II SA/WA 697/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-04-04
NSAAdministracyjneWysokawsa
służba wojskowapowołanieżołnierz zawodowynieposzlakowana opiniaprzestępstwoskazaniezatarcie skazaniaWojsko Polskieuznanie administracyjnekontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę żołnierza rezerwy na decyzję odmawiającą powołania do zawodowej służby wojskowej, uznając, że popełnione przez niego przestępstwa umyślne i sposób zakończenia poprzedniej służby dyskwalifikują go z uwagi na brak nieposzlakowanej opinii i interes Sił Zbrojnych.

Skarżący, były żołnierz zawodowy, ubiegał się o ponowne powołanie do służby wojskowej, jednak organ pierwszej instancji odmówił, wskazując na popełnione przez niego przestępstwo umyślne (znęcanie się, znieważenie funkcjonariusza) oraz sposób zakończenia poprzedniej służby (wypowiedzenie w trakcie tymczasowego aresztowania). Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, podkreślając uznaniowy charakter decyzji i potrzebę posiadania nieposzlakowanej opinii. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły brak spełnienia przez kandydata wymogu nieposzlakowanej opinii, co jest obligatoryjną przesłanką powołania do służby wojskowej.

Sprawa dotyczyła skargi L.S. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, utrzymującą w mocy rozkaz Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych odmawiający powołania skarżącego do zawodowej służby wojskowej w korpusie podoficerów. Organ pierwszej instancji odmówił powołania, wskazując na niecelowość i brak interesu Sił Zbrojnych, co uzasadnił popełnieniem przez skarżącego przestępstwa umyślnego (znęcanie się, znieważenie funkcjonariusza), skutkującym utratą nieposzlakowanej opinii, mimo zatarcia skazania. Podkreślono również, że skarżący wcześniej zwolnił się z zawodowej służby wojskowej w trybie skróconym, będąc tymczasowo aresztowanym, co mogło świadczyć o nieudźwignięciu ciężaru służby. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. i prawa materialnego, w tym art. 70 ust. 6 u.o.O., argumentując, że zatarte skazanie powinno być traktowane jako niebyłe, a dane w ewidencji wojskowej powinny być aktualizowane. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, wyjaśniając, że przepisy dotyczące ewidencji wojskowej pozwalają na przetwarzanie danych o skazaniach nawet po ich zatarciu, a pojęcie nieposzlakowanej opinii obejmuje ocenę etyczną, która została naruszona przez popełnione przestępstwa. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły utratę przez skarżącego nieposzlakowanej opinii, która jest obligatoryjną przesłanką powołania do służby wojskowej. Sąd podkreślił fakultatywny charakter decyzji o powołaniu i autonomię organów wojskowych w kształtowaniu polityki kadrowej, a także fakt, że popełnienie przestępstwa godzi w dobre imię i honor Wojska Polskiego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zatarte skazanie za przestępstwo umyślne może stanowić podstawę do odmowy powołania do zawodowej służby wojskowej, ponieważ pojęcie nieposzlakowanej opinii, będące obligatoryjną przesłanką powołania, obejmuje ocenę etyczną i może być naruszone przez sam fakt popełnienia przestępstwa, nawet jeśli skazanie uległo zatarciu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy wojskowe prawidłowo oceniły utratę przez skarżącego nieposzlakowanej opinii, która jest obligatoryjną przesłanką powołania do służby wojskowej. Popełnienie przestępstwa umyślnego, nawet po zatarciu skazania, godzi w dobre imię i honor żołnierza, a przepisy dotyczące ewidencji wojskowej pozwalają na wykorzystanie tych informacji w postępowaniu administracyjnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.o.O. art. 83 § 1 pkt 2

Ustawa o obronie Ojczyzny

Nieposzlakowana opinia jest obligatoryjną przesłanką powołania do czynnej służby wojskowej.

u.o.O. art. 185 § 1

Ustawa o obronie Ojczyzny

Określa przesłanki powołania do zawodowej służby wojskowej.

u.o.O. art. 187 § 1 pkt 2

Ustawa o obronie Ojczyzny

Określa przesłanki odmowy powołania do zawodowej służby wojskowej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 268a

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy możliwości wydania decyzji na podstawie przepisów o k.p.a.

k.k. art. 207 § 1

Kodeks karny

Przestępstwo znęcania się.

k.k. art. 207 § 1a

Kodeks karny

Przestępstwo znęcania się nad osobą nieporadną.

k.k. art. 266 § 1

Kodeks karny

Przestępstwo znieważenia funkcjonariusza.

u.o.O. art. 71 § 2 pkt 1

Ustawa o obronie Ojczyzny

Gromadzenie danych o prawomocnych orzeczeniach w sprawach karnych w ewidencji wojskowej.

u.o.O. art. 70 § 6

Ustawa o obronie Ojczyzny

Obowiązek bieżącej aktualizacji ewidencji wojskowej.

u.o.O. art. 71 § 3

Ustawa o obronie Ojczyzny

Przetwarzanie danych w ewidencji wojskowej bez wiedzy i zgody osoby, której dotyczą.

u.o.O. art. 71 § 10

Ustawa o obronie Ojczyzny

Okres przechowywania danych w ewidencji wojskowej.

Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

Fakultatywna przesłanka do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej (oceny dostateczne).

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o oddaleniu skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Popełnienie przez skarżącego przestępstwa umyślnego (znęcanie się, znieważenie funkcjonariusza) skutkuje utratą nieposzlakowanej opinii, która jest obligatoryjną przesłanką powołania do zawodowej służby wojskowej. Sposób zakończenia poprzedniej służby wojskowej (wypowiedzenie ze skróconym okresem wypowiedzenia w trakcie tymczasowego aresztowania) może świadczyć o nieudźwignięciu ciężaru odpowiedzialności związanej z pełnieniem służby. Organy wojskowe mają prawo do swobodnej oceny celowości powołania do zawodowej służby wojskowej, kierując się potrzebami Sił Zbrojnych. Przepisy dotyczące ewidencji wojskowej pozwalają na wykorzystanie informacji o skazaniach, nawet po ich zatarciu, w postępowaniu administracyjnym dotyczącym powołania do służby.

Odrzucone argumenty

Zatarte skazanie powinno być traktowane jako niebyłe, a dane w Krajowym Rejestrze Karnym powinny być usunięte, co uniemożliwia organom wojskowym powoływanie się na fakt skazania. Organ pierwszej instancji pominął fakt zatarcia skazania i nie aktualizował teczki akt personalnych skarżącego. Organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania (art. 7, 8, 75 § 1, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a.).

Godne uwagi sformułowania

decyzja w przedmiocie powołania do zawodowej służby wojskowej ma charakter uznaniowy dobro służby posiadające pierwszeństwo przed indywidualnym interesem kandydata nie posiada nieposzlakowanej opinii, czyli nie spełnia jednego z podstawowych wymogów bycia żołnierzem zawodowym z chwilą zatarcia skazania, traktuje się je jak niebyłe nie sposób więc uznać, że jakiekolwiek dokumenty osobowe kandydata zostały pominięte przez organy obligatoryjnymi przesłankami powołania do każdego rodzaju czynnej służby wojskowej są m.in. nieposzlakowana opinia stosunek służbowy osób pełniących służbę w formacjach zmilitaryzowanych posiada 4 elementy odróżniające go od innych stosunków prawnych organy wojskowe są autonomiczne, jeśli chodzi o politykę kadrową sam fakt skazania implikuje utratę nieposzlakowanej opinii popełnienie przez żołnierza przestępstwa godzi w dobre imię i honor Wojska Polskiego; stanowi zaprzeczenie etosu służby wojskowej

Skład orzekający

Joanna Kruszewska-Grońska

przewodniczący sprawozdawca

Iwona Maciejuk

członek

Dorota Kozub-Marciniak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'nieposzlakowana opinia' w kontekście powołania do zawodowej służby wojskowej, zwłaszcza w przypadku zatartego skazania za przestępstwa umyślne. Uznaniowy charakter decyzji administracyjnych w sprawach kadrowych w wojsku."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji żołnierza rezerwy ubiegającego się o ponowne powołanie do służby zawodowej. Interpretacja pojęcia 'nieposzlakowana opinia' może być stosowana analogicznie w innych postępowaniach, gdzie jest to wymóg formalny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak przeszłość kandydata, nawet po zatarciu skazania, może wpłynąć na jego szanse w służbie wojskowej, podkreślając znaczenie nieposzlakowanej opinii i etosu żołnierza.

Czy zatarte skazanie zamyka drogę do służby w wojsku? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 697/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Kozub-Marciniak
Iwona Maciejuk
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2305
art. 83 ust. 1 pkt 2, art. 185 ust. 1 i art. 187 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy powołania do zawodowej służby wojskowej w korpusie podoficerów zawodowych oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] stycznia 2023 r. nr [...] Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego (dalej: "Szef SGWP", "organ drugiej instancji", "organ odwoławczy"), mając za podstawę art. 127 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy rozkaz personalny Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych (dalej: "Dowódca GRSZ", "organ pierwszej instancji") z [...] grudnia 2022 r. nr [...] (pkt [...]) odmawiający powołania [...] L.S. (dalej: "skarżący", "kandydat") do zawodowej służby wojskowej w korpusie podoficerów zawodowych.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z [...] września 2022 r. skarżący wystąpił do Dowódcy GRSZ o powołanie do zawodowej służby wojskowej w korpusie podoficerów zawodowych. Jednocześnie oświadczył, że został zapoznany z przepisami normującymi przebieg służby wojskowej, zamieszczonymi w ustawie z dnia 11 marca 2022 r.
o obronie Ojczyzny (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 248; dalej: "u.o.O.".)
Rozkazem personalnym z [...] grudnia 2022 r. nr [...] (pkt [...]) organ pierwszej instancji, w oparciu o art. 185 ust. 1, art. 186 ust. 1 pkt 3, art. 187 ust. 1 pkt 2 u.o.O. oraz § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 czerwca 2022 r. w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2022 r., poz. 1384; dalej: "rozp."), odmówił powołania skarżącego do zawodowej służby wojskowej w korpusie podoficerów zawodowych.
W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia, Dowódca GRSZ na wstępie wymienił, przewidziane w art. 185 ust. 1 oraz w art. 83 ust. 1 i ust. 2 u.o.O., podstawowe kryteria, jakie musi spełnić każda osoba ubiegająca się o powołanie do służby wojskowej. Są to: obywatelstwo polskie, nieposzlakowana opinia, niekaralność za przestępstwo umyślne, odpowiednie kwalifikacje, odpowiednia zdolność fizyczna i psychiczna do pełnienia służby wojskowej. Powołanie do służby wojskowej może być również uzależnione od: posiadania kwalifikacji wymaganych do zajmowania stanowiska służbowego, posiadania orzeczenia o braku przeciwwskazań do pełnienia służby na stanowiskach wymagających szczególnych predyspozycji psychofizycznych oraz złożenia ankiety bezpieczeństwa osobowego. Organ właściwy w sprawie powołania do zawodowej służby wojskowej jest zobowiązany do oceny przydatności kandydata, przy czym ocena ta powinna zostać przeprowadzona nie tylko pod względem formalnym, ale przede wszystkim pod względem istnienia potrzeb Sił Zbrojnych, określonych w art. 2 pkt 22 u.o.O. i rozumianych jako celowość powołania do zawodowej służby wojskowej.
Organ pierwszej instancji podkreślił, iż decyzja w przedmiocie powołania do zawodowej służby wojskowej ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, jednakże zakres uznania jest wyznaczony prawem i celem, dla jakiego dane przepisy lub instytucje zostały ustanowione. W przedmiocie niniejszej sprawy (tj. powołania żołnierza rezerwy do zawodowej służby wojskowej), uznanie ma możliwie najszerszy zakres, gdyż prawodawca nie ograniczył swobody organu żadnymi szczególnymi wymogami. Zatem kandydat nie ma żadnych roszczeń ani gwarancji powołania - nawet w przypadku spełnienia wszystkich wymogów formalnych. Prawo wyboru rozstrzygnięcia i oceny celowości powołania do zawodowej służby wojskowej jest wyłącznie uprawnieniem organu, który powinien kierować się w tym względzie tylko dobrem służby, posiadającym pierwszeństwo przed indywidualnym interesem kandydata.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, Dowódca GRSZ, stwierdził, iż powołanie skarżącego do zawodowej służby wojskowej jest niecelowe i nie leży w interesie Sił Zbrojnych. Organ pierwszej instancji ustalił, że skarżący od [...] stycznia 2002 r. do [...] stycznia 2003 r. pełnił zasadniczą służbę wojskową, a w okresie od [...] czerwca 2007 r. do [...] czerwca 2019 r. pełnił służbę jako żołnierz zawodowy. Następnie rozkazem personalnym Dowódcy GRSZ z [...] maja 2019 r. nr [...] został zwolniony z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu skróconego terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez kandydata. Ponadto w okresie pełnienia zawodowej służby wojskowej skarżący popełnił przestępstwo umyślne stypizowane w art. 207 § 1 w zbiegu z art. 207 § 1a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 17 ze zm.; dalej: "k.k."), za które został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z [...] stycznia 2020 r., sygn. akt [...]. Wprawdzie skazanie to uległo zatarciu i wedle aktualnej informacji z Krajowego Rejestru Karnego, kandydat nie figuruje w kartotece karnej Krajowego Rejestru Karnego, ale nie zmienia to faktu, iż został on skazany za przestępstwo umyślne, a to oznacza, że nie posiada nieposzlakowanej opinii, czyli nie spełnia jednego z podstawowych wymogów bycia żołnierzem zawodowym. Dlatego organ pierwszej instancji nie miał żadnych wątpliwości, iż powołanie skarżącego - choć był już żołnierzem zawodowym i co do zasady otrzymywał pozytywne oceny w opiniach służbowych - stałoby w sprzeczności z interesem Sił Zbrojnych i z obowiązującymi przepisami prawa (vide art. 83 u.o.O.).
Dowódca GRSZ zwrócił też uwagę, że skarżący, pełniąc w przeszłości zawodową służbę wojskową, nie podołał temu ciężarowi. Specyfika służby wojskowej wymaga od każdego kandydata na żołnierza zawodowego lojalności i poświęcenia. Ważnym kryterium w doborze kandydatów jest także indywidualna ocena postawy etycznej. Zdaniem organu pierwszej instancji, stwierdzone i udokumentowane okoliczności, związane z prowadzonym przeciwko skarżącemu postępowaniem karnym, stanowią wystarczającą przesłankę do negatywnego rozpatrzenia wniosku o powołanie do służby zawodowej w korpusie podoficerów oraz uznania, iż powołanie to nie leży w interesie Sił Zbrojnych.
W odwołaniu od ww. rozkazu personalnego skarżący (reprezentowany przez radcę prawnego K.G.) wniósł o zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia i powołanie do zawodowej służby wojskowej. Zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., a także naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 70 ust. 6 u.o.O. Zaznaczył, że w toku postępowania Dowódca GRSZ pominął fakt zatarcia skazania, opierając swoje rozstrzygnięcie na argumentacji związanej z utratą przez kandydata nieposzlakowanej opinii w wyniku skazana. Tymczasem w myśl art. 106 k.k., z chwilą zatarcia skazania, traktuje się je jak niebyłe. Tak więc zgodnie z obowiązującą w doktrynie i w orzecznictwie zasadą fikcji prawnej, osobę, wobec której wyrok zatarto, traktuje się jakby nigdy nie była skazana. Informacja taka usuwana jest z Krajowego Rejestru Karnego. Natomiast organ pierwszej instancji z okoliczności skazania uczynił główną przesłankę wydania decyzji odmownej, co - w ocenie skarżącego - czyni ją wadliwą.
Skarżący zakwestionował również uprawnienie Dowódcy GRSZ do przechowywania i przetwarzania jego danych osobowych oraz informacji dotyczących skazania. Stosownie do treści art. 71 ust. 2 pkt 1 u.o.O., w ewidencji wojskowej gromadzi się i przetwarza (m.in.) dane dotyczące prawomocnych orzeczeń w sprawach karnych, ale wedle art. 70 ust. 6 u.o.O. ewidencję wojskową aktualizuje się na bieżąco. Zatem jeżeli osoba podlegająca ochronie w postaci zatarcia skazania nie widnieje już w rejestrze karnym i korzysta z przymiotu "niekaralności", to odpowiedni wpis w ewidencji wojskowej powinien zostać zaktualizowany poprzez jego usunięcie. W konsekwencji organ pierwszej instancji nie miał prawa powołać się na okoliczność skazania skoro wyrok skazujący uległ zatarciu, a pomimo dysponowania zaświadczeniem o niekaralności kandydata, stwierdził w uzasadnieniu rozkazu personalnego, iż "co prawda w aktach sprawy występuje aktualna informacja z Krajowego Rejestru Karnego, jednakże nie zmienia to faktu, że wnioskodawca był skazany za przestępstwo umyślne, co tym samym stanowi wystarczającą przesłankę do uznania, że nie spełnił on jednego z podstawowych wymogów bycia żołnierzem zawodowym, jakim jest wymóg posiadania nieposzlakowanej opinii".
Kolejnym przykładem naruszenia przez Dowódcę GRSZ przepisów jest, zdaniem skarżącego, powołanie się na okoliczność uprzedniego pełnienia służby wojskowej oraz odejścia z niej na skutek złożonego wypowiedzenia. Otóż organ pierwszej instancji wywiódł z tego faktu wniosek, iż skarżący nie podoła trudom pełnienia zawodowej służby wojskowej, podczas gdy uzyskane przez niego opinie służbowe świadczą nie tylko o podołaniu trudom służby, ale też o wysokim poziomie ich realizacji.
Po rozpoznaniu odwołania, powołaną na wstępie decyzją z [...] stycznia 2023 r. nr [...] Szef SGWP utrzymał w mocy rozkaz personalny Dowódcy GRSZ.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że konstrukcja art. 2 pkt 22 lit. a i lit. b u.o.O. wyraźnie wskazuje, iż za celowością powołania do zawodowej służby wojskowej oraz wyznaczenia na stanowisko służbowe przemawiają potrzeby Sił Zbrojnych, które uwzględnia Dowódca GRSZ. Uprawnia to organ wojskowy do swobodnej oceny faktów przy podejmowaniu decyzji. W trakcie prowadzonego postępowania organy wojskowe obu instancji przeanalizowały całość teczki akt personalnych skarżącego oraz dokumentacji ewidencyjnej zgromadzonej w jego sprawie, która zawierała m.in. wszystkie wystawione mu opinie służbowe. Nie sposób więc uznać, że jakiekolwiek dokumenty osobowe kandydata zostały pominięte przez organy. Jedynie ich ocena w kontekście ponownego powołania do zawodowej służby wojskowej mogła się różnić w zależności od aktualnie występujących potrzeb Sił Zbrojnych.
Organ drugiej instancji odnotował, iż skarżący w latach 2014-2016 otrzymywał oceny dostateczne z opiniowania służbowego, co już wówczas - zgodnie z ustawą z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 536 ze zm.) stanowiło fakultatywną przesłankę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Z egzaminów sprawności fizycznej kandydat uzyskiwał wyłącznie oceny dostateczne lub w ogóle nie przystępował do egzaminu. Ponadto dla organów wojskowych istotna była okoliczność złożenia przez skarżącego wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej ze skróconym okresem wypowiedzenia w dniu [...] kwietnia 2019 r., czyli w okresie stosowania względem niego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania (od [...] grudnia 2018 r. do [...] kwietnia 2019 r.). Taki sposób postępowania kandydata mógł świadczyć o nieudźwignięciu ciężaru odpowiedzialności związanej z pełnieniem zawodowej służby wojskowej. Dlatego w ramach uznania administracyjnego można dojść do przekonania, że skarżący nie będzie w stanie podołać ponownym trudom pełnienia zawodowej służby wojskowej na stanowisku dowódczym (zastępcy dowódcy plutonu - dowódcy drużyny), które wiąże się z odpowiedzialnością za podległych żołnierzy.
Odnosząc się do kwestii przetwarzania przez organy wojskowe danych dotyczących karalności skarżącego, Szef SGWP wyjaśnił, iż przywołana przez kandydata teczka akt personalnych jest jednym z dokumentów ewidencyjnych i nie jest pojęciem tożsamym ze wszystkimi danymi zgromadzonymi w ewidencji wojskowej. Przepis art. 71 ust. 3 u.o.O. przewiduje, że dane zawarte w ewidencji wojskowej mogą być przetwarzane i gromadzone bez wiedzy i zgody osoby, której dotyczą i nie znajdują do nich zastosowania regulacje RODO. Ważna jest też regulacja zawarta w art. 71 ust. 10 u.o.O., stanowiąca, iż dane gromadzone i przetwarzane w ewidencji wojskowej, które dotyczą osób posiadających stopień podoficerski albo oficerski, przechowuje się do ukończenia przez te osoby 63 lat. Obowiązek bieżącej aktualizacji ewidencji wojskowej, określony w art. 70 ust. 6 u.o.O., w żadnym wypadku nie pozwala na usuwanie zgromadzonych w niej danych przed upływem okresu, o którym mowa w art. 71 ust. 10 u.o.O. Z kolei art. 106 k.k. nie ma zastosowania do regulacji przetwarzania danych w ewidencji wojskowej. Zatem właściwe organy wojskowe są uprawnione do wykorzystywania w prowadzonym postępowaniu administracyjnym wszelkich informacji o żołnierzu rezerwy zebranych w ewidencji wojskowej, w tym wyroków karnych, nawet jeżeli one uległy już zatarciu.
Odnośnie nieposzlakowanej opinii, organ odwoławczy nie mógł nie zauważyć, że w dokumentacji ewidencyjnej znajduje się wyrok Sądu Rejonowego w S. z [...] stycznia 2020 r., sygn. akt [...], którym kandydat został skazany za przestępstwo z art. 207 § 1 k.k. w zbiegu z art. 207 § 1a k.k., tj. za znęcanie się fizyczne i psychiczne nad żoną oraz małoletnią osobą nieporadną, a także za czyn z art. 226 § 1 k.k., tj. znieważenie funkcjonariusza Policji. W świetle wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA") z 5 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2460/14 (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl), wobec braku ustawowej definicji pojęcia "nieposzlakowana opinia", należy odwołać się do jego znaczenia języku polskim, zaś według Słownika języka polskiego PWN "poszlaka" oznacza podejrzenie, natomiast "nieposzlakowany" to ten, któremu nie można nic zarzucić, przypisać; nieskazitelny. Pojęcie to trzeba odnieść zarówno do sfery życia prywatnego, jak i zawodowego. Utraty przymiotu "nieposzlakowanej opinii" nie powoduje jednak wyłącznie karalność danej osoby. Nieposzlakowana opinia to także ogólna ocena danej osoby w sferze etycznej. W ocenie Szefa SGWP, warunku posiadania nieposzlakowanej opinii nie spełnia osoba, w stosunku do której wydano wyrok skazujący za znęcanie się nad żoną i małoletnią osobą nieporadną oraz za znieważenie innego funkcjonariusza publicznego. Co więcej, przymiot posiadania nieposzlakowanej opinii nie jest tożsamy z posiadaniem statusu osoby niekaranej, ponieważ nawet w sytuacji zatarcia skazania, popełnione przez byłego żołnierza zawodowego przestępstwo oraz okoliczności jego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej mogą mieć wpływ na uznanie przez uprawnione organy wojskowe, iż nie spełnia on kryterium nieposzlakowanej opinii w kontekście treści art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.O.
Organ odwoławczy zaakcentował, że w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku, skarżący zostałby powołany do zawodowej służby wojskowej i wyznaczony na stanowisko służbowe zastępcy dowódcy plutonu - dowódcy drużyny. W tej sytuacji podoficer zajmujący stanowisko dowódcze powinien być wzorem dla podległych mu żołnierzy, dlatego tym bardziej istotna jest przesłanka nieposzlakowanej opinii i postawy etycznej. Tymczasem charakter czynów, jakich dopuścił się kandydat, wyklucza możliwość powierzenia mu funkcji dowódczych w zawodowej służbie wojskowej.
Argument w postaci ilości odbywanych ćwiczeń wojskowych przez skarżącego przemawia na jego korzyść, lecz nie można stawiać znaku równości między odbywaniem okresowych ćwiczeń wojskowych jako żołnierz rezerwy a pełnieniem zawodowej służby wojskowej, która wiąże się ze znacznie wyższymi wymaganiami i rygorami.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną wyżej decyzję Szefa SGWP skarżący (działający samodzielnie) powtórzył zarzuty z odwołania, tj. naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego - art. 70 ust. 6 u.o.O.
W uzasadnieniu skargi kandydat podważył ustalenia organów co do utraty przez niego nieposzlakowanej opinii. Opisał swoją sytuację rodzinną, relacje z małżonką i okoliczności dotyczące wydania wobec niego wyroku skazującego. Ponowił powołane w odwołaniu argumenty takie jak znaczna liczba dni odbytych ćwiczeń wojskowych, pozytywne oceny wystawione mu przez przełożonych oraz sposób prowadzenia przez organy wojskowe teczki jego akt personalnych, w tym brak aktualizacji.
W odpowiedzi na skargę Szef SGWP wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Obligatoryjnymi przesłankami powołania do każdego rodzaju czynnej służby wojskowej są m.in. nieposzlakowana opinia (art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.O.) i niekaralność za przestępstwo umyślne (art. 83 ust. 1 pkt 5 u.o.O.), które dodatkowo są obwarowane potrzebami Sił Zbrojnych.
W doktrynie ukształtował się pogląd, w myśl którego wymagania wobec żołnierzy zawodowych - wynikające z art. 2 uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2021 r., poz. 372 ze zm.), uchylonej 23 kwietnia 2022 r. - aktualnie częściowo przeniesione do preambuły, a częściowo do art. 83 u.o.O., stanowią wzorzec oceny przydatności do służby. Z treści przepisów pragmatycznych wynika, że stosunek służbowy osób pełniących służbę w formacjach zmilitaryzowanych posiada 4 elementy odróżniające go od innych stosunków prawnych, tj.: 1) obowiązek poświęcenia; 2) dyspozycyjność i obowiązek podporządkowania; 3) szczególne uprawnienia związane z wykonywaniem służby; 4) administracyjnoprawne uregulowanie stosunku prawnego żołnierza (vide J. Bulira [w:] Obrona Ojczyzny. Komentarz, red. H. Królikowski, Warszawa 2023, art. 185).
Niewątpliwie decyzja o powołaniu żołnierza rezerwy do zawodowej służby wojskowej ma charakter fakultatywny, a więc nie można odmówić organowi prawa do określenia wysokich standardów wyboru i możliwości powoływania do służby jedynie najlepszych kandydatów. Uznaniowy charakter zaskarżonej decyzji administracyjnej zakreśla zakres jej sądowej kontroli, ograniczając ją w szczególności do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem,
z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. Sąd administracyjny weryfikuje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęte na ich podstawie rozstrzygnięcie nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Natomiast sąd nie ingeruje w politykę kadrową Sił Zbrojnych zdeterminowaną wspomnianymi potrzebami. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż organy wojskowe są autonomiczne, jeśli chodzi o politykę kadrową (vide wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 19 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 25/08 i z 9 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1407/13). Tym samym podjęcie decyzji kadrowej w sprawie żołnierza zawodowego leży w gestii właściwego organu wojskowego, który w ramach przyznanych mu kompetencji, posiada wyłączne prawo do kształtowania polityki kadrowej.
Uznając za niecelowe i nieleżące w interesie Sił Zbrojnych powołanie skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej, organu obu instancji wskazały na wyrok Sądu Rejonowego w S. z [...] stycznia 2020 r., sygn. akt [...], którym to orzeczeniem kandydat został uznany winnym i skazany za przestępstwa umyślne, a mianowicie czyny z art. 207 § 1 w zbiegu z art. 207 § 1a k.k. (znęcanie się fizyczne i psychiczne nad żoną oraz małoletnią osobą nieporadną) oraz art. 266 § 1 k.k. (znieważenie funkcjonariusza Policji). Trafnie organy (tak pierwszej, jak i drugiej instancji) wywiodły, iż sam fakt skazania implikuje utratę nieposzlakowanej opinii, czyli obligatoryjnej przesłanki z art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.O.
Również organy wojskowe miały prawo uznać, że wypowiedzenie przez skarżącego stosunku służbowego (ze skróconym okresem wypowiedzenia i to w okresie, gdy był tymczasowo aresztowany) wskazuje na nieudźwignięcie przez niego ciężaru odpowiedzialności związanej z pełnieniem zawodowej służby wojskowej.
W ocenie Sądu, organy obu instancji w sposób prawidłowy ustaliły, iż skarżący utracił przymiot nieposzlakowanej opinii. Jak wskazał NSA w wyroku z 1 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 788/06, zapadłym zresztą na gruncie podobnego stanu faktycznego, żołnierz uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 270 § 1 k.k. nie cieszy się już nieposzlakowaną opinią, a ta jest jednym z wymogów stawianych żołnierzom zawodowym. Popełnienie przez żołnierza przestępstwa godzi w dobre imię i honor Wojska Polskiego; stanowi zaprzeczenie etosu służby wojskowej. Z kolei w wyroku z 4 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 1351/13, NSA zaznaczył, że charakter zadań powierzonych żołnierzom oraz związane z działalnością wojska zaufanie publiczne służyć mają przeciwdziałaniu takim zachowaniom, które mogłyby pozbawić je wiarygodności w oczach społeczeństwa.
Powyższe konkluzje w pełni zachowują aktualność w sytuacji skarżącego - skazanego za przestępstwa umyślne z art. 207 w zbiegu z art. 207 § 1a k.k. oraz z art. 266 § 1 k.k. Według tutejszego Sądu, okoliczność, iż charakter popełnionych przez skarżącego przestępstw godzi w dobre imię i honor żołnierza Wojska Polskiego, nie wymaga żadnego szczególnego uzasadnienia. Przyjęcie odmiennego stanowiska stanowiłoby zaprzeczenie ogólnego etosu służby wojskowej.
Zarówno Dowódca GRSZ, jak i Szef SGWP w sposób wyczerpujący oraz wszechstronny przeanalizowali wszystkie okoliczności przesądzające o odmowie powołania kandydata do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Wbrew zarzutom skarżącego, zaskarżona decyzja oraz utrzymany nią w mocy rozkaz personalny organu pierwszej instancji odpowiadają wymogom z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Z tych powodów niezasadne są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 8, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a.
Chybiony jest też zarzut naruszenia przez organ prawa materialnego, tj. art. 70 ust. 6 u.o.O., ponieważ kwestia przechowywania przez organ dokumentacji personalnej skarżącego nie miała wpływu na odmowę powołania go do zawodowej służby wojskowej.
Nie znajdując żadnych naruszeń skutkujących wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI