II SA/Wa 70/25

II SA/Wa 70/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj /przewodniczący/
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marcin Rusinowicz-Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi G.R. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy powołania do zawodowej służby wojskowej w korpusie oficerów oddala skargę.
Uzasadnienie
G. R. (dalej, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej (dalej, jako: Minister lub organ) z dnia [...] listopada 2024 r. utrzymującą w mocy rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr Nr [...] z dnia [...] września 2024 r. w przedmiocie odmowy powołania do zawodowej służby wojskowej w korpusie oficerów.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że skarżący w dniu [...] lipca 2024 r. złożył, za pośrednictwem Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...], wniosek do Dyrektora Departamentu Kadr o powołanie do zawodowej służby wojskowej w korpusie oficerów. Do wniosku oficer rezerwy dołączył zaświadczenie o możliwości wyznaczenia, po powołaniu do zawodowej służby wojskowej, na stanowisko służbowe [...] załogi w [...]. Wojskowym Ośrodku [...].
W dniu [...] sierpnia 2024 r. dowódca [...]. Wojskowego Ośrodka [...], wycofał zaświadczenie o możliwości wyznaczenia skarżącego na stanowisko służbowe [...] - Pluton [...] - Kompania [...] - Batalion [...] (na potrzeby formowania [...]. Dywizji [...] z docelową dyslokacją w m. [...]) - [...]. Wojskowy Ośrodek [...]; [...].
Dyrektor Departamentu Kadr rozkazem personalnym Nr [...] z dnia [...] września 2024 r. odmówił oficerowi rezerwy powołania do zawodowej służby wojskowej w korpusie [...].
Od tego rozstrzygnięcia skarżący odwołał się.
Minister zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy wydany w I instancji rozkaz personalny. Organ przytoczył art. 2 pkt 22 lit. a, art. 83 ust. 2 pkt 1, art. 185 ust. 1 oraz art. 187 ust. 1 pkt 1 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248 z późn. zm. – dalej, jako: ustawa) i wskazał, że powołanie do służby nie jest obligatoryjne lecz fakultatywne. Podjęcie decyzji w sprawie sytuacji kadrowej żołnierza leży w gestii właściwego organu wojskowego, który w ramach przyznanych mu kompetencji posiada wyłączne prawo do kształtowania polityki kadrowej, zgodnie z potrzebami Sił Zbrojnych. W konsekwencji organ, dokonując swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, może rozstrzygnąć daną sprawę, uznając za istotne określone fakty i podniesione przez stronę argumenty, inne zaś, uznać za nieistotne dla rozstrzygnięcia. W trakcie dokonywania wspomnianej oceny, organ winien mieć na uwadze słuszny interes obywateli oraz uwzględniać interes społeczny, w tym przypadku - potrzeby Sił Zbrojnych. Nadto pełnienie służby na określonym stanowisku nie jest uzależnione od istnienia wolnego stanowiska, lecz od potrzeb Sił Zbrojnych.
Dalej Minister podniósł, że z analizy dotychczasowego przebiegu służby wojskowej oficera rezerwy wynika, że skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy z dniem [...] maja 2022 r. wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej w 2021 r. W okresie poprzedzającym zwolnienie ze służby wojskowej żołnierz przebywał na zwolnieniach lekarskich w 2020 r. przez 275 dni, w 2021 r. przez 259 dni, natomiast w 2022 r. przez 120 dni. Mając na uwadze powyższe, w ocenie organu, skarżący nie daje rękojmi właściwego wywiązywania się z obowiązków służbowych.
Organ dodał, że w latach 2016-2017 skarżący pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku dowódcy plutonu w [...]. Brygadzie [...] w korpusie osobowym wojsk lądowych, grupie osobowej pancerno-zmechanizowanej, specjalności wojskowej zmechanizowanej ([...]). Natomiast w latach 2018-2022 pełnił zawodową służbę wojskową w [...]. [...] Brygadzie [...] w korpusie osobowym wojsk lądowych, grupie osobowej pancerno -zmechanizowanej, specjalności wojskowej ogólnej ([...]). Skarżący - żołnierz nie posiada doświadczenia w korpusie osobowym wojsk lądowych, grupie osobowej pancemo-zmechanizowanej, specjalności wojskowej pancernej ([...]).
Organ podkreślił, że służba wojskowa wymaga zdyscyplinowania, lojalności i poświęcenia, a żołnierzem zawodowym, może być osoba m.in. posiadająca nieposzlakowaną opinię, odpowiednie kwalifikacje oraz zdolność fizyczną i psychiczną zapewniającą wykonywanie przez nią zadań służbowych.
Ponadto, organ podkreślił, że wojskowe przepisy pragmatyczne nie nakładają na organy wojskowe obowiązku szczegółowego wykazywania potrzeb Sił Zbrojnych w zakresie powołania żołnierza na stanowisko służbowe. Zdaniem organu, wystarczającym uzasadnieniem takiego rozstrzygnięcia jest wskazanie na potrzeby Sił Zbrojnych, co jest równoznaczne z celowością takiego rozstrzygnięcia.
W ocenie Ministra, w tej sprawie, rozkaz personalny wydany przez organ I instancji nie nosi cech dowolności. Zdaniem organu należało odmówić powołania skarżącego do zawodowej służby wojskowej w korpusie oficerów, kierując się potrzebami Sił Zbrojnych.
Z tym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Zaskarżanej decyzji zarzucono:
- brak spójności w bezstronnej ocenie stanu faktycznego jaki wyziera wprost z akt sprawy, przez co rozstrzygnięcie to budzi uzasadnione podejrzenie daleko idącej niestaranności urzędniczej, graniczącej z możliwą nieodpowiedzialnością służbową funkcjonariusza publicznego, w osobie C. T., działającego w imieniu Ministra Obrony Narodowej na podstawie upoważnienia Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2024 r.;
- rażące pominięcie przesłanek merytorycznych, jakie legły u podstaw wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2024 r., złożonego za pośrednictwem Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] do Departamentu Kadr w Ministerstwie Obrony Narodowej, działającego w porozumieniu z Dowódcą [...] Ośrodka [...] na podstawie wystawionego zaświadczenia kwalifikacyjnego z dnia [...] czerwca 2024 r., stwierdzającego że [...]. rezerwy G. R. prawidłowo przeszedł weryfikację do zawodowej służby wojskowej do [...] w [...], ze wskazaniem na stanowisko służbowe Dowódcy [...] - Dowódcy [...] w Batalionie [...], w Kompanii Dowodzenia, na potrzeby formowania [...] Dywizji [...], z docelową dyslokacją w miejscowości [...];
- celowe zakłamanie rzeczywistego stanu, jaki wynika z wyszkolenia oficerskiego skarżącego oraz przebytego doświadczenia wojskowego, zgodnego z pierwotnymi oczekiwaniami Dowódcy [...] Ośrodka [...], w imieniu którego wystąpił [...] P. T. cz. p. o. Dowódcy Batalionu [...], następnie zlekceważenia gotowości i dyspozycyjności wnioskującego oficera do pełnienia zawodowej służby wojskowej, na zaproponowanym stanowisku służbowym, wedle ustawy o obronie Ojczyzny oraz aktów wykonawczych do tejże ustawy;
- niedopuszczalne, z punktu prawnego i służbowego, kłamliwe insynuacje (cywila) C. T. jako pełnomocnika Ministra Obrony Narodowej, zupełnie nieobeznanego z tematyką wojskową, a wadliwie podważającego kwalifikacje oficerskie skarżącego jako nieprzydatne na wyznaczone stanowisko [...] - Dowódcy Załogi w [...], w Kampanii Dowodzenia w m. [...], co w sposób ewidentny podważa racjonalność wyrażonego stanowiska [...] P. T. cz. p. o. Dowódcy Batalionu [...] w ww. zaświadczeniu kwalifikacyjnym z dnia [...] czerwca 2024 r.;
- niedopuszczalne, z punktu prawnego i służbowego, stosowanie wobec skarżącego możliwego mobbingu ze strony kadry oficerskiej, odpowiedzialnej za rozpatrywanie tego rodzaju wniosków personalnych w Departamencie Kard w Ministerstwie Obrony Narodowej, w związku z toczącym się postępowaniem przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie za sygn. akt II SA/Wa 1064/22, a co zostało szczegółowo opisane w odwołaniu, wniesionym przez skarżącego od ww. rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr Nr [...] z dnia [...] września 2024 r.;
- totalne pozoranctwo kontroli cywilnej ze strony Ministra Obrony Narodowej, w związku z odwołaniem, ponieważ w żaden miarodajny i logiczny sposób kontrola ta nie osiąga ustawowego celu - nie porządkuje w miarę możliwości wadliwych decyzji dowódców jednostek wojskowych w konkretnym sprawach - prawdopodobnie ze względu na nieumiejętność radzenia sobie z możliwym poplecznictwem administracyjnym, bowiem kontrola ta nie uwzględnia naczelnych zasad postępowania, stanowiących gwarancyjne funkcje odwoławcze dla uczciwych i odpowiedzialnych oficerów Wojska Polskiego, których interes prawny został, w ten czy innym sposób, naruszony w skutek bezmyślności przełożonych.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie stawianych zarzutów.
Skarżący dodatkowo wniósł o:
1. dopuszczenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy na okoliczność udowodnienia, że zasadność niniejszej skargi ma swoje umocowanie w faktach, a nie subiektywnych ocenach;
2. dopuszczenie dowodu z kart akt sprawy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt II SA/Wa 1064/22 na okoliczność udowodnienia, że między wadliwością zaskarżonej decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2024 roku, a decyzją Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2022 roku, zachodzi podobieństwo możliwego mobbingu przeciwko [...]. G. R. ze strony części kadry oficerskiej, z którą skarżący zetknął się pełniąc służbę w [...] [...] Brygadzie [...], mogącej współdziałać z niektórymi osobami zatrudnionymi w Departamencie Kadr MON, w sposób nieuprawniony korzystającej z przywileju władztwa służbowego;
3. dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka [...] P. T. cz. p. o. Dowódcy Batalionu [...] w [...] Dywizji [...] w [...] na okoliczność udowodnienia, czy przedmiotowe zaświadczenie kwalifikacyjne z dnia [...] czerwca 2024 r. czyniło zadość obowiązkowi ustawowemu oceny kandydata, w związku z możliwym przyjęciem na wyznaczone stanowisko służbowe skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 185 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r., poz. 248), powołanie do zawodowej służby wojskowej może nastąpić, jeżeli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych.
Stosownie zaś do art. 2 pkt 22 tej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o potrzebach Sił Zbrojnych - należy przez to rozumieć celowość:
a) powołania do służby wojskowej,
b) wyznaczenia na stanowisko służbowe,
c) zwolnienia ze stanowiska służbowego,
d) przeniesienia do dyspozycji albo do innego korpusu osobowego,
e) zwolnienia ze służby wojskowej,
f) realizacji zadań służbowych przez żołnierzy,
g) realizacji innych zadań zabezpieczających interes bezpieczeństwa państwa.
Niewątpliwie decyzja o powołaniu żołnierza rezerwy do zawodowej służby wojskowej ma charakter fakultatywny, a więc nie można odmówić organowi prawa do określenia wysokich standardów wyboru i możliwości powoływania do służby jedynie najlepszych kandydatów. Uznaniowy charakter zaskarżonej decyzji administracyjnej zakreśla zakres jej sądowej kontroli, ograniczając ją w szczególności do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem,
z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej.
Sąd administracyjny weryfikuje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęte na ich podstawie rozstrzygnięcie nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Natomiast sąd nie ingeruje w politykę kadrową Sił Zbrojnych, zdeterminowaną wspomnianymi potrzebami.
W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, który podziela Sąd rozpoznający sprawę niniejszą, że organy wojskowe są autonomiczne, jeśli chodzi o politykę kadrową (por. np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 25/08 i z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1407/13). Tym samym, podjęcie decyzji kadrowej w sprawie żołnierza zawodowego leży w gestii właściwego organu wojskowego, który w ramach przyznanych mu kompetencji, posiada wyłączne prawo do kształtowania polityki kadrowej.
Decydując o powołaniu żołnierza rezerwy do zawodowej służby wojskowej, organy kadrowe muszą analizować kandydatury w sposób wieloaspektowy i zbieżny z aktualnymi potrzebami Sił Zbrojnych oraz możliwościami efektywnego wykorzystania osoby powoływanej do zawodowej służby wojskowej, w ramach coraz szerszych zadań realizowanych przez Siły Zbrojne.
Uznając za niecelowe i nieleżące w interesie Sił Zbrojnych powołanie skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej, organy obu instancji wskazały, że skarżący:
- po pierwsze, został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy z dniem [...] maja 2022 r. wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej w 2021 r.;
- po drugie, w okresie poprzedzającym zwolnienie ze służby wojskowej skarżący przebywał na zwolnieniach lekarskich w 2020 r. przez 275 dni, w 2021 r. przez 259 dni, natomiast w 2022 r. przez 120 dni.
Zdaniem organu te okoliczności wskazują, iż skarżący nie daje rękojmi właściwego wywiązywania się z obowiązków służbowych.
Dodatkowo organ wyjaśnił, że w latach 2016-2017 skarżący pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku [...] plutonu w [...]. Brygadzie [...] w korpusie osobowym wojsk lądowych, grupie osobowej pancerno-zmechanizowanej, specjalności wojskowej zmechanizowanej ([...]). Natomiast w latach 2018-2022 pełnił zawodową służbę wojskową w [...]. [...] Brygadzie [...] w korpusie [...], grupie osobowej pancerno-zmechanizowanej, specjalności wojskowej ogólnej ([...]). W ocenie organu, skarżący nie posiada doświadczenia w korpusie osobowym wojsk lądowych, grupie osobowej [...], specjalności wojskowej [...] ([...]).
Organ podkreślił, że służba wojskowa wymaga zdyscyplinowania, lojalności i poświęcenia, a żołnierzem zawodowym, może być osoba m.in. posiadająca nieposzlakowaną opinię, odpowiednie kwalifikacje oraz zdolność fizyczną i psychiczną zapewniającą wykonywanie przez nią zadań służbowych.
W ocenie Sądu, zaprezentowane stanowisko należało uznać za nienaruszające uznaniowego charakteru decyzji. Jak już była o tym mowa, organy samodzielnie mogą dokonać doboru najlepszych kandydatów do powoływania do zawodowej służby wojskowej, a w trakcie dokonywania ww. ocen były zobowiązane wziąć pod uwagę słuszny interes obywateli oraz uwzględniać interes społeczny, w tym przypadku - potrzeby Sił Zbrojnych. Zaskarżona decyzja, choć nie przekonuje skarżącego, to wskazuje, że przed jej wydaniem uwzględniono ww. racje, ale przeważył brak potrzeb Sił Zbrojnych w powołaniu skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Okolicznością decydującą, w świetle powołanych przepisów ustawy o obronie Ojczyzny, są potrzeby Sił Zbrojnych, które nie są uzależnione jedynie od istnienia wolnego stanowiska. W tym miejscu należy wyjaśnić, że zaświadczenie z dnia [...] czerwca 2024 r. w żaden sposób nie wiąże organu obowiązkiem pozytywnego rozpatrzenia wniosku o powołanie do zawodowej służby wojskowej. Wskazany dokument nie przesądza o zasadności powołania skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Nadto o tym czy istnieje potrzeba powołania do zawodowej służby wojskowej i wyznaczenia określonej osoby na stanowisko służbowe decyduje nie żołnierz, lecz właściwy organ wojskowy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2009r. sygn. akt I OSK 487/08). Okoliczność ta choć wymaga wyjaśnienia skarżącemu, jest marginalna gdyż dowódca [...]. Wojskowego Ośrodka [...], wycofał zaświadczenie o możliwości wyznaczenia skarżącego na stanowisko służbowe [...] plutonu-dowódcy załogi - Pluton [...] - Kompania Dowodzenia - [...] (na potrzeby formowania [...]. Dywizji [...] z docelową dyslokacją w m. [...]) - [...]. Wojskowy Ośrodek [...]; [...].
Sąd podziela stanowisko Ministra, że organy wojskowe są autonomiczne, jeśli chodzi o politykę kadrową (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z: 19 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 4127/21; 9 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1407/13). Skoro w gestii właściwego organu wojskowego leży kształtowania polityki kadrowej, zgodnie z potrzebami Sił Zbrojnych, to podjęcie decyzji w sprawie sytuacji kadrowej żołnierza leży w ramach przyznanych mu kompetencji. Tym samym organ ten ma wyłączne prawo do powołania lub odmowy powołania na właściwe stanowisko służbowe żołnierza zawodowego. Skoro ustawodawca przyznał organom wojskowym możliwość powołania do zawodowej służby wojskowej osoby, która posiada kwalifikacje pod warunkiem, że powołanie takiej osoby ma uzasadnienie w potrzebach Sił Zbrojnych, to należy przyjąć, że organ, dokonując swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, może rozstrzygnąć daną sprawę, uznając za istotne określone fakty i podniesione przez stronę argumenty, inne zaś, uznać za nieistotne dla rozstrzygnięcia.
Zdaniem Sądu, organy obu instancji w sposób prawidłowy rozpoznały sprawę w jej całokształcie i w zgodzie z regułami wydawania decyzji o charakterze uznaniowym. Wydanym decyzjom nie można zarzucić dowolności. Natomiast granice oceny Sądu wytycza sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości. Pozostaje on poza kontrolą sądowoadministracyjną, która obejmuje wyłącznie kryterium legalności określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz.1267).
Sąd w rozpoznawanej sprawie, mając na względzie zasadę legalności – rozumianą jako potrzeba wydania decyzji w zgodzie z obowiązującym porządkiem prawnym - uznał, że zaskarżona decyzja odpowiadała prawu zarówno procesowemu, jak i materialnemu, a przedstawiona w skardze argumentacja nie może odnieść zamierzonego skutku, tj. doprowadzić do wyeliminowania wydanych rozstrzygnięć z obrotu prawnego. Trafność rozstrzygnięcia w każdym indywidualnym przypadku wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia wszelkich argumentów, które stanowiłyby podstawę do przyjęcia określonego stanowiska. W tej sprawie, zdaniem Sądu, organy uwzględniły cały zgromadzony materiał dowodowy, jak również stanowisko skarżącego, i prawidłowo wykazały, że brak jest zasadności powołania skarżącego do zawodowej służby wojskowej.
Końcowo należy wyjaśnić, iż Sąd na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze wniesione na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.), ponieważ wskazane przez skarżącego dokumenty stanowią część akt administracyjnych sprawy i podlegają ocenie przez Sąd z urzędu. Nadto z dotychczasowego orzecznictwa wypracowanego na gruncie art. 106 § 3 P.p.s.a. wynika, że nie jest dopuszczalne przeprowadzenie dowodów innych niż dowody z dokumentów, np. dowodów z zeznań świadka, przesłuchania stron, opinii biegłego czy też oględzin. Z kolei dowód ze wskazanych kart akt sprawy zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pod sygn. II SA/Wa 1064/22 pozostaje relewantny dla rozstrzygnięcie tej sprawy. Dotychczas zgromadzony materiał dowodowy stwarzał możliwość dokonania oceny legalności zaskarżonej decyzji.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.