II SA/Wa 695/09

II SA/Wa 695/09 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2009-07-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-05-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bronisław Szydło /sprawozdawca/
Janusz Walawski
Joanna Kube /przewodniczący/
Symbol z opisem
6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne
Straż graniczna
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 234 poz 1997
art. 99  pkt 2 i 3
Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Bronisław Szydło (spr.), Janusz Walawski, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2009 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] września 2007 r. nr [....] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego 1. – uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji 2. – zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] Komendant Główny Straży Granicznej utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...], odmawiającą T. K. przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego. Jako podstawę prawną wydania decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 98 ust. 1 i art. 99 pkt 2 ustawy z 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997) oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 98, poz. 892 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w dniu 8 czerwca 2007 r. T. K. - funkcjonariusz Straży Granicznej złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego w miejscowości pobliskiej w stosunku do miejsca pełnienia służby. W dniu 22 maja 2007 r. zmarł teść funkcjonariusza, w wyniku czego żona funkcjonariusza J. M.- stała się współwłaścicielką domu jednorodzinnego w B. przy ul. [...]. Potwierdza to postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] maja 2007 r. Sygn. akt [...]. Funkcjonariusz poinformował także, iż jego małżonka posiada również prawo do części domu jednorodzinnego w B. przy ul. [...].
W ocenie organu wielkość posiadanych przez J. M. udziałów w przedmiotowym budynku mieszkalnym, jak i stosunek tych udziałów do powierzchni mieszkalnej domu nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. B. jest miejscowością pobliską do miejsca pełnienia służby. Wyżej przedstawiony stan faktyczny uniemożliwia przyznanie funkcjonariuszowi wnioskowanej pomocy.
Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, organ stwierdził, iż brak prawomocności postanowienia o nabyciu spadku w dniu złożenia wniosku o pomoc finansową nie ma żadnego znaczenia, albowiem spadkobierca nabywa spadek już z chwilą jego otwarcia. Stąd też żona T. K. od 23 maja 2007 r. jest współwłaścicielką domu mieszkalnego z tytułu dziedziczenia, położonego w miejscowości pobliskiej miejsca pełnienia przez niego służby. Z tego też względu, funkcjonariusz w dacie złożenia wniosku o pomoc finansową nie posiadał prawa do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej i z tych też przyczyn nie można mu przyznać pomocy finansowej, o którą wnosił.
Organ stwierdził, iż przepisy nie uzależniają możliwości przydziału lokalu mieszkalnego od wielkości posiadanego przez funkcjonariusza domu jednorodzinnego, jednakże w związku z podniesionymi przez stronę zarzutami, wskazał, iż posiadany przez jego małżonkę dom zapewnia przysługujące funkcjonariuszowi normy zaludnienia. Ze złożonego przez T. K. wniosku o przydział lokalu mieszkalnego wynika, iż dom położony w B. przy ul. [...] ma 120 m2 powierzchni użytkowej, w tym mieszkalnej 84 m2. W dacie złożenia tego wniosku zamieszkiwały w nim 4 osoby, w tym zmarły teść. Funkcjonariusz posiada uprawnienie do 3 norm, tj. lokalu o powierzchni mieszkalnej od 21 do 30 m2.
Na powyższą decyzję T. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. Podniósł, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego: art. 99 pkt 3 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej, przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz art. 1027 k.c. Ponadto, zdaniem skarżącego naruszone zostały, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, przepisy postępowania, tj. art. 7, 8, 9 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że odziedziczone przez jego żonę udziały w domu mieszkalnym są niewielkie i wbrew twierdzeniu organu nie zapewniają skarżącemu i jego rodzinie właściwych norm metrażowych, jakie przysługują funkcjonariuszowi. Nadto organ pominął fakt zamieszkiwania w przedmiotowym budynku przez kilka rodzin, a także nie obliczył szacunkowej powierzchni przypadającej jego rodzinie do każdego z budynków, w których udziały odziedziczyła jego małżonka. Ponadto, zdaniem skarżącego, iż jego małżonka wobec osób trzecich nabyła prawa do spadku dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia o stwierdzeniu spadku, a to nastąpiło znacznie później niż data złożenia wniosku o pomoc finansową.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1932/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. K.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącego wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 802/08 uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu
w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał nieuprawnionego rozróżnienia pomiędzy pojęciem lokalu mieszkalnego a pojęciem domu jednorodzinnego. Oba obiekty służą bowiem temu samemu celowi tj. zapewnieniu funkcjonariuszowi i jego rodzinie realizacji potrzeb mieszkaniowych i to na takim poziomie, jaki co najmniej gwarantują mu regulacje dotyczące przysługującej funkcjonariuszowi powierzchni mieszkalnej i w zależności od liczby osób uprawnionych do łącznego z nim zamieszkiwania. Zatem wykładnię gramatyczną przepisów art. 99 ust. 2 i 3 ustawy o Straży Granicznej, którą zastosował Sąd I instancji, należało uznać za nie wystarczającą. Przyjęcie bowiem, że posiadanie przez małżonkę funkcjonariusza udziału we współwłasności budynku jednorodzinnego należy rozumieć jako posiadanie domu jednorodzinnego, bez względu na to, czy powierzchnia mieszkalna zapewnia w tym wypadku funkcjonariuszowi normę zaludnienia, a tym samym wyklucza jego uprawnienie do otrzymania lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej, co
w konsekwencji prowadzi również do odmowy przyznania mu pomocy finansowej - było nieuprawnione.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że użyte w przepisie art. 99 ust. 2 i 3 ustawy o Straż Granicznej określenie - posiada dom jednorodzinny - powinno być rozumiane jako realna możliwość zaspokojenia przez funkcjonariusza Straży Granicznej potrzeb mieszkaniowych w granicach przysługujących mu norm zaludnienia. W związku z kwestionowaniem przez skarżącego stanowiska organu, że odziedziczone przez jego małżonkę udziały w dwóch budynkach mieszkalnych nie spełniały norm określonych w przepisie § 4 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przydziału, opróżnienia lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprawę ponownie winien dokonać oceny zaskarżonej decyzji, pod kątem, czy nie narusza ona przepisów prawa materialnego, stosując w tym przypadku wyżej przedstawioną wykładnię przepisu art. 99 ust. 2 i 3 ustawy o Straży Granicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Stosownie zaś do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 art. 1 powołanej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga analizowana według wymienionych wyżej kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że podstawową formą zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza Straży Granicznej jest przydział lokalu mieszkalnego. Zgodnie z art. 92 ust. 1 powołanej ustawy o Straży Granicznej funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Funkcjonariuszowi nie przysługuje jednak prawo do lokalu mieszkalnego w przypadku, gdy w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej funkcjonariusz (jego małżonek) posiada już lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy (art. 99 pkt 2 i 3 cytowanej ustawy). Należy zwrócić uwagę, ze celem tych regulacji jest zapewnienie funkcjonariuszowi prawa do lokalu mieszkalnego odpowiadającego przysługującym mu normom zaludnienia.
Pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej lub towarzystwie budownictwa społecznego albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość jest formą zastępczą realizacji przez funkcjonariusza prawa do lokalu mieszkalnego. Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, stanowiącym podstawę materialnoprawną wydanej w niniejszej sprawie decyzji, funkcjonariuszowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej lub towarzystwie budownictwa społecznego albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość.
Przesłanki, które decydują o prawie funkcjonariusza do otrzymania lokalu mieszkalnego przesądzają więc również o prawie do otrzymania przez niego pomocy finansowej, pod warunkiem oczywiście, że funkcjonariusz nie otrzymał lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej.
Stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym posiadanie przez małżonka funkcjonariusza domu jednorodzinnego bez względu na to czy dom ten spełnia przysługujące funkcjonariuszowi normy zaludnienia jest nieuprawnione.
Należy bowiem zwrócić uwagę, że podstawowym celem regulacji zawartych w rozdziale 12 ustawy o straży granicznej jest zapewnienie funkcjonariuszowi prawa do lokalu mieszkalnego odpowiadającego przysługującym mu normom zaludnienia. W tej sytuacji nieuprawnione jest rozróżnienie pomiędzy pojęciem lokalu mieszkalnego a pojęciem domu jednorodzinnego. Oba obiekty służą bowiem temu samemu celowi tj. zapewnieniu funkcjonariuszowi i jego rodzinie realizacji potrzeb mieszkaniowych i to na takim poziomie, jaki co najmniej gwarantują mu regulacje dotyczące przysługującej funkcjonariuszowi powierzchni mieszkalnej i w zależności od liczby osób uprawnionych do łącznego z nim zamieszkiwania.
Ponadto przyjęcie, że posiadanie przez małżonkę funkcjonariusza udziału we współwłasności budynku jednorodzinnego należy rozumieć jako posiadanie domu jednorodzinnego, bez względu na to, czy powierzchnia mieszkalna zapewnia w tym wypadku funkcjonariuszowi normę zaludnienia a tym samym wyklucza jego uprawnienie do otrzymania lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej, a co za tym idzie również do odmowy przyznania mu pomocy finansowej - było również nieuprawnione.
Należy podnieść, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 802/08, że w niniejszej sprawie żona skarżącego jest wyłącznie współwłaścicielem domu jednorodzinnego. Współposiadanie jest pewną, szczególną formą posiadania, polegającą na tym, że więcej niż jedna osoba jest posiadaczem danej rzeczy. Tym niemniej współposiadanie jest z reguły stanem przejściowym, charakteryzującym się pewnym stopniem niepewności. W przypadku współposiadania wynikającego - jak w przedmiotowym stanie faktycznym - ze współwłasności domu jednorodzinnego, zawsze może dojść do konieczności zniesienia współwłasności gdyż roszczenie o zniesienie współwłasności nieruchomości nie podlega przedawnieniu.
Użyte w art. 99 pkt 2 i 3 pokreślenie "posiada dom jednorodzinny" powinno być zatem rozumiane jako realna możliwość zaspokojenia przez funkcjonariusza Straży Granicznej potrzeb mieszkaniowych w granicach przysługujących mu normom zaludnienia.
Za stanowiskiem takim przemawia również przepis zawarty w art. 99a pkt 9 cytowanej ustawy o Straży Granicznej stanowiący, że funkcjonariusz obowiązany jest do opróżnienia lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 94 ust. 1 jeżeli w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej on lub jego małżonek uzyskali inny lokal mieszkalny lub dom o powierzchni mieszkalnej odpowiadającej co najmniej przysługującym funkcjonariuszowi i członkom jego rodziny normom zaludnienia.
W tej sytuacji należy stwierdzić, że wydane w niniejszej sprawie decyzje naruszają art. 99 pkt 2 i 3 powołanej ustawy o Straży Granicznej. Wobec powyższego koniecznym było uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.
Ponowne rozpoznanie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.