działania organu konkretyzują normy prawa materialnego - w analizowanym przypadku art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym zawierający przesłanki oparte na pojęciach niedookreślonych (nieostrych), a więc zawierających elementy ocenne. Obowiązkiem organu jest dokonanie interpretacji tych pojęć, a następnie odniesienie się do wskazanych przesłanek oraz ich rozważenie (wyważenie) na tle okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy.
W tym miejscu zaznaczyć należy, że wobec wydania w ramach przedmiotowej sprawy prawomocnego wyroku z 23 września 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1756/21, Minister był związany oceną prawną i wskazaniami Sądu co do dalszego postępowania, wyrażonymi w ww. orzeczeniu, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. W ww. orzeczeniu po pierwsze, Sąd stwierdził, iż okres 4 lat i 15 dni służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa - na tle całkowitego okresu służby wynoszącego 23 lata, miesiąc i 25 dni - powinien być oceniony jako krótkotrwały. Po wtóre, Sąd nakazał organowi zbadanie, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, akcentując, że to na nim spoczywa wykazanie okoliczności uzasadniających twierdzenie, iż skarżący był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.
W ocenie Sądu w składzie tu orzekającym, organ zastosował się do wytycznych zamieszczonych w prawomocnym orzeczeniu. Zarówno w zaskarżonej, jak w poprzedzającej ją decyzji Minister przyjął spełnienie przez skarżącego kryterium krótkotrwałości z powołaniem się na wiążący go wyrok. Dlatego niezrozumiałe są motywy skargi w zakresie braku kwalifikacji jako krótkotrwałego okresu jego służby na rzecz państwa totalitarnego. Także organ uznał za spełnione kryterium rzetelności; zresztą nie kwestionował go na żadnym etapie rozpatrywania wniosku skarżącego z [....] kwietnia 2017 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister, uzasadniając swoje stanowisko w kwestii tego kryterium, powołał się na dokumentację zgromadzoną przez Komendanta Głównego Policji i Wojewódzkiego Komendanta Policji w P., jak też ich opinie, w szczególności wymienił osiągnięcia skarżącego w służbie pełnionej po 12 września 1989 r. Zatem nie można podzielić argumentacji skargi co do tego, że służba skarżącego w tym okresie nie została należycie doceniona.
Niewątpliwie w świetle ww. prawomocnego orzeczenia tutejszego Sądu, jak i przywołanego w nim orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA") m.in. wyroków: z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19; z 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19 czy z 14 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2514/19, dla możliwości wyłączenia przez organ stosowania względem byłego funkcjonariusza przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, najważniejsze jest zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku", czego nie wyklucza nawet brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 tej ustawy. Dokonana przez NSA interpretacja tej przesłanki, przywołana przez tutejszy Sąd w wiążącym Ministra orzeczeniu z [....] września 2021 r., wskazuje na konieczność zbadania, czy dany funkcjonariusz, objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa", jest w istocie osobą, która angażowała się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i którego prawa - z tego właśnie względu - świadczenia zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, rozpoznającego niniejszą sprawę, Minister zastosował się do zalecenia zbadania przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Wbrew twierdzeniom skargi, w prawomocnym wyroku organ nie został zobowiązany do wydania kolejnej decyzji - tym razem korzystnej skarżącego. Jak wskazał Sąd, jeżeli analiza zebranego materiału, ewentualnie uzupełniona o dodatkowy materiał dowodowy, nie wykaże okoliczności uzasadniających zaangażowanie skarżącego w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, to nie będzie przeszkód, aby załatwić sprawę zgodnie z jego wnioskiem. Wydając bowiem decyzję z [....] marca 2021 r. nr [....] oraz poprzedzającą ją decyzję z [....] marca 2019 r. nr [....], Minister nieprawidłowo wówczas przyjął, iż kryteria krótkotrwałości i rzetelności muszą być spełnione kumulatywnie dla zastosowania uprawnienia z art. 8a ust. 1 ustawy o zapatrzeniu emerytalnym.
Sąd w składzie tu orzekającym akceptuje stanowisko organu, że w sprawie skarżącego nie można mówić o spełnieniu przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Lektura akt archiwalnych przedłożonych przez IPN wskazuje, iż postawa skarżącego w okresie służby na rzecz państwa totalitarnego (mimo że była to służba krótkotrwała, bo około czteroletnia) nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, lecz polegała na realizacji ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.
Potwierdzają to cytowane we fragmentach dokumenty z archiwalnych akt osobowych IPN, w tym:
• wniosek personalny z [....] września 1986 r. zawierający informację, iż "St. kpr. W. K. od chwili pracy w Służbie Bezpieczeństwa wykazuje duże zaangażowanie w pracy operacyjnej. Mimo krótkiego okresu pracy w organach należycie i z dużą odpowiedzialnością realizuje powierzone zadania po zagadnieniu gr. II. W okresie 9 miesięcy pozyskał 3 tajnych współpracowników, a aktualnie jego obciążenie wynosi 10 tw" (vide karta nr [....] akt IPN);
• wniosek personalny z [....] listopada 1988 r., wedle którego skarżący "od momentu podjęcia pracy w Służbie Bezpieczeństwa wykazuje duże zaangażowanie w pracy operacyjnej po zagadnieniu kontrwywiadowczego zabezpieczenia terenu. Pomimo krótkiego stażu pracy sam organizuje pracę gr. II, przejmując całość zagadnień po por. J. R. (...). Po powrocie z przeszkolenia na przełomie 3 miesięcy pozyskuje trzech tw, osiągając 18 tw w chwili obecnej" (vide karta nr [....] akt IPN);
• opinia służbowa z [....] lutego 1989 r. za okres od [....] stycznia 1986 r. do [....] stycznia 1989 r., gdzie (m.in.) w pkt I.3 oceniono doświadczenie zawodowe skarżącego "P. K. W. zna podstawowe zasady pracy operacyjnej. Zasadniczy wpływ na to miał fakt, iż od początku podjęcia pracy stopniowo powierzano mu realizację zadań operacyjnych", a w pkt III.2 - szczególne osiągnięcia w pracy "(...) w okresie próbnym pozyskał 6 TW oraz zorganizował 1 LK. Ponadto z chwilą służbowego przeniesienia por. J. R. bezkonfliktowo przejął całość zagadnień gr. II RUSW N." (vide karty nr [....]akt IPN);
• sprawozdanie z [....] lutego 1989 r. z przebiegu adaptacji społeczno-zawodowej funkcjonariusza kończącego okres służby przygotowawczej, gdzie w pkt II.1 podano, że "Wymieniony stopniowo był zapoznawany z czynnościami poprzedzającymi konkretną pracę operacyjną np. ustalania, sprawdzania, wywiady. Następnie instruowano w zakresie prowadzenia rozmów operacyjnych. Przed przeszkoleniem pozyskiwał i obsługiwał źródła informacji", zaś w pkt II.3 wskazano, iż "P. W. K. przejął część zagadnień gr. II. Od listopada 1988 r. samodzielnie organizuje pracę po tym zagadnieniu obsługując między innymi [....] TW i 1 rezydenta" (vide karta nr 0052 akt IPN);
• wniosek personalny z [....] sierpnia 1989 r., zgodnie z którym skarżący "Pomimo krótkiego stażu pracy w pełni wywiązuje się z powierzonych obowiązków. Wykazuje inicjatywę i zaangażowanie, które we właściwy sposób wykorzystane są w P. kontrwywiadowczym. P. K. W. aktualnie na kontakcie posiada 18 tw, z którymi systematycznie współpracuje. Pomimo dużego obciążenia siecią osobowych źródeł informacji, w dalszym ciągu pozyskuje tw" (vide karta nr [....] akt IPN).
Archiwalne akta osobowe IPN wykazują operacyjny charakter pracy skarżącego w okresie służby na rzecz państwa totalitarnego, jego samodzielność, ponadprzeciętne zaangażowanie i konkretne wyniki osiągane w realizacji powierzonych zadań.
Natomiast okoliczności takie jak: dobrowolne wstąpienie do SB, zdobywanie wykształcenia, chęć podnoszenia kwalifikacji zawodowych i uzyskania awansu zawodowego, dobre wyniki w nauce, przynależność do PZPR czy ZSMP nie dyskredytują byłego funkcjonariusza SB w świetle przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Przeciwne założenie prowadziłoby do konstatacji, że z regulacji objętej przepisem art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym mogą skorzystać wyłącznie osoby, które służyły państwu totalitarnemu pod przymusem bądź podjęły (bez zgody przełożonych) współpracę z demokratyczną opozycją. Tymczasem takich funkcjonariuszy nie dotyczy obniżenie uposażenia (vide art. 23c pkt 2 i art. 15c ust. 5 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym).
Aprobując ocenę Ministra w przedmiocie przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku, Sąd stwierdza, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu nie naruszają granic uznania administracyjnego i realizują zalecenia prawomocnego wyroku z 23 września 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1756/21.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.