II SA/Wa 67/25

II SA/Wa 67/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-06-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski.
Iwona Maciejuk /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kube
Symbol z opisem
6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne
Straż pożarna
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 2 i art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 156 par. 1 pkt 1, art. 19, art. 157 par. 1, art. 17 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1969
art. 9 ust. 1
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] października 2024 r. nr [...]
Uzasadnienie
Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej postanowieniem z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...], na podstawie art.127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] października 2024 r. J. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...]z dnia [...] marca 2009 r. Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej w przedmiocie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby.
Komendant GPSP w uzasadnieniu wskazał, że po rozpatrzeniu wniosku J. R. z dnia [...] czerwca 2024 r., uzupełnionego pismem z dnia [...] września 2024 r., postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2024 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. Komendanta GPSP o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby. J. R. wnioskiem z dnia [...] października 2024 r. zażądał ponownego rozpatrzenia sprawy rozstrzygniętej wymienionym postanowieniem. W uzasadnieniu wniosku ocenił, że otrzymane dotychczas świadectwa służby zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa poprzez nie zaliczenie do służby określonych okresów pracy. Nie przedstawił natomiast żadnych zarzutów do zaskarżonego postanowienia.
Komendant Główny PSP wyjaśnił, że Komendant Rejonowy Państwowej Straży Pożarnej w G. decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 1996 r., na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 1 i art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, zwolnił J. R. z dniem 31 sierpnia 1996 r. ze służby w Komendzie Rejonowej PSP w G. z uwagi na jego niezdolność do służby. Od tamtego czasu z inicjatywy J. R. prowadzonych było szereg postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych powiązanych ze sprawą zwolnienia ze służby, w tym w szczególności postępowania nadzwyczajne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu. W ramach jednego z takich postępowań, S. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w K. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] , po rozpatrzeniu wniosku J. R., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 1996 r. Następnie Komendant Główny PSP decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2009 r., utrzymał w mocy decyzję S. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K.. Decyzja Komendanta Głównego PSP została poddana kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 661/09 uznając jej prawidłowość oddalił skargę J. R.. Skargę kasacyjną J. R. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem sygn. akt I OSK 1705/09 z dnia 15 czerwca 2015 r. oddalił.
Komendant Główny PSP zaznaczył, że stosownie do art. 61 a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Komendant podniósł, iż zgodnie z ustalonymi poglądami doktryny i utrwalonym orzecznictwem, jeżeli decyzja lub postanowienie były już przedmiotem rozstrzygnięcia przez sąd, to oddalenie przez sąd administracyjny skargi co do zasady zamyka drogę administracyjną, w zakresie stwierdzania nieważności co do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego. Wskazał, że zgodnie z uchwałą NSA z 7.12.2009 r., I OPS 6/09, żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (obecnie w związku ze skreśleniem art. 157 § 3 powinno to nastąpić w trybie art. 61 a). Tak więc, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania, organ administracji publicznej ustalił wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu – przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym, należało odmówić toku procesowego kolejnego postępowania w tym zakresie.
Komendant podkreślił, że decyzja o zwolnieniu ze służby z dnia [...] sierpnia 1996 r. była już rozpatrywana w trybach szczególnych - w trybie nieważności, a także w trybie wznowienia postępowania, w których zapadłe rozstrzygnięcia były poddawane kontroli sądowej i zostały zakończone prawomocnymi wyrokami oddalającymi skargi strony. Dodał, że strona w złożonym wniosku nie odniosła się w żaden sposób do zaskarżonego postanowienia, natomiast podniosła zarzuty dotyczące świadectwa służby, co nie było przedmiotem niniejszego postępowania. Strona w rozpatrywanym wniosku nie przedstawiła zastrzeżeń do zaskarżonego aktu, nie zawarła nowych okoliczności czy argumentów. Komendant Główny PSP stwierdził, że ponowne rozpatrzenie sprawy potwierdziło zgodność z prawem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Postanowienie Komendanta Głównego PSP z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi J. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Komendanta Głównego PSP z dnia [...] października 2024 r., "o stwierdzenie w trybie nadzoru nieważności" obu ww. postanowień, bądź zobowiązania organu do stwierdzenia wydania zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu, których organ nie stwierdził nieważności decyzji/ postanowienia, dokonanie przez Sąd merytorycznej i prawnej oceny legalności i zasadności zaskarżonych postanowień, o ponowne merytoryczne rozpoznanie całokształtu sprawy w całości, rozważenie całego materiału procesowego i wszystkich okoliczności sprawy, wniósł o rozważenie możliwości wystąpienia do Prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej z informacją o istotnych naruszeniach prawa i o rażących przypadkach naruszenia obowiązków przez organy administracyjne PSP. Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wymienionych w skardze dokumentów, m.in. ze świadectwa pracy z dnia [...] czerwca 1992 r., świadectwa służby z dnia [...] sierpnia 1996 r. Nr [...], ostatecznej decyzji S. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży nr [...] z dnia [...] października 2001 r., świadectwa służby z dnia [...] sierpnia 2014 r., decyzji S. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], decyzji Komendanta Rejonowego Państwowej Straży Pożarnej w G. nr [...] z dnia [...] sierpnia 1996 r. o zwolnieniu J. R. z dniem [...] sierpnia 1996 r. ze służby.
