II SA/Wa 775/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-10-18
NSAAdministracyjneŚredniawsa
służby munduroweemeryturapaństwo totalitarnehistoriainterpretacja przepisówsłużbafunkcjonariuszBORMSWiA

WSA w Warszawie oddalił skargę funkcjonariuszki BOR na decyzję Ministra SWiA odmawiającą wyłączenia przepisów dotyczących służby na rzecz państwa totalitarnego, uznając okres służby za zbyt długi.

Skarżąca R. K., była funkcjonariuszka BOR, wniosła skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która odmówiła wyłączenia wobec niej przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym dotyczących służby na rzecz państwa totalitarnego. Minister uznał, że okres służby na rzecz państwa totalitarnego (4 lata, 9 miesięcy, 28 dni) nie był "krótkotrwały" w rozumieniu ustawy, nawet w kontekście całego okresu służby (30 lat, 1 miesiąc, 16 dni). Sąd administracyjny podzielił stanowisko Ministra, oddalając skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę R. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2019 r., która odmówiła wyłączenia stosowania wobec skarżącej przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, dotyczących służby na rzecz państwa totalitarnego. Organ administracji ustalił, że okres służby skarżącej na rzecz totalitarnego państwa wyniósł 4 lata, 9 miesięcy i 28 dni, a całkowity okres służby 30 lat, 1 miesiąc i 16 dni. Minister uznał, że okres ten nie może być oceniony jako "krótkotrwały" ani w ujęciu bezwzględnym, ani proporcjonalnym, co stanowiło podstawę do odmowy zastosowania art. 8a ustawy. Skarżąca zarzucała organowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię pojęcia "krótkotrwałości" oraz brak uwzględnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Sąd uznał, że okres 4 lat, 9 miesięcy i 28 dni nie jest "krótkotrwały" w rozumieniu ustawy, zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym (stanowiąc ok. 16% całego okresu służby). Podkreślono, że decyzja na podstawie art. 8a ma charakter uznaniowy, a sąd bada jedynie legalność postępowania. Ponieważ pierwsza przesłanka (krótkotrwałość służby) nie została spełniona, sąd uznał, że nie ma potrzeby szczegółowego badania pozostałych przesłanek, w tym rzetelności służby po 1989 r. i "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, okres ten nie może być uznany za "krótkotrwały" ani w ujęciu bezwzględnym, ani proporcjonalnym.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko organu, że okres 4 lat, 9 miesięcy i 28 dni, stanowiący ok. 16% całego okresu służby, nie jest "przelotny", "chwilowy" ani "nietrwały", co wyklucza uznanie go za "krótkotrwały" w rozumieniu ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy art. 8a § 1

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Określa przesłanki (krótkotrwała służba przed 31.07.1990 r. ORAZ rzetelne wykonywanie zadań po 12.09.1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia) pozwalające na wyłączenie stosowania art. 15c, 22a, 24a w szczególnie uzasadnionych przypadkach.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy art. 13b § 1

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Definiuje służbę na rzecz państwa totalitarnego.

ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy art. 15c

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy art. 22a

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy art. 24a

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 76 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Okres służby na rzecz państwa totalitarnego (4 lata, 9 miesięcy, 28 dni) nie jest "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy, ani w ujęciu bezwzględnym, ani proporcjonalnym.

Odrzucone argumenty

Okres służby na rzecz państwa totalitarnego powinien być uznany za "krótkotrwały" w ujęciu bezwzględnym i proporcjonalnym. Organ błędnie zinterpretował pojęcie "krótkotrwałości", stosując wyłącznie wykładnię językową i pomijając wykładnię celowościową, systemową i funkcjonalną. Skarżąca brała udział w operacjach ochronnych BOR, co powinno być uwzględnione przy ocenie służby z narażeniem zdrowia i życia. Przypadek skarżącej stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" uzasadniający wyłączenie stosowania przepisów. Naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. przez błędne uznanie, że okres służby nie jest krótkotrwały. Naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 w zw. 2 art. 76 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie oceniania wszystkich dowodów, w tym udziału w operacjach ochronnych. Naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. przez błędne uznanie, że sprawa nie ma charakteru uzasadnionego przypadku. Naruszenie art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez niezastosowanie i zaniechanie kompleksowego wyjaśnienia przesłanek. Naruszenie art. 8a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13b ust. 1 ustawy przez błędną wykładnię "krótkotrwałości" i faworyzowanie osób rozpoczynających służbę bliżej daty granicznej. Naruszenie art. 8a ust. 1 w zw. z art. 15c, art. 22a i art 24a ustawy przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że przepis ten nie ma zastosowania.

Godne uwagi sformułowania

krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością szczególnie uzasadniony przypadek zachodzi wówczas, gdy strona, poza spełnieniem dwóch wskazanych wyżej przesłanek formalnych, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy Okres aż 4 lat, 9 miesięcy i 28 dni, nie może być uznany za przelotny, czy chwilowy. Okres 16% całego okresu służby nie jest okresem krótkotrwałym.

Skład orzekający

Ewa Kwiecińska

przewodniczący

Iwona Maciejuk

sprawozdawca

Joanna Kruszewska-Grońska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"krótkotrwałości\" służby na rzecz państwa totalitarnego w kontekście przepisów emerytalnych dla funkcjonariuszy służb specjalnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy i służbą na rzecz państwa totalitarnego. Decyzja ma charakter uznaniowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy interpretacji przepisów dotyczących służby na rzecz państwa totalitarnego i jej wpływu na emeryturę funkcjonariuszy, co jest tematem o znaczeniu historycznym i prawnym.

Czy 4 lata służby dla PRL to "krótkotrwała" służba? Sąd rozstrzyga w sprawie emerytury byłej funkcjonariuszki.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 775/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-10-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-04-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /przewodniczący/
Iwona Maciejuk /sprawozdawca/
Joanna Kruszewska-Grońska
Symbol z opisem
6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 2384/21 - Wyrok NSA z 2023-06-29
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 132
art. 8a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Protokolant sekr. sąd. Maryla Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2019 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lutego 2019 r.
nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.
o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132, z późn. zm.), zwanej dalej również ustawą
o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), po rozpatrzeniu wniosku R. K. z dnia [...] sierpnia 2017 r., odmówił wyłączenia stosowania wobec wymienionej art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.
Organ podał, że w uzasadnieniu wniosku pełnomocnik szczegółowo opisał przebieg służby wnioskodawczyni. Wskazał m.in, że wnioskodawczyni wielokrotnie była nagradzana, a także odznaczana, nigdy nie była karana dyscyplinarnie, a także nigdy nie odmówiła wykonania żadnego polecenia przełożonych. Służbę pełniła z oddaniem.
Minister ustalił, że wnioskodawczyni została zwolniona ze służby w BOR w dniu [...] czerwca 2016 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono
z uwzględnieniem art. 15c wskazanej ustawy.
Organ wskazał, że Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w piśmie z dnia [...] kwietnia 2017 r. w sprawie zainteresowanej uznał za służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), okres służby od dnia [...] października 1985 r. do dnia [...] lipca 1990 r. Okres służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) wynosi 4 lata, 9 miesięcy i 28 dni. Całkowity okres służby ww. wynosi 30 lat, 1 miesiąc i 16 dni.
Organ wskazał, że z kopii akt osobowych, przekazanych pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby R. K. nierzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.
Ponadto z pisma Komendanta Służby Ochrony Państwa wynika,
że wnioskodawczyni rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.
Organ przytoczył treść art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Podał, że wskazane przesłanki muszą być spełnione łącznie.
Odnosząc się do pierwszej z przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ winien ocenić powyższą przesłankę
w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Oznacza to, że obok oceny czy dany okres czasu może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby. Podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Również ze słownika wyrazów bliskoznacznych można przytoczyć synonimy powyższego słowa: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).
Analizując drugą z przesłanek organ wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków.
Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje
się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania
i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy
i realizowania obowiązków dodatkowych. Ponadto istotna jest także postawa funkcjonariusza w służbie i poza nią, rygorystyczne przestrzeganie prawa, dyscypliny
i etyki zawodowej, a także honoru funkcjonariusza służb publicznych.
Organ stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważyć jednak należy, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.
Minister wskazał, że jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ww. przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Stwierdził,
że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r. nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy jest zasadne.
Zdaniem organu "szczególnie uzasadniony przypadek" zachodzi wówczas, gdy strona, poza spełnieniem dwóch wskazanych wyżej przesłanek formalnych, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Uprawnienie z art. 8a ustawy ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna,
a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".
Organ stwierdził, że w sytuacji, w której służba wnioskodawczyni na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) pełniona była przez 4 lata, 9 miesięcy i 28 dni, a całkowity okres służby wynosi 30 lat, 1 miesiąc i 16 dni, to zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak
i proporcjonalnym, okres ten nie może być oceniony jako krótkotrwały.
Organ wskazał, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawczynię w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.
W opinii Komendanta Służby Ochrony Państwa funkcjonariusz rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w BOR oraz UOP, a dokumenty zgromadzone w sprawie, nie zawierają treści, które mogłyby podawać w wątpliwość rzetelność służby. Organ wskazał, że brak jest jednakże jakichkolwiek dowodów, aby służba pełniona była z narażeniem zdrowia i życia.
Minister stwierdził, że zgromadzone dokumenty nie dowodzą, aby przedmiotowa sprawa stanowiła szczególnie uzasadniony przypadek, pozwalający na skorzystanie
z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).
Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2019 r.
nr [...] stała się przedmiotem skargi R. K., reprezentowanej przez adwokata, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, pełnomocnik zarzucił naruszenie:
1. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik spawy, tj.:
- art 7 k.p.a. w zw. z art 77 § 1 k.p.a. i art 107 § 3 k.p.a. polegającego na błędnym uznaniu, że okres pełnionej służby przez R. K. na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, tj. 4 lata 9 miesięcy i 28 dni nie jest okresem krótkotrwałym, podczas gdy w ujęciu bezwzględnym, jak również
w ujęciu proporcjonalnym, służba ta stanowi zaledwie 16,27%, całego okresu służby pełnionej przez skarżącą;
- art 7 k.p.a. w zw. z art 77 § 1 w zw. 2 art 76 § 1 k.p.a. i art 80 k.p.a. poprzez zaniechanie oceniania wszystkich dowodów, a tym samym pominięcie przez organ,
iż R. K. w trakcie swojej służby również brała udział w wymienionych przez pełnomocnika operacjach ochronnych realizowanych przez Biuro Ochrony Rządu,
co spowodowało wadliwe przyjęcie przez organ, że R. K. nie pełniła służby z narażeniem zdrowia i życia;
- art 7 k.p.a. w zw. z art 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., polegającego na błędnym uznaniu, iż niniejsza sprawa, nie ma charakteru uzasadnionego przypadku, podczas gdy brak jest jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby zakwestionować rzetelności służby pełnionej przez skarżącą (także po 12 września 1989 roku), co również zostało przyznane przez organ;
Naruszenia te w konsekwencji doprowadziły również do naruszenia art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez niezastosowanie i zaniechanie kompleksowego wyjaśnienia przesłanek przyjętych za podstawę wydanej decyzji, tj.: (1) dlaczego – pomimo tego, że okres służby pełnionej przez R. K. na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, tak w ujęciu bezwzględnym oraz w ujęciu proporcjonalnym (4 lata 9 miesięcy i 28 dni w stosunku do 30 lat 1 miesiąca i 16 dni — tj. 16,27%) nie jest okresem krótkotrwałym; (2) dlaczego — pomimo tego, że organ nie kwestionuje rzetelności wykonywanych zadań przez R. K. w okresie pełnionej przez nią służby w Biurze Ochrony Rządu oraz Urzędzie Ochrony Państwa, a dokumenty zgromadzone w sprawie nie zawierając treści, które mogłyby poddawać wątpliwości rzetelności służby R. K., to jednak
w ocenie organu nie spełnia ona uzasadnionego przypadku, który umożliwiłaby zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 8a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), polegające na błędnej wykładni pojęcia "krótkotrwałości", przez przyjęcie wyłącznie wykładni językowej oraz uznanie, że z dyspozycji tego pojęcia wynika, iż "krótkotrwałość" oznacza "nietrwałość, przelotność, chwilowość", a w konsekwencji pominięcie również wykładni celowościowej (teleologicznej), systemowej oraz funkcjonalnej, podczas gdy z treści tego pojęcia - biorąc pod uwagę również okres "służby na rzecz totalitarnego państwa" (o której mowa w art. 13b ust. 1 ww. ustawy), który wynosi ok. 46 lat (od dnia [...] lipca 1944 roku do dnia [...] lipca 1990 roku) wynika, iż pojęcie "krótkotrwałości" należy odnosić również do czasookresu służby, która została uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa - ale równocześnie przez pryzmat konkretnego przypadku, co w konsekwencji spowodowało również,
iż dokonana przez organ wykładnia powoduje niczym nieuzasadnione faworyzowanie osób, które rozpoczęły służbę bliżej "granicy" 31 lipca 1990 roku, pomimo tego,
że faktycznie ich służba niczym nie rożni, od służby (czasookresu tej służby), którą pełniły osoby, które rozpoczęły służbę dalej od daty 31 lipca 1990 roku, co równocześnie powoduje zachwianie zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 ust 1 Konstytucji;
- art. 8a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13b ust. 1 ustawy, polegającego na błędnej wykładni pojęcia "krótkotrwałości" (krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 roku), przez uznanie, że prawidłowe rozumienie tego pojęcia oznacza "nietrwałość, przelotność, chwilowość", podczas gdy pojęcie to odnosi się do "służby" czyli de facto aktywności zawodowej (pełnienie służby/wykonywanie obowiązków/pracę), a tym samym pojęcie "krótkotrwałości" w odniesieniu do osoby aktywnej zawodowo, powinno uwzględniać również te okoliczności, że nie jest normą zmiana pracy (służby) np. po okresie 1 lub 3 miesięcy, albowiem w takiej sytuacji pracownik (osoba, która pełni służbę), który zwalania się lub jest zwalniany właśnie w okresach kilkumiesięcznych uznawany jest za osobę, która nie radzi sobie z obowiązkami (np. nie sprawdza się w okresie próbnym), ponadto jeśli chodzi o osoby, które w swoim dorobku zawodowym pracują (pełnią funkcję) w jednym miejscu pracy raptem po kilka miesięcy - to ich praca charakteryzuje się tym, że nie wymaga ona kwalifikacji (pracownicy są łatwo zastępowalni), jak również tego rodzaju praca jest bardzo nisko płatna (takiemu pracownikowi łatwo odejść z takiej pracy);
- art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, przez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż służba pełniona przez skarżącą, na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu ww. ustawy, przez łączny okres 4 lata 9 miesięcy i 28 dni nie jest służbą krótkotrwałą, podczas gdy porównanie okresu służby skarżącej, na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu ww. ustawy do okresu całej służby (30 lat 1 miesiąca i 16 dni), powinno doprowadzić organ do przekonania, że służba jaką pełniła skarżąca miała charakter krótkotrwały;
- art 8a ust. 1 w zw. z art. 15c, art. 22a i art 24a ustawy przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie przepis ten nie ma zastosowania
(i nie wystąpiły łącznie przedmiotowe przesłanki do ubiegania się przez skarżącą
o wyłączenie stosowania wobec niej przesłanek z art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy), mimo tego, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego powinno doprowadzić organ do konkluzji, że wobec skarżącej zaistniały przesłanki oraz okoliczności, które uzasadniały zastosowanie przedmiotowych wyłączeń, a w konsekwencji zastosowanie art. 8a ustawy.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej rozszerzył argumentację
w zakresie postawionych zarzutów.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł
o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wskazał,
że w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi się kierował przy rozstrzyganiu sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie podlegała uwzględnieniu.
Organ nie naruszył przepisów prawa materialnego i prawa procesowego
w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy. Podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7, art. 11, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. są niezasadne. Organ podjął czynności niezbędne do należytego rozpatrzenia niniejszej sprawy, dokonał w tym zakresie ustaleń faktycznych, które są bezsporne. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie była dowolna. Odmienna ocena strony co do spełnienia przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) od oceny organu, nie stanowi o naruszeniu art. 80 k.p.a. Także twierdzenie skargi, że przypadek skarżącej stanowi na gruncie art. 8a powołanej ustawy przypadek szczególnie nie podważa prawidłowości ustaleń organu, że sytuacja taka nie zachodzi w niniejszej sprawie.
Przesłanka dotycząca okresu pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa,
o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) ustalona została przez organ na podstawie pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu tj. informacji o przebiegu służby.
Stosownie do treści art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji,
w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c,
art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (pkt 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (pkt 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,
w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Zgodnie z art. 8a ust. 2 tej ustawy, do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).
Zgodnie z art. 11 powołanej ustawy, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Podkreślenia wymaga, że decyzja wydawana przez organ na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) ma charakter decyzji uznaniowej. Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Wybór natomiast rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną (v. wyrok NSA z dnia 23 stycznia
2009 r. sygn. akt II OSK 1488/08, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał
po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.
W sprawie niniejszej organ dokonał istotnych ustaleń stanu faktycznego, co do okresów pełnienia służby oraz rzetelności wykonywania zadań i obowiązków, a także informacji o narażeniu zdrowia i życia (rozumianego jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia). Służba skarżącej na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) pełniona była przez okres 4 lat, 9 miesięcy i 28 dni. Całkowity okres służby skarżącej wynosi 30 lat, 1 miesiąc i 16 dni.
Dokonując oceny, czy okres służby skarżącej na rzecz totalitarnego państwa był okresem krótkotrwałym, a zatem badając spełnienie przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), organ stwierdził,
że przesłanka ta nie została spełniona. W ocenie organu okres 4 lat, 9 miesięcy i 28 dni zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i w ujęciu proporcjonalnym nie może być oceniony jako krótkotrwały.
Ocenę tę Sąd podziela. Organ dokonał prawidłowej wykładni pojęcia krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r. Według "Słownika przypomnień" Władysława Kopalińskiego (Wydawnictwo Wiedza Powszechna – Warszawa 1992 r.) krótkotrwały to przelotny, przemijający. Według z kolei Słownika wyrazów bliskoznacznych (Wydawnictwo Wiedza Powszechna – Warszawa 1988 r.) krótkotrwały to chwilowy, przemijający, efemeryczny, przelotny, niestały, nietrwały, tymczasowy, przejściowy, dorywczy, doraźny, prowizoryczny.
Jako krótkotrwała może być rozumiana służba, której czas trwania w porównaniu do całego okresu służby skarżącej nie był długi, trwał w porównaniu do tego okresu krótko, był nietrwały, przemijający. Taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie. Okres aż 4 lat, 9 miesięcy i 28 dni, nie może być uznany za przelotny, czy chwilowy. Okres 16% całego okresu służby nie jest okresem krótkotrwałym. Taki czas trwania służby, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) nie wskazuje na jej tymczasowość. Nie można zgodzić się przy tym z zarzutem skargi, że organ nie wyjaśnił dlaczego uznał, że służba wnioskodawczyni, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) nie jest służbą krótkotrwałą. Organ wskazał zarówno jak rozumie pojęcie krótkotrwałości, jak też jednoznacznie stwierdził, że okres 4 lat, 9 miesięcy i 28 dni zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym nie jest okresem krótkotrwałym. Sąd ocenę
tę podziela. Sąd za nietrafne uznał argumenty dotyczące konieczności odnoszenia przez organ – na gruncie art. 8a ustawy – pojęcia "krótkotrwałości" do okresu uznanego przez ustawodawcę za okres państwa totalitarnego. Brzmienie art. 8a ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy wskazuje jednoznacznie, że chodzi o ocenę czasu trwania służby wnioskodawcy. Nie ma podstaw, aby ocenę tę odnosić w przypadku skarżącej do okresu od roku 1944. Dla oceny przesłanki krótkotrwałości służby nie ma przy tym znaczenia, jakiego rodzaju czynności w trakcie służby wykonywał wnioskodawca.
Wobec niespełnienia przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) zasadnie organ stwierdził, że powyższe wykluczało uwzględnienie wniosku. Zarzut naruszenia art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy nie jest trafny. Organ prawidłowo stwierdził, że obie przesłanki wymienione w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 muszą być spełnione łącznie. Spójnik "oraz" między punktami 1 i 2 użyty został w tym przepisie w znaczeniu koniunkcji.
Kwestia oceny spełnienia drugiej przesłanki, tj. przesłanki dotyczącej rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności
z narażeniem życia i zdrowia, jak i badania, czy w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, pozostaje zatem bez wpływu na wynik niniejszej sprawy.
Niezależnie jednak od powyższego Sąd wskazuje, że Minister nie kwestionował, że wnioskodawczyni rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r. Wskazać można jedynie, że brzmienie art. 8a ust. 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy nie zawęża rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków wyłącznie do służby pełnionej z narażeniem zdrowia i życia. Powyższe jednakże,
w sytuacji, gdy organ nie kwestionował rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez skarżącą, nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy.
W zaskarżonej decyzji organ wskazał, że "szczególnie uzasadniony przypadek" zachodzi wówczas, gdy strona, poza spełnieniem dwóch przesłanek z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Organ podał, że uprawnienie z art. 8a ustawy ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których krótkotrwałość służby jest niezaprzeczalna, a rzetelność służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami. W ocenie Sądu takie rozumienie pojęcia szczególnie uzasadnionego przypadku jest na gruncie powołanego przepisu uprawnione. Organ stwierdził, że zgromadzone dokumenty nie dowodzą, aby sprawa ta stanowiła szczególnie uzasadniony przypadek. Wprawdzie organ nie dokonał szerszych rozważań w tym zakresie, jednakże samo twierdzenie skargi o rzetelnym pełnieniu służby przez skarżącą, tj. o spełnieniu przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy,
nie podważa dokonanej przez organ oceny. Nadto, jak wskazano już wyżej, wobec niespełnienia przesłanki krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r., kwestia ta pozostaje bez wpływu na wynik niniejszej sprawy.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI