II SA/Wa 806/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-11-08
NSAAdministracyjneŚredniawsa
RODOochrona danych osobowychprzetwarzanie danychwspólnota mieszkaniowaGIODOPrezes UODOpostępowanie administracyjnestrona postępowaniainteres prawnylegitymacja czynna

WSA w Warszawie oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej na postanowienie GIODO o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przetwarzania danych osobowych członków wspólnoty, uznając brak legitymacji skarżącej.

Wspólnota Mieszkaniowa zaskarżyła postanowienie Prezesa UODO o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przetwarzania danych osobowych jej członków przez osoby trzecie. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że Wspólnota Mieszkaniowa nie posiada legitymacji czynnej ani interesu prawnego do wszczęcia takiego postępowania, gdyż prawo do ochrony danych osobowych przysługuje indywidualnie każdej osobie fizycznej, której dane dotyczą, a nie wspólnocie jako takiej. Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w L. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2024 r. o odmowie wszczęcia postępowania. Skarga dotyczyła przetwarzania danych osobowych członków Wspólnoty przez M.D. i M.D. oraz A.D. Prezes UODO odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że Wspólnota Mieszkaniowa nie posiada interesu prawnego ani obowiązku uzasadniającego uznanie jej za stronę postępowania w sprawie ochrony danych osobowych jej członków. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, podzielił to stanowisko. Stwierdził, że prawo do ochrony danych osobowych, gwarantowane przez RODO, przysługuje indywidualnie każdej osobie fizycznej, której dane dotyczą, a nie wspólnocie jako takiej. W związku z tym Wspólnota Mieszkaniowa nie posiada legitymacji czynnej do wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie. Sąd uznał, że organ prawidłowo zastosował art. 61a § 1 k.p.a. i oddalił skargę, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, Wspólnota Mieszkaniowa nie posiada legitymacji czynnej ani interesu prawnego do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie przetwarzania danych osobowych jej członków, gdyż prawo do ochrony danych osobowych przysługuje indywidualnie każdej osobie fizycznej.

Uzasadnienie

Prawo do ochrony danych osobowych jest prawem o czysto osobistym charakterze, ściśle powiązanym z osobą, której dane dotyczą. Zgodnie z RODO i k.p.a., tylko osoba, której dane są nieprawidłowo przetwarzane, może wnieść skargę lub żądać wszczęcia postępowania. Wspólnota Mieszkaniowa posiada jedynie interes faktyczny, a nie prawny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (12)

Główne

k.p.a. art. 61a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

RODO art. 1 § ust. 1 i 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE

RODO art. 57 § ust. 1 lit. f

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE

RODO art. 77 § ust. 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.o.d.o. art. 7

Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

u.w.l. art. 6

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

u.w.l. art. 21 § ust. 1

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wspólnota Mieszkaniowa nie posiada legitymacji czynnej ani interesu prawnego do wszczęcia postępowania w sprawie przetwarzania danych osobowych jej członków, ponieważ prawo to przysługuje indywidualnie każdej osobie fizycznej.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. (art. 61a § 1, art. 61 § 1 i § 2, art. 7, art. 77 § 1, art. 80) oraz prawa materialnego (art. 28 k.p.a. w zw. z u.w.l., art. 6 RODO, art. 4 pkt 7 RODO, art. 13 ust. 1 i 2 RODO) nie zostały uwzględnione.

Godne uwagi sformułowania

Prawo do ochrony danych osobowych jest prawem o czysto osobistym charakterze, ściśle powiązanym z osobą, której przysługuje. Tylko podmiot, którego dane osobowe są nieprawidłowo przetwarzane może wnioskować o podjęcie przez Prezesa UODO określonych prawem działań. Wspólnota Mieszkaniowa posiada jedynie interes faktyczny, a nie prawny.

Skład orzekający

Joanna Kruszewska-Grońska

przewodniczący

Joanna Kube

sprawozdawca

Dorota Kozub-Marciniak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie braku legitymacji czynnej i interesu prawnego wspólnot mieszkaniowych lub innych podobnych podmiotów w sprawach dotyczących ochrony danych osobowych ich członków/lokatorów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której wspólnota mieszkaniowa próbuje działać w imieniu swoich członków w sprawach ochrony danych osobowych, podczas gdy prawo to przysługuje indywidualnie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest istotna dla zarządców nieruchomości i wspólnot mieszkaniowych, wyjaśniając granice ich praw w kontekście ochrony danych osobowych członków.

Czy wspólnota mieszkaniowa może chronić dane osobowe swoich członków przed urzędem?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 806/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Kozub-Marciniak
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący/
Joanna Kube /sprawozdawca/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 28, art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz 1 art. 1 ust. 1 i 2, art. 57 ust. 1 lit. f, art. 77 ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z  przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2024 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w L. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę
Uzasadnienie
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, dalej: "Prezes UODO", "organ", postanowieniem z dnia [...] marca 2024 r. nr [...], na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.), dalej: "k.p.a." w zw.
z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1781), dalej: "u.o.d.o.", odmówił wszczęcia postępowania
w sprawie skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] z siedzibą
w [...], dalej: "Wspólnota Mieszkaniowa" "skarżąca", na niezgodne
z przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23 maja 2018 r., str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4 marca 2021 r., str. 35), dalej: "RODO", przetwarzanie danych osobowych członków Wspólnoty Mieszkaniowej [...]z siedzibą w [...] przez M.D. i M.D. , wspólników [...] s.c. oraz przez A.D. (dalej: także "uczestnicy postępowania").
W treści skargi Wspólnota Mieszkaniowa wskazała, że M.D. i M.D. oraz A.D. są w posiadaniu dokumentów zawierających dane osobowe członków Wspólnoty. Wspólnota Mieszkaniowa podejmowała szereg działań, aby wyegzekwować wydanie tych dokumentów, jednak działania te są bezskuteczne. Ww. osoby nadal posiadają dokumenty zawierające dane osobowe członków Wspólnoty Mieszkaniowej i bezzasadnie odmawiają ich wydania.
Wspólnota Mieszkaniowa wniosła o nakazanie niezwłocznego usunięcia uchybień w procesie przetwarzania danych osobowych członków Wspólnoty Mieszkaniowej, a w szczególności, bezpodstawnego wykorzystywania, posiadanych danych osobowych w celach własnych oraz usunięcia wszelkich przetwarzanych/
gromadzonych danych osobowych członków Wspólnoty Mieszkaniowej przez skarżone podmioty.
Prezes UODO, rozpatrując skargę wskazał, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego, ma zatem obowiązek zbadać, czy pochodzi on od podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony.
Stosownie zaś do przepisu art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub któremu obowiązujące przepisy przyznają określone uprawnienia lub nakładają na podmiot wymierne obowiązki.
Źródłem interesu prawnego nie mogą być także zdarzenia prawne mieszczące się w sferze stosowania prawa, a więc nie powinno się go wywodzić, m.in. z umów, regulaminów, czy z toczących się w innych sprawach postępowań administracyjnych, sądowo administracyjnych, cywilnych, czy karnych, a także z zapadłych w ramach tych postępowań orzeczeń, które same w sobie nie stanowią źródła interesu prawnego (por. R. Hauser w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz red. R. Hauser, M. Wierzbowski - komentarz do art. 28, Legalis 2018).
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 kwietnia 2007 r. sygn. akt
I OSK 755/06 wskazał, że: "interes prawny to interes indywidualny, konkretny
i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Interes prawny to zatem interes, którego podstawą mogą być wyłącznie przepisy materialnego prawa administracyjnego, a to z tego względu, że decyzja administracyjna jest władczą konkretyzacją prawa administracyjnego".
Interes prawny powinien wynikać z konkretnej i zindywidualizowanej normy prawa materialnego wpływającej na sytuację prawną wnoszącego dany wniosek, żądanie, czy środek zaskarżenia. Innymi słowy norma prawna musi wskazywać skonkretyzowane zachowanie podmiotu, które jest mu nakazane lub takież zachowanie, które stanowi ograniczenie prawa.
Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania
w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 1550/07).
Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 9 listopada 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 550/07, podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w świetle art. 28 k.p.a. i nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania, czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć.
RODO ma zastosowanie do osób fizycznych w związku z przetwarzaniem ich danych osobowych. Nie dotyczy natomiast przetwarzania danych osobowych osób prawnych, w szczególności przedsiębiorstw będących osobami prawnymi, w tym danych o firmie i formie prawnej oraz danych kontaktowych osoby prawnej (motyw 14 RODO).
Żądanie podmiotu zawarte we wniosku o wszczęcie przez Prezesa UODO postępowania w sprawie przetwarzania danych osobowych powinno być związane
z przysługującym mu prawem - w tym konkretnym przypadku prawem osoby, której dane dotyczą - do ochrony danych osobowych. Powyższe wynika z treści art. 57 ust. 1 lit. f RODO, zgodnie z którym bez uszczerbku dla innych zadań określonych na mocy niniejszego rozporządzenia każdy organ nadzorczy na swoim terytorium rozpatruje skargi wniesione przez osobę, której dane dotyczą, lub przez podmiot, organizację lub zrzeszenie zgodnie z art. 80, w odpowiednim zakresie prowadzi postępowania w przedmiocie tych skarg i w rozsądnym terminie informuje skarżącego o postępach i wynikach tych postępowań, w szczególności jeżeli niezbędne jest dalsze prowadzenie postępowań lub koordynacja działań z innym organem nadzorczym, jak również z treści art. 77 ust. 1 RODO, który stanowi, że bez uszczerbku dla administracyjnych lub innych środków ochrony prawnej przed sądem każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo wnieść skargę do organu nadzorczego, w szczególności w państwie członkowskim swojego zwykłego pobytu, swojego miejsca pracy lub miejsca popełnienia domniemanego naruszenia, jeżeli sądzi, że przetwarzanie danych osobowych jej dotyczących narusza niniejsze rozporządzenie.
W niniejszej sprawie Wspólnota Mieszkaniowa złożyła skargę na niezgodne z przepisami RODO przetwarzanie danych osobowych członków Wspólnoty Mieszkaniowej przez M.D. i M.D. (...) oraz przez A.D.
W ocenie Prezesa UODO, po stronie Wspólnoty Mieszkaniowej nie występuje interes prawny lub obowiązek uzasadniający uznanie jej za stronę postępowania w sprawie, której dotyczy skarga. Mając na uwadze, że Wspólnota Mieszkaniowa zwróciła się do Prezesa UODO ze skargą na niezgodne z przepisami RODO przetwarzanie przez uczestników danych osobowych członków Wspólnoty Mieszkaniowej, organ wskazał, że zagwarantowane w RODO prawo osoby, której dane dotyczą, do ochrony jej danych, przysługuje nie Wspólnocie, lecz odrębnie każdej z osób fizycznych, których dane osobowe są w kwestionowany sposób przetwarzane (patrz art. 1 w związku z motywem 14 RODO). Zatem Wspólnota Mieszkaniowa nie posiada statusu strony do wszczęcia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.
Podsumowując, zdaniem Prezesa UODO, w niniejszej sprawie żądanie zostało wniesione przez podmiot niebędący stroną, która to okoliczność, z uwagi na treść art. 61 a § 1 k.p.a., skutkuje koniecznością wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Wspólnota Mieszkaniowa pismem z dnia 11 października 2024 r. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa UODO z dnia [...] marca 2024 r., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżąca zarzuciła organowi:
1) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 61 § 1 i § 2 k.p.a., poprzez wydanie przez organ postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania na skutek uznania, iż skarżąca pozbawiona jest czynnej legitymacji procesowej,
w sytuacji w której skarżącej, jako Wspólnocie Mieszkaniowej, przysługuje zdolność do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, zaś nawet uznając brak przymiotu strony przez skarżącą, niniejsze postępowanie winno zostać wszczęte z urzędu z uwagi na oczywisty interes właścicieli lokali - członków Wspólnoty Mieszkaniowej,
2) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niezastosowanie tych przepisów, co skutkowało odstąpieniem od zasady prawdy obiektywnej oraz dowolną, a nie swobodną oceną zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie odniesieniem się przez organ do całości materiału zgromadzonego materiału dowodowego, czego wynikiem była odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego,
3) naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niepodjęciu przez organ czynności dowodowych niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz ewentualnego interesu prawnego skarżącej, co przejawiło się m.in. w braku wezwania skarżącej do wykazania interesu prawnego do zainicjowania niniejszego postępowania oraz wykazania umocowania w imieniu właścicieli lokali w szczególności biorąc pod uwagę fakt, iż skarga na niezgodne
z prawem przetwarzanie danych osobowych została podpisana przez członków zarządu skarżącej, będących jednocześnie właścicielami lokali i członkami Wspólnoty Mieszkaniowej - co skutkowało wadliwą odmową wszczęcia postępowania,
4) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 6 ustawy
z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1048) i art. 21 ust. 1 tej ustawy poprzez przyjęcie, że skarżąca nie jest stroną postępowania administracyjnego, w sytuacji w której skarżącej, jako Wspólnocie Mieszkaniowej, przysługuje zdolność do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, zaś reprezentującemu ją zarządowi przysługuje prawo do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej na zewnątrz oraz kierowania jej sprawami,
5) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 6 RODO poprzez brak podjęcia postępowania w sytuacji ewidentnego przetwarzania danych osobowych wobec braku spełnienia jakiejkolwiek podstawy legalności ich przetwarzania przez M.D. i M.D. (...) oraz A.D., co znalazło odzwierciedlenie w argumentacji zawartej w treści skargi na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych oraz przedłożonej wraz z nią dokumentacji,
6) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 7 RODO w zw. z całością regulacji nakładających obowiązki na administratora danych osobowych - Wspólnotę Mieszkaniową - szereg obowiązków prawnych, poprzez odmowę wszczęcia postępowania skutkującą naruszeniem praw administratora, którego obowiązkiem jest ochrona przetwarzania danych osobowych właścicieli lokali - członków Wspólnoty Mieszkaniowej,
7) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 i 2 RODO, poprzez brak stwierdzenia naruszenia przez M.D. i M.D. (...) oraz A.D. obowiązków informacyjnych związanych z bezprawnym przetwarzaniem danych osobowych właścicieli lokali - członków Wspólnoty Mieszkaniowej.
W odpowiedzi na skargę Prezes UODO wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że
w przypadku skargi na takie postanowienie organu administracji publicznej
w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola, stosownie do § 2 powołanego artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności
z prawem materialnym, jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym
w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wydając zaskarżone postanowienie, Prezes UODO prawidłowo zastosował przepisy art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 ustawy
z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych oraz w zw. z art. 1 ust 1 i 2 RODO.
Wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
Zgodnie natomiast z art. 61a § 1 k.p.a., który stanowił podstawę prawną zaskarżonego postanowienia, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 § 1 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
W regulacji tej ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą przesłanką jest wniesienie wniosku przez osobę, która nie jest stroną, a drugą jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn, uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane, ponieważ przepis art. 61a § 1 k.p.a., wskazując na przyczyny stanowiące podstawę odmowy wszczęcia postępowania, posługuje się klauzulą generalną "innych uzasadnionych przyczyn". Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania: przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno- prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 813/12, publ. CBOIS).
Z treści analizowanego przepisu wynika, że w pierwszej kolejności obowiązkiem organu po otrzymaniu wniosku o wszczęcie postępowania w konkretnej sprawie jest ocena, czy wnioskodawca posiada przymiot strony, konieczny do skutecznego wszczęcia postępowania, a więc, czy ma on interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Samo złożenie żądania wszczęcia postępowania nie powoduje automatycznie skutku w postaci jego wszczęcia. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność. Dopiero pozytywna ocena tych przesłanek umożliwia wszczęcie postępowania i inicjuje jego drugi etap,
w ramach którego odbywa się merytoryczna ocena wniosku.
Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy zauważyć, iż wniosek skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej dotyczył wszczęcia postępowania
w sprawie nieprawidłowości przetwarzania danych osobowych członków Wspólnoty Mieszkaniowej, polegających na bezpodstawnym ich wykorzystywaniu w celach własnych oraz nakazania usunięcia wszelkich przetwarzanych/gromadzonych danych osobowych członków Wspólnoty Mieszkaniowej przez uczestników.
Jak już wyżej wskazano, pierwszą czynnością w odniesieniu do wniosku
o wszczęcie postępowania jest ustalenie, czy osoba składająca wniosek jest uprawniona do jego zainicjowania (czy posiada legitymację czynną), jeśli tak, to
w następnej kolejności organ ustala krąg osób będących stronami danego postępowania i rozstrzyga sprawę. W przypadku, gdy organ ustali brak interesu prawnego (bez względu na to czy istnieje interes faktyczny), osoby składającej wniosek o wszczęcie postępowania, powoduje to niedopuszczalność rozpoznania
i rozstrzygnięcia sprawy w tym przedmiocie.
Oceniając legitymację skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej do inicjowania niniejszego postępowania w sprawie przetwarzania danych osobowych dotyczącej jej członków, Sąd stwierdza, że Wspólnota Mieszkaniowa – jak prawidłowo uznał organ - nie posiada legitymacji czynnej oraz nie posiada interesu prawnego, a jedynie interes faktyczny, a więc nie może być stroną w tym postępowaniu.
Zgodnie bowiem z art. 28 k.p.a., stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy można być stroną postępowania administracyjnego, nie decyduje zatem sama wola, czy subiektywne przekonanie składającego wniosek, ale to, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny". Tym samym nie wystarczy wykazać jakiegokolwiek interesu, ale musi mieć on charakter prawny, a więc musi istnieć norma prawna materialnego, przewidująca w określonym stanie faktycznym,
w stosunku do konkretnego podmiotu, możliwość wydania określonej decyzji lub podjęcia czynności. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnego podmiotu wyłącznie wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż o istnieniu interesu prawnego decydują przepisy prawa materialnego, przyznające stronie określone uprawnienie lub nakładające obowiązek. Istnienie interesu prawnego oznacza wykazanie i ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności lub zaniechania organu (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 868/11, wyrok NSA z dnia 30 listopada 1993 r. sygn. akt II SA 1783/93 publ.: CBOIS). Chodzi zatem o ustalenie związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawną
a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Podkreślenia wymaga przy tym, że na gruncie przepisu art. 28 k.p.a. nie wystarczy wykazanie jakiegokolwiek interesu, lecz interes ten musi mieć charakter prawny. Musi więc istnieć norma prawa, przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu, możliwość wydania decyzji w konkretnym przedmiocie.
Zgodnie z regulacją art. 1 ust. 2 RODO, ochronie podlegają podstawowe prawa i wolności osób fizycznych, w szczególności ich prawo do ochrony danych osobowych. Istotą tej regulacji nie jest ochrona samych danych, jako dóbr chronionych, ale ochrona osób fizycznych (każdego człowieka) przed negatywnymi konsekwencjami, wynikającymi z niezgodnego z prawem przetwarzania danych (por. P. Fajgielski w: "Komentarz do rozporządzenia nr 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE" w: "Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Ustawa o ochronie danych osobowych", wyd. II, Warszawa 2022, art. 1).
Z powyższego wynika, że skarga w przedmiocie ochrony danych osobowych powinna być złożona przez osobę, której dane te dotyczą. Prawo do ochrony danych osobowych jest bowiem prawem o czysto osobistym charakterze, ściśle powiązanym z osobą, której przysługuje. Zatem tylko podmiot, którego dane osobowe są nieprawidłowo przetwarzane może wnioskować o podjęcie przez Prezesa UODO określonych prawem działań.
Z przepisem tym koreluje treść art. 57 ust. 1 lit. f RODO stanowiącego, że bez uszczerbku dla innych zadań określonych na mocy niniejszego rozporządzenia każdy organ nadzorczy na swoim terytorium rozpatruje skargi wniesione przez osobę, której dane dotyczą, lub przez podmiot, organizację lub zrzeszenie zgodnie z art. 80 RODO (którym to podmiotem, organizacją lub zrzeszeniem Wspólnota Mieszkaniowa nie jest), w odpowiednim zakresie prowadzi postępowania w przedmiocie tych skarg
i w rozsądnym terminie informuje skarżącego o postępach i wynikach tych postępowań, w szczególności jeżeli niezbędne jest dalsze prowadzenie postępowań lub koordynacja działań z innym organem nadzorczym.
Przepis art. 77 ust. 1 RODO stanowi natomiast, że bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub środków ochrony prawnej przed sądem każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo wnieść skargę do organu nadzorczego, w szczególności
w państwie członkowskim swojego zwykłego pobytu, swojego miejsca pracy lub miejsca popełnienia domniemanego naruszenia, jeżeli sądzi, że przetwarzanie danych osobowych jej dotyczących narusza niniejsze rozporządzenie. Zagwarantowane w RODO prawo osoby, której dane dotyczą, do ochrony tych danych, przysługuje więc nie Wspólnocie Mieszkaniowej, lecz odrębnie każdemu
z członków tej Wspólnoty - jako osobom fizycznym, których dane osobowe są przetwarzane.
Zdaniem Sądu, w kontekście przytoczonych wyżej przepisów prawa
i poczynionych na ich podstawie rozważań, za prawidłową uznać należy ocenę organu, że skarżąca nie posiada interesu prawnego warunkującego skuteczne złożenie przez nią skargi dotyczącej nieprawidłowości w przetwarzaniu danych osobowych jej członków. Powyższe ustalenie determinowało podjęcie przez organ postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania właśnie z uwagi na brak legitymacji procesowej Wspólnoty Mieszkaniowej.
W konsekwencji nie są zasadne podniesione w skardze zarzuty, dotyczące zarówno naruszenia przepisów prawa procesowego, jak i prawa materialnego.
W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawny sprawy. Uzasadnienie wydanego postanowienia realizuje dyspozycję art. 107 § 3 k.p.a.
W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI