II SA/Wa 738/14

II SA/Wa 738/14 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2014-07-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Mierzejewska /sprawozdawca/
Janusz Walawski
Olga Żurawska-Matusiak /przewodniczący/
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
I OSK 2658/14 - Wyrok NSA z 2016-04-28
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
art. 3 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie WSA Anna Mierzejewska (spraw.) Janusz Walawski Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2014 r. sprawy ze skargi Powiatowego Rzecznika Konsumentów w T. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] listopada 2013 r.; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3) zasądza od Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. na rzecz skarżącego Powiatowego Rzecznika Konsumentów w T. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Prezes Sądu Apelacyjnego, decyzją [...] z dnia [...] marca 2014 r., na podstawie art. 104 § 1 kpa , w zw. z art. 127 § 2 kpa oraz art. 138 § 1 kpa po rozpoznaniu odwołania P. S. od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z [...] listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji podał, że P. S. – Powiatowy Rzecznik Konsumentów w [...], powołując się na ustawę z dnia 6 września 2001 r. – o dostępie do informacji publicznej (Dz. U nr 112, poz. 1198 ze zm.) zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w [...] o udostępnienie informacji o "ilości" prowadzonych przez Sąd Okręgowy w [...] oraz podległe sądy rejonowe na przestrzeni ostatniego roku spraw dotyczących nieuczciwych praktyk rynkowych o których mowa w ustawie z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym – (Dz. U Nr 171, poz. 1206), oraz nadesłania zapadłych w tej materii orzeczeń wraz z uzasadnieniami bądź wskazania ich sygnatur celem zwrócenia się do podległych sądów we własnym zakresie.
Wiceprezes Sądu Okręgowego w [...] wezwał wnioskodawcę do wykazania szczególnego interesu publicznego.
W odpowiedzi na wezwanie, wnioskodawca wskazał, że żądane ww. informacje będą wykorzystane "na potrzeby realnego wpływu na usprawnienie funkcjonowania Powiatowego Rzecznika Konsumentów w [...] w szerokim określeniu tego znaczenia. Powołał się również na przewidzianą w art. 76 Konstytucji RP powinność ochrony konsumentów przez władze publiczne, w szczególności w zakresie stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych.
W dniu [...] listopada 2013 r. Wiceprezes Sądu Okręgowego w [...] wydał decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu podał, że uwzględnienie wniosku wiązałoby się z koniecznością dokonania analizy nie tylko repertoriów, ale również akt wszystkich spraw celem stwierdzenia, czy zawierają one informacje, o których udostępnienie wnosi wnioskodawca. Podkreślił, że informacja ma charakter informacji przetworzonej, a jej uzyskanie nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Zdaniem organu za szczególnie istotny interes publiczny nie może zostać uznane usprawnienie funkcjonowania Biura Powiatowego Rzecznika Konsumentów w [...]. Wyszukiwanie spraw stanowi o przeniesieniu na Sąd Okręgowy w [...] część zadań Rzecznika. Wskazał, iż funkcjonowanie w Sądzie Okręgowym w [...] "Portalu orzeczeń" stanowi o dostatecznym dostępie do orzeczeń objętych wnioskiem. Ponadto Sąd Okręgowy nie dysponuje orzeczeniami wydanymi przez sądy rejonowe.
W odwołaniu od decyzji P. S. wniósł o zobowiązanie Wiceprezesa Sądu Okręgowego w [...] do udzielenia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem. W uzasadnieniu odwołania podkreślił że organ w sposób nieuzasadniony przyjął, że żądane informacje mają charakter przetworzony oraz w sprawie brak jest szczególnego interesu publicznego, mimo że wnioskodawca taki interes wykazał. Zakwestionował możliwość wyszukania żądanych orzeczeń na Portalu Orzeczeń Sądu Okręgowego w [...], bowiem oczekiwane orzeczenia nie zostały tam wprowadzone i nie można ich wyszukać wg stosownego kryterium.
Organ uznał, że odwołanie jest niezasadne. Przede wszystkim podkreślił, że jest to informacja przetworzona. Wniosek o udzielenie informacji, nie dotyczył spraw o konkretnym symbolu, ale orzeczeń wraz z uzasadnieniami w sprawach dotyczących nieuczciwych praktyk rynkowych, które nie podlegają odrębnej symbolizacji. Treść wniosku była jednoznaczna, ogólna i bardzo szeroka. Przedmiotowy wniosek nie ogranicza się jedynie do selekcji akt. Do wydziałów gospodarczych w 2013 r. wpłynęło 4 500 spraw GC. Udzielenie informacji wymagałoby wyselekcjonowania spraw dotyczących żądanej tematyki, dokonania analizy prawnej uzasadnień orzeczeń, czyli przeczytania kilku tysięcy stron, które następnie należałoby zanominizować. Udzielenie informacji doprowadziłoby do paraliżu sądu. Zbiór informacji prostych nie stanowi informacji przetworzonej tylko wtedy, gdy jego wytworzenie nie wymusza analizowania posiadanego zasobu dokumentów i wyboru tylko niektórych dokumentów z tego zasobu według określonych kryteriów.
W ocenie Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] nie została spełniona przesłanka "szczególnego interesu publicznego". Z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej wynika, że wnioskodawca nie musi wykazać powodów, dla których spełnienie jego żądania jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Oznacza to obowiązek organu I instancji w przypadku wydania decyzji odmownej wykazania braku istnienia przesłanki ustawowej wskazanej w art. 3 ust. 1 pkt 1 udip, albowiem odmowa udostępnienia informacji przetworzonej z uwagi na brak interesu publicznego może nastąpić jedynie w przypadku wykazania przez podmiot zobowiązany do jej udostępnienia, iż uzyskanie takiej informacji nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Przyjmuje się, że interes publiczny istnieje wówczas, gdy uzyskanie określonych informacji mogłoby mieć realne znaczenie z punktu widzenia funkcjonowania państwa np. udzielenie informacji służyłoby usprawnieniu pracy jego organów. W ocenie organu żądana informacja takiemu celowi nie służy. Organ II instancji wziął pod uwagę fakt, iż wnioskodawca jest pracownikiem samorządowym, powołanym na stanowisko rzecznika ochrony interesów konsumentów. Oznacza to, że zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 Nr 50, poz. 331 ze zm.) wykonuje zadania samorządu powiatowego w zakresie ochrony praw konsumentów, oraz art. 42 ustawy wskazujący na przykładowe zadania rzecznika konsumentów. W istocie odwołujący chce korzystając z informacji poszerzyć swoje kwalifikacje zawodowe i kompetencje.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o jej uchylenie. Decyzji zarzucił naruszenie art. 107 § 1 kpa, poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż oczekiwanych orzeczeń nie sposób znaleźć w portalu orzeczeń sądowych Sądu Okręgowego w [...] bądź którymkolwiek systemie informacji prawnej, którym dysponuje Powiatowy Rzecznik konsumentów w [...]. Zarzucił ponadto nie przeprowadzenie adekwatnego postępowania we wskazanym zakresie.
W odpowiedzi na skargę organ Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] wniósł o oddalenie skargi powołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Badana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Powiatowy Rzecznik Konsumentów w [...] na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w [...] o udostępnienie informacji o "ilości" prowadzonych przez Sąd Okręgowy w [...] oraz podległe sądy rejonowe na przestrzeni ostatniego roku spraw dotyczących nieuczciwych praktyk rynkowych o których mowa w ustawie z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym – (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), oraz nadesłania zapadłych w tej materii orzeczeń wraz z uzasadnieniami bądź wskazania ich sygnatur celem zwrócenia się do podległych sądów we własnym zakresie.
Wniosek skarżącego bezspornie dotyczył informacji przetworzonej. Stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 1 prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym do uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Z uwagi na brak ustawowej definicji co stanowi informację przetworzoną, należy przyjąć za orzecznictwem sądowym, iż informacją przetworzoną jest taka informacja publiczna, która została opracowana przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie kryteriów przez niego wskazanych (por. wyrok II SA/Wa 1344/10, II SA/Wa 1011/10, I OSK 1727/09). Informacja przetworzona będzie więc informacją, która została przygotowana specjalnie dla wnioskodawcy według podanych przez niego kryteriów. Nie ulega wątpliwości, że organ nie posiada takiej informacji gotowej i musiałby ją specjalnie wytworzyć na potrzeby skarżącego. W tym miejscu należy podkreślić, że dostęp do tego rodzaju informacji jest w stosunku do informacji zwykłej ograniczony.
Prawo dostępu do informacji publicznej jest zagwarantowane ustawą zasadniczą – art. 61 Konstytucji RP. Zakres przedmiotowy prawa do informacji publicznej reguluje art. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Ogólną zasadą jest prawo do dostępu do informacji publicznej. Jednakże powyższy przepis wprowadza ograniczenie w przypadku, gdy wnioskodawca domaga się informacji przetworzonej, tj. takiej, która posiada postać specjalnie przygotowaną przy zaangażowaniu środków osobowych (wymaga nakładu pracy pracownika) i technicznych. Z tego też względu, prawo do uzyskania informacji przetworzonej jest ograniczone do przypadków, w których jest to istotne dla interesu publicznego. Ograniczenie to stanowi konsekwencję zasady podporządkowania interesu prywatnego interesowi publicznemu, która ma za zadanie chronić podmioty zobowiązane do udzielenia informacji publicznej przed koniecznością reorganizacji ich struktury i zasad pracy, w przypadku obowiązku przetwarzania posiadanych informacji udzielanych wnioskodawcom dla ich celów prywatnych.
Trzeba zauważyć, iż ustawa o dostępie do informacji publicznej nie definiuje pojęcia "kwestii szczególnie istotnej dla interesu publicznego". Dlatego też odmowa udzielenia informacji publicznej na tej podstawie nosi znamiona uznaniowości. Organ orzekający w sprawie jest zatem obowiązany ocenić, czy udostępnienie informacji przetworzonej będzie służyć ogólnie pojmowanemu dobru społecznemu, przyczyni się w jakikolwiek sposób do poprawy funkcjonowania przestrzeni publicznej, czy też służby tylko i wyłącznie realizacji indywidualnych (prywatnych) celów, nie mających związku z poprawą funkcjonowania Państwa, samorządów, wspólnot lokalnych, itp. Trzeba zastrzec, że odmowa udzielenia informacji przetworzonej nie jest tożsama z odmową udzielenia informacji w ogóle.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy zgodzić się ze stroną skarżącą, iż uzyskanie żądanych przez nią informacji, leży w interesie publicznym. Powiatowy Rzecznik Konsumentów w [...] jest podmiotem prowadzącym działalność w szeroko rozumianym interesie konsumentów. Zgodzić należy się z twierdzeniem skarżącego, iż uzyskana przez niego informacja prowadzi do realnego usprawnienia funkcjonowania organu i w istocie do lepszej ochrony interesu publicznego Tym samym działając w imieniu konsumentów oraz piętnując różne nieprawidłowości, przyczynia się do poprawy funkcjonowania Państwa. Zatem żądane przez stronę skarżącą informacje służą poprawie funkcjonowania społeczeństwa i również są istotne dla mieszkańców.
Podkreślić należy, że charakter lub pozycja podmiotu żądającego udzielenia informacji publicznej a zwłaszcza realne możliwości wykorzystania uzyskanych przez niego danych ,mogą mieć wpływ na ocenę istnienia interesu publicznego uzasadniającego udzielenie mu stosownych informacji Również zauważyć należy, że Powiatowy Rzecznik Konsumentów nie prowadzi działalności komercyjnej, a podwyższenie jego kwalifikacji pod względem merytorycznym, wpłynie na jakość świadczonych usług na rzecz reprezentowanych przez niego konsumentów.
W niniejszej sprawie wnioskodawca wykazał, iż spełnia przesłanki określone w art. 3 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy. Organy orzekające w przedmiotowej sprawie błędnie zatem zastosowały powołany przepis uznając, iż daje on podstawę do odmowy udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej przetworzonej. W tym wypadku naruszenie przepisu prawa materialnego ma istotny wpływ na końcowe rozstrzygnięcie sprawy, a co za tym idzie powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej jak i utrzymanej nią w mocy decyzji.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.