II SA/Wa 68/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-09-29
NSAAdministracyjneWysokawsa
dostęp do informacji publicznejustawa o dostępie do informacji publicznejpytania egzaminacyjneprawo do informacjiprzepisy szczególnepsychologia klinicznaPESMinister ZdrowiaWSA Warszawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę stowarzyszenia na decyzję Ministra Zdrowia o umorzeniu postępowania w sprawie udostępnienia pytań egzaminacyjnych, uznając, że dostęp do nich regulują przepisy szczególne, a nie ustawa o dostępie do informacji publicznej.

Stowarzyszenie domagało się udostępnienia pytań z Państwowych Egzaminów Specjalizacyjnych w dziedzinie psychologii klinicznej. Dyrektor Centrum Egzaminów Medycznych odmówił, powołując się na ustawę o uzyskiwaniu tytułu specjalisty. Minister Zdrowia uchylił decyzję i umorzył postępowanie, uznając, że przepisy szczególne mają pierwszeństwo. WSA w Warszawie oddalił skargę, potwierdzając, że dostęp do pytań egzaminacyjnych jest ograniczony do osób zdających i regulowany przepisami szczególnymi, a nie ustawą o dostępie do informacji publicznej.

Stowarzyszenie zwróciło się do Dyrektora Centrum Egzaminów Medycznych o udostępnienie pytań egzaminacyjnych z Państwowych Egzaminów Specjalizacyjnych (PES) w dziedzinie psychologii klinicznej z lat 2019 i 2020. Dyrektor odmówił, wskazując na art. 38 ust. 4 ustawy o uzyskiwaniu tytułu specjalisty, który zezwala na udostępnianie pytań wyłącznie osobom zdającym po ich wykorzystaniu. Minister Zdrowia, rozpatrując odwołanie stowarzyszenia, uchylił decyzję Dyrektora i umorzył postępowanie. Minister uznał, że przepisy szczególne (art. 38 ust. 4 i 5 ustawy o uzyskiwaniu tytułu specjalisty) mają pierwszeństwo przed ustawą o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.), a ponieważ żadna z osób reprezentujących stowarzyszenie nie była zdającym, nie było podstaw do udostępnienia informacji w trybie u.d.i.p. Stowarzyszenie zaskarżyło decyzję Ministra do WSA, argumentując, że przepisy szczególne nie wyłączają stosowania u.d.i.p. i że ograniczenie dostępu do pytań narusza konstytucyjne prawo do informacji. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko Ministra Zdrowia. Sąd uznał, że art. 38 ust. 4 ustawy o uzyskiwaniu tytułu specjalisty wprowadza odmienne zasady dostępu do informacji publicznej, co zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. wyłącza stosowanie przepisów tej ustawy. Sąd podkreślił, że ustawa ta przewiduje ograniczony dostęp do pytań (tylko dla zdających) i sposób ich udostępniania (w siedzibie CEM, bez możliwości wynoszenia czy kopiowania), co nie jest sprzeczne z Konstytucją, w przeciwieństwie do całkowitego wyłączenia dostępu do informacji, które badał Trybunał Konstytucyjny w innej sprawie. WSA stwierdził, że nie było podstaw do zastosowania przepisów u.d.i.p., a prawidłową formą odpowiedzi na wniosek było pismo informacyjne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, przepisy te regulują odmiennie zasady i tryb dostępu do pytań egzaminacyjnych, ograniczając go wyłącznie do osób zdających i udostępniając je w określony sposób, co zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej wyłącza stosowanie tej ustawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 38 ust. 4 ustawy o uzyskiwaniu tytułu specjalisty wprowadza odmienne zasady dostępu do informacji publicznej, które są wyłączną regulacją w tym zakresie, w przeciwieństwie do całkowitego wyłączenia dostępu, które badał TK. Ograniczenie dostępu do pytań egzaminacyjnych dla stowarzyszenia nie narusza konstytucyjnego prawa do informacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § ust. 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, pod warunkiem, że nie ograniczają obowiązku przekazywania informacji publicznej do centralnego repozytorium informacji publicznej. Oznacza to, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie ma zastosowania w zakresie, w jakim przepisy innych ustaw określają odmienne zasady i tryb dostępu do informacji publicznej.

Ustawa o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia art. 38 § ust. 4

Testy i pytania testowe oraz zadania egzaminacyjne do egzaminów ustnych i praktycznych mogą być udostępniane wyłącznie osobie zdającej, na jej wniosek, po ich wykorzystaniu w danym Państwowym Egzaminie Specjalizacyjnym. Reguluje odmienne zasady dostępu do informacji publicznej.

Ustawa o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia art. 38 § ust. 5

Dyrektor CEM udostępnia testy i pytania testowe oraz zadania egzaminacyjne do egzaminów ustnych i praktycznych w drodze ich okazania w siedzibie CEM. Zakazane jest wynoszenie poza siedzibę CEM oraz reprodukowanie, kopiowanie jakąkolwiek techniką lub przepisywanie.

PPSA art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi przez WSA.

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 16 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Stosowany przez organ I instancji, ale uznany za nie mający zastosowania w sprawie z uwagi na przepisy szczególne.

u.d.i.p. art. 5 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Nie miał zastosowania w sprawie.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa uchylenia decyzji organu I instancji przez Ministra Zdrowia.

k.p.a. art. 16

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa decyzji organu I instancji o odmowie udostępnienia informacji.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 61 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 61 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy szczególne (art. 38 ust. 4 i 5 ustawy o uzyskiwaniu tytułu specjalisty) regulują odmiennie zasady i tryb dostępu do pytań egzaminacyjnych, co wyłącza stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dostęp do pytań egzaminacyjnych jest ograniczony do osób zdających i udostępniany w określony sposób, co nie narusza konstytucyjnego prawa do informacji. Organ administracyjny nie może kwestionować konstytucyjności przepisów, a jedynie stosować obowiązujące prawo.

Odrzucone argumenty

Przepisy art. 38 ust. 4 i 5 ustawy o uzyskiwaniu tytułu specjalisty nie stanowią przepisów regulujących odmiennie zasady i tryb dostępu do informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Ograniczenie dostępu do informacji o treści pytań egzaminacyjnych jest niedopuszczalnym ograniczeniem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej. Organ I instancji prawidłowo zastosował art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Godne uwagi sformułowania

przepisy inne ustawy określające odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi nie naruszają przepisów innych ustaw nie podlegają udostępnianiu na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej ograniczenie dostępu do informacji o treści pytań egzaminacyjnych Państwowych Egzaminów Specjalizacyjnych w dziedzinie psychologii klinicznej, jest niedopuszczalnym ograniczeniem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej nie jest uzasadnione powoływanie się przez organ na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 października 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 454/17, który został wydany w sprawie dostępu do testów i zadań Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego Diagnostów Laboratoryjnych.

Skład orzekający

Janusz Walawski

przewodniczący

Ewa Radziszewska-Krupa

członek

Karolina Kisielewicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej w kontekście przepisów szczególnych regulujących dostęp do informacji o charakterze egzaminacyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pytań egzaminacyjnych w ochronie zdrowia, ale może być stosowana analogicznie do innych sytuacji, gdzie przepisy szczególne ograniczają dostęp do informacji publicznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego prawa obywatelskiego – dostępu do informacji publicznej – i jego potencjalnych ograniczeń przez przepisy szczególne, co jest istotne dla prawników i obywateli zainteresowanych przejrzystością działań państwa.

Czy pytania z egzaminów specjalizacyjnych to tajemnica państwowa? Sąd wyjaśnia granice dostępu do informacji publicznej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 68/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Radziszewska-Krupa
Janusz Walawski /przewodniczący/
Karolina Kisielewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 59/22 - Wyrok NSA z 2023-05-19
Skarżony organ
Minister Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1429
art. 1 ust. 2, art. 16
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2021 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzję z [...] listopada 2020 r. (nr [...]), którą Minister Zdrowia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.) w zw. z art. 38 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 24 lutego 2017 r. o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2020 r. poz. 1169 oraz z 2020 r. poz. 1493), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji Dyrektora Centrum Egzaminów Medycznych w [...] z [...] października 2020 r. (znak [...]) o odmowie udostępnienia Stowarzyszeniu informacji publicznej zgodnie z jej wnioskiem z [...] września 2020 r., uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji.
Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] we wniosku z [...] września 2020 r. zwróciło się do Dyrektora Centrum Egzaminów Medycznych w [...] o udostępnienie, w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, pytań egzaminacyjnych z Państwowych Egzaminów Specjalizacyjnych w dziedzinie psychologii klinicznej, które odbyły się w 2019 oraz w 2020 r.
Dyrektor Centrum Egzaminów Medycznych w [...] decyzją z [...] października 2020 r., wydaną na podstawie art. 1 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, odmówił wnioskodawcy udostępnienia informacji publicznej. Organ podał, że informacja, której domaga się Stowarzyszenie nie może być udostępniona, ponieważ stosownie do art. 38 ust. 4 ustawy o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia, testy i pytania testowe oraz zadania egzaminacyjne do egzaminów ustnych i praktycznych mogą być udostępniane wyłącznie osobie zdającej, na jej wniosek, po ich wykorzystaniu w danym Państwowym Egzaminie Specjalizacyjnym (PESoz).
Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] wniosło odwołanie od decyzji Dyrektora Centrum Egzaminów Medycznych w [...] z [...] października 2020 r, w którym zarzuciło, że została wydana z naruszeniem art. 61 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 38 ust. 4 ustawy o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia oraz art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.
W uzasadnieniu odwołania podniosło, m. in. że Dyrektor Centrum Egzaminów Medycznych w [...] nieprawidłowo przyjął, że art. 38 ust. 4 ustawy o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia ogranicza realizację konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, mimo że przepis ten "jawi się jako oczywiście niekonstytucyjny" w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 7 czerwca 2016 r., sygn. K 8/15 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2466/19.
Minister Zdrowia decyzją z [...] listopada 2020 r. uchylił decyzję Dyrektora Centrum Egzaminów Medycznych w [...] z [...] października 2020 r. o odmowie udostępnienia Stowarzyszeniu informacji publicznej i umorzył postępowanie pierwszej instancji.
W jej uzasadnieniu odwołał się do art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej i stwierdził, że jeżeli przepisy szczególne w sposób odmienny normują zasady dostępu do informacji publicznej, mają pierwszeństwo przed ustawą o dostępie do informacji publicznej. W takim wypadku należy zatem stosować przepisy szczególne, a ustawa o dostępie do informacji publicznej nie znajduje zastosowania.
Minister Zdrowia podał, że zasady dostępu do żądanych informacji publicznych (pytań egzaminacyjnych wykorzystanych na Państwowym Egzaminie Specjalizacyjnym w dziedzinie psychologii klinicznej) zostały odrębnie określone w art. 38 ust. 4 i 5 ustawy o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia i w związku z tym wyłącznie te przepisy są miarodajne dla oceny zasadności żądania Stowarzyszenia. W konsekwencji, wbrew zapatrywaniu organu I instancji, nie było podstaw do stosowania art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W sytuacji, gdy żadna z osób uprawnionych do reprezentacji Stowarzyszenia [...] nie przystępowała do PESoz w dziedzinie psychologii klinicznej w 2019 r. i w 2020 r., Dyrektor CEM powinien pisemnie poinformować wnioskodawcę o odmowie udostępnienia żądanych informacji publicznych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 października 2017 r., sygn. akt: II SA/Wa 454/17, LEX nr 2400790). Zaskarżoną decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej wydano zatem w postępowaniu, które od początku było bezprzedmiotowe.
Minister Zdrowia dodał, że dostęp do informacji nie jest prawem bezwzględnym i może zostać ograniczony poprzez stosowne ustawy szczególne. Odnosząc się do postawionego w odwołaniu zarzutu dotyczącego 38 ust. 4 ustawy o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia, podniósł że nie należy z faktu stwierdzenia niekonstytucyjności danego przepisu, samodzielnie dowodzić niekonstytucyjności innego, wskazując jedynie na podobne (lecz nie tożsame) stany faktyczne, do których przepis ten się odnosi oraz wskazując, na podobne (lecz nie tożsame) grupy adresatów obu porównywanych przepisów (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 października 2017 r., sygn. akt: II SA/Wa 454/17, LEX nr 2400790). Organ administracyjny nie może zakwestionować konstytucyjności przepisów art. 38 ust. 4 i 5 ustawy o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia. Jest to bowiem wyłączna prerogatywa Trybunału Konstytucyjnego. Organ musi działać na podstawie wskazanych powyżej przepisów ustawy, które obowiązują i dotąd nie zostały zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny.
Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Zdrowia z [...] listopada 2020 r. zarzuciło, że została wydana z naruszeniem art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 1 ust. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej i wniosło o jej uchylenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, pod warunkiem że nie ograniczają obowiązku przekazywania informacji publicznej do centralnego repozytorium informacji publicznej. Oznacza to, że przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie stosuje się wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z treścią ustaw szczególnych. W konsekwencji, w doktrynie wyrażono stanowisko, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej "będą (...) miały zastosowanie we wszystkich tych przypadkach, w których ustawa ta nie jest sprzeczna z przepisami szczególnymi" (M. Bidzinski, M. Chmaj, P. Szustakiewicz, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2010, s. 32).
Stowarzyszenie podniosło, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 218/15, stwierdził, że z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. wynika, że w przypadku kolizji ustaw pierwszeństwo nad przepisami ustawy mają przepisy ustaw szczególnych, ale tylko w przypadku odmiennego uregulowania zasad i trybu dostępu do informacji publicznych. W dalszej części uzasadnienia Sąd podał, że "wymaga to skrupulatnego badania przedmiotu wniosku oraz zakresu odrębnej regulacji. Odrębna regulacja dotyczy bowiem tylko tego, co wyraźnie wynika z ustawy szczególnej. Ponadto zasadą jest, że dostęp do informacji publicznej następuje na zasadach i w trybie przewidzianym w przepisach u.d.i.p. (...)".
Stowarzyszenie nie zgodziło się z organem, że art. 38 ust. 4 i 5 ustawy o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia, z których wynika, że test i pytania testowe oraz zadania egzaminacyjne egzaminów ustnych i praktycznych mogą być udostępnione (okazane w siedzibie CEM) wyłącznie osobie zdającej, na jej wniosek, po wykorzystaniu w danym PESoz, regulują odmienne zasady i tryb dostępu do informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem skarżącego, przepisy tej ustawy nie stanowią przepisów regulujących odmiennie zasady i tryb dostępu do określonych informacji, które wyłączałyby w całości stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie jest też uzasadnione powoływanie się przez organ na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 października 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 454/17, który został wydany w sprawie dostępu do testów i zadań Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego Diagnostów Laboratoryjnych. W ustawie o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia, nie ma przepisu odpowiadającego art. 30w ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o diagnostyce laboratoryjnej (Dz.U. z 2021 r., poz. 866), w myśl którego "testy i pytania testowe oraz zadania egzaminów ustnych i praktycznych nie podlegają udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej".
W świetle powyższego, zdaniem skarżącego, Minister Zdrowia nieprawidłowo przyjął, że przepisy art. 38 ust. 4 i 5 ustawy o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia regulują w sposób odmienny zasady dostępu do informacji publicznej i w konsekwencji błędnie stwierdził, że organ I instancji powinien poinformować go o odmowie udostępnienia żądanych dokumentów zwykłym pismem. Zastosowanie przez organ I instancji (Dyrektora CEM) art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie było zatem uzasadnione.
Stowarzyszenie w uzasadnieniu skargi wyraziło zapatrywanie, że ograniczenie dostępności informacji o treści pytań egzaminacyjnych Państwowych Egzaminów Specjalizacyjnych w dziedzinie psychologii klinicznej jest niedopuszczalnym ograniczeniem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 7 czerwca 2016 r., sygn. akt K 8/15 wywiódł, że " (...) ujawnienie pytań egzaminacyjnych pozwala uniknąć sytuacji, w której dobrze przygotowany lekarz ma problem ze zdaniem egzaminu z uwagi na nieznajomość techniki stawiania pytań. Znajomość pytań powinna być odbierana nie jako zagrożenie dla poziomu nauczania, a wręcz przeciwnie - jako korzystny element procesu nauczania. Powszechnie wiadomo, że zazwyczaj osoby dobrze przygotowane śledzą pytania egzaminacyjne z lat ubiegłych i weryfikują swoje umiejętności z wymaganiami stawianymi na egzaminie w latach ubiegłych. Samo zapoznawanie się z pytaniami z lat ubiegłych każe sięgnąć do źródeł wiedzy, książek, podręczników, nie sposób traktować tego inaczej jak pogłębiania wiedzy. Jak zauważają uczestnicy postępowania, udostępnienie pytań maturalnych, pytań z egzaminu gimnazjalnego czy pytań na aplikacje prawnicze z lat ubiegłych nie zniweczyło owych procedur egzaminacyjnych, jakim jest rzetelna weryfikacja wiedzy osób przystępujących do tych egzaminów; to samo można powiedzieć w odniesieniu do udostępniania pytań z przeprowadzonych już egzaminów lekarskich. (...) Istotniejszą wagę z konstytucyjnego punktu widzenia ma jednak argument przytoczony przez Prokuratora Generalnego, że dostęp do testów wykorzystanych na egzaminie służy nie tylko osobom przygotowującym się do egzaminu, ale także ochronie interesu całego społeczeństwa. Wprowadzenie norm, które uniemożliwiają udostępnianie testów z egzaminów lekarskich, które się odbyły, blokuje kontrolę społeczną nad właściwym wykonywaniem obowiązków powierzonych CEM, polegających na przygotowywaniu testów, w interesie społeczeństwa leży możliwość kontrolowania jakości pytań i w konsekwencji sposobu dopuszczania do zawodu lekarza osób właściwie do tego przygotowanych. Na tym właśnie polega dwoistość celów prawa do informacji dzięki której prawo to uzyskało nie tylko status prawa podmiotowego, ale mogło zostać zaliczone do kategorii publicznych praw podmiotowych".
Zdaniem strony skarżącej, uwagi te należy odnieść także do niniejszej sprawy, bowiem dotyczy ona, podobnie jak zawisła przed TK, udostępnienia informacji dotyczących przeprowadzonych egzaminów organizowanych pod auspicjami państwa.
Minister Zdrowia w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ podał, że art. 38 ust. 4 i ust. 5 ustawy o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia odrębnie określił zasady i tryb dostępu do pytań egzaminacyjnych, zaś stosowanie tych przepisów szczególnych, na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie powinno być postrzegane jako niedopuszczalne ograniczenie konstytucyjnego prawa do informacji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2451/11 (LEX nr 1285013) wyjaśnił, że zawarte w art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej sformułowanie "nie naruszają" należy rozumieć w ten sposób, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie tylko nie naruszają, a wręcz powinny uwzględniać zasady i tryb dostępu do informacji wynikające z przepisów szczególnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
W zaskarżonej przez Stowarzyszenie decyzji Minister Zdrowia stwierdził, że informacja publiczna, której udostępnienia przez Dyrektora Centrum Egzaminów Medycznych w [...] domagał się skarżący we wniosku z [...] września 2020 r., w postaci pytań egzaminacyjnych z Państwowych Egzaminów Specjalizacyjnych w dziedzinie psychologii klinicznej, które odbyły się w 2019 r. oraz w 2020 r., z uwagi na przepis art. 38 ust. 4 i 5 ustawy o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia, nie podlega udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji i w związku z tym nie było podstaw do wydania przez Dyrektora Centrum Egzaminów Medycznych w [...] decyzji o odmowie jej udostępnienia, w oparciu o art. 16 u.d.i.p.
Skarżące Stowarzyszenie argumentowało natomiast, że art. 38 ust. 4 i 5 ustawy o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia, z których wynika, że test i pytania testowe oraz zadania egzaminacyjne egzaminów ustnych i praktycznych mogą być udostępnione (okazane w siedzibie CEM) wyłącznie osobie zdającej, na jej wniosek, po wykorzystaniu w danym PESoz, nie stanowią przepisów regulujących odmiennie zasady i tryb dostępu określonych informacji, które wyłączałyby w całości stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Sąd nie podziela tego zapatrywania Stowarzyszenia.
Przede wszystkim należy wyjaśnić, że ustawodawca w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przewidział możliwość wprowadzenia odrębnych zasad i trybu dostępu do informacji publicznej. Przepis ten stanowi, że przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, pod warunkiem, że nie ograniczają obowiązków przekazywania informacji publicznej do centralnego repozytorium informacji publicznej, o którym mowa w art. 9b ust. 1. Z tego przepisu wynika, że u.d.i.p. nie ma zastosowania w zakresie, w jakim przepisy innych ustaw określają odmienne zasady i tryb dostępu do informacji publicznej.
Taka sytuacja, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ma miejsce w niniejszej sprawie, ponieważ przepis art. 38 ust. 4 ustawy o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia, odmienne – zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. - reguluje zasady i tryb dostępu do tych informacji i jest to jedyny tryb udostępniania tych informacji.
Jak już powiedziano, powołany przepis stanowi, że test i pytania testowe oraz zadania egzaminacyjne do egzaminów ustnych i praktycznych mogą być udostępnione wyłącznie osobie zdającej, na jej wniosek, po ich wykorzystaniu w danym PESoz. Według ust. 5 art. 38 tej ustawy, Dyrektor CEM udostępnia testy i pytania testowe oraz zadania egzaminacyjne do egzaminów ustnych i praktycznych w drodze ich okazania w siedzibie CEM. Zakazane jest wynoszenie poza siedzibę CEM udostępnionych testów i pytań testowych oraz zadań egzaminacyjnych do egzaminów ustnych i praktycznych oraz ich reprodukowanie, kopiowanie jakąkolwiek techniką lub przepisywanie.
W skardze do Sądu Stowarzyszenie [...] stwierdziło, że Minister Zdrowia bezzasadnie odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 października 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 454/17, który dotyczy odmowy udostępnienia Stowarzyszeniu pytań testowych Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego Diagnostów Laboratoryjnych. W ustawie o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia, nie ma przepisu odpowiadającego art. 30w ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o diagnostyce laboratoryjnej, według którego testy i pytania testowe oraz zadania egzaminów ustnych i praktycznych nie podlegają udostępnianiu na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.
Zdaniem Sądu, rozstrzygająca w tej sprawie jest treść art. 38 ust. 4 i ust. 5 ustawy o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia w związku z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. (które odpowiadają art. 30w ust. 4 i ust. 6 ustawy o diagnostyce laboratoryjnej). Brak w ustawie o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia przepisu o treści odpowiadającej art. 30w ust. 5 ustawy o diagnostyce laboratoryjnej to jedynie kwestia techniki legislacyjnej. Nie oznacza natomiast, że testy i pytania testowe oraz zadania egzaminów ustnych i praktycznych podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Takie "powszechne" udostępnienie tych informacji w trybie i na zasadach określonych w u.d.i.p. nie dałoby się pogodzić z przepisem art. 38 ust. 4 o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia, który jednoznacznie stanowi, że testy i pytania testowe oraz zadania egzaminacyjne do egzaminów ustnych i praktycznych mogą być udostępnione wyłącznie osobie zdającej, na jej wniosek, po ich wykorzystaniu w danym PESoz, w sposób określony w ust. 5 tego przepisu.
Sąd nie podziela zapatrywania Stowarzyszenia, że ograniczenie dostępu do informacji o treści pytań egzaminacyjnych Państwowych Egzaminów Specjalizacyjnych w dziedzinie psychologii klinicznej, jest niedopuszczalnym ograniczeniem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej.
Skarżący stawiając tą tezę odwołał się do wyroku z 7 czerwca 2016 r., sygn. akt K 8/15 w którym Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z art. 61 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przepisy art. 14a ust. 11 i art. 16r ust. 2 zd. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2015 r. poz. 464, 1633, 1893, 1991 i 2199 oraz z 2016 r. poz. 65), w brzmieniu nadanym ustawą z 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. Nr 113, poz. 658), w zakresie, w jakim dotyczyły testów i pytań testowych z Lekarskiego Egzaminu Końcowego (dalej: LEK) i Lekarsko-Dentystycznego Egzaminu Końcowego (dalej: LDEK) oraz zadań testowych z Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (dalej: PES), które się już odbyły. Trybunał stwierdził, że niedopuszczalne jest wprowadzanie w ustawie dotyczącej określonego rodzaju działalności władzy publicznej generalnego wyłączenia całej grupy dokumentów z zakresu udostępniania informacji publicznej. Takie ogólne, całkowite wyłączenie dostępu do tych informacji publicznych ("nie podlegają udostępnianiu na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej") nie znajduje uzasadnienia w art. 61 ust. 3 Konstytucji zawierającego przesłanki pozwalające na ograniczenie prawa do informacji.
Należy zauważyć, że w ustawie z dnia 24 lutego 2017 r. o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia, nie ma przepisu przewidującego wyłączenie stosowania u.d.i.p. (na co zresztą wskazywała strona skarżąca stawiając zarzut nieprawidłowego zastosowania art. 1 ust. 2 u.d.i.p.) z jednoczesnym brakiem regulacji dotyczących kwestii udostępniania testów (pytań testowych, zadań z egzaminów). Jak już powiedziano, stosownie do art. 38 ust. 4 ustawy o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia, testy i pytania testowe oraz zadania egzaminacyjne do egzaminów ustnych i praktycznych mogą być udostępniane wyłącznie osobie zdającej, na jej wniosek, po ich wykorzystaniu w danym Państwowym Egzaminie Specjalizacyjnym. Powołana ustawa wprowadza zatem odmienną regulację w tym zakresie, która przewiduje odmienny od ogólnego i zarazem jedynie dopuszczalny tryb udostępniania takiej informacji publicznej. Tymczasem badane przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie K/15 przepisy generalnie wyłączały jakikolwiek dostęp do testów, pytań i zadań egzaminacyjnych, a więc zawierały całkowity zakaz dostępu do tych dokumentów. Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie.
Okoliczność, że przepis ten, z uwagi na specyfikę materii jakiej dotyczy, wyłącza skarżące Stowarzyszenie z grona podmiotów, którym mogą być udostępnione sporne informacje publiczne, nie oznacza automatycznie, że naruszone zostały art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Na zakończenie Sąd stwierdza, że nie jest uzasadniony postawiony w skardze zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, ponieważ nie miał on zastosowania w niniejszej sprawie i nie był stosowany przez organ.
Przedstawione rozważania prowadzą do konkluzji, że w sprawie zainicjowanej wnioskiem Stowarzyszenia z [...] września 2020 r. nie było podstaw do zastosowania przepisów u.d.i.p., w tym dotyczących wydawania decyzji administracyjnych, dlatego też jedyną prawidłową formą odpowiedzi na wniosek powinno być pismo informacyjne, na co zasadnie wskazał Minister Zdrowia w zaskarżonej decyzji o umorzeniu postępowania przed organem I instancji.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI