II SA/Wa 778/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuRzecznik Praw Obywatelskich (RPO) zainicjował postępowanie wyjaśniające w sprawie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych dotyczących zdrowia M. L., ujawnionych w przestrzeni publicznej. W związku z tym zwrócił się do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) o wszczęcie postępowania administracyjnego. Prezes UODO odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na art. 61a § 1 k.p.a., argumentując, że sprawa dotyczy przetwarzania danych w związku z działalnością dziennikarską, co podlega specyficznym regulacjom RODO, oraz że brak jest zgody osoby, której dane dotyczą, na prowadzenie postępowania. RPO zaskarżył tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. RPO zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. i RODO, wskazując, że Prezes UODO błędnie zinterpretował art. 77 RODO, wykluczając możliwość wszczęcia postępowania na wniosek RPO, a także naruszył przepisy dotyczące wezwania do uzupełnienia braków formalnych. WSA w Warszawie uwzględnił skargę RPO, uchylając zaskarżone postanowienie. Sąd uznał, że wszczęcie postępowania na żądanie RPO następuje z dniem doręczenia żądania organowi, a Prezes UODO nie powinien był stosować art. 61a § 1 k.p.a. Sąd podkreślił, że RPO ma legitymację do żądania wszczęcia postępowania w celu ochrony praw obywateli, a sprawa dotyczyła legalności przetwarzania danych przez administratora, a nie samej publikacji przez media. WSA zaznaczył, że zgoda osoby, której dane dotyczą, jest potrzebna do prowadzenia postępowania, ale Prezes UODO powinien był wezwać RPO do jej uzyskania, zamiast od razu odmawiać wszczęcia postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaLegitymacja Rzecznika Praw Obywatelskich do wszczynania postępowań administracyjnych w sprawach ochrony danych osobowych oraz interpretacja przepisów k.p.a. i RODO w kontekście żądań RPO.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy RPO inicjuje postępowanie w sprawie ochrony danych osobowych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy Rzecznik Praw Obywatelskich ma legitymację do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w sprawie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Rzecznik Praw Obywatelskich ma legitymację do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego w celu ochrony praw obywateli, a jego żądanie wszczyna postępowanie z dniem doręczenia organowi.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Rzecznik Praw Obywatelskich, działając na podstawie ustawy o RPO, ma prawo żądać wszczęcia postępowania administracyjnego, a jego żądanie jest skuteczne z chwilą doręczenia właściwemu organowi. Odmowa wszczęcia postępowania przez Prezesa UODO była niezasadna.
Czy Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych może odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy żądanie pochodzi od Rzecznika Praw Obywatelskich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacji gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od Rzecznika Praw Obywatelskich, zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. jest nieuprawnione, ponieważ żądanie RPO inicjuje postępowanie z dniem doręczenia.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że wszczęcie postępowania na wniosek RPO następuje z dniem doręczenia żądania organowi, co wyklucza możliwość zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. jako podstawy do odmowy wszczęcia postępowania.
Czy przetwarzanie danych osobowych w związku z działalnością dziennikarską wyłącza kognicję organu nadzorczego (Prezesa UODO) do oceny legalności przekazania tych danych przez administratora?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nadzorczy ma kompetencje do zbadania legalności przekazania danych osobowych dziennikarzom przez administratora, nawet jeśli dane te zostały następnie opublikowane w ramach działalności dziennikarskiej.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że celem postępowania powinno być zbadanie legalności przekazania danych przez administratora, a nie samej publikacji przez media. Wyłączenie stosowania przepisów RODO do działalności dziennikarskiej nie oznacza wyłączenia kognicji organu nadzorczego w zakresie oceny legalności przekazania danych przez pierwotnego administratora.
Czy do prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie ochrony danych osobowych, zainicjowanego przez Rzecznika Praw Obywatelskich, wymagana jest zgoda osoby, której dane dotyczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie przetwarzania danych osobowych konkretnej osoby, nawet zainicjowanego przez RPO, wymaga uzyskania zgody tej osoby na prowadzenie postępowania.
Uzasadnienie
Sąd potwierdził, że celem RODO jest ochrona praw jednostki, a prowadzenie postępowania w sprawie przetwarzania danych osobowych konkretnej osoby wymaga jej zgody, rozumianej jako żądanie kontynuowania postępowania przez Prezesa UODO.
Przepisy (28)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 61 § a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 63
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 64 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 182
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 188
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.o.d.o. art. 7
Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych
u.o.d.o. art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych
u.RPO art. 9 § pkt 3
Ustawa z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich
u.RPO art. 14 § pkt 6
Ustawa z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich
Konstytucja RP art. 208
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
RODO art. 9
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
RODO art. 5 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
RODO art. 6 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
RODO art. 9 § ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
RODO art. 77 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
RODO art. 57 § ust. 1 lit. f
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
RODO art. 57 § ust. 1 lit. h
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
RODO art. 4 § pkt 15
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
RODO art. 1 § ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
RODO art. 85 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
RODO art. 85 § ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii art. 2 § ust. 5
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii art. 2 § ust. 8
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii
Prawo prasowe
Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rzecznik Praw Obywatelskich ma legitymację do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. • Żądanie RPO wszczyna postępowanie z dniem doręczenia organowi. • Prezes UODO nie może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w sytuacji żądania RPO. • Celem postępowania jest zbadanie legalności przekazania danych przez administratora, a nie samej publikacji przez media. • Sąd podziela twierdzenie Prezesa UODO, że do prowadzenia postępowania w sprawie przetwarzania danych osobowych konkretnej osoby wymagana jest zgoda tej osoby, ale Prezes UODO powinien był wezwać RPO do jej uzyskania.
Odrzucone argumenty
Prezes UODO argumentował, że sprawa dotyczy działalności dziennikarskiej i wyłącza kognicję organu nadzorczego. • Prezes UODO argumentował, że brak jest zgody osoby, której dane dotyczą, na prowadzenie postępowania. • Prezes UODO argumentował, że żądanie RPO nie dotyczyło zbadania legalności przekazania danych przez administratora, a jedynie publikacji przez media.
Godne uwagi sformułowania
Rzecznik Praw Obywatelskich stoi na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji oraz w innych aktach normatywnych. • Jak zauważył Trybunał Konstytucyjny tzw. autonomia informacyjna jednostki, oznaczająca prawo do samodzielnego decydowania o ujawnianiu innym informacji dotyczących swojej osoby, a także prawo do sprawowania kontroli nad takimi informacjami, znajdującymi się w posiadaniu innych podmiotów. • Wbrew twierdzeniu Prezesa UODO, z treści wniosku RPO z dnia [...] grudnia 2020 r. nie wynika, że istotą żądania Rzecznika było zbadanie zgodności przetwarzania danych osobowych o stanie zdrowia M. L. z przepisami prawa przez dziennikarzy, czy generalnie media. • W ocenie Sądu, w świetle treści przepisów RODO (w tym art. 77 ust. 1), w związku z wszczęciem postępowania w szczególnym trybie, na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, w sprawie tej dopuszczalne i konieczne jednocześnie było zwrócenie się przez Prezesa UODO do Rzecznika Praw Obywatelskich ze wskazaniem, że prowadzenie postępowania w sprawie przetwarzania danych osobowych wskazanej we wniosku osoby wymaga zgody tej osoby.
Skład orzekający
Iwona Maciejuk
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Kube
członek
Sławomir Fularski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Legitymacja Rzecznika Praw Obywatelskich do wszczynania postępowań administracyjnych w sprawach ochrony danych osobowych oraz interpretacja przepisów k.p.a. i RODO w kontekście żądań RPO."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy RPO inicjuje postępowanie w sprawie ochrony danych osobowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony danych osobowych, roli Rzecznika Praw Obywatelskich oraz konfliktu między prawem do prywatności a wolnością informacji w kontekście pandemii.
“Czy Rzecznik Praw Obywatelskich może zmusić UODO do działania w obronie Twoich danych?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.