II SA/WA 673/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-09-23
NSAAdministracyjneWysokawsa
RODOochrona danych osobowychsądykomornikwłaściwość organupostępowanie administracyjneodmowa wszczęcia postępowanianiezawisłość sądów

WSA w Warszawie oddalił skargę na postanowienie Prezesa UODO o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przetwarzania danych osobowych przez sądy, uznając organ nadzoru za niewłaściwy do takiej kontroli.

Skarżący T.L. złożył sprzeciw wobec przetwarzania jego danych osobowych przez sądy i komornika, który Prezes UODO odmówił wszczęcia postępowania. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że Prezes UODO nie jest właściwy do nadzorowania operacji przetwarzania danych osobowych przez sądy w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości, zgodnie z art. 55 ust. 3 RODO.

Sprawa dotyczyła skargi T.L. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Skarżący wniósł sprzeciw wobec przetwarzania jego danych osobowych przez różne jednostki sądowe i komornika. Prezes UODO odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych oraz art. 55 ust. 3 RODO. Organ uznał, że nie jest właściwy do nadzorowania operacji przetwarzania danych osobowych przez sądy w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając argumentację Prezesa UODO. Sąd podkreślił, że celem art. 55 ust. 3 RODO jest ochrona niezawisłości sądów i że organy nadzorcze nie powinny ingerować w działalność orzeczniczą. Sąd uznał, że Prezes UODO prawidłowo zastosował przepisy, odmawiając wszczęcia postępowania z powodu braku właściwości rzeczowej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, Prezes UODO nie jest właściwy do nadzorowania operacji przetwarzania danych osobowych przez sądy w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 55 ust. 3 RODO, organy nadzorcze nie są właściwe do nadzorowania operacji przetwarzania dokonywanych przez sądy w ramach sprawowania przez nie wymiaru sprawiedliwości, co ma na celu ochronę niezawisłości sądów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (8)

Główne

k.p.a. art. 61a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Umożliwia odmowę wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, w tym z powodu braku podstawy materialnoprawnej.

u.o.d.o. art. 7 § ust. 1

Ustawa o ochronie danych osobowych

Wskazuje na zastosowanie przepisów RODO.

RODO art. 55 § ust. 3

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

Wyłącza właściwość organów nadzorczych do nadzorowania operacji przetwarzania dokonywanych przez sądy w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości.

Pomocnicze

u.o.d.o. z 1997 r. art. 32 § ust. 1 pkt 8

Ustawa o ochronie danych osobowych

Nie miał zastosowania, ponieważ ustawa ta utraciła moc w odniesieniu do spraw nieobjętych przepisami wdrażającymi dyrektywę (UE) 2016/680.

u.o.d.o. art. 175

Ustawa o ochronie danych osobowych

Określa zakres, w jakim ustawa z 1997 r. zachowuje moc po wejściu w życie przepisów wdrażających dyrektywę (UE) 2016/680.

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądu administracyjnego, który nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania przez sąd.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prezes UODO nie jest właściwy do nadzorowania operacji przetwarzania danych osobowych przez sądy w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości (art. 55 ust. 3 RODO). Brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia sprawy przez Prezesa UODO uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia prawa materialnego i procesowego przez Prezesa UODO, w tym błędne zastosowanie art. 55 ust. 3 RODO, niepodjęcie działań z urzędu, niezebranie materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

organy nadzorcze nie są właściwe do nadzorowania operacji przetwarzania dokonywanych przez sądy w ramach sprawowania przez nie wymiaru sprawiedliwości ochrona niezawisłości sprawowania wymiaru sprawiedliwości brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym

Skład orzekający

Izabela Głowacka-Klimas

przewodniczący

Piotr Borowiecki

sprawozdawca

Andrzej Wieczorek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie braku właściwości organu ochrony danych osobowych do kontroli przetwarzania danych przez sądy i inne organy wymiaru sprawiedliwości."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy przetwarzanie danych odbywa się w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia granicy kompetencji organów ochrony danych osobowych w stosunku do wymiaru sprawiedliwości, co jest istotne dla prawników i osób zajmujących się ochroną danych.

Czy Prezes UODO może kontrolować dane przetwarzane przez sądy? Sąd administracyjny odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 673/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-09-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący/
Piotr Borowiecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Sygn. powiązane
III OZ 167/23 - Postanowienie NSA z 2023-04-06
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 września 2019 r. sprawy ze skargi T. L. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej także: "Prezes UODO" lub "organ"), działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. - dalej: "k.p.a.") w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1000 - dalej także: "u.o.d.o.") oraz art. 55 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, dalej także: "RODO"), odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego zainicjowanego sprzeciwem T.L. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") z dnia [...] listopada 2018 r. wniesionego przeciwko Prezesowi Sądu Rejonowego w T. wobec przetwarzania przez niego danych osobowych skarżącego w zbiorach: Sądu Rejonowego Wydział [...] w T. [...] nr [...], Sądu Rejonowego Wydział [...] w T. sygn. akt [...], Sądu Okręgowego w [...] [...] Wydział [...] - sygn. akt [...] i Komornika Sądowego w T. [...].
Zaskarżone postanowienie Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych zostało wydane w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...] listopada 2018 r. Prezes Sądu Rejonowego w T. wniósł do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych o rozpatrzenie sprzeciwu skarżącego T.L. zawartego w jego piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. wobec przetwarzania danych osobowych skarżącego w zbiorach: Sądu Rejonowego Wydział [...] w T. [...] nr [...], Sądu Rejonowego Wydział [...] w T. sygn. akt [...], Sądu Okręgowego w [...] [...] Wydział [...] - sygn. akt [...] i Komornika Sądowego w T. [...].
W wyniku rozpoznania powyższego wniosku, Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 u.o.d.o. oraz art. 55 ust. 3 RODO, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. odmówił wszczęcia postępowania.
W uzasadnieniu Prezes UODO zauważył, że skarżący T.L. wniósł o rozpatrzenie jego sprzeciwu na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 922 ze zm. - dalej także: "u.o.d.o. z 1997 r."). Organ uznał jednak, że w przedmiotowej sprawie art. 32 ust. 1 pkt 8 u.o.d.o. z 1997 r. nie znajduje zastosowania. Organ przypomniał bowiem, że stosownie do art. 175 u.o.d.o. wskazana przez skarżącego ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych utraciła moc, z wyjątkiem art. 1, art. 2, art. 3 ust. 1, art. 4-7, art. 14-22, art. 23-28, art. 31 oraz rozdziałów 4, 5 i 7, które zachowują moc w odniesieniu do przetwarzania danych osobowych w celu rozpoznawania, zapobiegania, wykrywania i zwalczania czynów zabronionych, prowadzenia postępowań w sprawach dotyczących tych czynów oraz wykonywania orzeczeń w nich wydanych, kar porządkowych i środków przymusu w zakresie określonym w przepisach stanowiących podstawę działania służb i organów uprawnionych do realizacji zadań w tym zakresie, w terminie do dnia wejścia w życie przepisów wdrażających dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez właściwe organy do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar. w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylającą decyzję ramową Rady 2008/977/WSiSW (Dz. Urz. UE L 1 19 z 04.05.2016. s. 89).
Prezes UODO wskazał, że z treści wniosku (sprzeciwu) skarżącego - złożonego za pośrednictwem Prezesa Sądu Rejonowego w T. - do Urzędu Ochrony Danych Osobowych wynika jednoznacznie, że przedmiotowa sprawa dotyczy przetwarzania danych osobowych przez [...] Wydział Sądu Rejonowego w T., stąd też - jak uznał organ - nie jest objęta dyspozycją normy płynącej z przywołanego wyżej art. 175 u.o.d.o. W konsekwencji, organ stwierdził, że nie jest zatem możliwe rozpatrywanie przedmiotowej sprawy w oparciu o nieobowiązujący akt prawny.
W związku z powyższym Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych uznał, że niniejszą sprawę należy rozpatrzeć na podstawie przepisów RODO.
W tej sytuacji, Prezes UODO stwierdził, że rozstrzygając niniejszą sprawę, przywołać należy przede wszystkim art. 55 ust. 3 RODO, zgodnie z brzmieniem którego organy nadzorcze nie są właściwe do nadzorowania operacji przetwarzania dokonywanych przez sądy w ramach sprawowania przez nie wymiaru sprawiedliwości.
Mając powyższe na względzie, Prezes UODO zauważył, że w doktrynie wskazuje się, że "właściwość organów nadzorczych nie powinna dotyczyć przetwarzania danych osobowych przez sądy w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości - tak by chronić niezawisłość sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Powinna istnieć możliwość powierzenia nadzoru nad takimi operacjami przetwarzania danych specjalnym organom w systemie wymiaru sprawiedliwości państwa członkowskiego, organy te powinny w szczególności zapewnić przestrzeganie przepisów niniejszego rozporządzenia, zwiększać w wymiarze sprawiedliwości wiedzę o jego obowiązkach wynikających z niniejszego rozporządzenia oraz rozpatrywać skargi związane z takim operacjami przetwarzania danych" (por. prof. Paweł Fajgielski, komentarz do art. 55 RODO /w:/ Komentarz do rozporządzenia nr 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/ WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) /w:/ Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, Wolters Kluwer Polska, 2018).
W tej sytuacji, biorąc pod uwagę zarówno przepis art. 55 ust. 3 RODO, jak również fakt, że przedmiotowe dane osobowe zostały zgromadzone w zbiorach dokumentów Sądu Rejonowego Wydział [...] w T. [...], Sądu Rejonowego Wydział [...] w T. sygn. akt [...], Sądu Okręgowego w [...] [...] Wydział [...] sygn. akt. [...], a także Komornika Sądowego w T. [...], Prezes UODO uznał, że brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia niniejszej sprawy przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
Wobec powyższego, Prezes UODO stwierdził, że zachodzi podstawa do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. skarżący T.L. - działając za pośrednictwem organu - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] stycznia 2019 r.
W petitum skargi skarżący zarzucił spornemu postanowieniu Prezesa UODO z dnia [...] stycznia 2019 r.:
1. naruszenie prawa materialnego - poprzez nieustalenie przedmiotu sprawy oraz stron postępowania, co w konsekwencji świadczy o nieważności postępowania;
2. naruszenie prawa materialnego - poprzez błędne zastosowanie art. 55 ust. 3 RODO - z uwagi na jego zastosowanie do nieistniejących postępowań, co w konsekwencji świadczy o nieważności postępowania,
3. obrazę prawa materialnego i procesowego, tj. art. 55 ust. 3 RODO w związku z art. 304 § 2 k.p.k., art. 231 k.k., art. 190a § 1 k.k., art. 270 k.k., art. 286 k.k., art 23 i art. 24 k.c., art. 55 § 1 k.k.s. i inne - poprzez niepodjęcie działań z urzędu względem fałszywych organów i ich pełnomocnika, co w konsekwencji świadczy o nieważności postępowania;
4. obrazę prawa materialnego i procesowego, tj. art. 55 ust. 3 RODO w związku z art. 304 § 2 k.p.k. - poprzez niepodjęcie działań z urzędu względem Komornika z powodu wyłudzenia z urzędów danych osobowych;
5. naruszenie prawa materialnego i procesowego - poprzez niezebranie materiału dowodowego - pełnomocnictwa do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy [...], co w konsekwencji świadczy o nieważność postępowania.
Mając na względzie wskazane wyżej naruszenia, skarżący wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;
2. zawiadomienie pokrzywdzonych o wyłudzeniu danych osobowych przez komornika;
3. zobowiązanie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych do:
a) ustalenia przedmiotu sprawy, stron i uczestników postępowania,
b) uzupełnienia materiału dowodowego o pełnomocnictwa do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy [...],
c) usunięcia z treści orzeczeń informacji nieprawdziwych,
d) zabezpieczenia danych osobowych;
4. ustanowienie kuratora dla Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy [...],
5. ustalenie kosztów postępowania i zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała na wstępie, że podpis należy do elementów konstrukcyjnych czynności procesowej wniesienia pozwu, zażalenia, wniosku o ukaranie (wniosku o egzekucję), którego brak powodować będzie, że czynność ta nie zaistnieje (warunki formalne pisma procesowego - art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c). Skarżący zaznaczył, że brak podpisu skutkuje wszczęciem postępowania o uzupełnienie pisma w trybie art 130 k.p.c., zaś - jeśli pismo nie zostanie podpisane - powinno one ulec zwrotowi lub odrzuceniu (np. art. 370 k.p.c.). Tym samym, jak zauważył skarżący, nie będzie ono wywoływało żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu i komornika (art. 130 § 2 k.p.c.). Skarżący wskazał, że dopiero po złożeniu podpisu zostaje zachowana pisemna forma złożenia oświadczenia woli.
Ponadto, skarżący wskazał, że właściwe postępowanie rozpoczyna się od wniesienia pozwu (wniosku), który powinien być podpisany i wniesiony przez osobę do tego uprawnioną, tzn. mającą legitymację do czynności procesowych. Skarżący dodał, że prowadzone postępowania na podstawie pozwu niepodpisanego są postępowaniami nieistniejącymi, a wydane orzeczenia są orzeczeniami nieistniejącymi.
Skarżący uznał, że sąd i komornik nie mogą działać z urzędu, albowiem dopiero czynność strony, którą jest wniesienie pozwu (wniosku), powoduje, że instytucje te mogą korzystać z uprawnień, jakie są przewidziane dla organu władzy sądowniczej.
W tej sytuacji, skarżący stwierdził, że "brak podpisanego wniosku o egzekucję w aktach komornika = bezprawne przetwarzanie danych osobowych i wyłudzanie danych osobowych przez komornika".
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej także: "P.p.s.a.").
Należy jednocześnie wyraźnie zaznaczyć, że od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864), na mocy, którego Polska stała się państwem członkowskim Unii Europejskiej, kontrola sądu administracyjnego obejmuje również zgodność rozstrzygnięć krajowych organów administracji publicznej z prawem europejskim (prawem Unii Europejskiej), rozumianym, jako całokształt dorobku prawnego Unii Europejskiej (acquis communautaire), w tym zasad ogólnych prawa europejskiego, interpretowanych oraz stosowanych w sposób jednolity na całym obszarze Unii Europejskiej.
W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga T.L. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wydając zaskarżone postanowienie z dnia [...] stycznia 2019 r., Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych prawidłowo zastosował przepisy art. 61a § 1 k.p.a. w związku w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych oraz art. 55 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE - przyjmując zasadnie, iż brak jest podstaw materialnoprawnych do rozpatrzenia sprawy zainicjowanej sprzeciwem skarżącego zawartym w jego piśmie z dnia [...] listopada 2018 r., albowiem - w świetle regulacji prawnej wyrażonej w art. 55 ust. 3 RODO - organ nadzoru, jakim jest Prezes UODO, nie jest właściwy do nadzorowania operacji przetwarzania danych osobowych przez sąd, w tym również przez Prezesa Sądu Rejonowego w T. w ramach przetwarzania przez niego danych osobowych skarżącego znajdujących się w przywołanych przez skarżącego zbiorach (vide: zbiorach znajdujących się w: [...] Wydziale Sądu Rejonowego w T. – [...] nr [...], Wydziale [...] Sądu Rejonowego w T. - sygn. akt [...], [...] Wydziale [...] Sądu Okręgowego w [...] - sygn. akt [...], czy też znajdujących się u Komornika Sądowego w T. [...]).
Na wstępie wszelkich rozważań, należy wskazać, iż zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
Sporne postanowienie Prezesa UODO zapadło na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Jak wynika z treści przytoczonego przepisu, ustawodawca wprowadził w nim dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Celem wprowadzenia tej nowelizacji było odróżnienie postępowania wstępnego polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego od postępowania właściwego, które kończy się rozstrzygnięciem sprawy co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. W intencji ustawodawcy rozwiązanie takie w sposób bardziej zrozumiały dla wnioskodawców odróżnia etap wstępny dotyczący wszczęcia lub odmowy wszczęcia postępowania od etapu merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1575/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przy czym, w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że regulację art. 61a § 1 k.p.a., tj. odmowę wszczęcia postępowania "z innych uzasadnionych przyczyn" stosuje się do sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np.:
a) gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie;
b) w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1163/12, dostępny na stronie internetowej https://www.orzeczenia.nsa.gov.pl);
c) przedawnienie materialnoprawne tj. upływ terminu, po którym jednostka nie może domagać się uprawnienia (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011 r., s. 298);
d) sprawa została już uprzednio rozstrzygnięta; gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sytuacji, której legalność kontrolował sąd administracyjny, ale skargę oddalił (tak m.in. /w:/ wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 826/15, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślenia wymaga fakt, że instytucja przewidziana w art. 61a k.p.a. nie dotyczy postępowań uruchamianych z urzędu, ponieważ w tym przypadku nie można mówić o odmowie wszczęcia postępowania (por. m. in. R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. 4, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2014).
Wskazać ponadto należy, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 332/12, LEX nr 1216728).
Przechodząc do oceny argumentacji przywołanej przez organ w uzasadnieniu spornego postanowienia, należy na wstępie zauważyć, że w świetle przepisu art. 99 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, dalej także "RODO"), od dnia 25 maja 2017 r., bezpośrednie zastosowanie w polskim porządku prawnym mają przepisy RODO.
Wydając zaskarżone postanowienie, Prezes UODO powołał się przede wszystkim na przepis art. 55 ust. 3 RODO, zgodnie z którym organy nadzorcze nie są właściwe do nadzorowania operacji przetwarzania dokonywanych przez sądy w ramach sprawowania przez nie wymiaru sprawiedliwości.
Należy zauważyć, że przepis art. 55 ust. 3 RODO zawiera stwierdzenie braku właściwości rzeczowej organów nadzorczych w zakresie przetwarzania danych przez sądy w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Nie ulega wątpliwości, że podstawowym celem wyłączenia właściwości organu nadzorczego w tym zakresie jest ochrona niezawisłości sądów. Zauważono bowiem, że wykonywanie przez organ właściwy w sprawach ochrony danych nadzoru nad przetwarzaniem danych w zakresie orzekania przez sądy mogłoby stanowić niedopuszczalną ingerencję w ich działalność orzeczniczą. W tym zakresie wyłączony został również obowiązek wyznaczenia inspektora ochrony danych (por. art. 37 ust. 1 lit. a) in fine), a więc wewnętrznego, a jednocześnie niezależnego nadzoru nad przetwarzaniem danych w zakresie sprawowania wymiaru sprawiedliwości.
Warto również zwrócić uwagę na motyw 20 preambuły do RODO, w którym wyjaśniono, że rozporządzenie ma zastosowanie między innymi do działań sądów i innych organów wymiaru sprawiedliwości, niemniej jednak - jak wskazano w preambule - prawo Unii lub prawo państwa członkowskiego może doprecyzować operacje i procedury przetwarzania danych osobowych przez sądy i inne organy wymiaru sprawiedliwości. Właściwość organów nadzorczych nie powinna dotyczyć przetwarzania danych osobowych przez sądy w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości - tak by chronić niezawisłość sprawowania wymiaru sprawiedliwości.
W tej sytuacji, zgodnie przyjmuje się, że organy nadzorcze, o których mowa w przepisach RODO, nie są powołane do nadzorowania operacji przetwarzania dokonywanych przez sądy w ramach sprawowania przez nie wymiaru sprawiedliwości (por. Prof. Paweł Fajgielski, Komentarz do rozporządzenia nr 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) [w:] Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, WKP 2018; tak również: Urszula Góral, Paweł Makowski /w:/ dr Edyta Bielak-Jomaa (red.), dr Dominik Lubasz (red.), RODO. Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Komentarz, WKP 2018; podobnie: dr Paweł Litwiński i r.pr. Paweł Barta /w:/ P. Litwiński, P. Barta, M. Kawecki, Rozporządzenie UE w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i swobodnym przepływem takich danych. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2018, s. 677).
Mając na względzie powołane wyżej regulacje prawne, a także stanowiska przedstawicieli nauki, uznać należy, że Prezes UODO, wydając sporne postanowienie z dnia [...] stycznia 2019 r., zasadnie przyjął, że nie jest właściwy do nadzorowania operacji przetwarzania danych osobowych przez sąd, w tym również przez Prezesa Sądu Rejonowego w T. w ramach przetwarzania przez niego danych osobowych skarżącego znajdujących się w przywołanych przez skarżącego zbiorach.
W tej sytuacji, z uwagi na brak - w świetle art. 55 ust. 3 RODO - uprawnień do rozpatrywania sprawy dotyczącej przetwarzania danych osobowych skarżącego znajdujących się w zbiorach Sądu Rejonowego w T., Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego, powołując się na przepisy art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 u.o.d.o. oraz art. 55 ust. 3 RODO.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI