II SA/WA 76/25

II SA/Wa 76/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-08-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Radziszewska-Krupa
Iwona Maciejuk /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk
Symbol z opisem
6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne
Służba więzienna
Skarżony organ
Komisja Lekarska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120, art. 58 par. 1 pkt 3 i par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 398
art. 47 ust. 1 pkt 2, art. 6 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi M. F. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności do służby oraz związku chorób ze służbą 1. uchyla zaskarżone orzeczenie w zakresie dotyczącym ustalenia zdolności do służby; 2. odrzuca skargę w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych na rzecz skarżącego M. F. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
[...] Rejonowa Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] na podstawie skierowania z dnia [...] grudnia 2023 r. wystawionego przez Dyrektora Zakładu Karnego w [...] celem oceny stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariusza do służby oraz uznania funkcjonariusza, funkcjonariusza zwolnionego ze służby za inwalidę lub uznania go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji, ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą albo ustalenia, w przypadku śmierci funkcjonariusza, związku albo braku związku śmierci z jego służbą, po uchyleniu orzeczenia nr [...] z dnia [...].05.2024 r. orzeczeniem [...] z dnia [...].07.2024 r. i skierowaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez RKL w [...], orzeczeniem z dnia [...] września 2024 r. nr [...] uznała M. F. (część A orzeczenia) za trawle niezdolnego do służby (kategoria C). RKL rozpoznała w punkcie 11.1 części A orzeczenia – Uzależnienie krzyżowe alkohol i [...] - § 107 p. 1, rub. 5, kat. C, 11.2 - Nadciśnienie tętnicze - § 53 p. 1, rub. 5, kat. A, 11.3 - Zaburzenia nerwicowe związane ze stresem i pod postacią somatyczną - § 103 p. 1, rub. 5, kat. A, 11.4 - Przebyty uraz kręgosłupa szyjnego i L-S - bez §. Część B orzeczenia (związek choroby ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby oraz uszczerbku na zdrowiu-nie dotyczy), część C orzeczenia (inwalidztwo) - rozpoznano uzależnienie krzyżowe alkohol i [...], nadciśnienie tętnicze, zaburzenia nerwicowe związane ze stresem i pod postacią somatyczną, przebyty uraz kręgosłupa szyjnego i L-S. Orzekany może wykonywać pracę (przeciwwskazania dotyczące zatrudnienia: w napięciu nerwowym), nie wymaga stałej opieki drugiej osoby przy wykonywaniu podstawowych czynności życiowych. Zalicza się orzekanego do trzeciej grupy inwalidzkiej. Inwalidztwo nie pozostaje w związku ze służbą. Inwalidztwo nie powstało wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby/choroby pozostającej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby. Inwalidztwo istnieje od: [...] maja 2024 r. Inwalidztwo jest czasowe. Termin badania kontrolnego: maj 2027 r. Przed badaniem należy wykonać: dostarczy dokumentację: poradnia leczenia uzależnień. Schorzenie ad pkt 3 rozpoznania pozostaje w związku ze służbą, gdyż na jego ujawnienie się mogły mieć wpływy warunki pełnionej służby podstawowej. Związek ustała się na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2008 r. w sprawie wykazu chorób i schorzeń pozostających w związku ze służbą w Służbie Więziennej Dz. U. Nr 223/2008 poz. 1473 zał. nr 2. pkt 11. Schorzenia ad pkt 1,2 rozpoznania nie pozostają w związku ze służbą, gdyż nie odpowiadają wymogom w.wym. rozporządzenia. Schorzenie ad. pkt 4 rozpoznania pozostaje w związku z wypadkiem w służbie, związek ustalono orzeczeniem [...].
W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że Komisja podczas postępowania zapoznała się odwołaniem wniesionym przez orzekanego oraz prawomocnym orzeczeniem [...], ponadto dokonała ponownie wnikliwej analizy dokumentacji medycznej dołączonej do orzeczenia. Rozpoznane schorzenie i proces leczenia są potwierdzone w dokumentacji medycznej i pozwoliły komisji na wydanie orzeczenia w oparciu o całość dokumentacji. Schorzenie wymienione w pkt. 1 rozpoznania nie pozostaje w związku ze służbą ale powoduje inwalidztwo u orzekanego, gdyż jak wynika z dostarczonej dokumentacji medycznej a także z przeprowadzonego badania podmiotowego i przedmiotowego, wymaga ono bezwzględnie podjęcia terapii odwykowej. Jeśli nie pije alkoholu, to spożywa [...] w ciągu dnia bo go uspokaja. Schorzenie wymienione w pkt. 2 rozpoznania nie ogranicza funkcjonowania nie powoduje inwalidztwa u orzekanego. Nadciśnienie tętnicze jest leczone skutecznie nie ujawniono powikłań narządowych. Schorzenie wymienione w pkt. 3 rozpoznania pozostaje w związku ze służbą ale nie ogranicza funkcjonowania i nie powoduje inwalidztwa u orzekanego. Obecnie orzekany nie prezentuje objawów neurastenicznych. Jedyny problem dotyczy uzależnienia mieszanego. Wobec powyższego komisja orzekła, że orzekany jest trwale niezdolny do służby, zdolny do pracy zarobkowej. Orzekany nie wymaga opieki innej osoby. Powyższe uzasadnia kwalifikację do trzeciej grupy inwalidzkiej. Inwalidztwo nie pozostaje w związku ze służbą. Inwalidztwo nie powstało wskutek wypadku w związku z pełnieniem służby. Inwalidztwo nie powstało wskutek choroby pozostającej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby.
Orzeczenie zostało wydane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 310 - tekst jednolity), rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 marca 2022 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby kandydata do Służby Więziennej i funkcjonariusza Służby Więziennej (Dz. U. z dnia 7 kwietnia 2022 r. poz. 772), rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2008 r. w sprawie wykazu chorób i schorzeń pozostających w związku ze służbą w Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 223/2008 poz. 1473), ustawy z dnia 18.02.1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno - Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2024 r. poz. 1121).
M. F. w odwołaniu z dnia [...] września 2024 r. od ww. orzeczenia RKL zarzucił m.in., że komisja nie uwzględniła jego stanu zdrowia psychofizycznego udokumentowanego wieloma zaświadczeniami lekarskimi, wypisami ze szpitala rozpoznania choroby F 41.2, F 43. F 43.2 oraz F 48 a także lekami które bierze na stałe przez nerwice. Przebywał już dwukrotnie w Centrum terapii Nerwic. Wskazał, że dodano uzależnienie od alkoholu, nie ma zaś wzmianki o leczeniu i jakimkolwiek uzależnieniu. Podniósł, że "prawdopodobnie nastąpił jakiś błąd".
Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych orzeczeniem z dnia [...] października 2024 r. nr [...], na podstawie art. 47 ust. 1 pkt. 2 ustawy o komisjach lekarskich, po rozpatrzeniu odwołania M. F. uchyliła orzeczenie RKL [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej w [...] Nr [...] z dnia [...] września 2024r. i zdecydowała o wydaniu własnego orzeczenia. CKL wskazała, że wydała własne orzeczenie na podstawie dokumentacji orzeczniczej zgromadzonej przez [...]RKL w [...].
CKL w części A orzeczenia orzekła w pkt 11.1. - Szkodliwe picie alkoholu §107p1r5B, w pkt 11.2 - Zaburzenia nerwicowe związane ze stresem pod postacią somatyczną. §103p1r5A, w pkt 11.3 - Nadciśnienie tętnicze §53p1r5A, w pkt 11.4. - Przebyty uraz kręgosłupa C i L-S (wypadek w służbie). - bez §. CKL uznała orzekanego za zdolnego do służby w SW z ograniczeniem (kat. B), trwale niezdolnego do służby na dotychczas zajmowanym stanowisku. Przeciwwskazana służba z bronią (rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17.03.2022 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby kandydata do Służby Więziennej i funkcjonariusza Służby Więziennej (Dz. U. z 2022r. poz. 772). Związek schorzenia albo ułomności (niezdolności do służby, inwalidztwa) ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby (rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 02.12.2008 r. w sprawie wykazu chorób i schorzeń pozostających w związku ze służbą w Służbie Więziennej (Dz. U. z 2008r., Nr 223, poz. 1473): nie istnieje. Schorzenia wymienione w rozpoznaniu oraz opis warunków służby nie pozostaje w związku ze szczególnymi właściwościami i warunkami służby, gdyż nie spełniają łącznie kryteriów załącznika Nr 1 do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2008 r. (Dz. U. z 2008r. Nr 223 poz.1473). CKL w części C orzeczenia nie zaliczyła orzekanego do żadnej grupy inwalidzkiej.
CKL w uzasadnieniu wskazała, że zapoznała się z odwołaniem z dnia [...] września 2024 r. (wpływ do CKL w dniu [...] października 2024 r.) od orzeczenia [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej w [...] nr [...] oraz zgromadzoną dokumentacją orzeczniczą. Po wnikliwej analizie całości akt zgromadzonych w sprawie CKL stwierdza, że aktualnie nie ma podstaw do rozpoznania u orzekanego uzależnienia od alkoholu i leków - [...] ([...]). Dokumentacja z leczenia w Poradni Zdrowia Psychicznego wskazuje na szkodliwe picie alkoholu, picie kompulsywne. Nadużywanie alkoholu może w konsekwencji doprowadzić do uzależnienia. Dokumentacja medyczna wskazuje również na doraźne stosowanie leku [...]. Szkodliwe picie alkoholu CKL kwalifikuje do §107p1 wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby, na podstawie którego jest wydawane orzeczenie o stanie zdrowia, o zdolności lub niezdolności kandydata do Służby Więziennej i funkcjonariusza Służby Więziennej stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 marca 2022r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby kandydata do Służby Więziennej i funkcjonariusza Służby Więziennej (Dz. U. z 2022r. poz. 772) gdzie w rubryce 5 widnieje "kategoria B/C" do kategorii B, gdyż nie rozpoznano uzależnienia od alkoholu i możliwe jest utrzymywanie absencji przez orzekanego. Biorąc pod uwagę całość dokumentacji z leczenia [...], oraz fakt, że odwołujący posiada orzeczenie lekarskie z dnia [...] kwietnia 2024 r. lekarza Medycyny Pracy dopuszczające do służby na zajmowanym stanowisku, oraz zaświadczenie lekarza prowadzącego leczenie [...] o zdolności do pracy na dotychczas zajmowanym stanowisku po zakończeniu leczenia z dnia [...] kwietnia 2024 r. i konsultacją [...] badającego orzekanego dla potrzeb orzeczniczych [...]RKL w [...], Komisja stwierdziła, że rozpoznane u orzekanego zaburzenia nerwicowe zostały prawidłowo zakwalifikowane do §86p1r5A wyżej wymienionego wykazu. Zaburzenia nerwicowe i adaptacyjne rozpoznane u odwołującego się ulegają poprawie w wyniku zastosowanego leczenia i hospitalizacji. Uwzględniając powyższe CKL na podstawie art.47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 310) uchyla zaskarżone orzeczenie i w jego miejsce wydaje własne orzekając kategorię zdrowia B - zdolny do służby z ograniczeniem, trwale niezdolny do służby na zajmowanym stanowisku, przeciwwskazana służba z bronią.
Orzeczenie CKL z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w całości stało się przedmiotem skargi M. F., reprezentowanego przez pełnomocnika, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zakwestionował stwierdzenie, że dochodzi do szkodliwego spożywania/ picia alkoholu, a w konsekwencji całość schorzeń uniemożliwia mu pracę/ służbę z bronią, jak również, iż jest zdolny do służby z ograniczeniem. Skarżący zarzucił naruszenie art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ w żądanym przez stronę zakresie i z urzędu, w szczególności brak dopuszczenia dowodu z opinii biegłych ze specjalizacją w zakresie psychiatrii, neurologii i w sposób obiektywny będą w stanie zweryfikować stan zdrowia skarżącego, w tym w szczególności aspekt niemożności pracy/ służby z bronią; art. 80 k.p.a. poprzez błędną i dowolną ocenę zaoferowanego przez skarżącego materiału dowodowego i wskazywanych przez skarżącego koniecznych do przeprowadzenia dowodów na okoliczność zasadności skargi; art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnianie sprawy w sposób wszechstronny polegające na pominięciu dowodów zaoferowanych przez skarżącego i braku skonfrontowania tychże dowodów z niezależnym biegłym/ specjalistą [...]/ neurologiem w kontekście orzeczonej niemożności pracy/ służby z bronią; art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Centralnej Komisji Lekarskiej Podległej Ministrowi Właściwemu do Spraw Wewnętrznych [...] z dnia [...].10.2024 r. i uwzględnienie odwołania od orzeczenia [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej w [...] Nr [...] z dnia [...].09.2024 r. uznanie zdolności do pracy z ograniczeniami ale z możliwością służby z bronią; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
Skarżący w uzasadnieniu podniósł brak badań w zakresie psychiatrii, uzależnienia, czy jego braku jest sprzeczny z zasadami opiniowania oraz obiektywnie nie do zaakceptowania, a w szczególności wnioski wyprowadzone z zebranej dokumentacji są błędne i rażąco sprzeczne z zasadami obiektywizmu i logiki, gdyż ograniczenie do służby z bronią jest niepoparte żadnymi okolicznościami, jaka również w uzasadnieniu opiniujący wpadają w sprzeczność. Z jednej strony brak szkodliwego spożywania alkoholu, czy też uzależnienia, a drugiej strony wskazują na realność zagrożenia uzależnienia się od alkoholu, co jest uzasadnieniem labilnym i nie do zaakceptowania i pozostaje w sprzeczności z art. 20 ustawy o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. W ocenie skarżącego osoby wydające przedmiotowe orzeczenie nie legitymowały się odpowiednimi wymogami wiedzy medycznej określonej specjalności- [...]. Skarżący zwrócił uwagę, że CKL wydając nowe orzeczenie winna posiłkować się przeprowadzeniem samodzielnym dodatkowych badań, obserwacji czy też weryfikować stan zdrowia skarżącego w sposób niezależny, a nie opierać się na wcześniejszych opiniach komisji niższej instancji, lecz wyciągać odmienne konkluzje i wnioski, w szczególności co do niemożności służby skarżącego z bronią. Skarżący zarzucił również naruszenie przez członków Komisji treści art. 47 ust. 2 ustawy o komisjach lekarskich wskazując, że orzeczenie CKL pozbawiające go możliwości służby/pracy dalszej z bronią jest dla niego krzywdzące i bardzo niekorzystne stąd niemożliwym jest do zaakceptowania tego rodzaju orzeczenie Komisji. Organ prowadzący postępowanie kierując się zasadami bezstronności i obiektywizmu, jest obowiązany do wykazania najwyższej staranności w toku prowadzonego postępowania co do jego zgodności z przepisami ustawy, a tego w ocenie skarżącego zabrakło.
CKL, reprezentowana przez pełnomocnika, w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu.
Pełnomocnik uczestnika postępowania w piśmie procesowym z dnia 17 lutego 2025 r. wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Pełnomocnik skarżącego nie żądał przeprowadzenia rozprawy (wezwanie z dnia 5 lutego 2025 r. doręczone 14 lutego 2025 r.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.
Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Na wstępie wskazania wymaga, że orzeczenia komisji lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych można podzielić na dwie grupy. Jedna grupa orzeczeń dotyczy zagadnień zdolności do służby, to jest zagadnień ustalania stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby w celu przyjęcia do służby, jej dalszego pełnienia albo zwolnienia ze służby. Te orzeczenia komisji lekarskich mają byt w pełni autonomiczny: ostateczne orzeczenie komisji w tym przedmiocie jest wiążące dla organu właściwego w sprawach powołania określonej osoby do służby albo do zwolnienia ze służby, przy czym przyjęcie do służby lub zwolnienie ze służby następuje poprzez wydanie rozkazu personalnego.
Natomiast druga grupa orzeczeń, to orzeczenia ustalające związek schorzenia ze służbą, czy stopień inwalidztwa dla celów między innymi emerytalno-rentowych. Podstawą tych orzeczeń są odrębne przepisy, to jest przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2008 r. w sprawie wykazu chorób i schorzeń pozostających w związku ze służbą w Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 223, poz. 1473). Tego rodzaju orzeczenia podlegają kontroli przez sądy powszechne w ramach odwołań od decyzji wydawanych w innych postępowaniach przez organy właściwe w sprawach odszkodowawczych lub emerytalno-rentowych. Przedmiotowe orzeczenia mają jedynie charakter wstępny i stanowią jedną z przesłanek zmierzających do ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą (jak też w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby) nie należą do jego właściwości (v. wyroki NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 93/10, z dnia 29 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 667/08 orzeczenia.nsa.gov.pl, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r. sygn. III ZP 9/99 OSNAPiUS z 2000 r., nr 5, poz.167, uchwała NSA z dnia 19 stycznia 1998 r. sygn. akt OPS 8/97, postanowienie NSA z 6 listopada 2000 r. sygn. OSA 1/00 ONSA z 2001, nr 2, poz.47).
Orzeczenie CKL podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia [...] października 2024 r. w zakresie dotyczącym związku schorzeń ze służbą (warunkami i właściwościami służby) nie podlega kontroli sądu administracyjnego.
Z tego względu, skarga na orzeczenie CKL z dnia [...] października 2024 r. w tym zakresie podlegała odrzuceniu.
Za dopuszczalną Sąd uznał natomiast skargę na orzeczenie CKL w zakresie dotyczącym ustalenia zdolności skarżącego do służby w SW.
Skarga w tym zakresie oceniana w świetle przedstawionych już wyżej kryteriów podlegała uwzględnieniu, albowiem zaskarżone orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej w przedmiocie zdolności skarżącego do służby w SW narusza prawo procesowe, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Za zasadne Sąd uznał zarzuty dotyczące nienależytego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, tj. stanu faktycznego art. 7 k.p.a. (wszelkie ustalenia związane ze stanem zdrowia strony są elementami stanu faktycznego niniejszej sprawy), a także nienależytego rozpatrzenia w tym kontekście całego zebranego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), co doprowadziło do stwierdzenia, że ocena dokonana przez CKL narusza art. 80 k.p.a. Potwierdzeniem powyższego jest uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, które w stopniu istotnym narusza art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Zaskarżone orzeczenie CKL zostało wydane, na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 marca 2022 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby kandydata do Służby Więziennej i funkcjonariusza Służby Więziennej (Dz. U. z 2022 r., poz. 772).
Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o komisjach lekarskich zdolność fizyczną i psychiczną funkcjonariusza do pełnienia służby w m.in. Służbie Więziennej ustala się przez zaliczenie go do jednej z następujących kategorii zdolności do służby: (1) kategoria A - "zdolny do służby", która oznacza, że jego stan zdrowia nie budzi żadnych zastrzeżeń albo że stwierdzone choroby lub ułomności nie stanowią przeszkody do pełnienia służby; (2) kategoria B - "zdolny do służby z ograniczeniem", która oznacza, że stwierdzono choroby lub ułomności, które zmniejszają jego sprawność fizyczną lub psychiczną mogąc mieć wpływ na jego zdolność do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku; (3) kategoria C - "niezdolny do służby", która oznacza, że stwierdzono choroby lub ułomności, które uniemożliwiają pełnienie służby.
Orzeczenie o zdolności fizycznej i psychicznej do służby, oprócz jednej z kategorii zdolności do służby wymienionych w ust. 1, zawiera jedno z następujących określeń: (1) "zdolny do służby", jeżeli nie stwierdzono żadnych chorób lub ułomności stanowiących przeciwwskazanie do pełnienia służby; (2) "trwale niezdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku", jeżeli stwierdzono choroby lub ułomności, które zmniejszają zdolność fizyczną lub psychiczną do służby i nie pozwalają na pełnienie służby na zajmowanym stanowisku, jednak te choroby lub ułomności nie stanowią przeszkody do dalszego pełnienia służby na innym stanowisku; w takim przypadku komisja lekarska określa, jakie warunki służby są przeciwwskazane dla badanego; 3) "czasowo niezdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku", jeżeli stwierdzono choroby lub ułomności, które czasowo zmniejszają zdolność fizyczną lub psychiczną do służby, ale mogą rokować poprawę stanu zdrowia i odzyskanie pełnej sprawności i zdolności do służby na zajmowanym stanowisku; 4) "zdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku", jeżeli stwierdzono pewne choroby lub ułomności, które zmniejszają wprawdzie zdolność fizyczną lub psychiczną, ale nie stanowią przeszkody do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku; 5) "trwale niezdolny do służby", jeżeli stwierdzono choroby lub ułomności, które nie pozwalają na pełnienie służby (art. 6 ust. 2 ustawy).
Stosownie do art. 33 ust. 1 ww. ustawy o komisjach lekarskich, rejonowa komisja lekarska dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej na podstawie badania lekarskiego, wyników zleconych badań dodatkowych, specjalistycznych i psychologicznych, wywiadu chorobowego, dokumentacji medycznej będącej wynikiem obserwacji w podmiocie leczniczym, leczenia ambulatoryjnego i sanatoryjnego oraz innych dokumentów medycznych istotnych dla dokonania tej oceny oraz protokołów powypadkowych mogących mieć znaczenie dla treści orzeczenia. Rejonowe komisje lekarskie orzekają, posługując się również - w przypadku ustalania zdolności fizycznej lub psychicznej do służby - wykazem chorób i ułomności, na podstawie którego jest wydawane orzeczenie o stanie zdrowia osoby badanej (ust. 3).
Rejonowa komisja lekarska, zaliczając funkcjonariusza do jednej z kategorii zdolności do służby, bierze pod uwagę charakter i warunki służby na zajmowanym przez funkcjonariusza stanowisku oraz kryteria zdrowotne (art. 34 ustawy). W przypadku orzeczenia niezdolności do służby rejonowa komisja lekarska orzeka również o grupie inwalidzkiej (art. 35 tej ustawy). Zgodnie z art. 38 ust. 1 ww. ustawy rejonowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i zebraniu niezbędnych dokumentów, w tym dokumentacji medycznej.
Orzeczenie zawiera rozpoznanie lekarskie w języku polskim według terminologii klinicznej, z uwzględnieniem lokalizacji i stopnia nasilenia oraz z powołaniem na odpowiednie pozycje, paragrafy i punkty lub inne jednostki klasyfikacyjne z wykazów, o których mowa w art. 33 ust. 3. Orzeczenia, które ustalają trwałą lub całkowitą niezdolność do służby uzasadnia się szczegółowo (art. 39 ust. 1 i 5 ustawy). W niniejszej sprawie takie orzeczenie zapadło przed RKL.
Zgodnie z art. 40 ust. 1 powołanej ustawy, rejonowe komisje lekarskie orzekają w składzie co najmniej dwuosobowym. Orzeczenie wydane przez komisję lekarską podpisują wszyscy członkowie komisji. Komisja podejmuje rozstrzygnięcie zwykłą większością głosów. W razie równej liczby głosów decyduje głos przewodniczącego składu.
Jak stanowi art. 45 i art. 46 ww. ustawy, Centralna Komisja Lekarska rozpatruje odwołanie w składzie trzyosobowym w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania albo w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania w przypadku konieczności wykonania dodatkowych badań lub uzyskania dodatkowych dokumentów, po zapoznaniu się ze wszystkimi dokumentami w sprawie, a w razie potrzeby również po przeprowadzeniu niezbędnych badań lub po zleceniu przeprowadzenia dodatkowych badań lekarskich, w tym obserwacji w podmiocie leczniczym, lub po dostarczeniu na jej żądanie dodatkowych dokumentów.
Zgodnie z art. 47 ww. ustawy, Centralna Komisja Lekarska po rozpatrzeniu odwołania: (1) utrzymuje w mocy zaskarżone orzeczenie albo (2) uchyla zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i wydaje nowe, albo (3) uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez rejonową komisję lekarską.
Podkreślenia wymaga, że kontrola przez sąd administracyjny orzeczeń komisji lekarskich o zdolności do służby obejmuje sprawdzenie prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia badanego, w szczególności czy dokonana kwalifikacja zdolności do służby była zgodna z przepisami powołanej wyżej ustawy o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych oraz rozporządzenia wykonawczego.
Sąd administracyjny, kontrolując orzeczenie komisji lekarskiej, nie ocenia natomiast kwestii medycznych (v. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 28 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1365/17, z 14 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 654/14 orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest więc uprawniony do kwestionowania dokonanego przez komisję lekarską rozpoznania. Co za tym idzie, Sąd nie może badać prawidłowości samej diagnozy.
Dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia CKL w zakresie ustalenia zdolności skarżącego do służby Sąd stwierdził, że w sprawie naruszone zostały powołane już wyżej przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przypomnieć należy, że w sprawie tej RKL w orzeczeniu z dnia [...] września 2024 r. uznała skarżącego za niezdolnego do służby (kategoria C). Stwierdziła, że skarżący jest trwale niezdolny do służby. W rozpoznaniu w punkcie 11.1 orzeczenia RKL wskazała uzależnienie krzyżowe alkohol i [...], co Komisja I instancji przyporządkowała do § 107 punkt 1, rubryka 5, kat. C. Pozostałe schorzenia RKL przyporządkowała do kat. A lub bez wskazania §.
CKL zaskarżonym orzeczeniem z dnia [...] października 2024 r. uchyliła orzeczenie RKL w całości i wydała własne orzeczenie, w którym orzekła, że skarżący jest zdolny do służby w SW z ograniczeniem – kategoria B i jest trwale niezdolny do służby na dotychczas zajmowanym stanowisku. Orzekła też, że przeciwwskazana jest służba z bronią. CKL rozpoznała w punkcie 11.1 orzeczenia "Szkodliwe picie alkoholu", co także przyporządkowała do §107 pkt 1 (rubryka 5, ze wskazaniem kategorii B), nadto rozpoznano zaburzenia nerwicowe związane ze stresem pod postacią somatyczną §103 punkt 1 rubryka 5, kat. A, Nadciśnienie tętnicze §53 punkt 1 rubryka 5 kat.A i przebyty uraz kręgosłupa C i L-S (wypadek w służbie) bez określenia §.
Zatem, schorzenie wymienione w punkcie 11.1 orzeczenia CKL przyporządkowała, tak jak RKL, do § 107 pkt 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 marca 2022 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności.
Sąd zauważa, że wymieniony załącznik do rozporządzenia z dnia 17 marca 2022 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności w § 107 pkt 1 wymienia jako schorzenie "Zaburzenia psychiczne, zaburzenia zachowania, zaburzenia nawyków i popędów powodujące uzależnienie".
Podkreślenia wymaga, że z dokonanego rozpoznania CKL "Szkodliwe picie alkoholu" nie wynika dlaczego rozpoznane schorzenie zakwalifikowane zostało do § 107 pkt 1 załącznika do rozporządzenia. W szczegółowych objaśnieniach do § 107 załącznika do rozporządzenia wskazano, że według tego paragrafu należy kwalifikować ZUA, zaburzenia spowodowane używaniem środków zmieniających świadomość, zaburzenia nawyków i popędów (impulsów); zaburzenia związane z orientacją seksualną i inne zaburzenia zachowania. Rodzaj uzależnienia należy wpisać w orzeczeniu. Rozpoznanie należy ustalić na podstawie przeprowadzonego badania podmiotowego, dokumentacji z poradni specjalistycznej lub poradni zdrowia psychicznego oraz poradni medycyny pracy Służby Więziennej. W przypadkach wątpliwości diagnostycznych kierować na badania specjalistyczne. W przypadku funkcjonariuszy przy orzekaniu o zdolności do służby należy brać pod uwagę utrzymywanie abstynencji od stwierdzonego uzależnienia, udokumentowane przebyte terapie, motywację do utrzymania abstynencji. Stwierdzone uzależnienie nie wyklucza funkcjonariusza z pełnienia dalszej służby z ograniczeniem. Osoby te należy kwalifikować indywidualnie, zależnie od stopnia upośledzenia sprawności ustroju, biorąc pod uwagę między innymi opinię służbową.
Zgodnie z objaśnieniami szczegółowymi "stwierdzone uzależnienie nie wyklucza funkcjonariusza z pełnienia dalszej służby z ograniczeniem".
Z uzasadnienia orzeczenia CKL wynika, że Komisja II instancji, inaczej niż RKL, nie stwierdziła u orzekanego uzależnienia od alkoholu i leków. CKL nie wyjaśnia w uzasadnieniu orzeczenia dlaczego w tej sytuacji przyporządkowała schorzenie do § 107 pkt 1 załącznika do rozporządzenia, tego samego, które wskazało RKL – stwierdzając uzależnienie. Nie jest przy tym wiadome, które dokładnie badanie, czy konkretna dokumentacja medyczna stanowiły podstawę odmiennych ustaleń faktycznych. CKL nie wskazała w orzeczeniu dlaczego nie zgodziła się z rozpoznaniem RKL. Nie wynika to z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia. Skoro CKL uchyla orzeczenie RKL w całości, to należało wyjaśnić w uzasadnieniu orzeczenia – rozpatrując odwołanie – na czym opiera się to uchylenie i z jakiej dokumentacji CKL wywodzi nowe ustalenia faktyczne. Jest to o tyle istotne, że CKL stwierdziła, że u skarżącego przeciwwskazana jest służba z bronią, co jest przez skarżącego kwestionowane.
Zauważyć należy przy tym, że załącznik do rozporządzenia w § 107 pkt 1 określa schorzenie jako "Zaburzenia psychiczne, zaburzenia zachowania, zaburzenia nawyków i popędów powodujące uzależnienie"
W sprawie tej biorąc pod uwagę rozstrzygnięcie i uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia CKL z dnia [...] października 2024 r. nie jest jasne, czy stwierdzone przez CKL "Szkodliwe picie alkoholu" w istocie oznacza rozpoznanie, które jest ujęte w załączniku do rozporządzenia w § 107 pkt 1 (kolumna 5, która nakazuje kwalifikować do kategorii B lub C). W wyjaśnieniu powyższego nie pomaga uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, w którym CKL wskazuje m.in.: "Dokumentacja z leczenia w Poradni Zdrowia Psychicznego wskazuje na szkodliwe picie alkoholu, picie kompulsywne. Nadużywanie alkoholu może w konsekwencji doprowadzić do uzależnienia. Dokumentacja medyczna wskazuje również na doraźne stosowanie leku [...]." W § 107 pkt 1 załącznika do rozporządzenia jest mowa zasadniczo o zaburzeniach (psychicznych, zachowania, nawyków i popędów) powodujących uzależnienie.
Z uzasadnienia orzeczenia CKL wydaje się wynikać, że jeśli jest mowa o zaburzeniach, to nie powodują one uzależnienia, co pozostaje w sprzeczności z § 107 pkt 1 i objaśnieniami szczegółowymi do tego §. Stwierdzenie w uzasadnieniu orzeczenia CKL, że "Nadużywanie alkoholu może w konsekwencji doprowadzić do uzależnienia" stanowi ocenę odmienną od oceny RKL i powinno zostać – w ramach rozpatrywania odwołania – szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu orzeczenia CKL z powołaniem się na konkretną dokumentację, na podstawie której CKL powyższe wywodzi. W sprawie niniejszej powyższego zabrakło. Możliwość doprowadzenia do uzależnienia nie jest stwierdzeniem uzależnienia, o którym mowa w objaśnieniach szczegółowych załącznika rozporządzenia do § 107.
Powyższe uwagi są tym bardziej istotne, że RKL wprost w uzasadnieniu swojego orzeczenia stwierdziła uzależnienie mieszane i wskazała, że stwierdzone schorzenie wymaga bezwzględnie podjęcia terapii odwykowej – w konsekwencji RKL stwierdziła trwałą niezdolność do służby. Z uzasadnienia orzeczenia CKL nie wynika na podstawie jakich dokładnie badań, dokumentacji CKL stwierdziła, że aktualnie nie ma podstaw do rozpoznania u orzekanego uzależnienia od alkoholu i leków a jednocześnie – uchylając orzeczenie RKL - zakwalifikowała schorzenie do tego samego §, tj. § 107 pkt 1 załącznika do rozporządzenia, jak uczyniła to RKL, w sytuacji, gdy kwalifikacja taka dotyczy – zgodnie z objaśnieniami szczegółowymi – stwierdzonego uzależnienia.
W wyjaśnieniach szczegółowych w rozporządzeniu mówi się "W przypadku funkcjonariuszy przy orzekaniu o zdolności do służby należy brać pod uwagę utrzymywanie abstynencji od stwierdzonego uzależnienia, udokumentowane przebyte terapie, motywację do utrzymania abstynencji. Stwierdzone uzależnienie nie wyklucza funkcjonariusza z pełnienia dalszej służby z ograniczeniem"
Sąd raz jeszcze wskazuje, że rozpoznanie i uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia CKL jest niejasne, nie odwołuje się do wyjaśnień szczegółowych, w których wprost wskazuje się na stwierdzone uzależnienie i utrzymywanie od niego absencji. W uzasadnieniu CKL nie powołuje się na żaden konkretny dokument medyczny, konkretne badanie lekarza określonej specjalizacji, wskazujące na zasadność ustaleń.
CKL nie wyjaśniła dlaczego uchyliła orzeczenie I instancji stwierdzające uzależnienie – zakwalifikowane przez RKL do §107 pkt 1 i stwierdzające kat. C. Nie jest też jasne, jakie dokładnie schorzenie CKL rozumie pod pojęciem "Szkodliwe picie alkoholu" i dlaczego kwalifikuje to do §107 pkt 1. Podnoszona w skardze kwestia stwierdzenia przez CKL, iż przeciwwskazana jest służba z bronią jest konsekwencją ustaleń CKL w zakresie schorzenia i kategorii zdolności do służby i nie może być odrębnie rozpatrywana przez Sąd. Sąd zwraca też uwagę, że w przypadku funkcjonariuszy przy schorzeniu z § 107 pkt 1 załącznika do rozporządzenia (rubryka 5) przewidziano zarówno kategorię B jak i C, co oznacza, że wyjaśnienia w uzasadnieniu wymaga dlaczego taką a nie inną kategorię zdolności do służby orzeczono.
Stosownie do art. 4 ustawy o komisjach lekarskich, w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, stosuje się przepisy k.p.a. Brak pełnych ustaleń faktycznych i wyczerpującego uzasadnienia we wskazanym już wyżej zakresie należy kwalifikować jako naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę, na skutek wniesionego przez stronę odwołania, CKL weźmie pod uwagę przedstawioną wyżej ocenę i wskazania. Sąd zwraca uwagę, że w objaśnieniach szczegółowych do § 107 wskazano, iż w przypadkach wątpliwości diagnostycznych należy kierować na badania specjalistyczne. W przypadku funkcjonariuszy przy orzekaniu o zdolności do służby należy brać pod uwagę utrzymywanie abstynencji od stwierdzonego uzależnienia, udokumentowane przebyte terapie, motywację do utrzymania abstynencji. W objaśnieniach szczegółowych wskazano, że stwierdzone uzależnienie nie wyklucza funkcjonariusza z pełnienia dalszej służby z ograniczeniem. Osoby te należy kwalifikować indywidualnie, zależnie od stopnia upośledzenia sprawności ustroju, biorąc pod uwagę między innymi opinię służbową.
Sąd podkreśla, że zgodnie z objaśnieniami szczegółowymi, w przypadku wątpliwości diagnostycznych Komisja ma możliwość kierowania na badania specjalistyczne. Biorąc pod uwagę odmienne ustalenia RKL i CKL w kwestii uzależnienia od alkoholu i leków, Komisja II instancji rozpatrując odwołanie od orzeczenia RKL z dnia [...] września 2024 r., powinna rozważyć skierowanie strony na badania specjalistyczne, aby wykluczyć zaistniałe wątpliwości, zwłaszcza, że z odwołania wynika, iż skarżący uznaje ujęcie w orzeczeniu RKL "uzależnienia" jako błąd.
Uzasadnienie orzeczenia nie powinno pozostawiać wątpliwości co do rodzaju stwierdzonego schorzenia według terminologii klinicznej, z powołaniem na odpowiednie pozycje, paragrafy i punkty i pozwalać – na podstawie uzasadnienia – na ocenę zgodności z prawem stwierdzonej zdolności bądź niezdolności funkcjonariusza do służby. Organ powinien uzasadnić orzeczenie w sposób, który nie będzie pozostawiał wątpliwości, co do przyczyn dokonanej kwalifikacji i podjętego rozstrzygnięcia. Orzeczenie powinno zawierać pełne uzasadnienie faktyczne, jak i wyjaśniać podstawę prawną orzeczenia.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie 1 wyroku.
W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 powołanej ustawy. O zwrocie kosztów postępowania, jak w punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie adwokata reprezentującego skarżącego (480 zł).