II SA/Wa 723/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-12-14
NSAAdministracyjneŚredniawsa
policjantrównoważnik pieniężnybrak lokaluprawo mieszkaniowesłużba stałaumowa użyczeniaposiadanie zależnenormy zaludnieniaKodeks cywilnyUstawa o Policji

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę policjanta na decyzję odmawiającą przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, uznając, że posiadanie lokalu na podstawie umowy użyczenia zaspokaja potrzeby mieszkaniowe funkcjonariusza.

Policjant M. N. domagał się przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby. Funkcjonariusz zamieszkiwał w lokalu rodziców na podstawie umowy użyczenia, zajmując jeden pokój. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że posiadanie lokalu, nawet na podstawie użyczenia, zaspokaja potrzeby mieszkaniowe i wyklucza prawo do równoważnika. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że prawo do równoważnika jest ściśle powiązane z brakiem lokalu, a nie z jego powierzchnią.

Przedmiotem sprawy była skarga funkcjonariusza Policji, M. N., na decyzję Komendanta Głównego Policji odmawiającą przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Skarżący został przeniesiony do Warszawy i oświadczył, że nie posiada lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby, choć zamieszkiwał w lokalu rodziców na podstawie ustnej umowy użyczenia. Organy administracji uznały, że posiadanie lokalu na podstawie użyczenia, nawet jeśli dotyczy tylko części lokalu, zaspokaja potrzeby mieszkaniowe funkcjonariusza i jego rodziny, a tym samym wyklucza prawo do równoważnika pieniężnego. Sąd administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że prawo do równoważnika pieniężnego jest świadczeniem zastępczym, które przysługuje jedynie w przypadku braku prawa do przydziału lokalu mieszkalnego. Posiadanie lokalu, nawet na podstawie umowy użyczenia, jest przesłanką wykluczającą przyznanie równoważnika, zgodnie z art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. Sąd uznał, że posiadanie zależne, jakim jest użyczenie, jest traktowane na równi z innymi formami posiadania w kontekście zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych policjanta.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, policjant zamieszkujący lokal na podstawie umowy użyczenia, nawet jeśli nie jest jego własnością, zaspokaja swoje potrzeby mieszkaniowe, co wyklucza prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu.

Uzasadnienie

Posiadanie lokalu mieszkalnego, nawet na podstawie umowy użyczenia, jest traktowane jako zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza, co zgodnie z przepisami ustawy o Policji, wyklucza możliwość przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

u.p. art. 88 § 1

Ustawa o Policji

u.p. art. 92 § 1

Ustawa o Policji

u.p. art. 95 § 1

Ustawa o Policji

Pomocnicze

u.p. art. 97 § 5

Ustawa o Policji

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 336

Kodeks cywilny

Posiadaczem zależnym jest ten, kto faktycznie włada rzeczą nie jak właściciel, ale jako mający prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą.

k.c. art. 206

Kodeks cywilny

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. art. 1 § 1

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. art. 2 § 1

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów art. 1 § 1

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów art. 2 § 1

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów art. 3

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego art. 1 § 1

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego art. 1 § 2

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego art. 9 § 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Posiadanie lokalu mieszkalnego na podstawie umowy użyczenia zaspokaja potrzeby mieszkaniowe policjanta i wyklucza prawo do równoważnika pieniężnego. Prawo do równoważnika pieniężnego jest ściśle powiązane z brakiem posiadania jakiegokolwiek lokalu mieszkalnego, a nie z jego powierzchnią.

Odrzucone argumenty

Policjant zajmuje pokój o powierzchni mniejszej niż przysługujące mu normy zaludnienia, co powinno uzasadniać przyznanie równoważnika. Umowa użyczenia nie jest tytułem prawnym wykluczającym przyznanie równoważnika. Organ błędnie zinterpretował przepisy dotyczące współwłasności i posiadania lokalu.

Godne uwagi sformułowania

Równoważnik zatem ma charakter ekwiwalentu za ponoszone przez policjanta koszty wynajmu lokalu w sytuacji przyznania odpowiedniego lokalu przez organ Policji. W związku z umową użyczenia, która ma charakter nieodpłatny, funkcjonariusz nie ponosi żadnych kosztów związanych z zapewnieniem lokalu. Prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego jest zastępczą, tymczasową formą realizacji prawa do lokalu mieszkalnego. Posiadanie lokalu, niezależnie od jego powierzchni, skutkuje bezzasadnością żądania, z uwagi na niespełnienie ustawowej przesłanki do uprawnienia w powyższym zakresie. Posiadanie lokalu mieszkalnego na podstawie użyczenia (spełniającego również normy w zakresie powierzchni mieszkalnej), pozbawia funkcjonariusza prawa do przedmiotowego świadczenia pieniężnego.

Skład orzekający

Agnieszka Góra-Błaszczykowska

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Wieczorek

członek

Izabela Głowacka-Klimas

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'posiadanie lokalu mieszkalnego' na potrzeby przyznania równoważnika pieniężnego policjantom, w tym posiadania na podstawie umowy użyczenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji policjantów i przepisów ustawy o Policji. Interpretacja pojęcia 'posiadanie' może być stosowana analogicznie w innych kontekstach prawnych, ale wymaga ostrożności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy praktycznego aspektu praw funkcjonariuszy Policji, jakim jest prawo do lokalu i związane z tym świadczenia. Choć nie jest to sprawa przełomowa, stanowi przykład interpretacji przepisów dotyczących posiadania lokalu w kontekście świadczeń socjalnych.

Czy zamieszkiwanie u rodziców na zasadzie użyczenia pozbawia policjanta prawa do równoważnika za brak lokalu?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 723/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Góra-Błaszczykowska /przewodniczący sprawozdawca/
Andrzej Wieczorek
Izabela Głowacka-Klimas
Symbol z opisem
6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 4726/21 - Wyrok NSA z 2024-06-26
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 266 poz 2246
§ 1 ust 1, § 2 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości i  szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont  zajmowanego lokalu mieszkalnego.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra–Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka–Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga M. N. na decyzję Komendanta Głównego Policji Nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie odmowy przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:
Z dniem [...] sierpnia 2019 r. M. N. (zwany dalej: skarżący, funkcjonariusz) został przeniesiony z Komendy Stołecznej Policji do Komendy Głównej Policji z miejscem pełnienia służby w W. (rozkaz personalny nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2019 r.). Oświadczeniem mieszkaniowym z dnia [...] sierpnia 2019 r. (data wpływu do organu) funkcjonariusz wniósł o przyznanie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby oraz w miejscowości pobliskiej. Wykazał, że zamieszkuje w lokalu mieszkalnym w W. przy ul. [...], stanowiącym własność jego rodziców (na podstawie aktu notarialnego Rep. [...] nr [...] z dnia [...] września 2016 r.). Wykazał, że mieszkanie rodziców posiada powierzchnię 63,40 m2 i ma trzy pokoje mieszkalne o łącznej powierzchni 33,23 m 2. Przedmiotowe mieszkanie funkcjonariusz użytkuje na podstawie ustnej umowy użyczenia, w zamian za dokonywanie wszelkich opłat, oraz zajmuje pokój o powierzchni 11 m2, w pozostałych pokojach mieszkają dwie obce osoby, nie spokrewnione z rodziną.
W dniu [...] września 2019 r. (data wpływu do organu) funkcjonariusz złożył oświadczenie mieszkaniowe, w którym wskazał, że zawarł związek małżeński i nadal nie posiada lokalu mieszkalnego (domu) w miejscu pełnienia służby oraz w miejscowości pobliskiej.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. Komendant Główny Policji (zwany dalej: KGP, organ), działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), art 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r. poz. 161 ze zm., zwana dalej: u.p.) oraz § 1 ust. 2 pkt 5 i § 9 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 1130 ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem z 2002 r.), orzekł o odmowie przyznania skarżącemu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
Zdaniem organu, celem równoważnika za brak lokalu jest umożliwienie policjantowi pokrycia kosztów wynajmu mieszkania bądź też używania cudzego lokalu na podstawie innej odpłatnej umowy. Równoważnik zatem ma charakter ekwiwalentu za ponoszone przez policjanta koszty wynajmu lokalu w sytuacji przyznania odpowiedniego lokalu przez organ Policji. W związku z umową użyczenia, która ma charakter nieodpłatny, funkcjonariusz nie ponosi żadnych kosztów związanych z zapewnieniem lokalu. W tych okolicznościach nie istnieje żaden uszczerbek, którego doznaje funkcjonariusz w związku z brakiem przydzielenia mu lokalu. Oceny tej nie zmienia fakt pokrywania przez skarżącego kosztów związanych z użytkowaniem lokalu.
Podał, że jak wynika z przeprowadzonego w niniejszej sprawie wywiadu środowiskowego, w lokalu przy ul. [...] zamieszkuje skarżący z żoną i dwiema siostrami żony. Ww. mieszkanie o powierzchni 63,40 m2 jest własnością rodziców skarżącego. Skarżący wraz z żoną zamieszkują w nim na podstawie umowy ustnej i zajmują pokój o powierzchni 11 m2, z salonu wraz z kuchnią i łazienką korzystają wszyscy mieszkańcy.
Organ ustalił, że skarżący posiada uprawnienia do 2 norm zaludnienia tj. do lokalu o powierzchni mieszkalnej od 14 m2 do 20 m2. Zajmowany przez funkcjonariusza w mieszkaniu rodziców pokój o powierzchni mieszkalnej 11,3 m2 jak i korzystanie z salonu o powierzchni 12,8 m2 (na podstawie załączonego planu mieszkania), jest zgodne z przysługującymi normami zaludnienia. Obecnie potrzeby mieszkaniowe funkcjonariusza zostały zatem zaspokojone i nie spełnia on przesłanek do przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonym na powołane rozstrzygniecie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie równoważnika za brak lokalu mieszkalnego ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wydanej decyzji skarżący zarzucił:
1. naruszenie prawa procesowego w postaci niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w sposób mający wpływ na jej rozstrzygnięcie, poprzez błędne przyjęcie, że zajmując wraz z rodziną jeden pokój o powierzchni mieszkalnej 11 m2 w lokalu wielopokojowym nie spełnia przesłanek do przyznania równoważnika za brak lokalu, podczas gdy zgodnie z normami zaludnienia posiada na gruncie ustawy o Policji uprawnienia do powierzchni mieszkalnej w rozmiarze od 14 do 20 m2;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 92 ust. 1 u.p. poprzez ich niezastosowanie, bowiem skoro w stanie faktycznym sprawy nie posiada lokalu mieszkalnego w rozumieniu przepisów ustawy o Policji, to równoważnik za brak lokalu mu przysługuje, więc regulacje z art. 92 ust. 1 u.p. powinny znaleźć w jego sprawie zastosowanie;
3. niezastosowanie się KGP do wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, zapadłych w podobnych sprawach, gdzie w sposób jednoznaczny uznano, że skoro powierzchnia mieszkalna zajmowanego przez policjanta lokalu (pokoju mieszkalnego) jest mniejsza od powierzchni zgodnej z przysługującymi mu normami zaludnienia, równoważnik za brak lokalu powinien zostać przyznany.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. KGP, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., art. 92 ust. 1 i art. 97 ust. 5 u.p., § 1 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia z 2002 r., orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji własnej.
W uzasadnieniu decyzji po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy oraz treści przepisów prawa obowiązujących w spornej materii (art. 88 ust. 1, art. 92 ust. 1, art. 95 ust. 1 u.p.) organ stwierdził, że funkcjonariusz posiada mieszkanie położone w W. przy ul. [...], którym faktycznie włada, jak użytkownik, tzn. użytkuje mieszkanie, prowadzi w nim wspólnie z żoną gospodarstwo domowe, ponosi opłaty związane z jego użytkownikiem. Powyższe oznacza, że pomimo, że skarżący nie posiada tytułu własności ww. lokalu włada nim jak właściciel, czyli jest posiadaczem zależnym. Pokój zajmowany przez funkcjonariusza ma powierzchnię 11 m2, jednak do wspólnego użytkowania (dla czterech osób) pozostaje jeszcze salon z kuchnią oraz łazienka. Salon ma powierzchnię 12,18 m2, tym samym powierzchnia należna skarżącemu i jego żonie wynosi 6,09 m2. Oznacza to, że powierzchnia mieszkalna przypadająca na policjanta i jego rodzinę wynosi 17,09 m2. Zdaniem KGP trudno sobie wyobrazić, że policjant wraz z żoną zajmuje pokój o powierzchni 11 m2 i nie korzysta z pomieszczeń pomocniczych. Funkcjonariusz pomimo posiadania umowy najmu na jeden pokój, korzysta również z pomieszczeń pomocniczych zlokalizowanych w mieszkaniu, w tym z salonu, co potwierdziła jego żona. Oznacza to, że wprawdzie posiada nieformalną umowę najmu na korzystanie z jednego pokoju, jednak faktycznie użytkuje również inne pomieszczenia w przedmiotowym lokalu mieszkalnym. W konsekwencji posiada władztwo nad lokalem spełniającym przysługujące mu dwie normy zaludnienia.
Zdaniem organu, skoro skarżący posiada lokal zgodny z normami zaludnienia w miejscu pełnienia służby, to tym samym ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i brak jest podstaw do ustalenia uprawnień do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego.
Odnosząc się do argumentu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyjaśnił, iż orzecznictwo administracyjne w kwestii posiadania jest jednoznaczne, niemniej jednak każda sprawa administracyjna jest indywidualna i przez pryzmat jej stanu faktycznego należy oceniać przesłanki materialne. W konsekwencji KGP stwierdził prawidłowość zaskarżonej decyzji.
W skardze złożonej na powołaną decyzję do sądu administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postepowania. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie:
I. przepisów postępowania, mających wpływ na rozpoznanie sprawy w postaci:
1. nie wyjaśnienia przez organ wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, poprzez pominięcie dowodu z przedstawionego przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego dokumentu umowy najmu pokoju mieszkalnego w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w W.. Organ, pomijając w treści orzeczenia oraz w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji ten dowód, naruszając przepisy postępowania administracyjnego, odstąpił od rozważań, jaką w istocie powierzchnię mieszkalną skarżący jest uprawniony w przedmiotowym lokalu zajmować, a okoliczność
ta posiada zasadnicze znaczenie dla oceny jego uprawnień do równoważnika;
2. dokonania niewłaściwej oceny stanu faktycznego sprawy, polegającej na błędnym przyjęciu przez organ, że zajmowany przez funkcjonariusza i jego żonę pokój mieszkalny w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w W., którego powierzchnia mieszkalna wynosi 11 m2 zapewnia przysługującą skarżącemu, zgodnie z przepisami ustawy o Policji oraz rozporządzeniem wykonawczym, powierzchnię mieszkalną, podczas gdy zajmowana powierzchnia mieszkalna nie odpowiada normom zaludnienia wskazanym przez ustawodawcę;
3. dokonania niewłaściwej oceny stanu faktycznego sprawy, polegającego
na błędnym przyjęciu przez organ, że skoro w przedmiotowym lokalu mieszkalnym znajduje się jeszcze jeden pokój mieszkalny, to jego powierzchnia powinna zostać uwzględniona jako powierzchnia, do której zajmowania skarżący jest uprawniony, zgodnie z dyspozycją przepisów ustawy o Policji i rozporządzenia wykonawczego. Fakt (ustalony i przyznany przez organ w treści uzasadnień zaskarżonych decyzji, skoro organ podzielił w swoich rozważaniach jego powierzchnię na pół do używania przez skarżącego i jego żonę oraz siostry jego żony), że w lokalu tym mają prawo zamieszkiwać i zamieszkują siostry żony skarżącego nie oznacza, że skarżący może tę powierzchnię traktować jako wyłącznie mu przysługującą i z której może korzystać, tym samym organ, z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, przyjął wnioski niezgodne z przedstawionym przez stronę dokumentem w postaci umowy najmu, jak też z logiką oraz doświadczeniem życiowym, bowiem organ jakkolwiek w istocie przyznał, że w przedmiotowym lokalu mogą obok strony i jego żony przebywać również jej siostry, a przy tym uznał, że skarżący posiada jeden pokój na wyłączność oraz uznał, że posiada on prawo do korzystania z połowy salonu, lecz organ nie był konsekwentny i pominął, że przy takim podziale pomieszczeń w lokalu, siostry żony zajmują na zasadach
wyłączności pokój określany przez organ jako "salon" i pominął również
rozważania w przedmiocie możliwości współkorzystania przez siostry żony korzystania z pokoju, który zajmuje skarżący;
II. przepisów prawa materialnego, mających wpływ na rozpoznanie sprawy w postaci:
1. art. 206 Kodeksu cywilnego poprzez jego błędną wykładnię, bowiem organ w niniejszej sprawie uznał, że posiadając prawo do zajmowania jednego pokoju w lokalu mieszkalnym, skarżący posiada prawo do korzystania z całego mieszkania na zasadach współwłasności, tym samym organ utożsamia prawo do określonej części lokalu z prawem współwłasności do całego lokalu, w konsekwencji organ niesłusznie uznał, że kodeksowe zasady odnoszące się do współwłasności będą w niniejszej sprawie odnosiły się również do kwestii posiadania przedmiotowego lokalu;
2. art. 92 ust. 1 u.p. przez jego niezastosowanie i w konsekwencji
odmowę przyznania prawa do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby, w sytuacji gdy skarżący zajmując lokal mieszkalny niezgodny z przysługującymi mu normami zaludnienia prawo do równoważnika posiada;
3. § 1 rozporządzenia z 2002 r. przez jego niezastosowanie, podczas gdy w stanie faktycznym skarżący jest najemcą części lokalu mieszkalnego na zasadach rynkowych;
4. art. 88 ust. 1 u.p. w związku z § 3 rozporządzenia z 2002 r. przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy skarżący zajmuje część lokalu mieszkalnego o powierzchni mieszkalnej nie zapewniającej mu należnej
powierzchni mieszkalnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy, w której wydano zaskarżoną decyzję i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Materialnoprawną podstawę wydanych w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy o Policji. Zgodnie z art. 88 ust. 1 u.p., policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej. Jest to prawo do lokalu o powierzchni zgodnej z normami zaludnienia, uwzględniającej liczbę członków rodziny funkcjonariusza oraz ich uprawnienia, wynikające z odrębnych przepisów. Prawo to wiąże się z charakterem pełnionej służby, której jednym z zasadniczych elementów jest dyspozycyjność funkcjonariusza. Przedmiotowe uprawnienie w pierwszej kolejności realizowane jest przez wydanie decyzji o przydziale lokalu, co wynika z art. 97 ust. 5 u.p. Zgodnie z art. 90 u.p. na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów.
Przydział lokali realizowany jest na podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. z 2013 r., poz. 1170, zwane dalej: rozporządzeniem z 2005 r.). Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2005 r., lokal mieszkalny, o którym mowa w art. 90 u.p., przydziela się policjantowi w razie braku mieszkania albo zajmowania lokalu niezgodnego z przysługującymi policjantowi oraz członkom jego rodziny wymienionymi w art. 89 u.p. normami zaludnienia, z uwzględnieniem kolejności wynikającej z czasu oczekiwania na przydział lokalu mieszkalnego, z zastrzeżeniem ust. 2. Według § 2 pkt 1 rozporządzenia z 2005 r. dla policjanta posiadającego rodzinę, lokal mieszkalny przydziela się policjantowi według norm zaludnienia - po jednej normie zaludnienia dla policjanta i każdego członka jego rodziny, o którym mowa w art. 89 u.p., z zastrzeżeniem pkt 3 i 4. Przepis § 3 ww. rozporządzenia stanowi zaś, że norma zaludnienia, przysługująca policjantowi wynosi od 7 do 10 m² powierzchni mieszkalnej, którą stanowi powierzchnia pokoi znajdujących się w lokalu mieszkalnym.
Dopiero w przypadku, gdy prawo do lokalu nie może być zrealizowane przez przydział lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, funkcjonariuszowi przysługuje uprawnienie o charakterze rekompensacyjnym w postaci równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania lub pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
Przepis art. 92 ust. 1 u.p. wiąże uprawnienia policjanta do równoważnika pieniężnego z tym, że policjant lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, a nie z tym, że nie posiadają lokalu o powierzchni odpowiadającej normom zaludnienia lokali mieszkalnych, przeznaczonych na lokale mieszkalne dla policjantów, o których mowa w art. 90 u.p. Istota zagadnienia prawnego tkwi więc w tym, że prawo policjanta do przydziału lokalu mieszkalnego zostało określone jako prawo do lokalu o określonej powierzchni, natomiast prawo do równoważnika pieniężnego zostało związane z tym, że policjant (członkowie jego rodziny) nie posiada lokalu mieszkalnego, a nie z tym jaka jest powierzchnia posiadanego lokalu. Z zestawienia treści powyższego przepisu z treścią art. 88 ust. 1 u.p. wynika, że równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego jest zastępczą, tymczasową formą realizacji prawa do lokalu mieszkalnego. Funkcjonariuszowi nie przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu, jeżeli nie ma on prawa do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej.
Przesłanki wykluczające możliwość uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego określone zostały w art. 95 ust. 1 u.p. Jedną z negatywnych przesłanek jest między innymi posiadanie przez policjanta lub jego małżonka, w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, lokalu mieszkalnego odpowiadającego co najmniej przysługującej policjantowi powierzchni mieszkalnej, albo domu jednorodzinnego lub domu mieszkalno-pensjonatowego (art. 95 ust. 1 pkt 2). Jeżeli więc policjant zaspokoił swoje potrzeby mieszkaniowe we własnym zakresie i posiada we wskazanych miejscowościach lokal (dom) mieszkalny, to równoważnik z tytułu braku lokalu mieszkalnego mu nie przysługuje.
Skoro prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego jest ściśle powiązane z brakiem lokalu mieszkalnego, to posiadanie lokalu, niezależnie od jego powierzchni, skutkuje bezzasadnością żądania, z uwagi na niespełnienie ustawowej przesłanki do uprawnienia w powyższym zakresie.
Skarżący jest policjantem w służbie stałej, pełni służbę w Komendzie Głównej Policji w W.. W oświadczeniu mieszkaniowym skarżący podał, że wraz z rodziną (żoną) zajmuje on w W. tj. w miejscowości, w której pełni służbę, lokal mieszkalny przy ul. [...]. Lokal ten stanowi własność jego rodziców (na podstawie aktu notarialnego Rep. [...] nr [...] z dnia [...] września 2016 r.). Ww. mieszkanie ma powierzchnię 63,40 m2 i obejmuje m.in. trzy pokoje mieszkalne o łącznej powierzchni 33,23 m2. Przedmiotowe mieszkanie funkcjonariusz użytkuje na podstawie ustnej umowy użyczenia, w zamian za dokonywanie wszelkich opłat oraz zajmuje pokój o powierzchni 11 m2, w pozostałych pokojach mieszkają dwie obce osoby.
Zdaniem Sądu, orzekający w postępowaniu administracyjnym organ trafnie przyjął, że zajmowanie lokalu mieszkalnego (domu) na podstawie umowy użyczenia jest posiadaniem w rozumieniu art. 95 ust. 1 pkt 2 u.p. Stanowisko takie jest ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i prezentuje go także Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę (patrz np. wyrok NSA z 18 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 3112/15, wyrok NSA z 10 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 2514/15, publ. cbois).
Ustawa o Policji odwołuje się do posiadania lokalu (domu), ale pojęcia tego nie definiuje. Nie może jednak ulegać wątpliwości, że skoro posiadanie jest instytucją prawa cywilnego, to należy je rozumieć w sposób ukształtowany przepisami tej dziedziny prawa, właściwymi do określenia znaczenia instytucji prawnorzeczowych. W takim ujęciu posiadaniem jest również posiadanie zależne. Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego posiadaczem zależnym jest ten, kto faktycznie włada rzeczą nie jak właściciel, ale jako mający prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Jako umowę użyczenia można kwalifikować długotrwałe udostępnienie lokalu (domu) mieszkalnego do wyłącznego korzystania, zwłaszcza mające miejsce między najbliższymi członkami rodziny. Do zawarcia takiej umowy zazwyczaj dochodzi w sposób dorozumiany. Dla ważności umowy użyczenia nie jest bowiem wymagane zachowanie formy pisemnej.
Wskazać dalej trzeba, iż spór pomiędzy skarżącym i organem dotyczył też kwestii posiadania przez funkcjonariusza przysługujących mu norm zaludnienia. W ocenie skarżącego dysponuje on jedynie pokojem o powierzchni 11 m2, drugi pokój w lokalu mieszkalnym zajmują siostry żony. Pomimo, iż okoliczność ta nie ma wpływu na wynik sprawy, bowiem jak wywiedziono wyżej funkcjonariuszowi nie przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu, jeżeli nie ma on prawa do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej, Sąd stwierdza, że właściwe są poczynione w tym zakresie ustalenia organu (m.in. na podstawie załączonego planu mieszkania). Wynika z nich, w zajmowanym lokalu mieszkalnym oprócz pokoju zajmowanego przez skarżącego i jego żonę oraz drugiego pokoju zajmowanego przez siostry żony znajduje się jeszcze kuchnia, łazienka i salon do wspólnego użytkowania. Przypadająca na skarżącego i jego żonę powierzchnia salonu – (po stosunkowym przeliczeniu jest to po 6,09 m2) skutkuje uznaniem, że posiada on 17,09m2 powierzchni mieszkalnej. Natomiast, co opisano wyżej, wynikająca z § 3 rozporządzenia z 2005 r. norma zaludnienia przysługująca policjantowi, wynosi od 7 do 10 m² powierzchni mieszkalnej, którą stanowi powierzchnia pokoi znajdujących się w lokalu mieszkalnym.
W sytuacji zatem, gdy funkcjonariusz posiada na podstawie umowy użyczenia lokal mieszkalny, który niezależnie od jego powierzchni, położony jest w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, to uznać trzeba, że potrzeby mieszkaniowe policjanta są zaspokojone. Nie spełnia on zatem niezbędnego warunku do uzyskania prawa do lokalu (art. 88 u.p.), a w następstwie tego także do zastępczych form pomocy, w tym prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Ustalenia powyższego nie zmienia brzmienie § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2002 r. Wprawdzie w powołanych przepisach rozporządzenia, nie wymieniono sytuacji zajmowania lokalu (domu) mieszkalnego na podstawie umowy użyczenia, jednakże pamiętać należy, że prawo policjanta do równoważnika za brak lokalu określa ustawa o Policji. Uprawnienia funkcjonariusza do takiego świadczenia należy zatem oceniać przede wszystkim w oparciu o przepisy ustawowe, nie jest dopuszczalne rozszerzenie czy zawężenie regulacji ustawowych za pomocą rozwiązań wynikających z aktu wykonawczego.
Posiadanie przez skarżącego lokalu mieszkalnego na podstawie użyczenia (spełniającego również normy w zakresie powierzchni mieszkalnej), pozbawia funkcjonariusza prawa do przedmiotowego świadczenia pieniężnego.
Sąd stwierdza także, że orzekający w sprawie KGP prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy sprawy, a ocena ta nie jest dowolna. Ponadto decyzja wydana w przedmiotowej sprawie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a, czyli zawiera wszystkie prawem przewidziane elementy, w tym uzasadnienie faktyczne i prawne.
Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI