II SA/Wa 740/23

II SA/Wa 740/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Maciejuk /przewodniczący/
Joanna Kube
Mateusz Rogala /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
III OSK 2140/24 - Wyrok NSA z 2025-01-15
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2305
art. 228 ust. 1 pkt 8, art. 128 ust. 7
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , Protokolant specjalista Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej pełnionej na czas kształcenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej, działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), utrzymał w mocy rozkaz personalny [...]-Komendanta Akademii Wojsk Lądowych im. [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] zwalniający z dniem [...] grudnia 2022 r. K. J. z zawodowej służby wojskowej pełnionej na czas kształcenia.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podał, że zwolnienie [...] K. J. z zawodowej służby wojskowej pełnionej na czas kształcenia zostało dokonane na podstawie art. 228 ust. 1 pkt 8 i ust. 3 w zw. z art. 128 ust. 2 pkt 6 i 7 oraz ust. 6, art. 229 ust. 4 i art. 231 ust 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r., poz. 2305) oraz § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 lipca 2022 r. w sprawie służby żołnierzy zawodowych w trakcie kształcenia w uczelniach wojskowych, szkołach podoficerskich, centrach szkolenia lub ośrodkach szkolenia (Dz. U. z 2022 r., poz. 1480). Ze względu na ważny interes społeczny przedmiotowemu rozkazowi personalnemu z dnia [...] grudnia 2022 r. nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 228 ust. 1 pkt 8 i ust. 3 w zw. z art. 128 ust. 6 ustawy o obronie Ojczyzny, żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek zachowania naruszającego godność lub honor żołnierza lub nielicującego z powagą służby oraz godzącego w dobre imię lub interes Sił Zbrojnych, a gdy ww. zachowanie skutkuje wszczęciem przeciwko żołnierzowi postępowania karnego, to zwolnienie z zawodowej służby wojskowej może nastąpić przed wydaniem prawomocnego orzeczenia w sprawie.
W ocenie Ministra, rozkaz personalny z dnia [...] grudnia 2022 r. został wydany na podstawie zebranych w trakcie postępowania administracyjnego ewidentnych dowodów. Otóż, w dniu [...] października 2022 r. dowódca [...] kompanii szkolnej sporządził meldunek w sprawie negatywnego zdarzenia z udziałem strony. Przeciwko [...] wszczęto postępowanie dyscyplinarne, a następnie w postanowieniu [...]-Komendanta AWL z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego przedstawiono mu zarzut, że w październiku 2022 r., przywłaszczył sobie bezprzewodowe słuchawki [...], będące własnością innego [...], czym naruszył pkt 29 Regulaminu Ogólnego Sił Zbrojnych RP w części dotyczącej przestrzegania zasad etycznych i norm współżycia społecznego. W związku ze zwolnieniem strony ze służby wojskowej postępowanie dyscyplinarne zostało umorzone.
W stosunku do strony Wydział Żandarmerii Wojskowej w [...] wszczął dochodzenie o sygn. akt [...]. W dniu [...] listopada 2022 r. przedstawiono [...] zarzut popełnienia czynu z art. 278 § 1 Kodeksu karnego, tj. dopuszczenia się kradzieży.
Organ uznał, że zabór w celu przywłaszczenia cudzej rzeczy ruchomej, stanowiącej własność innego żołnierza był zachowaniem naruszającym honor żołnierza. Zgodnie z pkt 3 Kodeksu Honorowego "fundamentalnymi cnotami żołnierza zawodowego są: patriotyzm, męstwo, uczciwość, odpowiedzialność, sprawiedliwość, prawdomówność i solidarność zawodowa". Żołnierz zawodowy respektuje normy prawne i społeczne (pkt 6 Kodeksu Honorowego). Naruszenie tych zasad pozwala na pociągnięcie żołnierza do odpowiedzialności, włącznie ze zwolnieniem ze służby wojskowej. Ponadto, dokonanie kradzieży na szkodę innego żołnierza na terenie uczelni wojskowej, będącej jednocześnie jednostką wojskową jest zachowaniem godzącym w dobre imię Sił Zbrojnych oraz interes żołnierzy je stanowiących. Przyszły [...] Wojska Polskiego daleki winien być od takich postaw, toteż wobec wszczęcia postępowania karnego przeciwko odwołującemu konieczne było wydanie rozkazu o zwolnieniu ze służby, zaistniały bowiem podstawy do zastosowania takiego rozstrzygnięcia.
Minister wyjaśnił ponadto, że przypuszczenie graniczące z pewnością popełnienia czynu miało swoją podstawę w fakcie, iż skradzione słuchawki miały wbudowany nadajnik GPS, dzięki któremu udało się zlokalizować skradzioną rzecz dokładnie w miejscu zamieszkania strony.
K. J. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o uchylenie rozkazu personalnego I instancji, ewentualnie przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie kosztów postępowania oraz o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozpoznania sprawy [...] przez Wojskowy Sąd [...] w [...], bowiem rozpoznanie niniejszej sprawy jest zależne od wyniku ww. postępowania sądowego.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 228 ust. 1 pkt 8 i ust. 3 w zw. z art. 128 ust. 2 pkt 6 i 7 ustawy o obronie Ojczyzny, poprzez jego niezasadne zastosowanie w sytuacji, w której nie zaistniały powody do jego zastosowania, bowiem nie doszło do dopuszczenia się przez skarżącego zachowania naruszającego godność lub honor żołnierza lub nielicującego z powagą służby oraz godzącego w dobre imię lub interes Sił Zbrojnych;
2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2022 r. w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie tej decyzji i umorzenie postępowania;
3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy w istocie doszło do intencjonalnego zaboru mienia w postaci słuchawek, a zatem zaboru w celu przywłaszczenia i ograniczenie się do wydania rozkazu jedynie w oparciu o ograniczony materiał dowodowy w postaci dokumentu meldunku z dnia [...] października 2022 r.;
4. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a. poprzez utrzymanie przez organ w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy uzasadnienie decyzji organu I instancji nie zawierało uzasadnienia faktycznego ani prawnego dla przedmiotowego rozkazu personalnego, co skutkowało uniemożliwieniem odwołującemu poznania motywów i podstaw do wydania decyzji o określonej treści;
5. art. 108 § 1 k.p.a. poprzez jego niezasadne zastosowanie w sytuacji, w której nie wystąpił ważny interes społeczny, stanowiący przesłankę umożliwiającą nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wydanie rozkazu personalnego zwalniającego z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 228 ust. 1 pkt 8 ustawy o obronie Ojczyzny winno być stosowane z dużą dozą ostrożności. Takie rozwiązanie możliwe jest do zastosowania jedynie, gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa. W niniejszej sprawie taka przesłanka jednak nie wystąpiła.
Co się zaś tyczy zaboru słuchawek, to skarżący zarówno przed władzami uczelni, jak i przed organami procesowymi w postępowaniu karnym wyjaśnił, że nie przywłaszczył sobie żadnych słuchawek, a doszło jedynie do omyłki polegającej na zamianie plecaków, w efekcie czego najprawdopodobniej wziął plecak, w którym znajdowały się rzeczone słuchawki. Podniósł, że "zachodzi nikłe prawdopodobieństwo popełnienia przez Skarżącego jakiegokolwiek czynu".
Skarżący podkreślił ponadto, że jedynie sąd karny jest uprawniony do orzekania o odpowiedzialności karnej, wydaje się więc konieczne zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu zakończenia sprawy karnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Przy piśmie z dnia [...] lutego 2024 r. Wojskowy Sąd [...] w [...] przesłał do tut. Sądu odpis wyroku Wojskowego Sądu [...] w [...] z dnia [...] listopada 2023 r. sygn. akt [...], którym uchylono wyrok Wojskowego Sądu [...] w [...] z dnia [...] lipca 2023 r. sygn. akt [...] i przekazano sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania.
Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 740/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zawieszenia postępowania sądowego w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do złożonego w skardze wniosku o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia sprawy karnej dotyczącej zdarzenia, które było podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby, należy zwrócić uwagę, że w myśl art. 128 ust. 6 ustawy o obronie Ojczyzny, który miał w tej sprawie odpowiednie zastosowanie na podstawie art. 228 ust. 3 tej ustawy, jeżeli zachowania, o których mowa w art. 228 ust. 1 pkt 8, skutkują wszczęciem przeciwko żołnierzowi postępowania karnego, zwolnienie ze służby wojskowej może nastąpić przed wydaniem prawomocnego orzeczenia w sprawie.
Powyższe oznacza, że z woli ustawodawcy wydanie prawomocnego orzeczenia w sprawie karnej dotyczącej zachowania żołnierza naruszającego godność lub honor żołnierza lub nielicującego z powagą służby oraz godzącego w dobre imię lub interes Sił Zbrojnych nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 125 § 1 pkt 1 k.p.a. Skoro bowiem decyzja o zwolnieniu może zostać wydana przed zapadnięciem prawomocnego orzeczenia w sprawie karnej, to oznacza, że od wyniku postępowania karnego nie zależy w sposób bezpośredni rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. Z tej przyczyny Sąd w postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2024 r. nie uwzględnił wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie.
Należy dodatkowo zauważyć, że zgodnie z art. 128 ust. 7 ustawy o obronie Ojczyzny, który ma też odpowiednie zastosowanie do zwolnienia żołnierza ze służby na podstawie art. 228 ust. 1 pkt 8 tej ustawy, w przypadku gdy żołnierz, o którym mowa w art. 128 ust. 6, nie został skazany prawomocnym wyrokiem sądu, po zakończeniu postępowania karnego przywraca się go do służby, o ile zostanie uznany przez wojskową komisję lekarską za zdolnego do służby wojskowej. Żołnierz ten otrzymuje uposażenie równe uposażeniu na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem i obligatoryjne podwyżki wprowadzone w okresie trwania postępowania. W przypadku zatem gdy skarżący, po zakończeniu postępowania karnego, nie zostanie skazany prawomocnym wyrokiem, może zostać przywrócony do służby, jeśli spełni wskazane w tym przepisie warunki.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji, należy stwierdzić, że materialnoprawną podstawą rozkazu personalnego z dnia [...] grudnia 2022 r. o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej pełnionej na czas kształcenia był art. 228 ust. 1 pkt 8 ustawy o obronie Ojczyzny, który stanowi, że żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek zachowania naruszającego godność lub honor żołnierza lub nielicującego z powagą służby oraz godzącego w dobre imię lub interes Sił Zbrojnych. Użyty przez ustawodawcę w ww. przepisie zwrot "można zwolnić", oznacza, że decyzja wydawana na jego podstawie ma charakter uznaniowy.
W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres. Sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, to jest czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola sądowoadministracyjna nie obejmuje natomiast oceny, w jaki sposób organy administracji, realizując określoną politykę stosowania prawa, wypełniają treść pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych (por. m.in. wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 301/11, wszystkie powoływane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W konsekwencji w sprawach dotyczących fakultatywnego zwolnienia żołnierza ze służby wojskowej sądy administracyjne badają, czy decyzja o rozwiązaniu stosunku służbowego nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje właściwych organów i przesądzać o tym, czy dana osoba powinna nadal pozostać żołnierzem, czy też słuszne było wykluczenie jej z zawodowej służby wojskowej.
Sąd, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem wyżej przedstawionych kryteriów, stwierdził, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny tej sprawy, a następnie zasadnie w tak ustalonym stanie faktycznym zastosował przepis prawa materialnego, tj. art. 228 ust. 1 pkt 8 ustawy o obronie Ojczyzny i zwolnił skarżącego z zawodowej służby wojskowej.
Ustalenia organu co do przebiegu zdarzenia, które stało się przyczyną zainicjowania postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, znalazły swoje potwierdzenie w uzasadnieniu wyroku Wojskowego Sądu [...] w [...] z dnia [...] listopada 2023 r. sygn. akt [...], uchylającego uniewinniający skarżącego wyrok Wojskowego Sądu [...] w [...] z dnia [...] lipca 2023 r. sygn. akt [...] i przekazującego sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. W sprawie karnej sąd odwoławczy podkreślił, że łańcuch dowodów i poszlak zamknął się w sposób niepozostawiający wątpliwości co do sprawstwa skarżącego, zaś "stwierdzona konkretnymi dowodami nieodparta logika sytuacji jednoznacznie zdaje się wskazywać, że oskarżony [...] K. J. nie tylko dokonał zaboru słuchawek [...] stanowiących własność [...] [...], ale uczynił to w celu przywłaszczenia – a więc nie przypadkowo, nie wskutek błędu".
Rozpoznający niniejszą sprawę sąd administracyjny nie jest związany tymi ustaleniami sądu karnego, jednak, biorąc pod uwagę stwierdzony w tej sprawie przebieg spornego zdarzenia, w pełni podziela wnioski sądu karnego. W szczególności należy zwrócić uwagę na – akcentowaną również przez Wojskowy Sąd [...] – okoliczność, że wbudowana w słuchawki aplikacja lokalizacyjna wskazywała, iż znajdują się one w miejscu zamieszkania skarżącego, zaś po poinformowaniu o tym skarżącego przez pokrzywdzonego słuchawki "odnalazły się" w plecaku pokrzywdzonego na terenie Akademii Wojsk Lądowych w [...], co świadczy, że zostały one tam umieszczone przez skarżącego w sposób, który – jego zdaniem – miał nie wzbudzać podejrzeń i ukryć jego udział w całym zdarzeniu. Takie działanie skarżącego wskazuje z kolei, że dokonanie zaboru słuchawek nie było działaniem omyłkowym, lecz nastąpiło w złej wierze, w celu ich przywłaszczenia.
Ustalenia organu co do przebiegu zdarzenia, potwierdzone we wskazanym orzeczeniu sądu karnego, świadczą zatem o tym, że skarżący zachował się w sposób naruszający godność lub honor żołnierza, a także nielicujący z powagą służby oraz godzący w dobre imię Sił Zbrojnych. Nie wymaga bowiem szerszego uzasadnienia, że kradzież mienia o wartości, której nie można określić jako jedynie symboliczna, dokonane dodatkowo na terenie uczelni wojskowej, na szkodę innego z [...] tej uczelni jest całkowicie nie do pogodzenia z podstawowymi zasadami Kodeksu Honorowego Żołnierza Zawodowego Wojska Polskiego (Dz. Urz. MON z 2008 r. Nr 5, poz. 55), w tym jego pkt 3 (Fundamentalnymi cnotami żołnierza zawodowego są: patriotyzm, męstwo, uczciwość, odpowiedzialność, sprawiedliwość, prawdomówność i solidarność zawodowa), pkt 6 (żołnierz respektuje normy prawne i społeczne) oraz pkt 7 (żołnierza cechuje szczerość i szacunek dla innych).
Zasadnie, w ocenie Sądu, organy obydwu instancji uznały, że tak ustalone zachowanie żołnierza daje podstawę do zastosowania art. 228 ust. 1 pkt 8 ustawy o obronie Ojczyzny, a w konsekwencji prawidłowo zastosowały ten przepis i zwolniły skarżącego z zawodowej służby wojskowej pełnionej na czas kształcenia.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących niedostatecznego uzasadnienia rozkazu personalnego I instancji, należy zwrócić uwagę, że [...]-Komendant Akademii Wojsk Lądowych im. [...] w uzasadnieniu rozkazu z dnia [...] grudnia 2022 r. stwierdził, iż skarżący dopuścił się zachowania naruszającego godność żołnierza i powołał się na prowadzone przez Wydział Żandarmerii Wojskowej w [...] dochodzenie w sprawie o sygn. akt [...]. Z powyższego wynika zatem, jakie zdarzenie zostało przez organ ocenione jako wypełniające przesłankę zwolnienia żołnierza na podstawie art. 228 ust. 1 pkt 8 ustawy o obronie Ojczyzny.
Zasadnie również, zdaniem Sądu, organ I instancji zastosował w tej sprawie rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, decyzji może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, m.in. gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W ocenie Sądu, w sprawie zaistniała przesłanka do nadania rozkazowi personalnemu z dnia [...] grudnia 2022 r. rygoru natychmiastowej wykonalności, bowiem dalsze pozostawanie w służbie żołnierza, który dopuścił się jawnego naruszenia godności i honoru żołnierskiego, poprzez popełnienie czynu zabronionego na szkodę innego ucznia uczelni wojskowej, może szkodzić interesowi społecznemu, oddziaływując negatywnie na dyscyplinę i morale w tej uczelni.
Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w sentencji.