II SA/WA 71/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-10-24
NSAAdministracyjneŚredniawsa
szkolnictwo wyższeprawo o szkolnictwie wyższymminimum kadrowecofnięcie uprawnieńdecyzja administracyjnastwierdzenie nieważnościpostępowanie administracyjnePOL-onWSA Warszawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Edukacji i Nauki odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji cofającej uczelni uprawnienia do prowadzenia studiów z powodu braku minimum kadrowego.

Skarżąca Wyższa Szkoła Zawodowa wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2017 r. cofającej jej uprawnienia do prowadzenia studiów z powodu niespełnienia wymogu minimum kadrowego. Minister Edukacji i Nauki decyzją z 2021 r. odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że pierwotna decyzja była zgodna z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko Ministra, że brak minimum kadrowego, potwierdzony danymi z systemu POL-on, był uzasadnioną podstawą do cofnięcia uprawnień, a zarzuty dotyczące rażącego naruszenia prawa nie znalazły potwierdzenia.

Sprawa dotyczyła skargi Wyższej Szkoły Zawodowej (dalej: "skarżąca WS") na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] lipca 2021 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2017 r. Decyzją z 2017 r. cofnięto skarżącej WS uprawnienie do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku "[...]" z powodu niespełnienia wymogu minimum kadrowego, co wynikało z danych zawartych w systemie POL-on. Skarżąca WS wniosła o stwierdzenie nieważności tej decyzji, zarzucając rażące naruszenie prawa, w tym brak przeprowadzenia postępowania dowodowego. Minister Edukacji i Nauki decyzją z 2021 r. odmówił stwierdzenia nieważności, argumentując, że postępowanie o stwierdzenie nieważności nie jest postępowaniem merytorycznym, a pierwotna decyzja z 2017 r. była zgodna z prawem, opierając się na danych z systemu POL-on, który jest wiarygodnym źródłem informacji o stanie kadrowym uczelni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że Minister Edukacji i Nauki prawidłowo ocenił materiał dowodowy i nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego. Sąd podkreślił, że instytucja stwierdzenia nieważności jest nadzwyczajnym trybem wzruszania decyzji i może być stosowana tylko w przypadku kwalifikowanych wad prawnych, a zarzuty skarżącej dotyczące braku postępowania dowodowego nie uzasadniały stwierdzenia nieważności decyzji z 2017 r., która została wydana na podstawie prawidłowo zweryfikowanych danych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja cofająca uprawnienia z powodu braku minimum kadrowego, opartej na danych z systemu POL-on, nie jest wydana z rażącym naruszeniem prawa, a zarzuty dotyczące braku postępowania dowodowego nie uzasadniają stwierdzenia nieważności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak minimum kadrowego, potwierdzony danymi z systemu POL-on, stanowił uzasadnioną podstawę do cofnięcia uprawnień. Postępowanie o stwierdzenie nieważności nie jest postępowaniem merytorycznym, a zarzuty skarżącej dotyczące braku postępowania dowodowego nie spełniają kryteriów rażącego naruszenia prawa procesowego, które mogłoby skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

P.s.w. art. 11b § ust. 2

Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

k.p.a. art. 157 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 158

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 134 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 września 2016 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów art. 12 § ust. 1 pkt 1 lit. b

P.s.w. art. 9 § ust. 3 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

P.s.w. art. 33 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

P.s.w. art. 34a § ust. 1

Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

P.s.w. art. 34a § ust. 4

Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak minimum kadrowego potwierdzony danymi z systemu POL-on stanowił uzasadnioną podstawę do cofnięcia uprawnień uczelni. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma charakter nadzwyczajny i nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy. Zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego, w tym braku postępowania dowodowego, nie uzasadniają stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli sama decyzja materialnoprawna jest zgodna z prawem.

Odrzucone argumenty

Decyzja cofająca uprawnienia została wydana z rażącym naruszeniem prawa z powodu braku postępowania dowodowego. Brak wydruku z systemu POL-on jako dowodu w aktach sprawy świadczy o wadliwości postępowania.

Godne uwagi sformułowania

stwierdzenie nieważności decyzji stanowi odstępstwo od sformułowanej w art. 16 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może stanowić skuteczną podstawę do wzruszenia decyzji w tym trybie przesłanki stwierdzenia nieważności spornej decyzji, objęte przepisem art. 156 § 1 k.p.a., dotyczą wyłącznie prawa, a nie faktów naruszenie prawa mające znamiona rażącego zachodzi w sytuacji, gdy akt administracyjny został wydany wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym rażące naruszenie prawa musi być stwierdzone w sposób oczywisty i nie może podlegać jakimkolwiek wątpliwościom

Skład orzekający

Waldemar Śledzik

przewodniczący

Piotr Borowiecki

sprawozdawca

Andrzej Góraj

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, w szczególności w kontekście naruszeń prawa procesowego i dowodów w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji cofnięcia uprawnień uczelni i interpretacji systemu POL-on. Nacisk na kwalifikowane naruszenia prawa w postępowaniu nieważnościowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu kontroli administracyjnej nad uczelniami i interpretacji przepisów dotyczących stwierdzania nieważności decyzji. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i oświatowym.

Czy brak nauczycieli to powód do utraty uprawnień? WSA rozstrzyga spór o nieważność decyzji cofającej studia.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 71/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj
Piotr Borowiecki /sprawozdawca/
Waldemar Śledzik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6142 Szkoły wyższe niepaństwowe, w tym  zawodowe
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III OZ 536/23 - Postanowienie NSA z 2023-10-25
Skarżony organ
Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 134 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 8 par. 1, art. 7, art. 16 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Frąckiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2022 r. sprawy ze skargi Wyższej Szkoły Zawodowej [...] na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...], Minister Edukacji i Nauki (dalej także: "Minister" lub "organ"), działając na podstawie art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 - dalej także "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku Wyższej Szkoły [...] w likwidacji z siedzibą w [...], reprezentowanej przez założyciela - Wyższą Szkołę [...] z siedzibą w [...] (dalej także: "skarżąca WS[...]" lub "strona skarżąca") o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia Wyższej Szkole [...] z siedzibą w [...] uprawnienie do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku [...] - odmówił stwierdzenia nieważności w/w decyzji z dnia [...] maja 2017 r.
Zaskarżona decyzja Ministra Edukacji i Nauki wydana została w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...] marca 2017 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia albo zawieszenia uprawnienia Wyższej Szkole [...] z siedzibą w [...] do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku "[...]" w związku z niespełnieniem warunków do ich prowadzenia (vide: zawiadomienie z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] - w aktach administracyjnych).
W wyniku rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego - działając na podstawie przepisu art. 11b ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm., dalej także: "P.s.w.") - cofnął Wyższej Szkole [...] z siedzibą w [...] uprawnienie do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku "[...]".
W uzasadnieniu decyzji Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego powołał się na wstępie na przepis art. 11b ust. 2 P.s.w., zgodnie z którym Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego może podjąć decyzję o cofnięciu albo zawieszeniu podstawowej jednostce organizacyjnej uczelni uprawnienia do prowadzenia studiów na danym kierunku, poziomie i profilu kształcenia w przypadku zaprzestania spełniania przez tę jednostkę warunków do prowadzenia studiów, w tym zmian w stanie zatrudnienia wpływających na posiadanie uprawnienia do prowadzenia studiów.
Mając na względzie powyższy przepis, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego zauważył, że z danych zamieszczonych w Zintegrowanym Systemie Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym "POL-on" wynika, iż na wskazanym kierunku studiów brak jest nauczycieli akademickich zaliczonych do minimum kadrowego.
W tym miejscu, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wskazał na przepis § 12 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 września 2016 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1596), zgodnie z którym minimum kadrowe dla studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na określonym kierunku studiów stanowi co najmniej jeden samodzielny nauczyciel akademicki oraz co najmniej pięciu nauczycieli akademickich posiadających stopień naukowy doktora.
W tej sytuacji, Minister stwierdził, że powyższe oznacza, iż uczelnia nie spełnia wymagań dotyczących minimum kadrowego dla studiów pierwszego stopnia na kierunku "[...]".
W konsekwencji, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego zauważył, że w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 11b ust. 2 P.s.w.
Reasumując, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego stwierdził, że rodzaj i zakres stwierdzonych naruszeń, tj. całkowity brak nauczycieli akademickich stanowiących minimum kadrowe na wskazanym kierunku, przemawia za zastosowaniem wobec uczelni dotkliwszej sankcji, jaką jest cofnięcie uprawnienia do prowadzenia studiów na ww. kierunku.
W piśmie z dnia [...] lipca 2017 r. skarżąca WS[...] wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem w/w decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2017 r.
Postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wznowił postępowanie administracyjne zakończone wydaniem spornej decyzji cofającej stronie skarżącej uprawnienie do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku "[...]".
Następnie, decyzją z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego - działając na podstawie przepisów art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] maja 2017 r. cofającej stronie skarżącej uprawnienie do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku "[...]".
W wyniku rozpoznania wniosku strony skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydał decyzję z dnia [...] sierpnia 2018 r., na podstawie której utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] marca 2018 r. odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] maja 2017 r.
Wyższa Szkoła [...] z siedzibą w [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję z dnia [...] sierpnia 2018 r.
W wyniku jej rozpatrzenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym postanowieniem z dnia 4 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1937/18, odrzucił skargę.
W piśmie z dnia [...] marca 2021 r., które wpłynęło do Ministerstwa Edukacji i Nauki w dniu [...] marca 2021 r., skarżąca WS[...], reprezentowana przez założyciela - Wyższą Szkołę [...] z siedzibą w [...], wniosła o stwierdzenie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nieważności decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2017 r. cofającej uprawnienie do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku [...].
W uzasadnieniu wniosku skarżąca WS[...] wskazała, iż sporna decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2017 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż w aktach administracyjnych sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu na stwierdzenie, iż skarżąca Wyższa Szkoła [...] nie miała minimum kadrowego na kierunku "[...]". Strona skarżąca zauważyła, że taki fakt powinien być udokumentowany stosownym wydrukiem z systemu informacji POL-on z okresu wydania spornej decyzji. Jednocześnie, skarżąca WS[...] podkreśliła, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się jedynie dokument spornej decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2017 r. Tymczasem, jak podniosła strona skarżąca, podstawowym obowiązkiem organu administracji publicznej przed wydaniem decyzji administracyjnej jest zebranie i ocena materiału dowodowego. W tej sytuacji, strona skarżąca uznała, że skoro w niniejszej sprawie takie postępowanie w ogóle nie zostało przeprowadzone, to zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2017 r.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. organ zawiadomił Wyższą Szkołę [...] z siedzibą w [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] maja 2017 r.
W treści zawiadomienia organ pouczył stronę skarżącą o przysługującym jej prawie do zapoznania się z aktami sprawy i możliwości wypowiedzenia się, przed wydaniem rozstrzygnięcia, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W dniu [...] maja 2021 r., w siedzibie Ministerstwa Edukacji i Nauki, z aktami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2017 r. zapoznali się M.P. oraz R.B., działający na podstawie stosownych pełnomocnictw udzielonych przez osobę uprawnioną do reprezentacji skarżącej WS[...].
W toku wspomnianej czynności pełnomocnicy strony skarżącej nie wnieśli żadnych uwag i wniosków.
Pismem z dnia [...] maja 2021 r. Minister zawiadomił stronę o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy.
W wyniku rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego, Minister Edukacji i Nauki - działając na podstawie art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności w/w decyzji z dnia [...] maja 2017 r.
W uzasadnieniu wydanej decyzji Minister Edukacji i Nauki zauważył na wstępie, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej stanowi odstępstwo od sformułowanej w art. 16 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, co w konsekwencji oznacza zatem, że może mieć miejsce tylko w przypadku, gdy sporna decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Organ stwierdził zatem, że przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest ustalenie istnienia kwalifikowanych wad decyzji, które pozwalają na stwierdzenie jej nieważności.
Jednocześnie, organ podkreślił, że prowadzone w trybie nadzoru postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie ma na celu ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, a jedynie wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności z prawem (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II GSK 1502/12).
Mając powyższe na względzie, Minister Edukacji i Nauki stwierdził, iż kwestionowana przez stronę skarżącą decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2017 r., na mocy której cofnięto skarżącej WS[...] uprawnienie do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku [...], nie jest obarczona żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.
Minister wyjaśnił, że naruszenie prawa mające znamiona rażącego zachodzi w sytuacji, gdy akt administracyjny został wydany wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 1989 r., sygn. akt IV SA 339/89, opubl. ONSA z 1989 r. nr 1, poz. 50).
Powołując się z kolei na poglądy doktryny prawa administracyjnego, Minister wskazał, iż w nauce przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki, jakie wywołuje decyzja (por. W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006; podobnie /w:/ wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1457/07).
Organ wskazał, że oczywistość naruszenia polega na wyraźnej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa, stanowiącym jego podstawę prawną (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 217/09). Minister zauważył, że w sposób rażący może być naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2253/06). W tej sytuacji, organ wskazał, że nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 883/05, czy też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 915/12). Ponadto, organ wskazał, że skutki, jakie wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie aktu, jako wydanego przez organy praworządnego państwa (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 2226/10 oraz z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 824/09).
Mając na względzie wskazane wyżej orzecznictwo oraz poglądy nauki, Minister uznał zatem, że obowiązkiem organu badającego ważność decyzji w aspekcie ww. przesłanki jest wyraźne ustalenie, który konkretny przepis został naruszony, przy czym, rozpoznając sprawę w omawianym trybie, organ orzekający bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji objętej wnioskiem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 477/17).
W tej sytuacji, przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, Minister stwierdził, że sporna decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2017 r. cofająca skarżącej WS[...] uprawnienia do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku [...] jest zgodna z prawem, a zarzuty podniesione w rozpatrywanym wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji nie zasługują na uwzględnienie.
Minister zauważył, że jak wynika z kwestionowanej decyzji, wszczęcie ww. postępowania nastąpiło na podstawie danych zamieszczonych w Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym w ramach Zintegrowanego Systemu Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym "POL-on" (zwanym dalej: "Systemem POL-on"), z których wynikało, że na wskazanym kierunku studiów brak było nauczycieli akademickich zaliczonych do minimum kadrowego. Następnie, jak uznał organ, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeprowadził prawidłowo postępowanie zakończone wydaniem spornej decyzji z dnia [...] maja 2017 r.
Minister podkreślił, że nie wszystkie naruszenia prawa procesowego mogą być traktowane, jako rażące naruszenie prawa. Organ wskazał bowiem, że mogą one mieścić się w katalogu przesłanek wznowienia postępowania lub tylko powodować uchylenie decyzji, ale w toku "normalnego" (zwyczajnego), a nie "nadzwyczajnego" postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.
W tym miejscu, Minister zauważył, że zgodnie z poglądem doktryny, przyjmuje się, iż naruszenie tylko pewnych norm regulujących postępowanie administracyjne pociąga za sobą sankcję nieważności decyzji. Do nich zalicza się, jak wskazał organ, naruszenie norm procesowych regulujących zdolność prawną organu administrującego do podjęcia czynności procesowej oraz norm regulujących prawo strony do aktywnego udziału w takim zakresie, że strona zostaje pozbawiona prawa obrony swoich interesów prawnych. Naruszenie pozostałych norm prawa procesowego powoduje jedynie sankcję wzruszalności (por. E. Śladkowska, Wydanie decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej lub rażącym naruszeniem prawa w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2013, s. 207 i 227).
Ponadto, organ dodał, że pojęcie "rażące naruszenie prawa", w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., podlega ścisłej wykładni. Minister podniósł, że na powyższe zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 19 maja 1989 r., sygn. akt IV SA 90/89, ONSA z 1989 r. nr 1, poz. 49), podkreślając, że przedmiotem "rażącego naruszenia prawa" będą najczęściej przepisy prawa materialnego. Wspomniana postać naruszenia jednak może dotyczyć również przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności tych unormowań, które stanowią gwarancję prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Chodzi więc - jak wskazał Minister - o wady wyjątkowo ciężkie, które należy usunąć przez unicestwienie obarczonej tymi wadami decyzji administracyjnej. Przy czym, jak zauważył Minister, podkreślenia wymaga to, że ocenie podlega sama decyzja, a więc wada kwalifikowana musi tkwić w niej samej.
Odnosząc powyższe do realiów badanej sprawy, Minister Edukacji i Nauki stwierdził, iż w omawianej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów regulujących zdolność prawną organu administrującego do podjęcia czynności procesowej, a także nie doszło do naruszenia norm regulujących prawo strony do aktywnego udziału w takim zakresie, że strona została pozbawiona prawa obrony swoich interesów prawnych.
Ponadto, Minister uznał, że - działając jako organ nadzoru - nie doszukał się także innych ciężkich wad, które dyskwalifikowałyby badaną decyzję z dnia [...] maja 2017 r.
Organ zauważył bowiem, że z akt spornej sprawy wynika, że Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego na podstawie danych zamieszczonych w bazie danych (w Systemie POL-on), stwierdził, iż na prowadzonych w Wyższej Szkole [...] z siedzibą w [...] studiach pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku "[...]" brak jest nauczycieli akademickich zaliczonych do minimum kadrowego.
Powyższe ustalenie, jak podniósł organ, doprowadziło do wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiotowej sprawie, a w konsekwencji wydania spornej decyzji z dnia [...] maja 2017 r. cofającej skarżącej WS[...] uprawnienie do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku [...].
W tej sytuacji, Minister podkreślił, że kwestionowana decyzja wydana została w oparciu o właściwą - mającą w sprawie zastosowanie - podstawę prawną, którą stanowił przepis art. 11b ust. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, a nie - jak wynika z wniosku o stwierdzenie nieważności - wydruk z Systemu POL-on.
Powołując się na treść wspomnianego wyżej art. 11b ust. 2 P.s.w., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zakwestionowanej decyzji, Minister Edukacji i Nauki uznał, że ze wskazanego przepisu wyraźnie wynika nałożony na rektora uczelni obowiązek przestrzegania warunków, jakie są konieczne do prowadzenia studiów na określonym poziomie, profilu i kierunku.
W tej sytuacji, organ stwierdził, że Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, rozpatrując sprawę zakończoną sporną decyzją z dnia [...] maja 2017 r. - prawidłowo ustalił, na podstawie danych zamieszczonych w Systemie POL-on, iż uczelnia nie działa zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, gdyż nie spełnia wymogu określonego w art. 9 ust. 3 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, a więc warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne, aby prowadzić studia na określonym kierunku, poziomie i profilu kształcenia, które zostały określone szczegółowo w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 września 2016 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1596).
W tym miejscu, Minister zauważył, że zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 1 lit. b cyt. rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 września 2016 r., aktualnym na dzień wszczęcia omawianego postępowania oraz wydania spornej decyzji, minimum kadrowe na określonym kierunku - w przypadku studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym - stanowi co najmniej jeden samodzielny nauczyciel akademicki oraz co najmniej pięciu nauczycieli akademickich posiadających stopień naukowy doktora.
Tymczasem, jak wskazał organ, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w oparciu o dane zawarte w Systemie POL-on jednoznacznie stwierdził, że na dzień [...] maja 2017 r. występuje całkowity brak nauczycieli akademickich stanowiących minimum kadrowe na wskazanym kierunku.
Zatem, jak podniósł Minister, warunek posiadania przez uczelnię minimum kadrowego nie został spełniony, gdyż na wskazanym kierunku brak było co najmniej jednego samodzielnego nauczyciela akademickiego oraz co najmniej pięciu nauczycieli akademickich posiadających stopień naukowy doktora.
Minister Edukacji i Nauki uznał, że powyższe uprawniało do przyjęcia, iż rodzaj oraz zakres stwierdzonych uchybień - niespełnienie niezbędnego i wymaganego przepisami minimum kadrowego na studiach pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku pedagogika - przemawiało za zastosowaniem wobec skarżącej WSZ sankcji z art. 11b ust. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, polegającej na cofnięciu uprawnienia do prowadzenia studiów na ww. kierunku.
Ponadto, organ wskazał, że podkreślenia wymaga, iż przesłanka zaprzestania spełniania przez uczelnie warunków do prowadzenia studiów, o której mowa w art. 11b ust. 2 P.s.w., została stwierdzona przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w oparciu o dane zawarte w Systemie POL-on.
W tej sytuacji, organ uznał, że Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego - działając na podstawie art. 33 ust. 1 P.s.w. - dokonał sprawdzenia obsady minimum kadrowego na kierunkach studiów prowadzonych przez skarżącą WS[...] w Systemie POL-on, a następnie w oparciu o zawarte tam dane, według stanu na dzień [...] marca 2017 r. (dzień wszczęcia z urzędu postępowania) i [...] maja 2017 r. (dzień wydania spornej decyzji) - ustalił, że uczelnia nie posiada wymaganej przepisami liczby nauczycieli akademickich, zaliczanych do minimum kadrowego, a w konsekwencji nie spełnia warunków do prowadzenia studiów pierwszego stopnia na kierunku "[...]".
Ponadto, Minister Edukacji i Nauki podniósł, iż System POL-on jest odzwierciedlającą stan faktyczny bazą danych o jednostkach naukowych, wyższych uczelniach i nauce polskiej, w tym o uczelniach niepublicznych. Organ zauważył, że gromadzone dzięki temu systemowi informacje wspierają procesy decyzyjne odnośnie do polskich uczelni oraz jednostek naukowych.
Jednocześnie, organ wskazał, że prowadzenie Systemu POL-on. jest obowiązkiem ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego, o czym stanowi art. 34a ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Organ podniósł, że zgodnie z tym przepisem cyt. ustawy, wspomniany system zawiera m.in dane dotyczące: rocznych sprawozdań rektorów uczelni wyższych z działalności uczelni z informacjami dotyczącymi obsady kadrowej, uruchomienia lub zaniechania kierunku studiów wraz z informacją o obsadzie kadrowej na prowadzonych kierunkach studiów, utworzenia zamiejscowej jednostki organizacyjnej wraz z informacjami o bazie materialnej i jej obsadzie kadrowej, nauczycieli akademickich.
Ponadto, Minister Edukacji i Nauki zauważył, że zgodnie z art. 34a ust. 4 P.s.w. (w brzmieniu aktualnym w dniu wydania kwestionowanej decyzji), rektor uczelni zobowiązany został do corocznego składania w Systemie POL-on oświadczenia potwierdzającego, że dane, o których mowa w ust. 1, oraz dane gromadzone w celu dokonania podziału dotacji, o których mowa wart. 94-94b, wprowadzone przez niego do Systemu POL-on, są zgodne ze stanem faktycznym.
Organ podkreślił, że wprowadzanie danych, aktualizowanie ich oraz oznaczanie jako archiwalne odbywa się za pomocą konta w Systemie POL-on założonego dla danej uczelni albo jednostki przez ministra właściwego ds. szkolnictwa wyższego.
Ponadto, organ wskazał, że funkcjonalność ww. systemu umożliwia sprawdzenie obsady minimum kadrowego na danym kierunku studiów prowadzonym przez uczelnię w dowolnym momencie, przy czym - jak zauważył organ - dostęp do wszystkich danych gromadzonych w systemie, w tym również danych archiwalnych, ma zarówno uczelnia, jak i minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego.
W związku z powyższym, Minister Edukacji i Nauki stwierdził, że nie ulega wątpliwości, iż na uczelni spoczywał i spoczywa obowiązek aktualizowania danych gromadzonych w ww. systemie informatycznym, na podstawie którego weryfikowane i oceniane przez organ administracji w ramach kompetencji nadzorczych są m. in. informacje o obsadzie kadrowej na prowadzonych przez daną uczelnie kierunkach studiów.
Ponadto, organ zauważył, że zgodnie z przepisami ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, wydruk, o którym mowa jest we wniosku strony skarżącej o stwierdzenie nieważności spornej decyzji, jest obligatoryjnym dowodem w postępowaniu w sprawie cofnięcia lub zawieszenia uprawnień do prowadzenia studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu.
Jednocześnie, organ podniósł, że ustawodawca nie wskazał, przeprowadzenia jakich dowodów oraz załączenia jakich dokumentów wymaga okoliczność niespełnienia przesłanki, o której mowa w art. 11b ust. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym.
Wobec powyższego, Minister Edukacji i Nauki stwierdził, że nie można przyjąć, jak zarzuca strona skarżąca, iż sporna decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2017 r. cofająca uprawnienia do prowadzenia studiów na kierunku [...] rażąco narusza prawa, a więc stoi w sprzeczności z treścią powołanego powyżej przepisu materialnego, a - według organu - tylko w takiej sytuacji zaistniałaby przesłanka do stwierdzenia jej nieważności na podstawie 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Podsumowując, Minister Edukacji i Nauki uznał, że w wyniku wszechstronnej i wnikliwej analizy sprawy, nie sposób przyjąć za zasadne, że przedstawione przez stronę skarżącą zarzuty dają podstawę do stwierdzenia wnioskowanej nieważności spornej decyzji z dnia [...] maja 2017 r.
Organ stwierdził jednocześnie, iż Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego - opierając się na wskazanych wyżej przepisach P.s.w. - prawidłowo cofnął skarżącej Wyższej Szkole [...] z siedzibą w [...] uprawnienie do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku "[...]".
Ponadto, organ zauważył, że niezależnie od powyższych ustaleń, Minister Edukacji i Nauki przeprowadził w niniejszej sprawie analizę spornej decyzji z dnia [...] maja 2017 r. cofającej uprawnienie do prowadzenia studiów pierwszego stopnia na kierunku [...], pod kątem wystąpienia pozostałych przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. i w wyniku tej analizy doszedł do wniosku, że nie wystąpiły żadne przesłanki określone w powyżej powołanym przepisie, które uzasadniałyby stwierdzenie nieważności spornej decyzji.
W piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. skarżąca WS[...], działając za pośrednictwem organu, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] lipca 2021 r.
Wnosząc w petitum skargi o uchylenie zaskarżonej decyzji, strona skarżąca zarzuciła Ministrowi Edukacji i Nauki naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. mających istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła na wstępie, że - jak słusznie zauważył Minister na stronie 7 uzasadnienie zaskarżonej decyzji - nie wszystkie naruszenia prawa procesowego mogą być traktowane jako rażące naruszenie prawa.
Strona skarżąca wskazała bowiem, że pewne naruszenia mogą mieścić się w katalogu przesłanek wznowienia postępowania lub tylko powodować uchylenie decyzji, ale w toku zwykłego, ani nie nadzwyczajnego postępowania.
Niemniej, w ocenie strony skarżącej, trudno jednak mówić o innym, niż rażące naruszenie przepisów postępowania, w sytuacji, w której organ w ogóle nie przeprowadził postępowania dowodowego i w konsekwencji w ogóle nie rozpatrzył i nie ocenił materiału dowodowego.
Strona skarżąca podniosła, że podstawą wydania spornej decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2017 r. był przepis art. 11b ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym. Strona skarżąca zauważyła, iż przepis ten ma charakter uznaniowy, a więc wyposaża Ministra w uznanie administracyjne.
W tej sytuacji, powołując się na pogląd doktryny w tym zakresie, strona skarżąca podkreśliła, że w tego rodzaju wypadkach organ administracji obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki postępowania dowodowego. Co więcej, strona skarżąca stwierdziła, że obowiązki organu w tym zakresie są nawet większe, niż przy wydawaniu decyzji związanych. Strona skarżąca dodała, że obowiązki te nabierają szczególnego znaczenia, gdy decyzja jest dla strony niekorzystna.
W związku z powyższym, strona skarżącej uznała, że obowiązkiem organu, który wydał przedmiotową decyzję, było więc przeprowadzenie prawidłowego i wszechstronnego postępowania dowodowego oraz prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.
Tymczasem, jak zauważyła strona skarżąca, Minister Nauki i Szkolnictwa wyższego nie zrobił nic, do czego był zobowiązany przepisami k.p.a., w tym zasadami postępowania dowodowego, czym w konsekwencji rażąco naruszył przepisy proceduralne.
Tym samym, skarżąca WS[...] zarzuciła, że stan faktyczny niniejszej sprawy, wbrew dyspozycji art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., pozostał niewyjaśniony.
W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji i Nauki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 259 - dalej także: "P.p.s.a.").
W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w [...] nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] lipca 2021 r. nie narusza obowiązujących przepisów prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Minister Edukacji i Nauki, wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2021 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia Wyższej Szkole [...] z siedzibą w [...] uprawnienie do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku [...] - nie dopuścił się naruszenia norm prawnych wyrażonych w przepisach procedury administracyjnej, w tym przede wszystkim art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jak również art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Sąd stwierdził bowiem, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - Minister Edukacji i Nauki w sposób prawidłowy i wszechstronny wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dlaczego uznał, że w przypadku niniejszej sprawy nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki do stwierdzenia nieważności spornej decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2017 r., a przede wszystkim jednoznacznie wykazał, iż nie zachodzą przesłanki do zastosowania przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w stosunku do rozstrzygnięcia zawartego we wspomnianej wyżej decyzji dotyczącej cofnięcia Wyższej Szkole [...] z siedzibą w [...] uprawnienia do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku [...].
Ponadto, w ocenie Sądu, wydając zaskarżoną decyzję administracyjną, Minister Edukacji i Nauki nie dopuścił się w powyższym zakresie jakiegokolwiek naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisach art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP.
W ocenie Sądu, nie można również zarzucić Ministrowi Edukacji i Nauki, że odmawiając stwierdzenia nieważności spornej decyzji z dnia [...] maja 2017 r., pominął w swych rozważaniach zarówno podstawowy cel rozwiązań prawnych zawartych k.p.a., a dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 k.p.a., jak też nie uwzględnił fundamentalnej zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 k.p.a.
Według Sądu, wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2021 r., Minister Edukacji i Nauki prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, ustosunkowując się jednocześnie do wszelkich wątpliwości i argumentów strony skarżącej.
Na wstępie wszelkich rozważań dotyczących legalności zaskarżonej decyzji, należy - zdaniem Sądu - wyraźnie wskazać, iż Minister Edukacji i Nauki, wydając tę decyzję, był związany rygorami procedury administracyjnej określającej jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy.
Nie ulega wątpliwości, że związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organ był obowiązane m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa (art. 8 § 1 k.p.a.), z której to zasady wynika przede wszystkim wymóg sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Realizując tą zasadę, organ administracji publicznej obowiązany był przede wszystkim do ścisłego przestrzegania prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń strony skarżącej oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu wspomnianej wyżej strony postepowania administracyjnego. Organ był ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
Jednakże, trzeba przede wszystkim bardzo wyraźnie podkreślić, iż rozpoznając skargę na wydane przez Ministra Edukacji i Nauki rozstrzygnięcie, które zapadło w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lipca 2021 r., Sąd zobowiązany był uwzględnić fakt, że instytucja stwierdzenia nieważności stanowi nadzwyczajny tryb wzruszania decyzji, stanowiący odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach k.p.a.
Należy zatem przyjąć, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może stanowić skuteczną podstawę do wzruszenia decyzji w tym trybie (vide: m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 402/10, LEX nr 952029).
Ponadto, warto zauważyć, że w przepisach procedury administracyjnej nie znajduje oparcia oczekiwanie, że w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji sprawa zakończona ostateczną decyzją zostanie po raz kolejny rozstrzygnięta co do jej istoty. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bowiem postępowaniem nowym, w którym rzeczą organu jest jej zbadanie i rozstrzygnięcie wyłącznie co do nieważności decyzji. Przesłanki stwierdzenia nieważności spornej decyzji, objęte przepisem art. 156 § 1 k.p.a., dotyczą wyłącznie prawa, a nie faktów. Tak więc, prowadzenie w postępowaniu nieważnościowym na nowo postępowania dowodowego w takim zakresie, jak ma to miejsce w postępowaniu zwykłym, nie jest możliwe (podobnie: Naczelny Sąd Administracyjny m.in. /w:/ wyrok z dnia 8 września 2009 r., sygn. akt II GSK 1061/08).
W tej sytuacji, uznać należy, że zakres rozstrzygania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie ograniczał się zatem wyłącznie do zbadania i oceny, czy w sprawie - przy wydawaniu decyzji w trybie zwykłym - doszło do rażącego naruszenia prawa bądź też innych istotnych uchybień prawnych, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. i taki też jest zakres kontroli sprawowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest rozpoznanie i rozstrzygnięcie - w trybie unormowanym przepisami prawa procesowego zgodnego z przepisami, głównie materialnego prawa administracyjnego - sprawy administracyjnej materialnej, a zatem jej prawidłowości, pod kątem kwalifikowanych wad prawnych decyzji administracyjnej kończącej postępowanie zwykłe lub nadzwyczajne. W postępowaniu tym organ nie może jednak przejść do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej materialnej. W przeciwieństwie do pozostałych dwóch trybów postępowania nadzwyczajnego, w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przedmiot tego postępowania został ograniczony wyłącznie do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy procesowej (tak: B. Adamiak /w:/ Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, PiP z 2001 r., zeszyt nr 8, s. 31).
Należy zauważyć, że stosownie do przepisu art. 16 § 1 k.p.a., statuującego zasadę trwałości decyzji ostatecznych, wzruszenie takich decyzji może nastąpić tylko w trybach szczególnych przewidzianych w k.p.a. i w przypadkach przewidzianych w przepisach. Zasada trwałości decyzji administracyjnych, zawarta w art. 16 § 1 k.p.a., jest związana z ochroną porządku prawnego oraz z konstytucyjną zasadą ochrony praw słusznie nabytych i stanowi element konstrukcji demokratycznego państwa prawnego. Przesłanki zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności takich decyzji nie mogą być poddane wykładni rozszerzającej a wręcz przeciwnie - muszą być interpretowane dosłownie, a nawet ścieśniająco. Tak więc, zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wymaga ścisłego przestrzegania granic rozpoznania sprawy dla konkretnego, przewidzianego przez k.p.a., trybu eliminacji z obrotu prawnego ostatecznej decyzji.
Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. zbadanie, czy sporna decyzja wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) lub spełnienia inne przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a., przy czym taka ocena dokonywana jest w oparciu o stan faktyczny i prawny z daty wydania kwestionowanej decyzji, a organ dokonujący nadzoru nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego. Postępowanie takie ma odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. Warto zauważyć, że takie stanowisko zajął także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 marca 1996 r. (sygn. akt III ARN 70/95, OSNCP 1996/18/258), w którym uznał, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy.
Należy jednocześnie wyraźnie zaznaczyć, że skoro postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji administracyjnych jest wyjątkowym środkiem ich weryfikacji i stanowi odstępstwo od ustanowionej w przepisie art. 16 § 1 zdanie pierwsze k.p.a. zasady stabilności decyzji ostatecznych, to przedmiotowe postępowanie prowadzone w trybie nadzwyczajnym nie może być traktowane tak, jakby jego przedmiotem było ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, albowiem nie zastępuje ono postępowania odwoławczego i nie może być postępowaniem o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo zebrany materiał dowodowy, przeprowadza dowody uzupełniające lub ponownie ocenia wszystkie zarzuty strony. Takiej weryfikacji, m.in. co do prawidłowości ustaleń stanu faktycznego, służy postępowanie odwoławcze, a nie tryb stwierdzenia nieważności.
Podkreślenia wymaga ponadto, że interpretacja przepisów dotyczących możliwości podważenia decyzji ostatecznych musi być ścisła i nie może rozszerzać zakresu normowania. Usuwanie orzeczeń ostatecznych narusza bowiem ład systemu prawnego, stanowi odstępstwo od zasady stabilności decyzji ostatecznych oraz zasady dwuinstancyjności postępowania. Zatem tylko wyraźnie określone w ustawie przyczyny, które obejmują najdalej idące wadliwości orzeczenia lub poprzedzającego go postępowania, mogą prowadzić do jego wzruszenia.
W doktrynie i judykaturze zgodnie przyjmuje się, że przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która już została rozstrzygnięta kontrolowaną decyzją, albowiem decyzja, o której mowa w art. 158 § 1 k.p.a., jakkolwiek jest decyzją wydaną w sprawie administracyjnej, to jednak sprawy tej nie rozstrzyga. W tej sytuacji, przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie zbadanie, czy kwestionowana decyzja nie jest dotknięta wadą prawną wymienioną w art. 156 § 1 k.p.a. (por. m.in. M. Jaśkowska /w:/ M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023 i powołany tam wyrok NSA z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 935/19, LEX nr 3438950).
W tej sytuacji, przyjmuje się, że skoro celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie ustalenie, czy decyzja jest obarczona jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., to organ orzekający o nieważności nie może zatem rozpatrywać sprawy co do jej istoty (por. P. M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022 i powołane tam orzeczenia, w tym m.in. wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2000 r., II SA/Gd 542/99, LEX nr 46454).
W konsekwencji, uznać należy, że stwierdzenie nieważności decyzji musi być poprzedzone niewątpliwym ustaleniem, że kwestionowane decyzje dotknięte są jedną z istotnych wad prawnych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a ustalenia te są oparte na zebranym materiale dowodowym, który to w sposób oczywisty potwierdza (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1361/12, LEX nr 1314579).
Mając na względzie powyższe, zauważyć trzeba jednocześnie, że skoro postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej stanowi wyjątek od przyjętej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, która służy realizacji takich wartości, jak pewność prawa, zaufanie do państwa, czy ochrona praw nabytych, to uznać należy, iż wyeliminowanie ostatecznej decyzji administracyjnej w oparciu o przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłankę rażącego naruszenia prawa powinno następować tylko w okolicznościach bezspornych. Rażące naruszenie prawa musi być stwierdzone w sposób oczywisty i nie może podlegać jakimkolwiek wątpliwościom (por. m.in. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 842/22, LEX nr 3460428).
Odnosząc tę oczywistość do przesłanki rażącego naruszenia prawa, wskazać trzeba, że treść spornej decyzji musi pozostawać w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego, przy czym należy wyraźnie pamiętać o tym, iż naruszenie prawa musi mieć charakter niedwuznaczny.
Warto w tym miejscu zauważyć, że zarówno w doktrynie, jak i judykaturze przyjmuje się, iż możliwe jest oparcie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. na rażącym naruszeniu zarówno przepisów prawa materialnego jak i przepisów prawa procesowego, aczkolwiek przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy (por. m.in. M. Jaśkowska /w:/ M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023 i powołany tam wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Go 414/19, LEX nr 2707200).
Podkreśla się jednak, że przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy.
Przykładowo w wyroku z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt II GSK 847/14, LEX nr 2033823, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że jakkolwiek - co do zasady - nie jest wyłączona możliwość stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa procesowego, to jednak naruszenie takie musi prowadzić do podjęcia wadliwego rozstrzygnięcia z tego właśnie powodu, innymi słowy - musi przekładać się bezpośrednio na treść decyzji i w niej tkwić.
Z kolei w wyroku z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt III OSK 568/21, LEX nr 3232787, Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że podstawą stwierdzenia nieważności decyzji może być wprawdzie rażące naruszenie każdego przepisu prawa, w tym również procesowego, to dodał jednakże, iż wada wskazująca na nieważność decyzji musi tkwić w samej decyzji, a to znaczy, że z reguły jest następstwem rażącego naruszenia prawa materialnego. Podkreślić więc należy, że nie będzie zatem uzasadniać stwierdzenia nieważności decyzji naruszenie przepisów postępowania nawet o charakterze rażącym, jeżeli sama treść decyzji odpowiada prawu. Podobne stanowisko wyraził NSA w wyroku z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 1773/19, LEX nr 3449630, w którym stwierdził, że w sytuacji, gdy podstawą stwierdzenia nieważności decyzji jest rażące naruszenie przepisu prawa procesowego, to wada wskazująca na nieważność decyzji musi tkwić w samej decyzji, co oznacza, że jest następstwem rażącego naruszenia prawa materialnego. Nie będzie zatem uzasadniać stwierdzenia nieważności decyzji naruszenie przepisu postępowania nawet o charakterze rażącym, jeżeli sama treść decyzji odpowiada prawu.
Warto jednocześnie wskazać, że za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie (por. m.in. wyrok NSA z dnia 4 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 2313/21, LEX nr 3333647). Podobnie NSA orzekł w wyroku w sprawie z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1018/17, LEX nr 2644837, w którym stwierdził, że zasadniczo w odniesieniu do postępowania administracyjnego "rażące naruszenie prawa" ma miejsce wtedy, gdy organy w ogóle pominęły prowadzenie postępowania wyjaśniającego, albo też prowadziły je w sposób niepozwalający na ustalenie podstawowych kwestii stanu faktycznego w danej sprawie.
Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1351/10, LEX nr 1069004, przyjmuje się, w odniesieniu do przepisów postępowania za rażące naruszenie uznaje się oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych postępowania określonych w art. 6–11 w stopniu powodującym istotne ograniczenia uprawnień strony w postępowaniu (z wyjątkiem takiego naruszenia, które stanowi podstawę wznowieniową), jak też mającym wpływ na nieprawidłowe zastosowanie prawa materialnego.
Również w doktrynie przyjmuje się, że stwierdzenie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w stosunku do przepisów prawa procesowego jest czymś wyjątkowym (tak m.in. /w:/ P. M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022 i przywołany tam wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1806/06, LEX nr 322283). Można mówić o rażącym naruszeniu przepisów proceduralnych wówczas, gdy w sposób niebudzący wątpliwości, a więc oczywisty, zostały zastosowane nieprawidłowo albo w ogóle nie byłyby zastosowane (wyrok NSA z 25 maja 2020 r., I GSK 1711/19, LEX nr 3065080). Naruszenie przepisów postępowania musi przekładać się bezpośrednio na treść decyzji i w niej tkwić (wyrok NSA z 13 stycznia 2016 r., II GSK 847/14, LEX nr 2033823).
Warto zauważyć, że w literaturze podnosi się, iż rażące naruszenie przepisów postępowania, regulujących kwestię ustaleń faktycznych sprawy, można by rozważać w sytuacji, gdyby organ w sposób oczywisty nie poczynił takich ustaleń, gdyby całkowicie uchylił się od rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Natomiast błędne ustalenia stanu faktycznego sprawy oceniać należy jako tego typu wadliwość decyzji, która może skutkować jej wzruszalność, ale w trybie zwykłym. Dodać należy, że niejednokrotnie prawidłowość ustaleń faktycznych pozostaje w ścisłym związku z prawidłowością wykładni przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie i wskazujących jakie dowody są niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy i jej załatwienia. W takiej sytuacji jednak ocena, czy naruszenie prawa miało charakter rażący w istocie koncentruje się na ocenie uchybienia przepisom prawa materialnego (por. m.in. K. Glibowski /w:/ Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. M. Wierzbowskiego i R. Hausera, wyd. 4, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017 i powołany tam wyrok NSA z dnia 4 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 798/13).
W judykaturze wskazuje się, że podstawą stwierdzenia nieważności decyzji może być rażące naruszenie każdego przepisu prawa, w tym również procesowego. Jednakże przyjmuje się jednocześnie, że wada wskazująca na nieważność decyzji musi tkwić w samej decyzji, a to znaczy, iż z reguły jej następstwem jest rażące naruszenie prawa materialnego. Nie będzie zatem uzasadniać stwierdzenia nieważności decyzji naruszenie przepisów postępowania, nawet o charakterze rażącym, jeżeli sama treść decyzji odpowiada prawu (tak m.in. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 503/14 i powołany tam m.in. wyr. NSA z dnia z dnia 12 sierpnia 2005 r., sygn. akt II FSK 27/05, OSG z 2007 r. nr 6, poz. 67).
Mając na względzie powyższe, przechodząc do analizy zaskarżonej decyzji Ministra Edukacji i Nauki, zauważyć należy, że podstawowym zarzutem podniesionym przez stronę skarżącą jest zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w postępowaniu zakończonym sporną decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2017 r.
W tej sytuacji podkreślić trzeba, iż postępowanie w sprawie cofnięcia Wyższej Szkole [...] z siedzibą w [...] uprawnienia do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku [...], zostało wszczęte z urzędu.
Podstawą prawną wszczęcia postępowania administracyjnego zakończonego wspomnianą decyzją z dnia [...] maja 2017 r. był przepis art. 11b ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, a nie - jak mylnie sugeruje strona skarżąca we wniosku o stwierdzenie nieważności - "wydruk" z Systemu POL-on.
Nie ulega wątpliwości, że wszczęcie ww. postępowania nastąpiło na podstawie danych zamieszczonych w Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym w ramach Zintegrowanego Systemu Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym "POL-on".
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, rozpatrując sprawę zakończoną wydanie, spornej decyzji z dnia [...] maja 2017 r. - ustalił, na podstawie danych zamieszczonych w Systemie POL-on, iż wspomniana wyżej uczelnia nie działa zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, gdyż nie spełnia wymogu określonego w art. 9 ust. 3 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, a więc warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne, aby prowadzić studia na określonym kierunku, poziomie i profilu kształcenia, określone szczegółowo w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 września 2016 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów.
Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 1 lit. b cyt. rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 września 2016 r., aktualnym na dzień wszczęcia omawianego postępowania oraz wydania spornej decyzji, minimum kadrowe na określonym kierunku w przypadku studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym - stanowi co najmniej jeden samodzielny nauczyciel akademicki oraz co najmniej pięciu nauczycieli akademickich posiadających stopień naukowy doktora.
Tymczasem, jak wynika z analizy akt sprawy, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w oparciu o dane zawarte w Systemie POL-on, jednoznacznie stwierdził na dzień [...] maja 2017 r. całkowity brak nauczycieli akademickich stanowiących minimum kadrowe na wskazanym kierunku.
W tej sytuacji, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego uznał, że warunek posiadania przez uczelnię minimum kadrowego nie został spełniony, gdyż na wskazanym kierunku brak było co najmniej jednego samodzielnego nauczyciela akademickiego oraz co najmniej pięciu nauczycieli akademickich posiadających stopień naukowy doktora. Powyższe, zdaniem Sądu, uprawniało do przyjęcia, iż rodzaj oraz zakres stwierdzonych uchybień - niespełnienie niezbędnego i wymaganego przepisami minimum kadrowego na studiach pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku [...] - przemawiało za zastosowaniem wobec uczelni sankcji z art. 11b ust. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, polegającej na cofnięciu uprawnienia do prowadzenia studiów na ww. kierunku.
Warto w tym miejscu zauważyć, że System POL-on jest odzwierciedlającą stan faktyczny bazą danych o jednostkach naukowych, wyższych uczelniach i nauce polskiej, w tym o uczelniach niepublicznych. Gromadzone dzięki niemu informacje wspierają procesy decyzyjne odnośnie do polskich uczelni oraz jednostek naukowych. Prowadzenie wspomnianego Systemu POL-on jest obowiązkiem ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego, o czym stanowi art. 34a ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z tym przepisem, wspomniany wyżej system zawiera m.in dane dotyczące rocznych sprawozdań rektorów uczelni wyższych z działalności uczelni z informacjami dotyczącymi obsady kadrowej, uruchomienia lub zaniechania kierunku studiów wraz z informacją o obsadzie kadrowej na prowadzonych kierunkach studiów, utworzenia zamiejscowej jednostki organizacyjnej wraz z informacjami o bazie materialnej i jej obsadzie kadrowej, nauczycieli akademickich.
Ponadto, zgodnie z art. 34a ust. 4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, według brzmienia obowiązującego w dniu wydania kwestionowanej decyzji, rektor uczelni zobowiązany został do corocznego składania w Systemie POL-on oświadczenia potwierdzającego, że dane, o których mowa w ust. 1, oraz dane gromadzone w celu dokonania podziału dotacji, o których mowa w art. 94-94b, wprowadzone przez niego do Systemu POL-on, są zgodne ze stanem faktycznym.
W ocenie Sądu, należy zgodzić się z organem, że funkcjonalność ww. systemu umożliwia sprawdzenie obsady minimum kadrowego na danym kierunku studiów prowadzonym przez uczelnię w dowolnym momencie. Dostęp do wszystkich danych gromadzonych w systemie, w tym również danych archiwalnych, ma zarówno uczelnia, jak i minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego.
W związku z powyższym, nie ulega wątpliwości, że na uczelni spoczywał i spoczywa obowiązek aktualizowania danych gromadzonych w ww. systemie informatycznym, na podstawie którego weryfikowane i oceniane przez organ administracji w ramach kompetencji nadzorczych są między innymi informacje o obsadzie kadrowej na prowadzonych przez daną uczelnię kierunkach studiów.
W konsekwencji stwierdzić należy, że dane wynikające z systemu POL-on były znane z urzędu zarówno organowi, jak i uczelni, a tym samym nie wymagały przeprowadzenia dowodu na okoliczność istnienia obsady minimum kadrowego na danym kierunku studiów, o którym mowa we wniosku o stwierdzenie nieważności z dnia [...] marca 2021 r.
Sąd podzielił argumentację Ministra Edukacji i Nauki, że wydruk, o którym wspomniała strona skarżąca we wniosku o stwierdzenie nieważności, nie jest - zgodnie z przepisami ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym - dowodem obligatoryjnym w postępowaniu w sprawie cofnięcia łub zawieszenia uprawnień do prowadzenia studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu. Jednocześnie, ustawodawca nie określił, przeprowadzenia jakich dowodów oraz załączenia jakich dokumentów wymaga okoliczność niespełnienia przesłanki, o której mowa w art. 11b ust. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym.
Wobec powyższego, słusznie Minister Edukacji i Nauki uznał, że zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w realiach analizowanej sprawy jest bezzasadny, co w konsekwencji oznacza, że brak jest podstawy do stwierdzenia nieważności spornej decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2017 r.
Zdaniem Sądu, Minister zasadnie zauważył jednocześnie, że skoro w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ koncentruje swoje zainteresowanie na poszukiwaniu wad materialnoprawnych, a nie proceduralnych, to w sytuacji, gdy takich wad materialnoprawnych tkwiących w spornej decyzji z dnia [...] maja 2017 r. nie znalazł, to zachodziła podstawa do odmowy stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Naruszenie prawa, o którym mówi przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., należy rozumieć szeroko, bo na zakres tego pojęcia składają się zarówno przepisy prawa materialnego i procesowego oraz przepisy o charakterze ustrojowym i kompetencyjnym. Podkreślenia przy tym wymaga, że naruszenie przepisów postępowania może stanowić przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji, jednakże wada wskazująca na nieważność decyzji musi tkwić w samej decyzji. Oznacza to, że z reguły jest następstwem rażącego naruszenia prawa materialnego.
Nie będzie zatem uzasadniać stwierdzenia nieważności decyzji naruszenie przepisów postępowania, nawet o charakterze rażącym, jeżeli treść decyzji odpowiada prawu (por. m.in. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2005 r., sygn. akt II FSK 27/05). Sankcję nieważności może pociągać tylko takie naruszenie norm postępowania, które wprost godzi w samą decyzję, nie zaś naruszenie przepisów, które może, lecz nie musi mieć wpływu na rozstrzygnięcie. Postępowanie szczególne, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, nie jest postępowaniem o charakterze merytorycznym, zmierzającym do ustalenia okoliczności sprawy i nie ma w nim miejsca na weryfikowanie ustaleń faktycznych dokonanych przez organ. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, w przeciwieństwie do odwołania, nie pozwala na ponowne rozpoznanie sprawy, a tylko podczas takiego rozpatrywania można zbadać zasadność zarzutów związanych z wyjaśnieniem stanu faktycznego i jego oceną (vide: wyrok NSA z dnia 19 października 2006 r., sygn. akt I FSK 104/06). Ewentualne wady postępowania mogą więc być korygowane na etapie odwołania w postępowaniu zwykłym. W postępowaniu nadzwyczajnym mogłyby być skuteczne tylko wtedy, kiedy prowadziłyby do wykazania rażącego naruszenia prawa materialnego.
Konkludując, stwierdzić należy, iż w przypadku nadzwyczajnego postępowania nieważnościowego chodzi o niedopuszczalne przekroczenie prawa, które nastąpiło wówczas (a więc w dacie wydania spornej decyzji) w sposób jasny i niedwuznaczny.
Według Sądu, w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, co zasadnie stwierdził w zaskarżonej decyzji Ministra Edukacji i Nauki.
Analizując stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy, Minister Edukacji i Nauki nie stwierdzili wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a., które dawałyby podstawę do stwierdzenia nieważności spornej decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2017 r.
W ocenie Sądu, stwierdzić należy, że Minister Edukacji i Nauki zasadnie uznał, że zarzuty podnoszone przez skarżącą uczelnię nie mogą stanowić podstawy stwierdzenia nieważności spornej decyzji z dnia [...] maja 2017 r., albowiem Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie dopuścił się zarówno rażącego naruszenia - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - stosownych regulacji prawnych wyrażonych w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym, jak i przepisów postępowania administracyjnego.
Ponadto, w ocenie Sądu, nie można zgodzić się z zarzutem strony skarżącej, jakoby Minister Edukacji i Nauki, wydając zaskarżoną decyzję administracyjną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności, w sposób niewłaściwy dokonał ustaleń faktycznych w zakresie cofnięcia Wyższej Szkole [...] z siedzibą w [...] uprawnienie do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku [...].
Sąd uznał, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - Minister Edukacji i Nauki, wydając zaskarżoną decyzję, nie uchybił normom prawnym zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., albowiem podjął wszelkie możliwe i niezbędne zarazem czynności celem pełnego wyjaśnienia sprawy, uwzględniając przy tym specyfikę postępowania nieważnościowego.
Ponadto, poprzez właściwe - w ocenie Sądu - uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji, Ministra Edukacji i Nauki nie naruszył normy postępowania administracyjnego wskazanej w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu, który mógłby mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Według Sądu, Minister Edukacji i Nauki, odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2017 r., którą cofnięto Wyższej Szkole [...] z siedzibą w [...] uprawnienie do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku [...] - nie dopuścił się również w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a., albowiem prowadząc postępowanie w kontekście zastosowania przepisu 156 § 1 k.p.a., wszechstronnie wyjaśnił wszelkie istotne okoliczności dotyczące analizowanej sprawy, jak również wyjaśnił w sposób precyzyjny i jednoznaczny zarazem, dlaczego - w świetle powołanego wyżej przepisu k.p.a. - brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2017 r.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI