II SA/Wa 730/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-11-20
NSAAdministracyjneŚredniawsa
kwatera stałażołnierz zawodowyemeryt wojskowykodeks postępowania administracyjnegoart. 155 k.p.a.art. 61a k.p.a.Agencja Mienia Wojskowegoumowa najmuwygasła decyzja

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję uchylającą decyzję o przydziale kwatery stałej i umarzającą postępowanie, uznając, że pierwotna decyzja wygasła i nie może być zmieniona w trybie art. 155 k.p.a.

Skarżący, żołnierz w stanie spoczynku, domagał się zmiany decyzji o przydziale kwatery stałej z 1987 r. w trybie art. 155 k.p.a., argumentując, że pierwotna decyzja powinna być bezterminowa. Organ pierwszej instancji odmówił zmiany, a organ odwoławczy uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie, uznając, że decyzja przydziałowa wygasła z dniem zwolnienia skarżącego ze służby i nie może być zmieniona. WSA oddalił skargę, potwierdzając, że wygasła decyzja nie może być przedmiotem postępowania w trybie art. 155 k.p.a., a sytuacja ta stanowi "inną uzasadnioną przyczynę" uniemożliwiającą wszczęcie postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Skarżący, D. K., żołnierz zawodowy w stanie spoczynku, wystąpił z wnioskiem o zmianę decyzji z 1987 r. dotyczącej przydziału osobnej kwatery stałej "na czas pełnienia służby", domagając się jej uniezależnienia od okresu służby. Wniosek złożono w trybie art. 155 k.p.a. Organ pierwszej instancji odmówił zmiany, wskazując, że decyzja przydziałowa wygasła z dniem zwolnienia skarżącego ze służby w 1998 r. i że od 2010 r. sprawy byłych żołnierzy regulowane są w trybie cywilnym (umowa najmu). Po zawarciu umowy najmu na czas oznaczony, która wygasła, skarżący ponownie wystąpił o zmianę pierwotnej decyzji. Organ odwoławczy (Prezes AMW) uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie, uznając, że decyzja przydziałowa wygasła i nie może być zmieniona w trybie art. 155 k.p.a., a sytuacja ta stanowi "inną uzasadnioną przyczynę" uniemożliwiającą wszczęcie postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu odwoławczego. Sąd podkreślił, że decyzja przydziałowa, wydana na czas określony, wygasła z upływem terminu i nie może być przedmiotem postępowania w trybie art. 155 k.p.a. Skarżący przez lata zajmował lokal na podstawie kolejnych umów najmu, a jego pierwotne uprawnienia do kwatery stałej nie mogły być modyfikowane w trybie administracyjnym po wygaśnięciu decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie w trybie art. 155 k.p.a. może dotyczyć jedynie aktu administracyjnego istniejącego w obrocie prawnym. Jeśli decyzja wygasła, nie można jej uchylić ani zmienić.

Uzasadnienie

Decyzja przydziałowa wydana na czas pełnienia służby wygasła z dniem zwolnienia skarżącego ze służby. Wygasła decyzja nie istnieje już w obrocie prawnym, co stanowi "inną uzasadnioną przyczynę" uniemożliwiającą wszczęcie postępowania w trybie art. 155 k.p.a. na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

k.p.a. art. 61a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 155

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.z.s.z. art. 29 § 1

Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

ustawa o AMW art. 68 § 2

Ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego

Ustawa z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych art. 27 § 2

Ustawa z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych art. 27 § 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja przydziałowa wygasła z dniem zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej, co uniemożliwia jej zmianę w trybie art. 155 k.p.a. Wygasła decyzja nie istnieje w obrocie prawnym, co stanowi "inną uzasadnioną przyczynę" uniemożliwiającą wszczęcie postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 7a, 8, 11, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a.) przez błędne ustalenie stanu faktycznego i brak odniesienia się do zarzutów. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędne przyjęcie, że przydział kwatery stałej nie jest prawem podmiotowym żołnierza zawodowego. Skarżący domagał się zmiany decyzji przydziałowej z 1987 r. w trybie art. 155 k.p.a., argumentując, że powinna być bezterminowa.

Godne uwagi sformułowania

"Decyzja przydziałowa nie wywołuje skutków prawnych, gdyż jej moc ustała." "nie istnieje w obrocie prawnym ostateczna decyzja administracyjna, która mogłaby podlegać zmianie w warunkach art. 155 k.p.a." "inną uzasadnioną przyczyna" uniemożliwiająca wszczęcie postępowania

Skład orzekający

Joanna Kruszewska-Grońska

sprawozdawca

Karolina Kisielewicz-Sierakowska

przewodniczący

Sławomir Antoniuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wygasania decyzji administracyjnych i możliwości ich zmiany w trybie art. 155 k.p.a., a także stosowania art. 61a § 1 k.p.a. w przypadku bezprzedmiotowości postępowania. Dotyczy specyficznej sytuacji żołnierzy zawodowych i ich uprawnień do kwater."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wygasłymi decyzjami administracyjnymi i uprawnieniami do kwater wojskowych. Interpretacja art. 61a § 1 k.p.a. ma szersze zastosowanie, ale kontekst sprawy jest specyficzny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy złożonej sytuacji prawnej byłego żołnierza ubiegającego się o zmianę wygasłej decyzji administracyjnej dotyczącej kwatery. Choć kontekst jest specyficzny, pokazuje praktyczne problemy związane z wygasaniem decyzji i stosowaniem przepisów k.p.a.

Czy wygasła decyzja o przydziale mieszkania wojskowego może być zmieniona po latach? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 730/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-05-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Kruszewska-Grońska /sprawozdawca/
Karolina Kisielewicz-Sierakowska /przewodniczący/
Sławomir Antoniuk
Symbol z opisem
6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne
Siły zbrojne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 61a par. 1, art. 105 par. 1 i art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2024 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania oddala skargę
Uzasadnienie
Pismem z 14 listopada 2023 r. (data wpływu: 17 listopada 2023 r.) skarżący wystąpił do Dyrektora Oddziału Regionalnego w [...] Agencji Mienia Wojskowego (dalej: "Dyrektor Oddziału", "organ pierwszej instancji"), w trybie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."), żądając zmiany decyzji Dowódcy Garnizonu [...] z [...] marca 1987 r. nr [...] o przydziale osobnej kwatery stałej w części dotyczącej okresu jej obowiązywania. Przedmiotową decyzją przydzielono skarżącemu lokal mieszkalny nr [...] przy [...] w [...] "na czas pełnienia służby". Przy ustalaniu należnej powierzchni kwatery stałej uwzględniono żonę i dwoje dzieci skarżącego. Skarżący we wniosku podał, że ww. decyzja została wydana pod rządami ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych oraz zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 31/MON z dnia 30 czerwca 1976 r. w sprawie przydzielania, zwalniania i remontów osobnych kwater stałych oraz właściwości organów wojskowych w tych sprawach (Dziennik Rozkazów MON z 1984 r., poz. 16). Przyznał także, iż jako żołnierz zawodowy, został zwolniony z czynnej służby wojskowej, pełnionej jako służba stała i przeniesiony do rezerwy [...] stycznia 1998 r., zaś od 1 lutego 1998 r. nabył uprawnienia emerytalne. Dalej podniósł, że objęta wnioskiem decyzja jest wadliwa, bo wbrew przesłankom określonym w art. 27 ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych z 1976 r., organ orzekający ograniczył w czasie jego prawa, a mianowicie bezterminowe prawo żołnierza zawodowego do osobnej kwatery stałej. Pozostawienie w obrocie takiego rozstrzygnięcia wiązałoby się z obowiązkiem zwolnienia przez skarżącego zajmowanego lokalu z dniem zwolnienia ze służby, co jest nie do pogodzenia z nabytym wcześniej prawem do osobnej kwatery stałej na czas nieoznaczony. Zmiana decyzji z [...] marca 1987 r. w części ograniczającej czas jej trwania spowoduje stan zgodności tego rozstrzygnięcia z przepisami prawa materialnego obowiązującymi w dacie wydania tej decyzji, za którym przemawia interes społeczny i słuszny interes strony, stosownie do treści art. 155 k.p.a. Od 1 lutego 1998 r. skarżący posiada uprawnienia do emerytury wojskowej, przyznanej w trybie zwykłym, co skutkuje zachowaniem prawa do osobnej kwatery stałej na czas nieoznaczony.
Po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania, Dyrektor Oddziału decyzją z [...] stycznia 2024 r. nr [...] odmówił zmiany decyzji przydziałowej.
W uzasadnieniu ww. decyzji odmownej organ pierwszej instancji wyjaśnił, iż Dyrektor Oddziału Terenowego w [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z [...] grudnia 2001 r. nr [...] stwierdził, że skarżący zachował uprawnienia do osobnej kwatery stałej, ale w decyzji tej nie wskazano lokalizacji konkretnej kwatery. Z dniem 1 lipca 2010 r. weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1270; dalej: "u.z.s.z.") i od tego dnia w sprawach uprawnień do lokalu mieszkalnego osób innych niż żołnierze zawodowi (w tym emerytów i rencistów wojskowych) nie ma zastosowania tryb administracyjny. W związku z likwidacją z dniem 1 lipca 2012 r. Oddziału Regionalnego "[...]" w [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, zasób mieszkaniowy m.in. na terenie [...] i sprawy dotychczas prowadzone przejął Dyrektor Oddziału Regionalnego w [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, który - dokonując w 2014 r. weryfikacji tytułów prawnych do kwater i lokali mieszkalnych - ustalił, iż decyzja przydziałowa nr [...] wygasła z mocy prawa na skutek upływu określonego w niej terminu ważności. Wobec tego, pismem z 29 kwietnia 2014 r. nr [...] ww. Dyrektor poinformował skarżącego o braku tytułu prawnego do lokalu i obowiązku przekazania go do dyspozycji Agencji oraz pouczył o obowiązujących w tym zakresie przepisach prawnych, w tym o przewidzianej w art. 29 ust. 1 u.z.s.z. możliwości rozpatrzenia kwestii tytułu prawnego i zawarcia umowy najmu na czas oznaczony 9 lat. Wedle ww. przepisu, dyrektor oddziału regionalnego może wynająć lokal mieszkalny na czas oznaczony osobie innej niż żołnierz zawodowy, osobie prawnej, jednostce samorządu terytorialnego, państwowej lub samorządowej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, o ile w garnizonie są zaspokojone potrzeby mieszkaniowe żołnierzy zawodowych.
Skarżący nie zwolnił zajmowanego lokalu, w którym pozostał wraz z rodziną bez tytułu prawnego. W obrocie prawnym pozostała również decyzja z [...] grudnia 2001 r. nr [...] o zachowaniu prawa do kwatery stałej bez wskazania konkretnego lokalu.
W dniu 12 maja 2014 r. skarżący złożył pisemne oświadczenie o wyrażeniu zgody na zawarcie umowy najmu na lokal nr [...] przy Al. [...] w [...], co zaaprobował Dyrektor Oddziału Regionalnego w [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. W konsekwencji [...] maja 2014 r. została zawarta miedzy ww. stronami umowa najmu lokalu mieszkalnego nr [...] na czas oznaczony 9 lat, w oparciu o art. 29 ust. 1 u.z.s.z.
Z dniem 1 października 2015 r., na mocy art. 120 i 121 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 98; dalej: "ustawa o AMW") doszło do połączenia Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z Agencją Mienia Wojskowego pod jedną nazwą: Agencja Mienia Wojskowego. Kompetencje i sprawy dotychczas prowadzone przez Dyrektora Oddziału Regionalnego w [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej przejął organ pierwszej instancji. Z dniem 1 października 2015 r. został również uchylony art. 29 ust. 1 u.z.s.z.
W piśmie z 5 kwietnia 2023 r., skierowanym do Dyrektora Oddziału, skarżący dokonał analizy prawnej przydziału lokalu nr [...] przy Al. [...] w [...], a także zwrócił się o rozważenie zawarcia z nim kolejnej umowy najmu na podstawie art. 29a u.z.s.z. na czas nieoznaczony.
Pismem z 27 kwietnia 2023 r. Dyrektor Oddziału poinformował skarżącego o stanie prawnym ww. lokalu oraz możliwości dalszego wynajmu na czas oznaczony w trybie obowiązującego przepisu art. 68 ust. 2 ustawy o AMW, jak również zobowiązał do przedłożenia dokumentów w sprawie sytuacji mieszkaniowej i ekonomicznej rodziny skarżącego. W myśl wzmiankowanego przepisu, dyrektor oddziału regionalnego Agencji może wynająć lokal mieszkalny na czas oznaczony osobie innej niż żołnierz zawodowy, osobie prawnej, jednostce samorządu terytorialnego, państwowej lub samorządowej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, o ile w garnizonie są zaspokojone potrzeby mieszkaniowe żołnierzy zawodowych.
Z dniem 16 maja 2023 r. wygasła umowa najmu lokalu zawarta na czas oznaczony 9 lat. Skarżący wprawdzie przedłożył wymagane dokumenty, ale nie złożył wniosku o dalszy najem lokalu. W piśmie z 16 czerwca 2023 r. uznał, iż nadal dysponuje tytułem prawnym do lokalu w postaci decyzji o przydziale osobnej kwatery stałej oraz protokołu przyjęcia lokalu. Stwierdził też, że decyzja przydziałowa została podjęta przez organ wojskowy z rażącym naruszeniem prawa i bez podstawy prawnej, przy czym nie wnosił o stwierdzenie jej nieważności w części dotyczącej okresu jej obowiązywania. Natomiast w dniu [...] lipca 2023 r. Dyrektor Oddziału i skarżący zawarli, na mocy art. 68 ust. 2 ustawy o AMW, kolejną umowę najmu lokalu na czas oznaczony roku z możliwością jej przedłużenia.
Odnosząc się do wniosku skarżącego, złożonego w trybie art. 155 k.p.a., organ pierwszej instancji zaakcentował, iż ani w trybie art. 155 k.p.a. ani w żadnym innym trybie nie jest możliwa zmiana decyzji, która wygasła wskutek upływu określonego w niej terminu. Postępowanie administracyjne w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej może dotyczyć jedynie aktu administracyjnego istniejącego w obrocie prawnym, ponieważ celem takiego postępowania będzie wyeliminowanie decyzji lub jej części z obrotu prawnego. Jeśli natomiast decyzja wygasła, to znaczy, że nie istnieje już w obrocie prawnym, a zatem nie można jej uchylić. Decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego w [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z [...] grudnia 2001 r. nr [...] nie stanowi tytułu prawnego do lokalu nr [...] przy Al. [...] w [...], o czym poinformowano skarżącego pismem z 29 kwietnia 2014 r. Jednakże skarżący wynajmował to mieszkanie poprzednio na podstawie art. 29 ust. 1 u.z.s.z., a obecnie umożliwia to art. 68 ust. 2 ustawy o AMW.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Prezes AMW decyzją z [...] lutego 2023 r. nr [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 i art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 3 i 4 ustawy o AMW, uchylił decyzję Dyrektora z [...] stycznia 2024 r. nr [...] i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji w całości. Powołując się na art. 61a § 1 k.p.a., organ drugiej instancji stwierdził, iż w obecnym stanie faktycznym i prawnym skarżący nie może skutecznie żądać zmiany decyzji przydziału osobnej kwatery stałej. Zaistniała bowiem "inna uzasadniona przyczyna" uniemożliwiająca wszczęcie postępowania. Decyzja przydziałowa nie wywołuje skutków prawnych, gdyż jej moc ustała. Tak więc nie istnieje w obrocie prawnym ostateczna decyzja administracyjna, która mogłaby podlegać zmianie w warunkach art. 155 k.p.a. Zostały także uchylone przepisy, na podstawie których wydano objętą wnioskiem decyzję przydziałową.
W skardze do tutejszego Sądu na opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 28 w związku z art. 61a § 1 k.p.a. przez błędne uznanie, że nie jest on uprawniony do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego wobec zaistnienia innych uzasadnionych przyczyn, a mianowicie:
- art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. przez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy w oparciu o wybiorczo zebrany materiał dowodowy, polegające na przyjęciu, iż zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego, podczas gdy posiada tytuł prawny do osobnej kwatery stałej w postaci decyzji administracyjnej, jest "zaistnieniem innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie i prowadzenie postępowania, które zostało wszczęte;
- przepisów postępowania, a to: art. 7, art. 7a oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego w oparciu o wybiorczo zebrany materiał dowodowy, polegające na przyjęciu, że skarżący wywodzi swoje uprawnienia z wygasłej decyzji administracyjnej, która utraciła ważność i nie istnieje w obrocie prawnym, a powstałe w sprawie wątpliwości nie mogą być rozstrzygane na korzyść strony, a także brak odniesienia się w decyzji do zarzutów postawionych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji, jak też poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób wewnętrznie sprzeczny i niespójny, co prowadzi do jego niezrozumienia w szczególności w zakresie dotyczącym uzasadnienia prawnego;
- art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. przez brak wyczerpującej analizy materiału dowodowego i nieprzeprowadzenie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego i naruszeniem zasad prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów, w tym zaniechanie wyjaśnienia, czy posiadając bezterminowe prawo do osobnej kwatery stałej, skarżący jest zobowiązany do jej zwolnienia, po nabyciu uprawnień emerytalnych przed dniem 30 czerwca 2004 r.;
- art. 8 k.p.a. przez przeprowadzenie postępowania z naruszeniem zasady równego traktowania, w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, polegający na uznaniu, iż organ administracji publicznej może rożnie traktować jego uczestników, odstępując od zasady bezstronności i utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym;
- art. 155 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że prowadzenie postępowania we wskazanym trybie, może doprowadzić do zmiany ukształtowanych już praw i obowiązków i nie może oceniać poprawności wcześniej wydanej decyzji, nawet gdy za uchyleniem jej w tej części przemawia interes społeczny i słuszny interes strony;
- rażące naruszenie art. 15 oraz art. 8 i art. 11 k.p.a. przez brak własnych wyjaśnień, w tym ustosunkowania się do zarzutów odwołania, co narusza zasadę dwuinstancyjności, a także zasadę zaufania do władzy publicznej, jak również przez brak przekonującego wyjaśnienia przesłanek, którymi organ kierował się przy odmowie uznania skarżącego za stronę postępowania w art. 61a § 1 k.p.a., gdy za uchyleniem decyzji w żądanej części przemawia interes społeczny i słuszny interes strony.
Ponadto skarżący sformułował zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędne przyjęcie, iż przydział osobnej kwatery stałej na podstawie ustaw: z 17 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych oraz u.z.s.z. nie jest prawem podmiotowym żołnierza zawodowego, a tym samym jest osobą nieuprawnioną i nie jest stroną w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, jak również dopuszczenie i przeprowadzenie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., dowodu z pisma Sądu Rejonowego w [...], [...] Wydział Cywilny z [...] maja 2023 r., sygn. akt [...] w sprawie z wniosku AMW w [...] o stwierdzenie zasiedzenia gruntu położonego w [...], na którym został wybudowany budynek mieszkalny, w którym od 1987 r. skarżący zajmuje kwaterę - lokal mieszkalny, a w sprawie uczestniczy w charakterze posiadacza.
Zdaniem skarżącego, stanowisko Prezesa AMW jest przepisane z uzasadnienia nieprawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 5 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 73/23, wskazanego na str. 2 uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Organ drugiej instancji nie był zainteresowany merytorycznym rozpatrzeniem zaskarżonej decyzji, dlatego nie rozważał przesłanek z art. 155 k.p.a., a jedynie skoncentrował się na kwestiach proceduralnych, dążąc do uchylenia i umorzenia postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezes AMW wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Chybiony jest pierwszy jej zarzut, w myśl którego organy AMW nie uznają skarżącego za stronę postępowania, bowiem z decyzji, wydanych w ramach niniejszej sprawy, taki status skarżącego (tj. jako strony postępowania) nie jest kwestionowany.
Nie można także zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., gdyż w toku procedowania na wniosek skarżącego z 14 listopada 2023 r. został zebrany wyczerpujący materiał dowodowy, na podstawie którego poczyniono szczegółowe ustalenia faktyczne. Następnie organy obu instancji dokonały ich analizy prawnej. W tym kontekście zauważyć trzeba, że stanowisko Dyrektora Oddziału nie zostało zaaprobowane przez Prezesa AMW, który odmienne ocenił stan prawny sprawy. Zatem nie sposób zarzucić organowi odwoławczemu naruszenie art. 15 k.p.a.
Z akt administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, iż decyzja przydziałowa została wydana "na czas pełnienia służby" przez skarżącego, a więc była decyzją terminową i wygasła z chwilą zwolnienia go ze służby, tj. z dniem [...] stycznia 1998 r. Skarżący przez cały czas pełnienia służby nie podważał tego rozstrzygnięcia. Nie ubiegał się też po przejściu na emeryturę o nowy tytuł prawny na zajmowany lokal, dysponując decyzją z [...] grudnia 2001 r. o zachowaniu uprawnień do kwatery. Uprawnienia żołnierzy, przewidziane przepisami u.z.s.z., są realizowane na wniosek, a nie z urzędu. Po wielu nowelizacjach, obecnie u.z.s.z. zastrzega przydział lokalu mieszkalnego w drodze decyzji wyłącznie dla żołnierzy czynnych zawodowo. Natomiast dla byłych żołnierzy (do których zalicza się skarżący) właściwy jest tryb cywilny, czyli umowa najmu lokalu.
Organ drugiej instancji trafnie skonstatował, iż skoro decyzja przydziałowa - objęta wnioskiem skarżącego z 14 listopada 2023 r. w trybie art. 155 k.p.a. - wygasła z dniem [...] stycznia 1998 r., to zachodzi "inna uzasadniona przyczyna", o której mowa w art. 61a § 1 k.p.a. uniemożliwiająca wszczęcie postępowania.
Istota sprawy w kontrolowanym postępowaniu sprowadza się do zbadania, czy Prezes AMW prawidłowo zastosował art. 61a § 1 k.p.a. Stosownie do treści ww. przepisu, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Cytowany przepis zawiera dwie odrębne przesłanki uzasadniające wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Są to: wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną albo istnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Okoliczności dotyczące innych uzasadnionych przyczyn nie zostały skonkretyzowane w k.p.a. Należy jednak uznać, że są to okoliczności, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 6 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 332/12 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dalej: "NSA": orzeczenia.nsa.gov.pl). Odmowa wszczęcia postępowania na tej podstawie może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów (vide wyrok NSA z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13).
Do uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania należy zakwalifikować takie okoliczności, które już na wstępnym etapie przesądzają, iż postępowanie nie mogłoby się zakończyć wydaniem decyzji merytorycznej (vide M. Karpiuk (red.), P. Krzykowski (red.), A. Skóra (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 61-126, tom II, Warszawa 2020). Postępowanie administracyjne nie może być wszczęte, gdy wszczęciu stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (vide wyrok NSA z 18 października 2016 r., sygn. akt I FSK 301/15).
Z kolei w myśl art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Taka właśnie sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem organ drugiej instancji zasadnie dopatrzył się braku przedmiotu postępowania z uwagi na okoliczność, iż decyzja przydziałowa, objęta wnioskiem skarżącego z 14 listopada 2023 r., nie funkcjonuje już w obrocie prawnym. Tym samym nie ma możliwości wzruszenia jej w trybie nadzwyczajnym, przewidzianym w art. 155 k.p.a.
W konsekwencji Prezes AMW prawidłowo postąpił, uchylając w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzję Dyrektora Oddziału i umarzając postępowanie przed organem pierwszej instancji.
Tutejszy Sąd nie uwzględnił zgłoszonego w skardze wniosku dowodowego. W tym miejscu wyjaśnić trzeba, że art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych poczynionych w postępowaniu administracyjnym, z którymi nie zgadza się strona. Celem postępowania dowodowego prowadzonego przez sąd administracyjny jest ocena, czy orzekające w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z prawem, a nie ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI