II SA/Wa 687/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2017-11-23
NSAAdministracyjneWysokawsa
służba wojskowaABWzwolnienie ze służbyemeryturapostępowanie administracyjneKodeks postępowania administracyjnegorozstrzygnięcie sądukontrola legalności

WSA w Warszawie uchylił rozkaz personalny Szefa ABW odmawiający wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia funkcjonariusza ze służby, uznając, że nie zachodzi tożsamość sprawy z innym toczącym się postępowaniem.

Funkcjonariusz J.C. złożył raport o zwolnienie ze służby w ABW z powodu nabycia pełnej wysługi emerytalnej. Szef ABW odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na toczące się inne postępowanie dotyczące zwolnienia funkcjonariusza oraz brak prawa do emerytury. WSA uchylił rozkaz personalny, stwierdzając, że nie zachodzi tożsamość spraw, a kwestie merytoryczne dotyczące emerytury i fakultatywności zwolnienia powinny być badane w toku postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi J.C. na rozkaz personalny Szefa ABW odmawiający wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy o ABW i AW (nabycie pełnej wysługi emerytalnej). Szef ABW odmówił wszczęcia, wskazując na toczące się inne postępowanie dotyczące zwolnienia na podstawie art. 54 ust. 3 ustawy oraz brak prawa do emerytury. WSA w Warszawie uchylił zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz. Sąd uznał, że Szef ABW błędnie zastosował art. 61a § 1 K.p.a., odmawiając wszczęcia postępowania. Sąd podkreślił, że toczące się postępowanie na podstawie art. 54 ust. 3 ustawy nie jest tożsame z postępowaniem o zwolnienie na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 4, ponieważ różnią się podstawy prawne. Kwestie merytoryczne, takie jak prawo do emerytury czy fakultatywność zwolnienia, powinny być badane w toku merytorycznego postępowania, a nie na etapie odmowy wszczęcia. Sąd zwrócił również uwagę na niewłaściwą formę rozstrzygnięcia (rozkaz personalny zamiast postanowienia).

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, toczące się postępowanie na innej podstawie prawnej nie stanowi przeszkody do wszczęcia nowego postępowania, ponieważ nie zachodzi tożsamość sprawy w rozumieniu art. 61a § 1 K.p.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że tożsamość sprawy wymaga nie tylko tożsamości podmiotowej i przedmiotowej, ale także stanu prawnego. Postępowanie na podstawie art. 54 ust. 3 ustawy o ABW i AW toczy się na innej podstawie prawnej niż postępowanie o zwolnienie na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 4, dlatego nie można mówić o tożsamości sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

ustawa o ABW oraz AW art. 60 § 2 pkt 4

Ustawa o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu

k.p.a. art. 61a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Pomocnicze

ustawa o ABW oraz AW art. 60 § 3

Ustawa o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu

Przepis ten stanowi: "Funkcjonariusza zwalnia się ze służby w terminie do 6 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby". Wskazuje na dobrowolny charakter służby i możliwość złożenia raportu o zwolnienie.

ustawa o ABW oraz AW art. 54 § 3

Ustawa o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu

k.p.a. art. 61 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 104 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa emerytalna

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak tożsamości sprawy między postępowaniem o zwolnienie na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 4 a postępowaniem na podstawie art. 54 ust. 3 ustawy o ABW i AW. Organ nie powinien rozstrzygać merytorycznie kwestii emerytalnych i fakultatywności zwolnienia na etapie odmowy wszczęcia postępowania. Niewłaściwa forma rozstrzygnięcia (rozkaz personalny zamiast postanowienia).

Odrzucone argumenty

Argumentacja Szefa ABW o tożsamości sprawy z uwagi na toczące się postępowanie na innej podstawie prawnej. Argumentacja Szefa ABW o braku prawa do emerytury jako podstawie do odmowy wszczęcia postępowania. Argumentacja Szefa ABW o fakultatywnym charakterze zwolnienia ze służby.

Godne uwagi sformułowania

Tożsamość spraw wyraża się zaś w tożsamości podmiotowej, przedmiotowej, oraz podstawy faktycznej i prawnej żądania, jak też niezmienionego stanu prawnego i faktycznego sprawy nowej oraz poprzedniej. Organ w niewłaściwy sposób wywodzi istnienie ww. tożsamości z faktu toczenia się między stronami postępowania prowadzonego w trybie przepisu art. 54 ust. 3 ustawy o ABW. Kwestie te, jako dotyczące meritum sprawy zwolnienia ze służby, będą bowiem mogły być przedmiotem badania organu dopiero w merytorycznym postępowaniu toczącym się w trybie art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy o ABW. Wydanie rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w formie decyzji (...) należy traktować jako działanie z uchybieniem normy art. 61a K.p.a.

Skład orzekający

Andrzej Góraj

przewodniczący sprawozdawca

Ewa Marcinkowska

członek

Janusz Walawski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a K.p.a., w szczególności kwestii tożsamości sprawy oraz rozróżnienia między etapem formalnym a merytorycznym postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy służb mundurowych i przepisów ustawy o ABW i AW, ale zasady dotyczące K.p.a. są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych i jak sąd administracyjny kontroluje legalność działań organów. Pokazuje też, że nawet w sprawach dotyczących służb specjalnych, prawo administracyjne ma zastosowanie.

Sąd administracyjny: Szef ABW nie mógł odmówić wszczęcia postępowania ws. zwolnienia funkcjonariusza. Kluczowa tożsamość sprawy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 687/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2017-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-05-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Marcinkowska
Janusz Walawski
Symbol z opisem
6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OZ 627/18 - Postanowienie NSA z 2018-09-21
IV SAB/Wa 139/17 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2017-05-12
I OZ 626/18 - Postanowienie NSA z 2018-09-21
I OSK 445/18 - Wyrok NSA z 2019-06-04
I OZ 446/18 - Postanowienie NSA z 2018-05-09
I OZ 445/18 - Postanowienie NSA z 2018-05-09
Skarżony organ
Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1257
art.61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska, Janusz Walawski, Protokolant specjalista Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi J. C. na rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...].
Uzasadnienie
Raportem z dnia [...] listopada 2016 r. [...]J.C. zwrócił się do Szefa ABW o zwolnienie z dniem [...] kwietnia 2017 r. ze służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu - zwanej dalej ustawą o ABW oraz AW w związku z nabyciem w dniu [...] kwietnia 2017 r. pełnej wysługi emerytalnej.
Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. Szef ABW odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia [...]. J.C. ze służby na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy o ABW oraz AW. W uzasadnieniu rozkazu wskazano, że [...] J.C. nie nabył dotychczas prawa do emerytury w pełnym wymiarze, określonego w przepisach odrębnych. W tej sytuacji Szef ABW nie mógł wszcząć i prowadzić postępowania zmierzającego do wydania decyzji o rozwiązaniu stosunku służbowego na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy o ABW oraz AW. W związku z tym na podstawie art. 61 a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego niedopuszczalne było prowadzenie postępowania z powodu "innej uzasadnionej przyczyny", tj. nieposiadania przez [...]. J.C. prawa do emerytury w pełnym wymiarze.
Jednocześnie wskazano, że w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego toczy się już postępowanie administracyjne dotyczące zwolnienia [...]. J.C. ze służby na podstawie art. 54 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW, tj. w związku z niewyrażeniem przez wyżej wymienionego zgody na przeniesienie na określone stanowisko służbowe po okresie pozostawania w dyspozycji Szefa ABW.
Pismem z dnia 2 stycznia 2017r. [...] J.C. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. rozkazem personalnym z dnia [...] grudnia 2016 r. W uzasadnieniu wniosku funkcjonariusz wskazał, że ustawa nie określa żadnego terminu, w jakim należy wystąpić z raportem o zwolnienie na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy o ABW oraz AW. W ocenie [...]. J.C. skoro sygnalizował w czerwcu 2016 r. zamiar odejścia ze służby w związku z osiągnięciem pełnej wysługi emerytalnej, a następnie w dniu [...] listopada 2016 r. złożył raport o odejście ze służby na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy o ABW oraz A W, to brak jest powodów, dla których Szef ABW może zabronić odejścia ze służby w określonym przez funkcjonariusza terminie. Ponadto w ocenie [...]. J.C. postępowanie prowadzone w przedmiocie zwolnienia go ze służby na podstawie art. 54 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW nie ma wpływu na niniejsze postępowanie.
Działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61 a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) po rozpoznaniu wniosku [...]. J.C. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej rozkazem personalnym Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego nr [...] z dnia [...]grudnia 2016 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia [...]. J.C. ze służby na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U z 2016 r., poz. 1897 ze zm.), Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego rozkazem personalnym z dnia [...] marca 2017 r. utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu Szef ABW powołał przepis art. 61 a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl którego, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Odnosząc się do przesłanki dotyczącej sytuacji, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn, przy czym przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane wskazał, że do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie (por. wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 553/15, wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 285/16 oraz z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt I SA/Bd 366/16, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 201:1 r., sygn. akt II SA/Ol 893/11).
Użyte przez ustawodawcę kategoryczne sformułowanie: "nie może być wszczęte" wskazuje w ocenie organu, że określone w art. 61 a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przyczyny muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku, czyli być oczywiste. Na tym etapie postępowania organ bada jedynie kwestie formalnoprawne, analizując, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonego wniosku (podania).
Organ podkreślił, że na dzień złożenia przez [...]. J.C. raportu o zwolnienie ze służby na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy o ABW oraz AW, tj. [...] listopada 2016 r. wobec ww. funkcjonariusza toczyło się już postępowanie w przedmiocie zwolnienia go ze służby na podstawie art. 54 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW. W tej sytuacji nie było możliwe wszczęcie drugiego, konkurencyjnego postępowania dotyczącego zwolnienia [...]. J.C. ze służby. Zgodnie z utrwalonym na gruncie art. 61 a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego orzecznictwem do przyczyn, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, należy np. przypadek gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy (por. wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 553/15, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 285/16, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 893/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1127/11, wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 234/12).
Organ zauważył również, że na dzień złożenia wniosku o zwolnienie ze służby [...] J.C. nie posiadał prawa do emerytury w pełnym wymiarze określonym w ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r, poz. 708 ze zm.), które pozwalałaby na zwolnienie go ze służby w AB W na podstawie na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy o ABW oraz AW. Prawa do emerytury w pełnym wymiarze [...] J.C. nie nabył do chwili obecnej. W tej sytuacji jakiekolwiek rozważania na temat możliwości rozwiązania z funkcjonariuszem stosunku służbowego na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy o ABW oraz AW były w ocenie organu bezprzedmiotowe.
Podniesiono również, że zwolnienie funkcjonariusza ABW ze służby na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy o ABW oraz AW ma charakter fakultatywny. Oznacza to, że Szef ABW może ale nie musi rozwiązać stosunek służbowy w tym trybie. Funkcjonariusz nie może zmusić Szefa ABW do zwolnienia go ze służby na podstawie przytoczonego powyżej przepisu nawet w sytuacji, gdy faktycznie posiada pełną wysługę emerytalną. Kategoryczność żądania [...]. J.C. stoi zatem w rażącej sprzeczności z fakultatywnym charakterem rozwiązania stosunku służbowego na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy o ABW oraz AW.
Reasumując organ podkreślił, że to wyłącznie od zgody Szefa ABW zależy możliwość zwolnienia funkcjonariusza ABW ze służby na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy o ABW oraz AW. Funkcjonariusz, nawet gdy posiada pełną wysługę emerytalną ([...] J.C. takiej wysługi jeszcze nie posiada) nie może zmusić Szefa ABW do rozwiązania z nim stosunku służbowego we wskazanym powyżej trybie.
Od powyższego rozstrzygnięcia skargę do tutejszego Sądu wywiódł J.C.. Zaskarżonemu rozkazowi zarzucił:
1. naruszenie art. 61a § 1 kpa poprzez błędne zastosowanie i bezpodstawną odmowę wszczęcia postępowania,
2. naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do wyjaśnienia, kiedy nabywam uprawnienia emerytalne umożliwiające odejście ze służby,
3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r.
4. naruszenie art. 60 ust. 2 pkt 4 i art. 60 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu poprzez jego błędne niezastosowanie i niezwolnienie mnie ze służby z dniem [...] kwietnia 2017 r.
W oparciu o ww. zarzuty wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego,
2. uchylenie rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r.,
3. zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu strona zwróciła uwagę na to, że skoro pisemnie sygnalizowała Szefowi ABW w czerwcu 2016 r. zamiar odejścia ze służby po osiągnięciu pełnej wysługi emerytalnej w kwietniu 2017 r., a następnie formalnie [...] listopada 2016 r. złożyła raport o zwolnienie ze służby z dniem [...] kwietnia 2017 r., tj. po osiągnięciu pełnej wysługi emerytalnej na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 4, to brak jest powodów, dla których Szef ABW byłby uprawniony do uniemożliwienia jej odejścia ze służby we wskazanym terminie.
Skarżący wskazał również, iż stanowisko organu zaprezentowane w kwestionowanym rozstrzygnięciu należy jednak uznać za błędne. Zgodnie z regułą wynikającą z art. 61 § 1 kpa organ powinien był wszcząć postępowanie zainicjowane raportem. Stanowiący podstawę odmowy wszczęcia postępowania art. 61a § 1 kpa ma charakter wyjątkowy, przez co powinien być intepretowany ściśle. Na gruncie tego przepisu słusznie podnosi się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że ma on zastosowanie wyłącznie do sytuacji, gdy z żądania wszczęcia postępowania wynika w sposób oczywisty, że podmiot wnoszący żądanie nie ma w sprawie interesu prawnego. Natomiast w sytuacji, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności ustalenia, to mogą być one wykonane jedynie w toku postępowania, a w razie wyniku negatywnego są podstawą zakończenia postępowania decyzją umarzającą. Tymczasem, organ postanowił odmówić wszczęcia postępowania, uzasadniając to rzekomym brakiem uprawnień emerytalnych strony, co oznacza, że organ rozstrzygnął sprawę merytorycznie (choć zupełnie błędnie) w formie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Takie uzasadnienia mogłoby stanowić jedynie część decyzji umarzającej postępowanie - jak bowiem stanowi art. 104 § 1 kpa organ załatwia sprawę poprzez wydanie decyzji.
Opisane postępowanie organu jest jednak w ocenie skarżącego nieprawidłowe nie tylko z uwagi na błędy natury formalnej. Organ błędnie zinterpretował także przepisy prawa materialnego, wskazując, że wszczęcie postępowania byłoby możliwe dopiero po nabyciu przez skarżącego stosownych uprawnień - co nastąpi [...] kwietnia 2017 r. W swym raporcie o zwolnienie ze służby strona wnosiła o zwolnienie po tej dacie, a mianowicie o zwolnienie z dniem [...] kwietnia 2017 r. Analiza art. 60 ust. 2 pkt. 4 oraz art. 60 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW prowadzi do wniosku, że ze wszech miar zasadne jest złożenie raportu o zwolnienie ze służby przed nabyciem uprawnień emerytalnych, jako że organ nie jest zobowiązany do zwolnienia funkcjonariusza z dniem nabycia pełni uprawnień. Zawarte w pierwszych z przywołanych przepisów słowo "może" nie oznacza jednak, wbrew stanowisku organu, że ma on pełną dowolność w decydowaniu o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby w razie zaistnienia przesłanki z art. 60 ust. 2 pkt 4. Przepis ten należy interpretować w ten sposób, że inicjatywa w sprawie zwolnienia ze służby w przypadku określonym w art. 60 ust. 2 pkt 4 może należeć także do funkcjonariusza, którego ta okoliczność dotyczy oraz że organ jest uprawniony jedynie do odłożenia w czasie skutku w postaci zwolnienia maksymalnie do 6 miesięcy licząc od dnia pisemnego zgłoszenia przez funkcjonariusza wystąpienia ze służby. Jak bowiem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w odniesieniu do art. 60 ust. 3 przywołanej ustawy: Przepis ten stanowi: "Funkcjonariusza zwalnia się ze służby w terminie do 6 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby". Z jednej strony jest to oświadczenie woli w zakresie rozwiązania stosunku służbowego, z drugiej zaś wywołuje skutki procesowe, stanowiąc żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby. Stanowi zatem przede wszystkim czynność materialnoprawną. Prawo zgłoszenia wystąpienia ze służby bowiem jest elementem wyznaczającym materialnoprawny status funkcjonariusza. Wskazuje ono na dobrowolny, a nie przymusowy charakter służby (wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., I OSK 425/08; wytłuszczenie moje).
Skarżący zwrócił też uwagę, że w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w z dnia 5 grudnia 2011 r., I OPS 4/11 wskazano zaś kategorycznie, że: (...) w świetle art. 60 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW złożenie oświadczenia o wystąpieniu ze służby obliguje organ do zwolnienia funkcjonariusza, niezależnie od przyczyn złożenia przez niego tego oświadczenia. Przepisy prawa materialnego nie pozwalają więc w tym przypadku na wydanie decyzji innej treści.
Niezależnie od powyższych uwag, należy według strony podkreślić, że organ naruszył także art. 54 ust. 3 ustawy o ABW i AW, pomijając ostatni fragment tego przepisu, będącego podstawą prawną rozkazu nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. zwalniającego ze służby. Brzmi on następująco: "Po upływie okresu, o którym mowa w ust. 2, funkcjonariusza przenosi się na określone stanowisko służbowe, a w razie niewyrażenia przez niego pisemnej zgody na przeniesienie na to stanowisko, funkcjonariusza zwalnia się ze służby z zachowaniem uprawnień przewidzianych dla funkcjonariuszy zwalnianych na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 6, chyba że spełnia warunki do zwolnienia ze służby na korzystniejszych zasadach". Skoro organ chce zwolnić stronę z dniem [...] grudnia 2017 r. to nie może nie dostrzec tego, że w tej dacie będzie ona już 8 miesięcy po osiągnięciu pełnej wysługi emerytalnej i ma obowiązek zastosować art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy o ABW oraz AW, zgodnie z raportem o zwolnienie ze służby.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym.
Oceniając przedmiotowy rozkaz personalny według powyższych kryteriów, uznać należało, iż powinien zostać wyeliminowany z obrotu prawnego jako wadliwy.
Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy istniały przesłanki opisane w art. 61a K.p.a. uniemożliwiające organowi wszczęcie postępowania na wniosek funkcjonariusza o zwolnienie ze służby.
Zgodnie z treścią wyżej powołanej normy prawnej, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną, lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Sformułowanie przywołanego przepisu wskazuje wprost, że ustawodawca przewidział dwie przeszkody uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego, tj.
- wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną,
- sytuację gdy istnieją inne uzasadnione przyczyny, dla których postępowanie nie może być wszczęte.
W realiach faktycznych niniejszej sprawy należało się skupić na drugiej z ww. przesłanek. Niespornym bowiem w sprawie było to, ze żądanie, którym J.C. próbował zainicjować postępowanie, pochodziło od strony.
Co zaś się tyczy owych "innych uzasadnionych przyczyn", to w doktrynie jak i judykaturze przyjęło się uważać za nie takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Przykładowo chodzi tu o sytuację, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, albo zapadło rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (wyrok WSA w W-wie z 28.06.2017r. sygn. akt VIII SA/Wa 755/16).
Szczególną uwagę należy zwrócić na sytuację "toczenia się" innego postępowania. Aby okoliczność taka uzasadniała zastosowanie normy art.61a K.p.a. owo "inne" postępowanie winno toczyć się w tej samej sprawie. Tożsamość spraw wyraża się zaś w tożsamości podmiotowej, przedmiotowej, oraz podstawy faktycznej i prawnej żądania, jak też niezmienionego stanu prawnego i faktycznego sprawy nowej oraz poprzedniej (wyrok NSA z 21.12.2016 r. sygn. akt II OSK 841/15).
Tożsamość sprawy uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zachodzi więc jedynie wówczas, gdy w dwóch sprawach występują te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym.
Przenosząc powyższe rozważania na materię niniejszej sprawy, uznać należało skarżone rozstrzygnięcie za błędne. Wbrew twierdzeniom organu z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynikało to, aby między J.C. a organem toczyło się inne postępowanie dotyczące zwolnienia ze służby w trybie art. 60 ust. 2 pkt. 4 ustawy o ABW. Tym samym nie sposób przyjąć, aby zachodziła sytuacja tożsamości sprawy jaka miałaby zostać wszczęta, z inną znajdującą się już w toku.
W ocenie tutejszego Sądu, organ w niewłaściwy sposób wywodzi istnienie ww. tożsamości z faktu toczenia się między stronami postępowania prowadzonego w trybie przepisu art. 54 ust. 3 ustawy o ABW. Skoro bowiem postępowanie to toczy się na innej podstawie prawnej niż ta, którego wszczęcia domagała się strona, to między tymi postępowaniami nie zachodzi okoliczność określona mianem niezmienionego stanu prawnego. Występowanie jedynie tożsamego przedmiotu sprawy, bez równoczesnego występowania przesłanki tożsamości stanu prawnego sprawia, że nie istnieje tożsamość spraw. W związku z powyższym, w ocenie składu orzekającego, brak było wskazanych w zaskarżonym rozstrzygnięciu przeszkód, uniemożliwiających wszczęcie postępowania na wniosek strony.
Tutejszy Sąd nie odnosił się zaś do podnoszonej przez organ problematyki istnienia po stronie skarżącego prawa do emerytury czy też materii fakultatywności zwolnienia ze służby na wniosek funkcjonariusza. Te kwestie, jako dotyczące meritum sprawy zwolnienia ze służby, będą bowiem mogły być przedmiotem badania organu dopiero w merytorycznym postępowaniu toczącym się w trybie art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy o ABW. Na obecnym etapie postępowania dywagacje dotyczące powyższej problematyki, stanowiącej jeden z elementów istoty sprawy o zwolnienie ze służby na wniosek funkcjonariusza, byłyby więc przedwczesne.
Na zakończenie, obowiązkiem Sądu było zwrócenie organowi uwagi na formę rozstrzygnięcia wydawanego w trybie art. 61a K.p.a. Przepis ten mówi bowiem wprost, iż organ administracji wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Tylko więc forma postanowienia, będzie właściwą do zakończenia sprawy w omawianym trybie. Stąd więc, wydanie rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w formie decyzji (rozkaz personalny przyjęło się bowiem traktować jako odpowiednik decyzji administracyjnej), należy traktować jako działanie z uchybieniem normy art. 61a K.p.a.
W związku z powyższym, uznając że skarżony rozkaz personalny narusza prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI