II SA/Wa 744/24

II SA/Wa 744/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Radziszewska-Krupa
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk
Symbol z opisem
650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 303
art. 7 ust. 3
Ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2024 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z [...] grudnia 2023 r., wydaną po rozpatrzeniu wniosku D.B. (dalej: "skarżąca") z 10 lipca 2023 r. o przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "organ", "Prezes ZUS"), na podstawie art. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 1051; dalej: "r.ś.u."), przyznał skarżącej wnioskowane świadczenie. Jednocześnie organ wskazał w ww. decyzji, że prawo do świadczenia powstaje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję. Wysokość przedmiotowego świadczenia wynosi
830,21 zł miesięcznie i będzie podlegać waloryzacji na zasadach i w terminie wskazanym dla waloryzacji emerytur i rent. Organ również podkreślił, iż stanowi ono dopełnienie pobieranej przez skarżącą emerytury do wysokości najniższej emerytury.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją skarżąca podniosła, że jej sprawa została rozpoznana po 5 miesiącach i 11 dniach, podczas gdy inne osoby ubiegające się o przedmiotowe świadczenie otrzymały decyzję po jednym lub dwóch miesiącach. Tak długi okres rozpatrywania wniosku skarżąca uznała za krzywdzący, akcentując swoją sytuację rodzinną (samotnie wychowała sześcioro dzieci) oraz materialną (każda złotówka jest dla niej ważna, bo nigdy im się "nie przelewało").
Decyzją z [...] marca 2024 r. organ utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie z [...] grudnia 2023 r. W motywach decyzji drugoinstancyjnej Prezes ZUS wyjaśnił, iż podejmowane przez niego decyzje o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym mają charakter uznaniowy. Jednocześnie są to decyzje konstytutywne, gdyż wywołują skutki prawne dopiero od chwili wydania (w przeciwieństwie do decyzji deklaratoryjnych).
Powołując się na art. 7 ust. 3 r.ś.u. oraz akta niniejszej sprawy, organ przypomniał, że decyzją z [...] grudnia 2023 r. przyznał skarżącej rodzicielskie świadczenie uzupełniające ze wskazaniem, iż przysługuje ono od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję. Dlatego brak jest podstaw do przyznania tego świadczenia przed dniem wydania decyzji.
Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa ZUS z [...] marca 2024 r., żądając uchylenia decyzji organu wydanych w obu instancjach. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 7 ust. 3 r.ś.u. poprzez błędną jego wykładnię prowadzącą do wadliwego przyjęcia, że w każdym przypadku prawo do przedmiotowego świadczenia może powstać najwcześniej od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż w przypadku przekroczenia terminu na załatwienie sprawy, prawo do przedmiotowego świadczenia powstaje od pierwszego dnia miesiąca, w którym decyzja powinna była zostać wydana.
W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że ww. przepis nie może stać na przeszkodzie przyznaniu wnioskowanego świadczenia wcześniej niż w miesiącu wydania decyzji. W jej sprawie doszło do kwalifikowanego przekroczenia terminu załatwienia sprawy, podczas gdy - według skarżącej - art. 7 ust. 3 r.ś.u. znajduje zastosowanie wyłącznie do sytuacji, w których nie dochodzi do bezczynności lub przewlekłości w rozpoznaniu wniosku o przedmiotowe świadczenie. Dlatego skarżąca uznała za konieczne przeprowadzenie prokonstytucyjnej wykładni systemowej, uwzględniającej w szczególności art. 2 Konstytucji RP i wskazującej na ograniczony, węższy niż literalny, zakres zastosowania art. 7 ust. 3 r.ś.u. Z ostrożności, w przypadku braku możliwości zastosowania ww. wykładni, skarżąca domagała się uznania ww. przepisu za niekonstytucyjny i odstąpienia przez Sąd od jego stosowania.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Organ podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie z 18 czerwca 2024 r. skarżąca przychyliła się do żądania Prezesa ZUS o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Podniosła, iż została pokrzywdzona bezczynnością i przewlekłym prowadzeniem postępowania przez organ. W tym kontekście wyjaśniła, że 10 lipca 2023 r. osobiście złożyła kompletny wniosek o przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego wraz z wymaganą dokumentacją, a w październiku 2023 r. telefonicznie uzyskała od ZUS w [...] informację, iż sprawa jest w toku. Następnie 11 grudnia 2023 r. udała się do ZUS w [...] i dopiero po tej wizycie - w dniu [...] grudnia 2023 r. - organ wydał decyzję w pierwszej instancji. Skarżąca czuje się poszkodowana, bo gdyby jej wniosek zostałby rozpoznany w terminie, to wcześniej otrzymałaby żądane świadczenie. Dlatego uważa, że należy się jej wyrównanie. Dodała, iż w rozmowie telefonicznej jedna z pracownic ZUS w [...] przyznała się do zaniedbania w prowadzeniu jej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie zaznaczyć trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."). Pierwszy z ww. przepisów stanowi, iż sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Natomiast art. 120 p.p.s.a. wskazuje, że w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 7 ust. 3 r.ś.u., prawo do świadczenia powstaje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję, nie wcześniej jednak niż od dnia osiągnięcia wieku, o którym mowa w art. 3 ust. 3, tj. wieku emerytalnego.
W ocenie tutejszego Sądu, rozstrzygnięcie o terminie początkowym przyznania świadczenia skarżącej jest zgodne z art. 7 ust. 3 r.ś.u. oraz wynika z charakteru samej decyzji, która ma charakter konstytutywny, a to oznacza, iż jej skutek rozpoczyna się od dnia wydania decyzji. Co do zasady decyzje konstytutywne wywołują skutki prawne od momentu ich podjęcia, chyba że przepisy materialne przyznające określone uprawnienie przewidują inny termin rozpoczęcia biegu tych uprawnień. W przepisach r.ś.u. brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej do rozstrzygnięcia o przyznaniu przedmiotowego świadczenia od dnia złożenia wniosku. Prawo do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego powstaje zatem wraz z jego przyznaniem, określonym i ukształtowanym w decyzji je przyznającej.
Zaznaczyć należy, iż skarżąca mogła skarżyć bezczynność bądź przewlekłość Prezesa ZUS w drodze skargi odpowiednio na bezczynność lub przewlekłe powadzenie postępowania, po uprzednim złożeniu do organu ponaglenia, o którym mowa w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572). To w toku tego rodzaju postępowań skarżąca mogła domagać się stwierdzenia, że doszło do rażącego naruszenia prawa, a także przyznania na jej rzecz sumy pieniężnej czy wymierzenia Prezesowi ZUS grzywny. Zgodnie bowiem z przepisami art. 149, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (§ 2).
Skoro skarżąca nie skorzystała z takiej możliwości zwalczania bezczynności / przewlekłości organu, to zarzuty w tym zakresie nie mogą zostać uwzględnione w ramach rozpoznawania skargi na decyzję Prezesa ZUS. Na marginesie odnotować wypada, iż skarżąca jeszcze w dniu 11 grudnia 2023 r. uzupełniła dane wniosku o rodzicielskie świadczenie uzupełniające poprzez złożenie oświadczenia odnośnie należącej do niej działki i znajdujących się na niej zabudowaniach (vide notatka służbowa - karta nr 10 akt administracyjnych sprawy).
Tutejszy Sąd nie podziela poglądu skarżącej o konieczności zastosowania wykładni prokonstytucyjnej art. 7 ust. 3 r.ś.u. czy odmowy stosowania tego przepisu. Podkreślić należy, iż przepis ten korzysta z domniemania konstytucyjności, nie został w żaden sposób zakwestionowany. Jeżeli zaś skarżąca jest przekonana o jego niekonstytucyjności, to może podjąć starania podważenia go w drodze skargi konstytucyjnej.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.