Skarżący zarzucił m.in. naruszenie art. 6-11, art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a, w związku z odmową stwierdzenia nieważności oraz odmową wszczęcia postępowania; art. 50, art. 88 ust. 5 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. przez ich błędne zastosowanie oraz przez dowolną ich interpretację, art. 1 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1, art. 156 § 1 i art. 158 k.p.a. w zw. z art. 43 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej przez uznanie, iż niedopuszczalnym było wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie nieważności decyzji personalnej dotyczącej zwolnienia ze służby, utrzymanie takiej decyzji w mocy, w sytuacji, rażącego naruszenia prawa, dokonanie dowolnej analizy całości sprawy w tym stanu faktycznego i prawnego występującego w niniejszej sprawie, rozstrzygnięcie wniosku postanowieniem zamiast decyzją. Skarżący w uzasadnieniu szeroko omówił zarówno zarzuty skargi jak i przedstawione w niej wnioski dowodowe.
Komendant Główny PSP w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Komendant Główny PSP wskazał m.in., że zarzuty przedstawione w skardze nie odnoszą się do treści zaskarżonego postanowienia, są bardzo ogólnikowe, odnoszą się do wielu wątków pracy i służby skarżącego, które w większości były rozpatrywane w poszczególnych sprawach administracyjnych, a w zasadzie dotyczą niezaliczenia określonych okresów zatrudnienia do okresów nieprzerwanej służby w celu uzyskania określonych uprawnień i świadczeń wynikających z ustawy o PSP oraz przepisów dotyczących zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy Policji. Podniesiono, że skarżący nie zauważa faktu, iż przedstawione przez niego problemy zostały już wcześniej rozstrzygnięte prawomocnymi decyzjami i wyrokami sądowymi.
Skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] marca 2025 r. podtrzymał skargę, wniósł o odrzucenie odpowiedzi organu na skargę wskazując na brak uzasadnienia faktycznego i prawnego. Skarżący stwierdził, że organ administracyjny przeprowadził postępowanie naruszeniem prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju
sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli
ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów podlegała uwzględnieniu.
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie Komendanta Głównego PSP z dnia [...] listopada 2024 r. i poprzedzające je postanowienie tego organu z dnia [...] października 2024 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów o właściwości, tj. art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775), zwanej dalej k.p.a., co stanowi podstawę stwierdzenia nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Przypomnieć należy, że w dniu [...] sierpnia 1996 r. Komendant Rejonowy Państwowej Straży Pożarnej w G. wydał decyzję o zwolnieniu J. R. ze służby w Państwowej Straży Pożarnej z dniem [...] sierpnia 1996 r.
J. R. wnioskiem z dnia [...] stycznia 2009 r. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Rejonowego PSP w G. z dnia [...] sierpnia 1996 r. S. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w K. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Rejonowego PSP o zwolnieniu z dnia [...] sierpnia 1996 r. Strona wniosła odwołanie. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...]utrzymał w mocy decyzję S. Komendanta Wojewódzkiego PSP z dnia [...] lutego 2009 r.
W tym miejscu wskazać należy też, że WSA w Warszawie wyrokiem z dnia [...]września 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 661/09 oddalił skargę J. R. na decyzję KG PSP z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], zaś NSA wyrokiem z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I OSK 1705/09 oddalił skargę kasacyjną.
J. R. wnioskiem z dnia [...] czerwca 2024 r., doprecyzowanym pismem z dnia [...] września 2024 r. wniósł o stwierdzenia nieważności decyzji KG PSP z dnia [...] marca 2009 r., o której mowa wyżej, utrzymującej w mocy decyzję S. Komendanta Wojewódzkiego PSP z dnia [...] lutego 2009 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Rejonowego PSP o zwolnieniu z dnia [...] sierpnia 1996 r.
Zatem, w sprawie niniejszej skarżący zwrócił się do Komendanta Głównego PSP z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji tego organu z dnia [...] marca 2009 r. nr [...].
Zgodnie z art. 19 k.p.a., organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Stosownie zaś do art. 65 § 1 k.p.a., jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie.
Natomiast zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a., właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżący żądał stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję S. Komendanta Wojewódzkiego PSP z dnia [...] lutego 2009 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Rejonowego PSP o zwolnieniu z dnia [...]sierpnia 1996 r., a zatem organem właściwym w sprawie był Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, a nie Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej.
Stosownie do treści art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., ilekroć w przepisach k.p.a. jest mowa o ministrach – rozumie się przez to Prezesa i wiceprezesa Rady Ministrów pełniących funkcję ministra kierującego określonym działem administracji rządowej, ministrów kierujących określonym działem administracji rządowej, przewodniczących komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów, kierowników centralnych urzędów administracji rządowej podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów lub właściwego ministra, a także kierowników innych równorzędnych urzędów państwowych załatwiających sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 1 i 4.
Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1443) centralnym organem administracji rządowej w sprawach organizacji krajowego systemu ratowniczo – gaśniczego oraz ochrony przeciwpożarowej jest Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, podległy ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Niewątpliwie użyte przez ustawodawcę sformułowania: organizacji krajowego systemu ratowniczo – gaśniczego oraz ochrony przeciwpożarowej odnosić należy do kompetencji i zadań Państwowej Straży Pożarnej.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy, Państwową Straż Pożarną powołuje się jako zawodową, umundurowaną i wyposażoną w specjalistyczny sprzęt formację, przeznaczoną do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami. Realizacja owego przeznaczenia jest skonkretyzowana poprzez zakres zadań określonych w art. 1 ust. 2, tj.: 1) rozpoznawanie zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń; 2) organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczych w czasie pożarów, klęsk żywiołowych lub likwidacji miejscowych zagrożeń; 3) wykonywanie pomocniczych specjalistycznych czynności ratowniczych w czasie klęsk żywiołowych lub likwidacji miejscowych zagrożeń przez inne służby ratownicze; 4) kształcenie kadr dla potrzeb Państwowej Straży Pożarnej i innych jednostek ochrony przeciwpożarowej oraz powszechnego systemu ochrony ludności; 5) nadzór nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych; 6) prowadzenie prac naukowo-badawczych w zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony ludności; 7) współpraca z Szefem Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych w zakresie niezbędnym do realizacji jego zadań ustawowych; 8) współdziałanie ze strażami pożarnymi i służbami ratowniczymi innych państw oraz ich organizacjami międzynarodowymi na podstawie wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych oraz odrębnych przepisów; 9) realizacja innych zadań wynikających z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych na zasadach i w zakresie w nich określonych.
Zatem, powyższe nie odnosi się do spraw służbowych (osobowych) funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie (w trybie zwykłym sprawa dotyczyła zwolnienia ze służby). Nadto, według art. 32 ust. 3 ustawy o PSP, od decyzji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej służy odwołanie do ministra właściwego do spraw wewnętrznych.
W ocenie Sądu powyższe odnieść należy również do trybu nadzwyczajnego, albowiem nadal przedmiotem sprawy nie są kwestie organizacji krajowego systemu ratowniczo – gaśniczego, czy ochrony przeciwpożarowej (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1715/08, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zatem, zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o PSP, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej podlega ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, a jako centralny organ administracji rządowej jest on właściwy jedynie w sprawach organizacji krajowego systemu ratowniczo – gaśniczego oraz ochrony przeciwpożarowej.
Stosownie do art. 17 pkt 3 k.p.a., organami wyższego stopnia w stosunku do organów administracji publicznej innych niż określone w pkt 1 i 2 są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie. W świetle powyższego, właściwym organem nadzorczym w rozumieniu art. 157 k.p.a. jest Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w stosunku do decyzji wydanych przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej.
Z uwagi na powyższe stwierdzić należało, że zaskarżone postanowienie Komendanta Głównego PSP oraz poprzedzające je postanowienie KG PSP z dnia [...] października 2024 r., wydane zostały z naruszeniem art. 19 k.p.a., co stanowi podstawę stwierdzenia ich nieważności (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.).
Wobec powyższych ustaleń Sąd nie odnosił się do pozostałych zarzutów skargi. W sprawie tej nie było też podstaw do uwzględnienia zawartego w skardze wniosku o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego. W sprawie nie zaistniały wątpliwości, o jakich mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nadto zaskarżone postanowienie jest postanowieniem o charakterze formalnym, a nie merytorycznym.
Wniosek J. R. o stwierdzenie nieważności decyzji KG PSP z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] winien być przekazany do rozpatrzenia, zgodnie z art. 65 k.p.a., do organu właściwego, tj. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.