II SA/Wa 755/16

II SA/Wa 755/16 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2016-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Marcinkowska /przewodniczący/
Janusz Walawski
Olga Żurawska-Matusiak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 355
art. 132 ust. 1, art. 132a, art. 135g, art. 135e, art. 135j ust. 2 pkt 6, art. 135 nust. 4 pkt 3, art. 135m, ust. 1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Olga Żurawska – Matusiak (spr.), Janusz Walawski, Protokolant Wiesława Jesiotr, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2016 r. sprawy ze skargi D. K. na orzeczenie Komendanta [...] Policji z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany oddala skargę.
Uzasadnienie
Orzeczeniem Nr [...] z [...] lutego 2016 r. Komendant Powiatowy Policji
w [...], na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r.
o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), uznał D. K. (dalej jako skarżący) obwinionego o to, że [...] czerwca 2015 r. w [...] przy ul. [...]
w czasie wolnym od służby, będąc zobowiązanym do dochowania obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania oraz zasad etyki zawodowej, od obowiązku tego odstąpił w ten sposób, że popychał, szarpał i ciągnął za włosy,
a także kilkukrotnie kopnął po nogach swoją konkubinę K. Z., przez co nie dbał o godność i dobre imię służby, a także o społeczny wizerunek Policji, jako formacji, w której służy i nie podejmował działań służących budowie zaufania do niej oraz swoim działaniem nie poszanował godności ludzkiej poprzez poniżające traktowanie, co stanowi naruszenie zasady etyki zawodowej policjanta określonej
w art. 132 ust. 1 w zw. z art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji
w zw. z § 4 i 23 Zarządzenia Nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 roku w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta", winnym zarzucanego czynu i wymierzył karę nagany.
W uzasadnieniu powyższego orzeczenia organ wskazał na następujące okoliczności faktyczne oraz prawne sprawy.
[...] września 2015 r. Komendant Powiatowy w [...] wydał postanowienie nr [...] o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego w związku z przeprowadzeniem czynności wyjaśniających uzasadniających przypuszczenie popełnienia przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu zasad etyki zawodowej policjanta.
22 września 2015 r. zwrócono się do Prokuratury o udostępnienie zebranych materiałów znajdujących się w aktach śledztwa [...]. W związku z odmową ich udostępnienia z uwagi na dobro śledztwa, 1 października 2015 r. postępowanie dyscyplinarne zostało zwieszone. Do jego podjęcia doszło 30 grudnia 2015 r.
po otrzymaniu zgody na wykorzystanie materiałów zgromadzonych w prowadzonym śledztwie, gdyż postępowanie to zostało umorzone.
Organ podał, iż w toku prowadzonego przeciwko skarżącemu postępowania dyscyplinarnego zebrano materiał dowodowy, który zawiera:
- materiały z przeprowadzonych czynności wyjaśniających wraz ze sprawozdaniem z [...] września 2015 r.,
- postanowienie nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w [...]
z [...] września 2015 r. o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego,
- postanowienie nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w [...]
z [...] października 2015 r. o zawieszeniu postępowania dyscyplinarnego,
- postanowienie nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w [...]
z [...] grudnia 2015 r. o podjęciu zawieszonego postępowania dyscyplinarnego,
- kopię protokołu przyjęcia zawiadomienia o przestępstwie i wniosku o ściganie złożonego przez K. Z.,
- kopię protokołu przesłuchania świadka M. O.,
- kopię protokołu przesłuchania świadka A. B.,
- kopię protokołu przesłuchania K. Z.,
- kopię protokołu przesłuchania świadka E. K.,
- kopię protokołu przesłuchania świadka A. K.,
- kopię protokołu przesłuchania świadka A. M.,
- kopie protokołu przesłuchania świadka K. T.,
- kopię protokołu przesłuchania świadka D. K.,
- kopię protokołu przesłuchania świadka K. Z.,
- postanowienie o umorzeniu śledztwa,
- protokół przesłuchania obwinionego,
- protokół zapoznania obwinionego z aktami postępowania dyscyplinarnego,
- wniosek obwinionego o uzupełnienie akt postępowania dyscyplinarnego,
- postanowienie rzecznika dyscyplinarnego z [...] stycznia 2016 r. o odmowie uzupełnienia akt postępowania dyscyplinarnego,
- kartę zapoznania z treścią Zarządzenia nr 805 KGP z 31 grudnia 2003 r.
w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta",
- postanowienie rzecznika dyscyplinarnego z [...] stycznia 2016 r. o zakończeniu czynności dowodowych.
W dalszej kolejności organ w orzeczeniu omówił szczegółowo zgromadzone
w sprawie dowody, podkreślając, iż w trakcie realizowanych czynności uzyskano zeznania osób, które były świadkami zajścia mającego miejsce [...] czerwca 2015 r. ok. godziny 13.00 przy ul. [...] i są to mieszkańcy wskazanego budynku wielorodzinnego.
W sprawie zostali przesłuchani również policjanci z Komisariatu Policji w [...], którzy podejmowali czynności na miejscu zdarzenia i uzyskali informację o zajściu od K. Z., D. K. i lokatorów. Okoliczni sąsiedzi potwierdzili, że we wskazanym czasie doszło do awantury w lokalu nr [...], gdzie było słychać krzyki kobiety proszącej o pomoc. E. i A. K., których mieszkanie sąsiaduje ze wskazanym lokalem, słysząc krzyki kobiety proszącej o pomoc, wyszły na klatkę, gdzie zauważyły stojącego mężczyznę nad leżącą kobietą
Organ podał, że skarżący nie przyznał się do zarzucanego mu czynu
i skorzystał z przysługującego prawa odmawiając składania wyjaśnień, jednocześnie wnosząc aby wykorzystać w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym wyjaśnienia, które złożył w Prokuraturze Rejonowej w [...], gdzie został przesłuchany jako świadek. W trakcie tych zeznań, na co zwrócił uwagę organ, skarżący przyznał, że mógł partnerkę szarpać, ale jej nie uderzył, mógł również szarpnąć ją za włosy, jak również nie przypomina sobie czy w nogę uderzył ją raz czy więcej razy. Organ podkreślił, że skarżący popychał K. Z. wiedząc, że jest w ciąży i pozostawił ją na klatce, gdzie wcześniej została wypchnięta przewracając się w progu. Kobieta była w samej bieliźnie, tj. majtkach i podkoszulce.
W konsekwencji organ uznał, że skarżący w czasie wolnym od służby, będąc zobligowanym do dochowania obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania oraz zasad etyki zawodowej, od tego obowiązku odstąpił w ten sposób, że popychał, szarpał, ciągnął za włosy, a także kopnął po nogach swoją konkubinę K. Z., przez co nie dbał o godność i dobre imię służby, a także o społeczny wizerunek Policji jako formacji, w której służy. Skarżący swoim zachowaniem nie poszanował godności ludzkiej poprzez poniżające traktowanie, co stanowi naruszenie zasad etyki zawodowej określonej w art. 132 ust. 1 w zw. z art. 58 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 4 i 23 Zarządzenia Nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 roku w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta".
Rozpatrując powyższe ustalenia w kontekście stopnia szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego oraz motywu i pobudek działania organ przyjął, iż postępowanie skarżącego nie miało na celu uzyskania jakiejkolwiek korzyści, było natomiast naganne.
Przy rozstrzyganiu o rodzaju kary organ wziął pod uwagę właściwości i warunki osobiste skarżącego, wskazując, że posiada opinie pozytywną, aczkolwiek [...] czerwca 2015 r. została z nim przeprowadzona rozmowa dyscyplinująca dotycząca jego zachowania w trakcie przeprowadzanej interwencji.
Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, organ uznał skarżącego winnym popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany. W ocenie organu orzeczona kara wydaje się być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego oraz do stopnia zawinienia i powinna przynieść oczekiwany skutek wychowawczy i pozwoli wyeliminować tego rodzaju nieprawidłowości w toku dalszego postępowania skarżącego.
W odwołaniu od powyższego orzeczenia skarżący skarżonemu orzeczeniu zarzucił:
- rażące naruszenie dyspozycji art. 135f ust. 7 pkt 1 i 2 ustawy o Policji poprzez bezzasadne odrzucenie złożonych przez niego wniosków dowodowych związanych ze stanem emocjonalnym jego konkubiny oraz w przedmiocie przeprowadzenia konfrontacji przez rzecznika dyscyplinarnego obwinionego z jego konkubiną,
- nieprzesłuchanie przez rzecznika dyscyplinarnego w charakterze świadka konkubiny skarżącego na okoliczność przyjmowania w czerwcu 2015 r. leków psychotropowych, które łączyła z alkoholem i ich ewentualnego wpływu na jej agresywne zachowanie w stosunku do skarżącego [...] czerwca 2015 r.,
- naruszenie dyspozycji art. 135g ust. 2 ustawy o Policji poprzez bezpodstawne zinterpretowanie niedających się usunąć wątpliwości nie na korzyść skarżącego, lecz na korzyść jego konkubiny,
- rażące naruszenie art. 135e ust. 1 ustawy o Policji przez rzecznika dyscyplinarnego, który zgodnie z podstawowymi kanonami prowadzenia postępowania dyscyplinarnego odstąpił od przesłuchania w charakterze świadków wszystkich osób, które posiadały wiedzę na temat zdarzenia (policjantów, sąsiadów), odstąpił od ewentualnej konfrontacji ze skarżącym, a materiał, który gromadził w sprawie praktycznie w całości opierał się na kserokopii dokumentacji śledztwa prowadzonego w tej sprawie przez Prokuraturę Rejonową w [...],
- nieprzesłuchanie przez rzecznika dyscyplinarnego lekarza ze Szpitala [...], który przyjmował konkubinę skarżącego na izbie przyjęć, na okoliczność przedmiotowego zdarzenia,
- rażące naruszenie art. 135j ust. 2 pkt 6 ustawy o Policji przez niechlujne i nieprawidłowe uzasadnienie faktyczne o ukaraniu poprzez nieprzedstawienie faktów, które zostały bezsprzecznie udowodnione, niewskazanie dowodów, na których się oparł oraz nie podanie przyczyn, z powodu których innym dowodom, a w szczególności zeznaniom skarżącego złożonym w prokuraturze odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Skarżący wniósł o powołanie, na zasadzie art. 135 m ust. 1 ustawy Policji, komisji do zbadania zaskarżonego orzeczenia oraz o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie go od zarzucanego czynu, względnie uchylenie orzeczenia I instancji i umorzenie postępowania dyscyplinarnego, albo uchylenie w całości skarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego.
Orzeczeniem Nr [...] z [...] marca 2016 r. Komendant [...] Policji, na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( Dz. U. z 2015 r. poz. 355 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
W jego uzasadnieniu organ podał, iż ze zgromadzonego w toku postępowania dyscyplinarnego materiału wynika, że [...] czerwca 2015 r., w trakcie interwencji policjantów z Komisariatu Policji w [...] w miejscu zamieszkania skarżącego oraz jego konkubiny K. Z., stwierdzono, iż pomiędzy skarżącym a jego konkubiną doszło do awantury, podczas której K. Z. doznała obrażeń ciała, w postaci podbiegnięć krwawych, otarć skóry kończyn dolnych górnych oraz otarć skóry okolicy kości krzyżowej, powodujących rozstrój zdrowia na okres do siedmiu dni. Wynika to wprost z zeznań świadków, tj. sąsiadów skarżącego i jego konkubiny, policjantów, którzy prowadzili interwencję w miejscu przedmiotowego zdarzenia, a także z obdukcji lekarskiej. Powyższe wskazuje jednoznacznie, że skarżący swoim działaniem nie poszanował godności ludzkiej poprzez poniżające traktowanie swojej konkubiny, tym samym wykazując się brakiem dbałości o godność i dobre imię służby, a także o społeczny wizerunek Policji, jako formacji, w której służy.
Odnosząc się do podnoszonych w treści odwołania zarzutów organ wyjaśnił, iż wystąpienie o uzupełnienie materiałów postępowania nie zostało zrealizowane z uwagi na fakt, iż zawarte w nim wnioski nie były przydatne do stwierdzenia okoliczności objętych zarzutem, a ich realizacja znacząco wybiegałaby poza kompetencje niniejszego postępowania dyscyplinarnego. Organ zauważył, iż przedstawiony skarżącemu zarzut dotyczy jednorazowego zdarzenia, którego skarżący dopuścił się [...] czerwca 2015 r. Dlatego też analiza zachowania skarżącego i jego konkubiny przed tym zdarzeniem, jak też jej stanu emocjonalnego związanego z przyjmowaniem przez nią leków psychotropowych i łączeniem ich z alkoholem, nie miałaby znaczenia dla niniejszego postępowania dyscyplinarnego. Ponadto organ podkreślił, iż podczas interwencji policjantów związanej z przedmiotowym zdarzeniem zarówno skarżący, jak i jego konkubina zostali poddani badaniu na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, które nie wykazało tej zawartości.
Organ przypomniał, że w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym wykorzystano materiał dowodowy zgromadzony w trakcie śledztwa prowadzonego
w Prokuraturze Rejonowej w [...] oraz posłużono się protokołami przesłuchania świadków, którzy brali bezpośredni udział w przedmiotowym zdarzeniu. W treści tych dokumentów oraz protokole przyjęcia ustnego zawiadomienia i przesłuchania w charakterze świadka konkubiny skarżącego szczegółowo opisano okoliczności przedmiotowego zdarzenia. Ponowne przesłuchanie konkubiny skarżącego lub jej konfrontacja ze skarżącym, czy też przesłuchanie lekarza, który przyjmował konkubinę [...] czerwca 2015 r. do szpitala nie było istotne i przydatne w świetle zgromadzonego w prowadzonym postępowaniu materiału. Nadto organ wskazał, że [...]września 2015 r. podczas doręczenia skarżącemu w obecności jego przełożonego postanowienia nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w [...] z [...] września 2015 r. o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, skarżący odmówił pokwitowania odbioru tego postanowienia. Odmówił również udziału w przesłuchaniu go w charakterze obwinionego. Natomiast w trakcie przesłuchania [...] stycznia 2016 r. skarżący nie przyznał się zarzucanego mu czynu i poprosił o wykorzystanie jego przesłuchania, które złożył w Prokuraturze Rejonowej w [...], w trakcie którego potwierdził zwoje zachowanie w stosunku do konkubiny. Organ podkreślił również, że przepisy ustawy o Policji dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów dopuszczają możliwość wykorzystania materiałów postępowania prowadzonego przez inny organ, jeżeli czyn będący przedmiotem postępowania dyscyplinarnego jest lub był przedmiotem tego postępowania. Śledztwo prowadzone w Prokuraturze Rejonowej w [...] dotyczące uszkodzenia ciała konkubiny skarżącego zostało umorzone jedynie w związku ze złożeniem przez nią takiego wniosku. Nie oznacza to, że skarżący nie dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego opisanego w przedstawionym mu w postępowaniu dyscyplinarnym zarzucie. Skarżący we wskazanym w zarzucie dniu, w czasie wolnym od służby, będąc zobligowanym do zachowania obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania oraz zasad etyki zawodowej policjanta od tego obowiązku odstąpił, w ten sposób, że nie poszanował godności ludzkiej poprzez poniżające traktowanie oraz nie dbał o dobre imię służby, a co za tym idzie o społeczny wizerunek Policji jako formacji. W art. 132 ust. 1 ustawy o Policji ustawodawca wskazał, iż policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. W treści zarzutu przedstawionego skarżącemu wskazano, na czym polegało popełnienie przez niego przewinienia dyscyplinarnego. Ponadto w treści uzasadnienia orzeczenia I instancji wskazano dowody jego popełnienia oraz przyczyny nieuwzględnienia wniosków dowodowych złożonych przez skarżącego.
W kwestii powołania komisji do zbadania zaskarżonego orzeczenia organ wskazał, odwołując się do treści art. 135m ustawy o Policji, że
w analizowanej sprawie nie została wymierzona kara, o której mowa w art. 134 pkt 4-6. W związku z powyższym powołanie komisji ma charakter fakultatywny. W ocenie organu odwoławczego okoliczności rozpatrywanej sprawy nie przemawiają za podjęciem takiej decyzji.
Zdaniem organu odwoławczego w postępowaniu dyscyplinarnym zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, a zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do podjęcia merytorycznej decyzji. Postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu zostało przeprowadzone prawidłowo i zgodnie
z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Wszechstronnie wyjaśniono okoliczności zarzucanego mu czynu, a zgromadzony w tym zakresie materiał dowodowy nie pozostawił wątpliwości, co do stopnia zawinienia sprawcy i został oceniony przez organ orzekający w I instancji w sposób prawidłowy.
W kontekście stwierdzonego zawinienia skarżącego, w zakresie popełnienia przez niego czynu opisanego w zarzucie, utrzymanie w mocy wymierzonej kary dyscyplinarnej nagany organ odwoławczy uznał za zasadne, podkreślając, że jest to najłagodniejsza kara dyscyplinarna jaką przewidują przepisy ustawy o Policji
i oznacza wytknięcie ukaranemu przez przełożonego dyscyplinarnego niewłaściwego postępowania. W ocenie organu drugiej instancji przełożony dyscyplinarny wyjątkowo łagodnie potraktował skarżącego wymierzając mu powyższą karę, podczas gdy czyn skarżącego mógłby nawet stanowić podstawę do rozważenia kwestii dalszego pozostawienia go w służbie, w kontekście spełnienia przez policjanta wymagań,
o których mowa w art. 25 ustawy o Policji.
W skardze na powyższe orzeczenie, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący skarżonym orzeczeniom zarzucił:
a) rażące naruszenie dyspozycji art. 134h ust. 1 ustawy o Policji, poprzez wymierzenie kary rażąco krzywdzącej i niewspółmiernej do okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego,
b) naruszenie przepisu art. 135e ust. 1 ustawy o Policji, poprzez brak podjęcia praktycznie jakichkolwiek czynności dyscyplinarnych (przesłuchanie świadków, konfrontacje między pokrzywdzoną a ukaranym) i oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na materiale dowodowym - procesowym, uzyskanym z Prokuratury Rejonowej w [...] sygn. akt [...],
c) naruszenie dyspozycji art. 135f ust. 7 ustawy o Policji poprzez bezzasadne odrzucenie wniosków dowodowych złożonych w piśmie z 13 stycznia 2016 r.
do rzecznika dyscyplinarnego,
d) naruszenie treści art. 135g ust. 2 ustawy o Policji, poprzez zinterpretowanie wielu wątpliwości, które ujawniły się w trakcie postępowania na niekorzyść skarżącego,
e) naruszenie treści art. 135 m ust. 1 in principio ustawy o Policji poprzez brak szczegółowego i racjonalnego wyjaśnienia dlaczego Komendant [...] Policji
w [...] odmówił powołania komisji do zbadania zaskarżonego orzeczenia,
f) naruszenie treści art. 135j ust. 2 pkt 6 ustawy o Policji poprzez wadliwe uzasadnienie faktyczne i prawne orzeczenia, to jest niewskazanie faktów, które organ dyscyplinarny uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn,
z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,
g) naruszenie dyspozycji art. 135n ust. 4 pkt 3 ustawy o Policji, poprzez niewydanie przez wyższego przełożonego dyscyplinarnego orzeczenia kasacyjnego,
h) naruszenie dyspozycji art. 135h ust. 3 ustawy o Policji, poprzez bezzasadne zawieszenie postępowania dyscyplinarnego tylko dlatego, iż prokurator prowadzący postępowanie w fazie in rem nie zgodził się na udostępnienie akt postępowania karnego,
i) nieustosunkowanie się w sposób merytoryczny przez organ drugoinstancyjny do zarzutów podniesionych w odwołaniu, złożonym przez skarżącego, a skonstatowanie podniesionych przeze skarżącego wątpliwości jako
"całkowicie bezzasadne".
Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżący wniósł o uchylenie orzeczeń organów I i II instancji ze względu na rażące naruszenie procedury dyscyplinarnej, co miało istotny wpływ na wynik końcowego rozstrzygnięcia i obciążenie Komendanta [...] Policji w [...] kosztami postępowania sądowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, iż przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej zupełnie nie uwzględniono jego dotychczasowych osiągnięć w pracy, nie dołączono opinii służbowych z ostatnich lat służby. Uchybienie to mogło w znaczący sposób wpłynąć na rodzaj wymierzonej kary. O wiele większą nieprawidłowością ze strony rzecznika dyscyplinarnego oraz przełożonego dyscyplinarnego było, w ocenie skarżącego, praktycznie nieprzeprowadzenie żadnych czynności dowodowych, a wykorzystanie jedynie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu karnym. Rażącym uchybieniem rzecznika dyscyplinarnego było nawet nieprzeprowadzenie konfrontacji pomiędzy skarżącym a konkubiną. Skarżący podniósł, że niewyjaśniono kwestii, czy wycofanie wniosku
o ściganie jego osoby przez konkubinę było wynikiem faktu, iż posiadają wspólnie potomstwo, czy też tego, iż do deliktu doszło z jej winy. Zarzucił, że bezzasadnie odrzucono wnioski dowodowe, zaś wszelkie wątpliwości w postępowaniu zinterpretowano na jego niekorzyść.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia i to z przepisami obowiązującymi
w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu dyscyplinarnym z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 355 ze zm.).
Zgodnie z brzmieniem art. 132 ust. 1 ustawy o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (ust. 2). Art. 132 ust. 3 ustawy o Policji określa przykładowe stany kwalifikowane jako naruszenie dyscypliny służbowej. Natomiast zasady etyki zawodowej policjantów, których winni przestrzegać, tak w toku wykonywania czynności służbowych, jak i w poza służbą, określone zostały
w załączniku do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z 31 grudnia
2003 r. "Zasady Etyki Zawodowej Policjanta".
Jak natomiast wynika z art. 132a ustawy o Policji przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi (pkt 1); nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć (pkt 2).
W przedmiotowej sprawie skarżący został uznany winnym naruszenia zasad etyki określonych w § 4 i § 23 ww. Zasad. Zgodnie z § 4 Zasad policjant we wszystkich swoich działaniach ma obowiązek poszanowania godności ludzkiej oraz przestrzegania i ochrony praw człowieka, w szczególności wyrażający się w: 1) respektowaniu praw każdego do życia, 2) zakazie inicjowania, stosowania lub tolerowania tortur bądź nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. Stosownie natomiast do § 23 ww. Zasad policjant powinien dbać o społeczny wizerunek Policji jako formacji, w której służy i podejmować działania służące budowaniu zaufania do niej.
W ocenie Sądu ustalone przez organ okoliczności faktyczne sprawy pozwalają na przyjęcie, że skarżący [...] czerwca 2015 r. swoim postępowaniem dopuścił się naruszenia przytoczonych powyżej zasad.
Postępowanie dyscyplinarne policjantów unormowane jest w zasadniczym zakresie w ustawie o Policji (rozdział 10). Stosownie natomiast do art. 135p ustawy
w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się również art. 184 Kodeksu postępowania karnego.
Zgodnie z art.135e ust. 1 ww. ustawy rzecznik dyscyplinarny zbiera materiał dowodowy i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy.
W szczególności przesłuchuje świadków, obwinionego, przyjmuje od niego wyjaśnienia, dokonuje oględzin. Konstrukcja cytowanego przepisu jednoznacznie wskazuje, poprzez użycie zwrotu "w szczególności", że katalog możliwych do zastosowania w postępowaniu dyscyplinarnym środków dowodowych nie jest zamknięty. Znajduje to potwierdzenie w przepisie art. 135e ust. 9 ustawy o Policji, który dopuszcza możliwość wykorzystania w postępowaniu dyscyplinarnym dowodów przeprowadzonych w innym postępowaniu, w tym w postępowaniu przygotowawczym. Organ obowiązany jest wówczas wydać postanowienie
o włączeniu do akt postępowania dyscyplinarnego odpisów lub wyciągów
z udostępnionych akt. Z chwilą wydania takiego postanowienia dowody zgromadzone w postępowaniu karnym stają się dowodami również w postępowaniu dyscyplinarnym i mogą być uznawane przez organ za własne, a obwiniony ma wówczas jasność co do swej sytuacji prawnej. Dopiero to uprawnia organ dyscyplinarny do traktowania włączonych do sprawy materiałów jako dowodów postępowania dyscyplinarnego.
W rozpoznawanej sprawie powyższa procedura została zachowana, co czyni zarzut naruszenia art. 135e ust. 1 ustawy o Policji nieuprawnionym. Sąd akceptuje ustalony przez organy stan faktyczny sprawy, ponieważ prowadzone postępowanie było prawidłowe pod względem proceduralnym, a dokonana ocena zebranych w sprawie dowodów logiczna i spójna. Wprawdzie organ dokonał włączenia do akt sprawy dyscyplinarnej odpisów uzyskanych z innego postępowania w formie protokołu, lecz nieprawidłowość ta pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, gdyż na postanowienie wydane w powyższym zakresie nie przysługuje zażalenie. W protokole z [...] grudnia 2015 r. organ szczegółowo wymienił te dowody, które uzyskał z akt umorzonego śledztwa w sprawie uszkodzenia ciała K. Z., a następnie dowody te zostały dokładnie omówione w orzeczeniu uznającym skarżącego winnym naruszenia zasad etyki zawodowej policjantów i ukaraniu karą nagany. Organ był uprawniony w oparciu o tak pozyskane dowody czynić ustalenia faktyczne, które w zasadniczym zakresie są zbieżne z ustaleniami zawartymi w postanowieniu o umorzeniu śledztwa. Zwrócić bowiem należy uwagę, iż do umorzenia śledztwa nie doszło z powodu niepopełnienia przez skarżącego czynu, ale z racji na złożenie przez pokrzywdzoną K. Z. wniosku o umorzenie postępowania na podstawie art. 59a K.k., stosownie do którego jeżeli przed rozpoczęciem przewodu sądowego w pierwszej instancji sprawca, który nie był uprzednio skazany za przestępstwo umyślne z użyciem przemocy, pojednał się z pokrzywdzonym, w szczególności w wyniku mediacji i naprawił szkodę lub zadośćuczynił wyrządzonej krzywdzie, umarza się, na wniosek pokrzywdzonego, postępowanie karne o występek zagrożony karą nieprzekraczającą 3 lat pozbawienia wolności, a także o występek przeciwko mieniu zagrożony karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności, jak również o występek określony w art. 157 § 1.
Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie w sposób prawidłowy pozwalał na przyjęcie, że skarżący popychał, szarpał i ciągnął za włosy, a także kopnął po nogach K. Z., co niewątpliwie stanowi naruszenie zasad etyki zawodowej policjanta wymienionych w stawianym skarżącemu zarzucie. Takie zachowanie nie było przykładem zachowania praworządnego, natomiast było ewidentnym przykładem braku dbałości o społeczny wizerunek Policji, jako formacji, w której pełni służbę. Taka postawa, polegająca na niestosowaniu się do przepisów, których respektowania sam wymaga od innych ludzi, nie służyła też budowaniu i pogłębianiu społecznego zaufania do Policji. Wskazane okoliczności wynikają z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków, jak również z zeznań skarżącego. Zwrócić przy tym należy uwagę, że skarżący skorzystał w postępowaniu dyscyplinarnym z prawa do odmowy składania zeznań, odsyłając w tym zakresie do swoich zeznań złożonych w toku śledztwa, uznając je za w pełni wyczerpujące. W zeznaniach tych potwierdził, że [...] czerwca 2015 r. doszło między nim a konkubina do awantury, z powodu której interweniowała Policja. Potwierdził również swój czynny udział w tej awanturze, polegający na szarpaniu i kopaniu ciężarnej konkubiny, wypychaniu jej z mieszkania, jak również na używaniu wulgaryzmów. W sprawie nie było przy tym istotne, która ze stron zainicjowała kłótnię, jak również dlaczego K. Z. wycofała wniosek o ściganie skarżącego. Skoro organ w sposób bezsporny, w tym potwierdzony przez skarżącego, ustalił, że do czynu opisanego w zarzucie doszło i stanowi
on niewątpliwie naruszenie zasad etyki zawodowej policjantów, to zasadna była odmowa dopuszczenia przez organ wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego w piśmie z 13 stycznia 2016 r., gdyż nie mogły one przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Zwrócić należy uwagę, że organ w postanowieniu z [...] stycznia 2016 r. odmawiając uzupełnienia akt postępowania administracyjnego swoje stanowisko szczegółowo uzasadnił, a Sąd ocenę organu w pełni podziela. Okoliczności, które skarżący chciał wykazać poprzez przeprowadzenie wnioskowanych dowodów nie pozostają w łączności w postawionym skarżącemu zarzutem i wykraczają poza granice sprawy. Nie były to dowody przydatne do stwierdzenia okoliczności faktycznych sprawy. Dlatego też w ocenie Sądu zarzut naruszenia art 135f ust. 7 ustawy o Policji nie zasługiwał na uwzględnienie.
Nie można również podzielić zarzutu naruszenia art. 135j ust. 2 pkt 6 ustawy o Policji. Orzeczenia organów obu instancji zawierają prawidłowe uzasadnienie faktyczne oraz prawne. Organ I instancji szczegółowo omówił cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i stanowiący podstawę stawianego skarżącemu zarzutu. Zostały wyszczególnione wszystkie dowody uwzględnione przez organ, jak również organ wyjaśnił dlaczego innych dowodów nie uwzględnił oraz podane fakty, które organ uznał za udowodnione. Organ II instancji w pełni te ustalenia podzielił, czemu dał wyraz w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia, a skoro postępowanie dowodowe nie było w postępowaniu odwoławczym uzupełniane, nie zachodziła potrzeba ponownego omawiania dowodów. Organ odwoławczy przywołał natomiast te dowody, w oparciu o które czyniono w sprawie ustalenia faktyczne. Wbrew zarzutom skarżącego organ nie zinterpretował wątpliwości na niekorzyść skarżącego. Skarżący nie wskazuje wątpliwości ujawnionych w trakcie postępowania i mających związek z zarzucanym mu czynem, na których opiera zarzut naruszenia art. 135g ust. 2 ustawy o Policji, natomiast Sąd istnienia takich wątpliwości, które organ zinterpretowałby na niekorzyść skarżącego nie stwierdza. Orzekając w sprawie organ uwzględnił wszystkie istotne okoliczności sprawy, tak przemawiające na korzyść, jak i na niekorzyść skarżącego. Wzięto pod uwagę dotychczasowy przebieg służby skarżącego, w tym uzyskiwane przez niego wyróżnienia, pozytywną opinię, jak i notatkę z rozmowy dyscyplinującej z [...] czerwca 2015 r. w związku
z ujawnieniem czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne. Te wszystkie okoliczności, jak również charakter popełnionego czynu oraz fakt, że konkubina skarżącego podczas zajścia stanowiącego asumpt do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego była w ciąży, uzasadniały, w ocenie Sądu, wymierzenie skarżącemu kary nagany.
W postępowaniu dyscyplinarnym dobór kary adekwatnej do przewinienia dyscyplinarnego należy do sfery uznania organów dyscyplinarnych, gdyż ustawodawca nie określił, jakiemu przewinieniu odpowiada każda z sankcji wymienionych w art. 134 ustawy o Policji. Sądowa kontrola orzeczenia dyscyplinarnego w części dotyczącej kary sprowadza się wyłącznie do oceny czy organy przestrzegały reguł procedowania, w tym ustawowych dyrektyw wymiaru kar (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 2687/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Takiego rodzaju dyrektywy ustawodawca zawarł w przepisie art. 134h ust. 1 ustawy o Policji, wskazując, że wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj
i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Ponadto w ust. 2 i 3 art. 134h ustawy o Policji ustawodawca wskazał na przesłanki, które mają wpływ na zaostrzenie i złagodzenie wymiaru kary.
Wymiar kary powinien uwzględniać dyrektywy jej nakładania oraz okoliczności przemawiające tak na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 27 października 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 287/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Gradacja kar dyscyplinarnych jest swego rodzaju stopniowaniem środków, jakie mogą być zastosowane w konkretnej sprawie.
Zważywszy, że wymierzona skarżącemu kara nagany jest najniższa
w katalogu kar dyscyplinarnych określonych w art. 134 ustawy o Policji, nie można uznać aby była to kara rażąco krzywdząca i niewspółmierna do okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Kara ta, zgodnie z dyspozycją art. 134h ust. 1 ustawy o Policji, uwzględnia okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, zachowanie skarżącego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby, co wynika z uzasadnienia orzeczenia wymierzającego karę. Organ wyraził przy tym przekonanie, że wymierzona kara przyniesie oczekiwany skutek wychowawczy i pozwoli na wyeliminowanie nieprawidłowości w przyszłym zachowaniu skarżącego. Dodatkowo można zwrócić uwagę, że w ocenie organu odwoławczego wymierzona skarżącemu kara była, przy uwzględnieniu okoliczności sprawy, wyjątkowo łagodna. Wypowiedź organu odwoławczego pozwala na wyprowadzenie wniosku, iż zdaniem tego organu kara za czyn, którego dopuścił się skarżący powinna być surowsza. Powyższe uprawnia do stwierdzenia, że zarzut naruszenia powyższego przepisu nie zasługiwał na uwzględnienie.
Wbrew zarzutom skargi w sprawie nie doszło do naruszenia art. 135n ust. 4 pkt 3 ustawy o Policji, zgodnie z którym wyższy przełożony dyscyplinarny może uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia czynności dowodowych w całości lub w znacznej części.
W przedmiotowej sprawie nie zachodziła sytuacja przewidziana w dyspozycji powyższego przepisu. Organ I instancji przeprowadził dowody pozwalające na poczynienie pełnych ustaleń faktycznych i nie zachodziła potrzeba uzupełniania materiału dowodowego. Tak organ I, jak i II instancji szczegółowo podał dlaczego wnioski dowodowe skarżącego nie zasługiwały na uwzględnienie. Innych dowodów, których przeprowadzenia zaniechał organ, skarżący nie wskazuje. Podkreślenia przy tym wymaga, zwłaszcza w kontekście zarzutu nieustosunkowania się przez organ odwoławczy do zarzutów podniesionych w odwołaniu, że zarzuty te
w przeważającym zakresie odnosiły się do postępowania dowodowego, a w zasadzie do braków tego postępowania, i organ II instancji w sposób pogłębiony do tych zarzutów się odniósł. Wyjaśnił dlaczego poszczególne dowody wnioskowane przez skarżącego nie były przydatne do stwierdzenia okoliczności objętych zarzutem i to stanowisko organu zasługuje na akceptację, co czyni powyższy zarzut nieusprawiedliwionym.
W myśl art. 135m ust.1 ustawy o Policji wyższy przełożony dyscyplinarny
w terminie 7 dni od dnia wniesienia odwołania może powołać komisję do zbadania zaskarżonego orzeczenia, zwaną dalej "komisją". W przypadku odwołania od orzeczenia o ukaraniu karą, o której mowa w art. 134 pkt 4-6, wyższy przełożony dyscyplinarny jest obowiązany powołać komisję. W przedmiotowej sprawie, co nie jest okolicznością sporną, powołanie komisji odwoławczej było fakultatywne. Organ odwoławczy ocenił, że okoliczności sprawy nie przemawiają za powołaniem komisji do zbadania zaskarżonego orzeczenia i brak jest przesłanek uprawniających
do zanegowania takiego stanowiska. Zwrócić przy tym należy uwagę na charakter zarzutów ujętych w odwołaniu z [...] lutego 2016 r. Odnoszą się one zasadniczo
do braków postępowania dowodowego, które to okoliczności bez uszczerbku dla prawidłowości postępowania mógł ocenić samodzielnie organ II instancji. Stanowisko organu odwoławczego w zakresie oceny materiału dowodowego, a zwłaszcza jego kompletności, co należy podkreślić, zostało przez Sąd uznane za prawidłowe.
Oceniając zarzut naruszenia art. 135h ust. 3 ustawy o Policji, zgodnie z którym "Przełożony dyscyplinarny może zawiesić postępowanie dyscyplinarne z powodu zaistnienia długotrwałej przeszkody uniemożliwiającej prowadzenie postępowania. Na postanowienie o zawieszeniu postępowania dyscyplinarnego przysługuje zażalenie w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Jeżeli postępowanie dyscyplinarne zostało wszczęte z inicjatywy pokrzywdzonego, zażalenie to może również złożyć pokrzywdzony.", wskazać należy, że zarzut ten aczkolwiek częściowo zasadny, to jednak uchybienie jakiego dopuścił się organ pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. W ocenie Sądu w przedmiotowym postępowaniu dyscyplinarnym nie zaistniała długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie tego postępowania. Brak zgody Prokuratury na udostępnienie akt toczącego się śledztwa winien skłonić organ dyscyplinarny do samodzielnego przeprowadzania dowodów istotnych
w sprawie, a nie do oczekiwania na ich przeprowadzenie przez inny organ. Zwrócić należy jednak uwagę, że skarżący nie skorzystał z możliwości zażalenia postanowienia o zawieszeniu postępowania dyscyplinarnego, a podnoszenie tego rodzaju zarzutu już po zakończeniu postępowania dyscyplinarnego pozostaje bez wpływu na tok tego postępowania.
Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.