II SA/Wa 773/20

II SA/Wa 773/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-11-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-04-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Kruszewska-Grońska /sprawozdawca/
Joanna Kube /przewodniczący/
Tomasz Szmydt
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III OSK 4744/21 - Wyrok NSA z 2024-09-26
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 85
art. 77 ust. 5 w związku z art. 77 ust. 4 pkt 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
Dz.U. 2020 poz 256
art. 156 par 1 pkt 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2008 nr 207 poz 1293
art. 115 ust. 1
Rozporzadzenie Rady Ministrów z dnia 29 października 2008 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2020 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Rektora Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. [...] w [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności dyplomu oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] stycznia 2020 r. nr [...] Rektor Wyższej Szkoły [...] im. [...] w W. (dalej: "Rektor", "organ"), mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 23 ust. 4 w związku z art. 77 ust. 5 oraz w związku z art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r., poz. 85 ze zm.; dalej: "s.w.n."), utrzymał swoją decyzję z [...] marca 2019 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności dyplomu licencjata D. K. (dalej: "uczestniczka postępowania") o nr albumu [...].
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach sprawy.
Wnioskiem z [...] września 2018 r. D. S. (dalej: "skarżąca"), reprezentowana przez adwokata M. K., w oparciu o art. 193 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm.; dalej: "p.s.w.") wniosła o stwierdzenie nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego licencjata uczestniczki postępowania - absolwentki Wydziału [...] w O. Wyższej Szkoły [...] im. [...] w W. na kierunku [...].
W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że praca licencjacka uczestniczki postępowania pt. [...], obroniona w 2006 r. pod kierunkiem prof. dr hab. W. M., jest w znacznej części jest plagiatem pracy magisterskiej pt. [...], sporządzonej przez skarżącą i obronionej w 2004 r. na Uniwersytecie [...] w O. na Wydziale [...] pod kierunkiem dr A. O.. Taki wniosek skarżąca wywiodła po przeanalizowaniu i porównaniu tekstów obu prac. Do wniosku załączyła wydruki ww. prac.
Pismem z [...] września 2018 r. organ wezwał skarżącą do sprecyzowania, czy jej wniosek należy w istocie traktować jako podanie o wznowienie postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego i wydania dyplomu wobec uczestniczki postępowania, czy też wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej o nadaniu uczestniczce tytułu zawodowego. W aspekcie wznowienia Rektor wezwał skarżącą do podania podstawy wznowienia oraz wykazania zachowania terminu wniesienia podania o wznowienie postępowania.
W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca sprecyzowała (w piśmie z [...] września 2018 r.), że jej wniosek z [...] września 2018 r. należy potraktować jako wniosek o stwierdzenie nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego licencjata uczestniczce postępowania. Natomiast w wypadku uznania, iż art. 193 p.s.w. nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, wniosła na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nadającej uczestniczce postępowania tytuł zawodowy licencjata.
W toku prowadzonego postępowania, wszczętego na wniosek skarżącej, organ wystąpił do Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w O. o udostępnienie kopii pracy magisterskiej skarżącej.
W piśmie z [...] marca 2019 r. uczestniczka postępowania wniosła o wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania jej tytułu zawodowego i wydania dyplomu; alternatywnie domagała się odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu jej tytułu zawodowego. Zażądała też przesłuchania stron postępowania oraz świadków na okoliczność, że skarżąca już w 2006 r. posiadała wiedzę o podstawie do wznowienia postępowania.
Decyzją, wydaną [...] marca 2019 r. w oparciu o art. 77 ust. 5 w związku z art. 77 ust. 4 pkt 2 s.w.n. oraz w związku z art. 104 i art. 107 k.p.a., Rektor odmówił stwierdzenia nieważności dyplomu wobec licencjata – uczestniczki postępowania z uwagi na brak przesłanek skutkujących stwierdzeniem nieważności tego dokumentu.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w związku z wejściem w życie z dniem 1 października 2018 r. s.w.n. oraz brakiem przepisów przejściowych odnoszących się do art. 193 p.s.w., należy stosować aktualnie obowiązujące w tym zakresie przepisy, a mianowicie art. 77 ust. 5 w związku z art. 77 ust. 4 pkt 2 s.w.n.
Zdaniem Rektora, w okolicznościach niniejszej sprawy nie ziściły się także przesłanki do stwierdzenia nieważności postępowania w rozumieniu art. 193 p.s.w. (w brzmieniu przed wejściem w życie aktualnie obowiązującej s.w.n.), bowiem art. 77 ust. 5 s.w.n. zawiera przesłanki analogiczne do tych z art. 193 p.s.w.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją skarżąca sformułowała zarzuty odnośnie naruszeń proceduralnych oraz wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu prawa autorskiego na okoliczność, czy praca licencjacka wypełnia znamiona z art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1231 ze zm.; dalej: "p.a.p.") w odniesieniu do jej pracy magisterskiej, jak również wniosła o przesłuchanie jej.
Ponownie rozpoznając sprawę, Rektor uwzględnił wniosek skarżącej i postanowieniem z [...] lipca 2019 r. dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu prawa autorskiego na okoliczność, czy praca licencjacka uczestniczki postępowania wypełnia znamiona z art. 115 ust. 1 p.a.p.
W sporządzonej [...] sierpnia 2019 r. opinii biegły stwierdził, że w pracy uczestniczki postępowania doszło w sposób celowy do przywłaszczenia autorstwa obszernych i mających twórczy charakter fragmentów pracy skarżącej.
Uczestniczka postępowania (w piśmie z [...] września 2019 r.) zajęła stanowisko w przedmiocie opinii biegłego, wnosząc do niej zastrzeżenia. Zaznaczyła, iż skarżąca dobrowolnie wyraziła zgodę na wykorzystanie swojej pracy, sprawdziła pracę dyplomową uczestniczki i zaakceptowała zawarte w niej recypowane fragmenty pracy magisterskiej.
Powołaną na wstępie decyzją Rektor utrzymał w mocy swoje uprzednie rozstrzygnięcie wydane w ramach postępowania pierwszoinstancyjnego.
W uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej organ wyjaśnił, że praca dyplomowa jest utworem w rozumieniu art. 1 p.a.p., a utworem jest przejaw działalności twórczej. Utwór powinien stanowić efekt intelektualnej działalności autora. Zatem praca dyplomowa powinna być samodzielnym opracowaniem. Wbrew stanowisku uczestniczki postępowania, o plagiacie decyduje świadome wykorzystanie, przywłaszczenie elementów cudzego utworu w takim stopniu, że nie pozwala to na ocenę późniejszego utworu jako całkowicie oryginalnego, powstałego w całości w wyniku procesu twórczego jego autora. Dla stwierdzenia zaistnienia deliktu z art. 115 ust. 1 p.a.p., nazywanego potocznie plagiatem, dobrowolność udostępnienia pracy, z której zaczerpnięto istotne fragmenty, a nawet fakt współpracy nie mają znaczenia. Istotne jest bowiem przywłaszczenie lub wprowadzenie w błąd co do autorstwa czyjegoś utworu. W omawianym stanie faktycznym mamy do czynienia z wprowadzeniem w błąd co do autorstwa części utworu uczestniczki postępowania.
Organ uznał opinię biegłego i zawarte w niej wnioski za zgodne z zasadami logicznego myślenia, doświadczenia życiowego i wiedzy powszechnej. Według Rektora, jasne, kategoryczne i przekonujące wnioski opinii pozwoliły na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.
Postępowanie dowodowe przeprowadzone w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy doprowadziło do ustalenia faktycznego, że uczestniczka postępowania dopuściła się plagiatu. Zresztą sama zainteresowana nie kwestionuje przywłaszczenia elementów pracy skarżącej.
Rektor zaakcentował, iż stwierdzenie nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady stabilności decyzji, dlatego wymaga ono bezspornego ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. W tym kontekście wskazał, że w chwili wydania dyplomu uczestniczce postępowania zostały spełnione stosowne warunki. Organ nie miał wówczas wiedzy o plagiacie, a więc prawidłowo postąpił, wydając dyplom. Rażące naruszenie przepisów postępowania regulujących kwestię ustaleń faktycznych sprawy, można by rozważać w sytuacji, gdyby organ, po ustaleniu, iż uczestniczka postępowania nie sporządziła pracy dyplomowej w sposób samodzielny, wydał jej dyplom.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdzie przesłanką może być rażące naruszenie prawa, jest zatem nadzwyczajnym trybem odwoławczym, który może doprowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej organu. Przyczyną zastosowania tego trybu nie może być jednak błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Tego typu wadliwość decyzji może skutkować jej wzruszeniem, ale w trybie zwykłym. Z tych względów organ stwierdził brak przesłanek skutkujących stwierdzeniem nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Niezależnie od powyższego, Rektor rozważył także przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji, wymienioną w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Sformułowana w tym przepisie przyczyna nieważności – poprzez odesłanie do przypadków nieważności wynikających z przepisów szczególnych - powoduje, że katalog zawarty w art. 156 k.p.a. jest otwarty. Za taki przepis szczególny, zdaniem organu, można uznać art. 77 ust. 5 s.w.n. Jednakże art. 156 § 2 k.p.a. stanowi, iż nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Tak więc z uwagi na upływ tego terminu, niedopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji również i na tej podstawie. Ponadto Rektor uznał, iż do możliwości zastosowania w niniejszej sprawie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., adekwatne pozostają rozważania dotyczące przesłanki rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w myśl których błędy w ustaleniach faktycznych nie mogą stanowić podstawy do wzruszenia decyzji administracyjnej w trybie nadzwyczajnym.
W tym stanie rzeczy organ ocenił jako bezzasadny i niemający znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosek o przesłuchanie strony i świadków.
Powyższa decyzja Rektora z [...] stycznia 2020 r. stała się przedmiotem skargi skarżącej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła naruszenie:
1. art. 77 ust. 5 s.w.n. przez jego niezastosowanie, tj. niestwierdzenie nieważności dyplomu licencjata - uczestniczki postępowania nr albumu [...], pomimo ustalenia, że uczestniczka, ubiegając się o tytuł zawodowy licencjata, przypisała sobie autorstwo istotnych fragmentów cudzego utworu;
2. art. 156 § 1 i § 2 k.p.a. przez bezzasadne ich zastosowanie w postępowaniu, którego przedmiotem nie było stwierdzenie nieważności decyzji, lecz stwierdzenie nieważności dyplomu, który decyzją administracyjną bezsprzecznie nie jest.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Rektora oraz zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że do stwierdzenia nieważności dyplomu nie ma zastosowania tryb nadzwyczajny stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z art. 156 i nast. k.p.a., ponieważ dyplom w ogóle nie jest decyzją administracyjną (a tym bardziej nie jest decyzją ostateczną). W konsekwencji należy przyjąć, iż tryb stwierdzania nieważności dyplomu, uregulowany w art. 77 ust. 4 pkt 2 i art. 77 ust. 5 s.w.n. jest osobnym, samodzielnym, odrębnym, nieuregulowanym w k.p.a. trybem stwierdzenia nieważności dokumentu, którego charakter prawny jest bliski zaświadczeniu, czyli nieważności m.in. dyplomu licencjackiego. Wprawdzie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności dyplomu kończy się decyzją administracyjną i w takim postępowaniu stosuje się przepisy k.p.a., ale tylko te regulujące zwykłe postępowanie, a nie tryby nadzwyczajne.
Skoro organ w istocie ustalił fakty stanowiące przesłanki do stwierdzenia nieważności dyplomu określone w art. 77 ust. 5 s.w.n., to powinien obligatoryjnie w drodze decyzji stwierdzić nieważność dyplomu.
Na marginesie skarżąca dostrzegła, iż uchybienie organu polegające na powołaniu błędnej podstawy ponownego rozpatrzenia sprawy (tj. art. 127 § 3 k.p.a. zamiast art. 23 ust. 4 s.w.n.) nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem sposób ponownego rozpatrzenia sprawy na obu podstawach jest taki sam.
W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nie zgodził się ze skarżącą, że w omawianej sprawie nie można stosować przepisów k.p.a. Z przepisu art. 77 ust. 5 s.w.n. jasno wynika, iż stwierdzenie nieważności dyplomu następuje w drodze decyzji administracyjnej. Powołując się na stanowisko przedstawicieli doktryny, Rektor stwierdził, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności dyplomu ukończenia studiów wyższych toczy się zgodnie z przepisami art. 156-159 k.p.a. z uwzględnieniem art. 77 ust. 4 pkt 2 s.w.n. i nie ma żadnego uzasadnienia dlaczego przepisy te nie miałyby mieć zastosowania.
W piśmie z [...] czerwca 2020 r. skarżąca potrzymała stanowisko, że charakter dyplomu jest zbliżony do zaświadczenia, a nie do decyzji administracyjnej. Jednakże wskazała na orzeczenia tut. Sądu (m.in. z 10 czerwca 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 71/16), wydane pod rządami p.s.w., które dyplom uznają za decyzję administracyjną podlegającą wyeliminowaniu z obrotu prawnego w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W ww. piśmie skarżąca zawarła również wniosek o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonego do tego pisma uchwały Senatu Wyższej [...] im. [...] w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] - Regulaminu Studiów w Wyższej [...] im. [...] w W. - na okoliczność procedury związanej ze składaniem egzaminu dyplomowego, sposobu ogłaszania wyników egzaminu, decyzji podejmowanych w razie niezłożenia (niezdania) egzaminu przez studenta i trybu wydawania dyplomów w ww. uczelni. Jednocześnie w dalszej części ww. pisma z [...] czerwca 2020 r. skarżąca wskazała, że w 2006 r. na uczelni niewątpliwie obowiązywał inny regulamin.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W świetle art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: "ustawa o covid"), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Nadto wedle rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 1829), począwszy od 17 października 2020 r. miasto stołeczne Warszawa, będące siedzibą tut. Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. Powyższe oznacza, że odpowiednie zastosowanie znajduje również zarządzenie nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA") z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w NSA działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem miasta stołecznego Warszawy obszarem czerwonym (§ 1 w związku z § 3 tego zarządzenia).
Uwzględniając z jednej strony powyższe regulacje, a z drugiej strony brak technicznych możliwości przeprowadzenia rozprawy zdalnie z udziałem stron oraz konieczność rozpoznania wniesionej w niniejszej sprawie skargi, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o covid, o czym zawiadomił pełnomocników stron pismami z 22 października 2020 r.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy, w której wydano zaskarżoną decyzję i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
W świetle powyższych kryteriów rozpoznawana skarga podlegała oddaleniu.
W pierwszej kolejności należy wskazać należy, że kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddano decyzję wydaną w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności. W tym wypadku dokonanie oceny wydanej decyzji w zakresie zgodności z prawem podlega specyficznym zasadom, bowiem celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego punktu widzenia - czy decyzja ta jest dotknięta wadą kwalifikowaną, wskazaną w art. 156 § 1 k.p.a. Sprawa nie toczy się zatem w trybie zwykłym, lecz w trybie nadzoru, kiedy zupełnie wyjątkowo, wbrew wynikającej z art. 16 k.p.a. zasadzie trwałości decyzji ostatecznych, z enumeratywnie wyliczonych w ustawie przyczyn, można uznać decyzję ostateczną za dotkniętą tak ciężką wadą, iż zachodzi konieczność uznania jej za nieważną (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 8 czerwca 1998 r., sygn. akt II SA 456/98 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tym miejscu podnieść należy, iż podstawowy zarzut skargi opiera się na twierdzeniu, że Rektor błędnie zastosował przepisy k.p.a., oceniając kwestię zasadności wzruszenia w trybie nadzwyczajnym dyplomu.
Przepis art. 77 ust. 4 pkt 2 s.w.n. stanowi, że w przypadku zaistnienia przyczyn stwierdzenia nieważności dyplomu - organem właściwym do stwierdzenia nieważności jest rektor. Trafnie przyjął organ, za przedstawicielami doktryny, iż w sprawie stwierdzenia nieważności dyplomu ukończenia studiów wyższych znajdują zastosowanie art. 156–159 k.p.a. Podobnie wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie nadania tytułu zawodowego toczy się w oparciu o stosowne przepisy k.p.a. (art. 145–153), z uwzględnieniem art. 77 ust. 4 pkt 1 s.w.n. (tak M. J. Zieliński [w:] H. Izdebski, J. M. Zieliński, Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz WKP 2019 oraz J. Woźnicki (red.), Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz WKP 2019 – komentarze do art. 77 s.w.n. opublikowane w Systemie Informacji Prawnej LEX). Żaden przepis s.w.n. nie wyłącza stosowania k.p.a. w odniesieniu do stwierdzenia nieważności dyplomu ukończenia studiów wyższych. Czyni to natomiast szczegółowo art. 48 s.w.n. w zakresie postępowań dotyczących: wpisu do ewidencji uczelni niepublicznych, zmian takiego wpisu, wykreślenia takiego wpisu i odmowy takiego wpisu, przedłużenia ważności wpisu uczelni niepublicznej do ewidencji uczelni niepublicznych, udzielenia zgody ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki na likwidację uczelni niepublicznej, wykreślenia uczelni niepublicznej z ewidencji uczelni niepublicznych, pozwolenia ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki na utworzenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uczelni lub filii z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez uczelnię zagraniczną. Jak wynika z treści art. 48 k.p.a., do ww. postępowań nie stosuje się przepisów k.p.a. dotyczących terminów załatwiania spraw i zażaleń na niezałatwienie sprawy w terminie, wskazania stronie niespełnionych lub niewykazanych przesłanek od niej zależnych, przedkładania dodatkowych dowodów oraz dotyczących mediacji.
Jednocześnie zaznaczyć należy, że przepisy s.w.n. nie regulują odrębnie procedury stwierdzenia nieważności dyplomu. Zresztą sama skarżąca we wniosku inicjującym kontrolowane postępowanie administracyjne (z [...] września 2018 r.) powoływała się na przesłankę wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a). Ponadto kwestia ta nie budziła wątpliwości w dotychczasowym orzecznictwie (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 170/20). W konsekwencji powyższy zarzut skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, a organ zasadnie rozważał na gruncie niniejszej sprawy przesłanki wskazane w art. 156 § 1 k.p.a., a zwłaszcza te ujęte w pkt 2 i pkt 7.
O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Chodzi tu o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności (vide wyrok NSA z 22 września 2020 r., sygn. akt II OSK 2068/18).
W chwili wydania uczestniczce postępowania dyplomu potwierdzającego tytuł zawodowy licencjata Rektor nie miał wiedzy o plagiacie. Uznał wówczas, że zostały spełnione warunki do wydania tego dokumentu. Fakt skopiowana fragmentów pracy magisterskiej skarżąca podniosła dopiero we wniosku z [...] września 2018 r. (inicjującym kontrolowane przez tut. Sąd postępowanie administracyjne). Uczestniczka postępowania wskazała, iż przez wiele lat przyjaźniła się ze skarżącą, pomagały sobie wzajemnie, obie pracowały w tym samym miejscu, a następnie doszło pomiędzy nimi do nieporozumień w pracy, czego rezultatem – w jej ocenie – jest złożenie przedmiotowego wniosku.
Podkreślenia wymaga, że delikt plagiatu, określony w art. 115 ust. 1 p.a.p., stanowi dodatkową przesłankę (oprócz tych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.) stwierdzenia nieważności dyplomu. Według art. 77 ust. 5 s.w.n. w przypadku gdy w pracy dyplomowej stanowiącej podstawę nadania tytułu zawodowego osoba ubiegająca się o ten tytuł przypisała sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego, rektor, w drodze decyzji administracyjnej, stwierdza nieważność dyplomu.
Organ – w oparciu o dopuszczony dowód z opinii biegłego - poczynił ustalenie, iż uczestniczka postępowania dopuściła się plagiatu. Ona sama też nie negowała faktu przywłaszczenia obszernych i twórczych elementów pracy skarżącej. Trafnie też Rektor stwierdził, iż art. 77 ust. 5 s.w.n. ustanawia przesłankę nieważności z mocy prawa, co daje podstawę do zakwalifikowania naruszenia jako rażącego naruszenia prawa określonego w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Jednakże w myśl art. 156 § 2 k.p.a., nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Nieodwracalność skutków prawnych nie dotyczy skutków wynikających z faktu wydania decyzji nieważnej, lecz wynika z podjęcia kolejnej czynności prawnej dokonanej w związku ze skutkami decyzji obarczonej wadą nieważności.
W konsekwencji prawidłowo Rektor odmówił skarżącej stwierdzenia nieważności dyplomu uczestniczki postępowania.
Jednocześnie wskazać wypada, iż okoliczność plagiatu, jakiego dopuściła się uczestniczka podczas sporządzania pracy licencjackiej, stanowi podstawę wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie nadania tytułu zawodowego, wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (jest to bowiem istotna okoliczność faktyczna, która wyszła na jaw po wydaniu dyplomu, a istniała w dniu jego wydania i nie była znana Rektorowi). Ewentualnie podstawę wznowienia może stanowić art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jeżeli delikt plagiatu zostałby stwierdzony prawomocnym wyrokiem sądu.
W kwestii powołanych przez skarżącą orzeczeń tut. Sądu, w tym wyroku z 10 czerwca 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 71/16, należy mieć na względzie indywidualne okoliczności faktyczne każdej sprawy. Oczywiście nie ulega wątpliwości, iż przywłaszczenie sobie autorstwa albo wprowadzenie w błąd co do autorstwa całości lub części cudzego utworu albo artystycznego wykonania (tj. plagiat) musi być oceniony negatywnie, wręcz potępiony. Jest to delikt określony w art. 115 ust. 1 p.a.p. zagrożony grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3. Praca dyplomowa jest natomiast rezultatem nabytych w trakcie studiów wiadomości i umiejętności, znajomości literatury dotyczącej problematyki pracy oraz umiejętności zastosowania metod badawczych, właściwej interpretacji wyników, logicznego przedstawienia myśli i poglądów. Jednakże na gruncie ww. orzeczenia z 10 czerwca 2016 r. Sąd związany był ustaleniami prawomocnego wyroku karnego o uznaniu skarżącej za winną popełnienia przestępstwa z art. 272 Kodeksu karnego poprzez podstępne wprowadzenie w błąd członków komisji egzaminacyjnej w ten sposób, że podczas egzaminu dyplomowego posłużyła się jako swoją pracą przygotowaną i wykonaną przez inną osobę, wyłudzając w ten sposób poświadczenie nieprawdy. Ponadto tytuł zawodowy uzyskany w oparciu o tak obronioną pracę uprawniał skarżącą do wykonywania zawodu zaufania publicznego.
Natomiast okoliczności niniejszej sprawy, jakkolwiek raz jeszcze należy potępić fakt plagiatu, nie wskazują, aby praca licencjacka uczestniczki postępowania uprawniała ją do wykonywania zawodu zaufania publicznego.
Odnosząc się do zawartego w piśmie z [...] czerwca 2020 r. wniosku dowodowego, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Załączony do pisma skarżącej z [...] czerwca 2020 r. regulamin uczelni wprowadzony w 2015 r. nie stanowi dokumentu, który byłby nieodzowny do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie dotyczącej dyplomu wydanego w 2006 r. W konsekwencji powyższy wniosek skarżącej nie mógł zostać uwzględniony.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.