II SA/WA 747/22

II SA/Wa 747/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski
Iwona Maciejuk /przewodniczący/
Karolina Kisielewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 767/23 - Wyrok NSA z 2024-10-15
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 288
art. 8a ust. 1
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, Protokolant referent stażysta Maria Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2022 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy oddala skargę.
Uzasadnienie
S.D. w piśmie z 24 lipca 2017 r. zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, dalej "ustawa zaopatrzeniowa" (Dz. U. z 2020 r. poz. 723).
W uzasadnieniu wniosku podał m. in., że po odbyciu służby wojskowej, w dniu [...] lipca 1980 r. rozpoczął służbę w MO i była to służba przygotowawcza, na stanowisku posterunkowego Posterunku MO w [...] . Od 1982 r. do 1990 r. pełnił służbę w Wydziale [...] SB KWMO w [...] oraz w SB WUSW w [...], gdzie zajmował podrzędne stanowiska i nigdy nie podejmował żadnych działań przeciwko opozycji. Wnioskodawca podał, że w 1990 r. został pozytywnie zweryfikowany przez Komisję Opiniodawczo-Kwalifikacyjną i podjął służbę w Policji, którą pełnił do 2003 r. S.D. podniósł, że za wzorową służbę był wielokrotnie odznaczany odznaczeniami państwowymi (Srebrnym i Brązowym Krzyżem Zasługi), medalami i odznakami.
W piśmie z 14 stycznia 2019 r. S.D. podniósł, że wniosek o wyłączenie stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej jest uzasadniony, z uwagi na jego szczególne zasługi w służbie w Policji po 1989 r. Skarżący podał, że pełniąc służbę w Policji ustalił wielu sprawców ciężkich przestępstw, zatrzymał wiele osób poszukiwanych listami gończymi w kraju i za granicą, wykonywał oględziny ciał zmarłych, uczestniczył w zatrzymaniu niebezpiecznych przestępców, a ponadto był jedną z osób przygotowujących i zabezpieczających wizytę papieża w Polsce. Jego służba wiązała się z narażeniem zdrowia i życia i w związku z tym posiada orzeczenie o II grupie inwalidzkiej.
Skarżący zwrócił się do organu prowadzącego postępowanie z wnioskiem o przesłuchanie go, a także przesłuchanie P.K. (Komendanta Miejskiego Policji w [...]) oraz M.R. na okoliczność jego wzorowej służby po 12 września 1989 r. i pełnieniu jej z narażeniem życia i zdrowia, a ponadto o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny bezpieczeństwa publicznego, na okoliczności wskazane w treści pisma.
Po rozpoznaniu wniosku skarżącego, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] września 2020 r. (nr [...]), odmówił wyłączenia stosowania wobec S.D. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, na podstawie art. 8a ust. 1 tej ustawy.
Organ administracji dokonując wykładni przepisu prawa stanowiącego podstawę materialnoprawną decyzji podał, że zawiera dwie przesłanki formalne (krótkotrwałość służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.), których spełnienie pozwala na wyłączenie stosowania wobec byłego funkcjonariusza przepisów ustawy.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wyłączenie stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej, ponieważ jego służba na rzecz totalitarnego państwa nie była krótkotrwała. Zgodnie z pismem z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z 16 maja 2017 r., stanowiącym informację o przebiegu służby skarżącego, S.D. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, od [...] kwietnia 1982 r. do [...] lipca 1990 r. Zdaniem organu, nie był to okres krótkotrwały, zarówno w ujęciu bezwzględnym (8 lat i 4 miesiące) jak i proporcjonalnym, tj. w stosunku długości tego okresu do całego okresu jego niespełna 23-letniej służby (stanowił 36% okresu jego służby).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi S.D. na opisaną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] września 2020 r., prawomocnym wyrokiem z 5 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2410/20, uchylił tę decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako p.p.s.a.).
W powołanym wyroku Sąd zarzucił organowi administracji nieprawidłową wykładnię art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Odwołując się do wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego (m. in. z 5 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 636/20, z 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1711/19, z 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1411/19, z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, z 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19) stwierdził, że przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zawiera w istocie jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia". W świetle powyższego, należy przyjąć, że: jednoczesne spełnienie kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" jest istotnym argumentem służącym obaleniu domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, i tym samym może uprawniać do przyjęcia, że spełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków", chyba że w realiach konkretnej sprawy zostanie wykazane, że mimo spełnienia powyższych kryteriów, funkcjonariusz był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu oraz że niespełnienie któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie przyjęcia, że zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. W świetle powyższego, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie można zaakceptować stanowiska organu, zgodnie z którym dla zastosowania wyłączenia z art. 8a ust. 1 ww. ustawy obie przesłanki (wymienione w punkcie 1 oraz punkcie 2) muszą być spełnione łącznie, zaś niespełnienie choćby jednej z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej i prowadzi do wydania decyzji o odmowie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i 24a tej ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyroku z 11 sierpnia 2021 r. stwierdził ponadto, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zasadnie uznał, że służba pełniona przez skarżącego przed 31 lipca 1990 r. nie była krótkotrwała, niemniej jednak w świetle zaprezentowanej wykładni art. 8a ust. 1 ustawy, nie jest to wystarczające do wydania decyzji odmownej. Krótkotrwałość służby, podobnie jak inne okoliczności faktyczne sprawy, w tym związane ze służbą pełnioną przez skarżącego po 12 września 1989 r., muszą bowiem podlegać ocenie w aspekcie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", czego w zaskarżonej decyzji zabrakło.
W konkluzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyroku podał, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ponownie rozpoznając sprawę zobowiązany jest dokonać wyczerpującej oceny tego, czy przypadek skarżącego jest szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Organ administracji powinien przywołać fakty dotyczące służby skarżącego, jego postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia i odnieść powyższe do kryterium "rzetelnego pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.". Powinien również dokonać tej oceny w kontekście czasu trwania służby przed dniem 31 lipca 1990 r. biorąc pod uwagę charakter zadań wykonywanych przez skarżącego w tym okresie służby.
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] marca 2022 r. (nr [...]), odmówił wyłączenia stosowania wobec S.D. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
W uzasadnieniu organ administracji podał, że "krótkotrwałość" służby, o której mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, jednakże powinna być rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dostrzegając, że "krótkotrwałość" jest pojęciem nieostrym, stwierdził, że w oparciu o wykładnię językową, należy utożsamiać ją z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Odwołując się z kolei do wykładni autentycznej, zwrócił uwagę, że w toku prac legislacyjnych nad regulacją zawartą obecnie w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, nie zaakceptowano propozycji wprowadzenia jednoznacznego progu 20% całego okresu służby. Dlatego, jak skonstatował Minister, należy zakładać, że wolą projektodawcy było pozostawienie uznaniowego charakteru przepisu, pozwalającego w wyjątkowych sytuacjach wyłączyć ograniczenia w zakresie uprawnień emerytalno-rentowych wprowadzonych w stosunku do osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa.
Odnosząc się do art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, organ administracji wywiódł, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie. Podobnie, jak w odniesieniu do pojęcia "krótkotrwałości" Minister odwołał się do literalnego znaczenia "rzetelności", dochodząc do wniosku, że należy je definiować jako, sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy. Organ administracji zaznaczył ponadto, że zawarty w drugiej przesłance zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" należy ocenić jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza.
Podsumowując powyższe, organ administracji skonstatował, że jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ustawowe przesłanki można uznać za spełnione oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Jak zaznaczył, "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że "krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego" i "rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r.", nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczają do oceny, czy ma zastosowanie art. 8a ustawy emerytalnej.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podniósł następnie, że Naczelny Sądu Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19 wywiódł, że "(...) ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określających treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę szczególnie uzasadnionych przypadków, którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia [...]",
Odnosząc wywiedzione w powyższy sposób rozumienie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej do okoliczności rozpatrywanej sprawy, Minister odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2410/20 i stwierdził, że ponad ośmioletnia służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, nie może być oceniona jako krótkotrwała, zarówno według kryterium obiektywnego - samego upływu czasu, jak i biorąc pod uwagę łączny okres jego służby. Wspierając swoje stanowisko, odwołał się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 2020 r. sygn. akt l OSK 3208/19.
Organ administracji odniósł się do kwestii rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez S.D. po dniu 12 września 1989 r. i wyjaśnił, że z opinii przesłanej przez Komendanta Głównego Policji dotyczącej służby skarżącego z 1 października 2018 r. wynika, że rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji. Zdaniem Ministra, wskazują na to informacje o przyznanych awansach, dodatkach służbowych do uposażenia, medalach i odznaczeniach. Biorąc powyższe pod uwagę, organ administracji stwierdził, że skarżący spełnia przesłankę określoną w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.
W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznawana sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na wyłączenie stosowania wobec byłego funkcjonariusza art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Skarżący pełniąc służbę w Wydziale [...] KWMO/WUSW w [...] zajmował się ochroną gospodarki i wykonywał czynności o stricte operacyjnym charakterze, charakterystyczne dla ustroju totalitarnego. Świadczą o tym, zdaniem organu, informacje o skarżącym opublikowane przez Biuro Lustracyjne IPN w katalogu pracowników, funkcjonariuszy i żołnierzy organów bezpieczeństwa państwa na podstawie art. 52a pkt 6 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. z 1998 r., nr 155, poz. 1016 ze zm.). Wynika z nich, że skarżący występuje w materiałach Sprawy Operacyjnego Rozpracowywania krypt. "[...]" obejmującą "nielegalną" działalność byłych członków Zarządu Regionu NFZZ "Solidarność" w [...]. Ponadto podpis S.D., funkcjonariusza SB w stopniu sierżanta, młodszego inspektora Wydziału [...] KWMO w [...], figuruje pod notatką służbową z 13 maja 1982 r. z rozmowy przeprowadzonej z KS (kontaktem służbowym) o kryptonimie "[...]".
O niezaistnieniu przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" świadczy również, zdaniem Ministra, postawa skarżącego w służbie i jego ponadprzeciętne zaangażowanie w realizację obowiązków służbowych. S.D. pełniąc służbę na etacie Służby Bezpieczeństwa, czerpał określone, wymierne korzyści, m. in. ukończył studia zaoczne w Wyższej Szkole [...] w [...], awansował w stopniu służbowym oraz na stanowisku służbowym, otrzymywał dodatki specjalne, kwalifikacyjne oraz operacyjne. Nie bez znaczenia jest również fakt, że S.D. podjął służbę w Służbie Bezpieczeństwa z własnej inicjatywy i pełnił ją przez okres niekrótkotrwały (przez ponad 8 lat), aż do momentu transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce. Organ dodał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2455/20, stwierdził, że chęć przystąpienia do organów Służby Bezpieczeństwa przemawia za tym, że w sprawie nie możemy mówić o wystąpieniu szczególnie uzasadnionego przypadku.
Z tych wszystkich względów, zdaniem organu administracji, nie sposób zakwestionować faktu, że postawa skarżącego w służbie przed 31 lipca 1990 r., nie będącej służbą krótkotrwałą, jej operacyjny charakter i uczestnictwo w działaniach mających na celu zwalczanie niewygodnej dla ówczesnej władzy legalnej opozycji, w tym w szczególności NSZZ "Solidarność", wskazują na to, że był zaangażowany w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego, a służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa nie można w tym przypadku zakwalifikować jedynie jako służby, która pełniona była w czasie i miejscu wskazanej w ustawowej definicji, na rzecz państwa jako takiego. Osiągniecia skarżącego w służbie w Policji niewątpliwie zasługują na uznanie, niemniej w świetle tego co już powiedziano, nie mogą prowadzić do uznania, że zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek", pozwalający na wyłączenie stosowania wobec byłego funkcjonariusza art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
S.D., reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] marca 2022 r. (nr [...]) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił tej decyzji naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i § 2, art. 80, k.p.a. polegające na niezebraniu materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, nieuwzględnienie że pozostaje w zatrudnieniu ponad 44 lata (służba w Milicji, SB, Policji a następnie w administracji samorządowej jako Starosta i Burmistrz) oraz ze w służbie w SB zajmował stanowisko podrzędne oraz studiował, pominięcie jego wniosków dowodowych, wskazujących na wykonywanie służby z narażeniem życia i zdrowia, niedokonanie ustaleń czy rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem życia i zdrowia.
Zdaniem skarżącego, decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji narusza art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ jej uzasadnienie nie odpowiada wymaganiom stawianym w tym przepisie. Skarżący podniósł, że w zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono, jaki okres służby może być uznany za krótkotrwały i dlaczego, nie wskazano czy w ocenie organu po dniu 12 września 1989 r. pełnił służbę rzetelnie oraz z narażeniem życia i zdrowia, nie wyjaśniono wreszcie czy "szczególnie uzasadniony przypadek" należy rozumieć jako przesłankę odrębną i niezależną w stosunku do przesłanek wymienionych w ust. 1 w pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej oraz nie odniesiono się do jego wniosków dowodowych i nie wyjaśniono, dlaczego i na jakiej podstawie odmówiono stronie udziału w postępowaniu w szczególności możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji (art. 10 § 1 k.p.a.)
Skarżący zarzucił ponadto zaskarżonej decyzji naruszenie art. 8a ust 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że służbą krótkotrwałą, nie jest służba która trwała poniżej 20% łącznego okresu, w którym skarżący pozostaje w zatrudnieniu oraz naruszenie art. 1 tej ustawy, poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że wypracował sobie emeryturę z tytułu służby w Policji po 1989 r., a krótkotrwała służba w SB nie ma żadnego związku z tak wypracowaną emeryturą.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m. in., że w niniejszym postępowaniu nie zachowano nawet podstawowych standardów rzetelności i w sposób rażący naruszono przepisy k.p.a., o czym świadczy chociażby fakt, że postępowanie trwało 5 lat, a strona nie była informowana o jego biegu ani o powodach przewlekłości.
S.D. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd rozpatrując niniejszą sprawę był związany oceną prawną i wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2410/20 (art. 153 p.p.s.a.). W tym wyroku Sąd stwierdził, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji prawidłowo uznał, że ponad ośmioletnia służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa nie była krótkotrwała, niemniej nie wyjaśnił dostatecznie, dlaczego uznał, że przypadek skarżącego nie jest szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 8a ust.1 ustawy zaopatrzeniowej. Sąd podał, że obowiązkiem organu administracji jest przywołanie faktów dotyczących służby skarżącego, jego postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia i odniesienie tych ustaleń do przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Zdaniem Sądu, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydając zaskarżoną decyzję z [...] marca 2022 r. o odmowie wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, wykonał wytyczne Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku z 11 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2410/20, a w konsekwencji nie można zarzucić mu naruszenia art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Przypomnieć należy, że w zaskarżonej przez S.D. decyzji z [...] marca 2022 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że nie ma podstaw do wyłączenia stosowania wobec niego przepisów ustawy zaopatrzeniowej, z uwagi na niekrótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. w SB i jej charakter. Organ administracji argumentował, że skarżący był zaangażowany w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego, o czym świadczą informacje opublikowane przez Biuro Lustracyjne IPN w katalogu pracowników, funkcjonariuszy i żołnierzy organów bezpieczeństwa państwa na podstawie art. 52a pkt 6 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu. Wynika z nich, że skarżący występuje w materiałach Sprawy Operacyjnego Rozpracowywania krypt. "[...]"obejmującą "nielegalną" działalność byłych członków Zarządu Regionu NFZZ "Solidarność" w [...], a ponadto jego podpis figuruje pod notatką służbową z 13 maja 1982 r. z rozmowy przeprowadzonej z kontaktem służbowym o kryptonimie "[...]". W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o niezaistnieniu przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" świadczy również, to, że S.D. pełniąc służbę na etacie Służby Bezpieczeństwa, czerpał określone, wymierne korzyści, m. in. ukończył studia zaoczne w Wyższej Szkole [...] w [...], awansował w stopniu służbowym oraz na stanowisku służbowym, otrzymywał dodatki specjalne, kwalifikacyjne oraz operacyjne.
W ocenie Sądu, przedstawione przez organ administracji okoliczności dotyczące skarżącego, znajdujące potwierdzenie w aktach sprawy, pozwalały Ministrowi – orzekającemu w granicach uznania administracyjnego - na przyjęcie, że w przypadku skarżącego nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".
Ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, że skarżący w okresie ponad 8 lat służby na rzecz totalitarnego państwa realizował ustrojowo zdeterminowane zadania i funkcje właściwe państwu totalitarnemu. Wskazują na to powołane przez organ administracji w uzasadnieniu decyzji, informacje (mające potwierdzenie w aktach sprawy), że skarżący występuje w materiałach Sprawy Operacyjnego Rozpracowywania krypt. "[...]" obejmującą "nielegalną" działalność byłych członków Zarządu Regionu NFZZ "Solidarność" w [...], a ponadto jego podpis figuruje pod notatką służbową z 13 maja 1982 r. z rozmowy przeprowadzonej z kontaktem służbowym o kryptonimie "[...]". Zdaniem Sądu, wobec powyższego nie można zakwestionować zapatrywania organu administracji, że skarżący wykonywał zadania operacyjne, a charakter jego służby był ściśle powiązany z istotą funkcjonowania państwa totalitarnego. W konsekwencji prawidłowe jest stanowisko organu, że S.D. w służbie nie ograniczał się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, lecz realizował ustrojowo zdeterminowane zadania i funkcje właściwe państwu totalitarnemu.
Natomiast zdobywanie przez skarżącego wykształcenia (ukończenie studiów zaocznych w Wyższej Szkole [...] w [...]), czy też świadome wstąpienie do SB nie stanowią okoliczności dyskredytujących funkcjonariusza w świetle przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Przeciwne założenie prowadziłoby do konstatacji, że z regulacji objętej przepisem art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym mogą skorzystać wyłącznie osoby, które służyły państwu totalitarnemu pod przymusem bądź podjęły (bez zgody przełożonych) współpracę z demokratyczną opozycją. Tymczasem takich funkcjonariuszy nie dotyczy obniżenie uposażenia (por. art. 13c pkt 2 i art. 15c ust. 5 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym). Możliwość wyłączenia reguł ogólnych w drodze decyzji odnosi się do pozostałych osób, które pełniły służbę w formacjach określonych w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (por. wyrok WSA w Warszawie z 23 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3816/21).
Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji należycie wykonał wytyczne co do dalszego postępowania, sformułowane w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 sierpnia 2021 r. Jak już podniesiono, zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania.
W odniesieniu do twierdzeń skarżącego zawartych w skardze do Sądu, należy zwrócić uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 5 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2410/20, uchylającym wcześniejszą decyzję o odmowie wyłączenia stosowania wobec S.D. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej (z [...] września 2020 r.) zgodził się z organem administracji, że służba pełniona przez skarżącego przed 31 lipca 1990 r. nie była krótkotrwała (Sąd stwierdził jednocześnie, że ta okoliczność sama w sobie nie może prowadzić do odmowy uwzględnienia żądania skarżącego). Sąd wyjaśnia skarżącemu, że w orzecznictwie sądowym wypracowanym na gruncie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej przyjmuje się, że punktem odniesienia dla ustalenia "krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r." powinien być cały okres służby pełnionej przez osobę, której dotyczy postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 tej ustawy i na tym tle należy oceniać, czy okres służby tej osoby przed dniem 31 lipca 1990 r. w stosunku do całego okresu służby nie spełnia tego kryterium (np. wyrok NSA z 16 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 6039/21).
Należy dodać, że w rozpatrywanej sprawie Minister nie kwestionował stanowiska wyrażonego przez Komendanta Głównego Policji w opinii z 1 października 2018 r., dotyczącej służby skarżącego, że skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji oraz wskazywał, że narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy, traktować należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. W wyroku z dnia 11 sierpnia 2021 r. Sąd nie zakwestionował tego stanowiska organu, a jedynie wskazał, że jego obowiązkiem – w ponownym postępowaniu – będzie dokonanie oceny okoliczności związanych ze służbą pełnioną przez skarżącego po 12 września 1989 r., w aspekcie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonał tej oceny, wskazując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że osiągniecia skarżącego w służbie w Policji niewątpliwie zasługują na uznanie, niemniej w świetle faktów związanych ze służbą skarżącego przed 31 lipca 1990 r., nie mogą prowadzić do stwierdzenia, że zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek", pozwalający na wyłączenie stosowania wobec byłego funkcjonariusza art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Na zakończenie Sąd zwraca uwagę, że decyzja wydawana na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej jest tzw. decyzją uznaniową. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, działając w granicach wyznaczonych normatywną podstawą materialnoprawną, jest bowiem upoważniony na ostatnim etapie stosowania tej normy do wyboru jednego z dwóch ustawowo dopuszczalnych rozstrzygnięć sprawy, tj. do wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, bądź do odmowy wyłączenia stosowania tych przepisów. Warunkiem prawidłowego zastosowania właściwie wyłożonej normy prawa materialnego zawartej w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej jest uprzednie należyte ustalenie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W postępowaniu poprzedzającym wydanie tej decyzji minister właściwy do spraw wewnętrznych musi zatem kierować się, określonymi w k.p.a., ogólnymi zasadami postępowania oraz przepisami określającymi jego obowiązki w postępowaniu dowodowym (art. 7, art. 77 § 1 art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.). Jak już powiedziano, w rozpatrywanej sprawie nie można zarzucić organowi naruszenia powołanych przepisów.
Zdaniem Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.: wskazuje fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie decyzji, stanowiące wyraz zindywidualizowanej oceny przypadku wnioskodawcy, nie pozostawia wątpliwości dlaczego organ rozstrzygnął sprawę strony w taki, a nie inny sposób.
Odnosząc się do zarzutu skargi, dotyczącego naruszenia przez organ prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), należy zauważyć, że skarżący nie wykazał, w jaki sposób i z jakimi negatywnymi dla niej konsekwencjami jej prawo do czynnego uczestnictwa w postępowaniu zostało naruszone. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym i w doktrynie przyjmuje się jednolicie, że zarzut naruszenia prawa do czynnego udziału w postępowaniu może odnieść skutek tylko wtedy, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych, istotnych czynności procesowych. W ocenie Sądu, niedoręczenie skarżącemu zawiadomienia organu o prawie zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Mając to wszystko na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 powołanej ustawy procesowej, oddalił skargę S.D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] marca 2022 r.