II SA/Wa 659/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę funkcjonariusza Policji na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą wyłączenia stosowania przepisów obniżających świadczenia emerytalne, uznając, że okres służby na rzecz państwa totalitarnego nie był krótkotrwały.
Skarżący, funkcjonariusz Policji, domagał się wyłączenia stosowania przepisów obniżających jego świadczenia emerytalne, powołując się na art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Argumentował, że jego służba na rzecz państwa totalitarnego była krótkotrwała, a po 1989 roku rzetelnie wykonywał obowiązki, często z narażeniem życia. Minister odmówił, uznając okres służby na rzecz państwa totalitarnego za zbyt długi. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko Ministra, że kluczowy warunek krótkotrwałości służby nie został spełniony, co wykluczało zastosowanie przepisu pozwalającego na wyłączenie stosowania przepisów obniżających świadczenia.
Sprawa dotyczyła skargi D. S., funkcjonariusza Policji, na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2019 r. odmawiającą wyłączenia stosowania wobec niego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (u.z.e.f.). Przepisy te przewidują obniżenie świadczeń emerytalnych i rent inwalidzkich dla funkcjonariuszy, którzy pełnili służbę na rzecz państwa totalitarnego przed 1990 r. Skarżący wnioskował o zastosowanie art. 8a u.z.e.f., który w szczególnie uzasadnionych przypadkach pozwala na wyłączenie stosowania tych przepisów, pod warunkiem krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań po 12 września 1989 r., zwłaszcza z narażeniem zdrowia i życia. Minister odmówił, uznając, że 4 lata, 1 miesiąc i 8 dni służby na rzecz państwa totalitarnego (stanowiące ok. 15,7% całego okresu służby) nie jest okresem krótkotrwałym. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko Ministra. Sąd podkreślił, że obie przesłanki – krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby po 12 września 1989 r. – muszą być spełnione łącznie. W tej sprawie warunek krótkotrwałości nie został spełniony, co czyniło bezprzedmiotowym badanie pozostałych przesłanek, w tym „szczególnie uzasadnionego przypadku”. Sąd zaznaczył, że nawet jeśli Minister nie odniósł się szczegółowo do wszystkich argumentów skarżącego dotyczących pomocy opozycji, to brak spełnienia podstawowej przesłanki wyłączenia stosowania przepisów obniżających świadczenia uniemożliwiał uwzględnienie skargi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, taki okres nie może być uznany za krótkotrwały, zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko Ministra, że okres służby na rzecz państwa totalitarnego wynoszący ponad 4 lata, stanowiący ponad 15% całego okresu służby, nie spełnia kryterium „krótkotrwałości” zdefiniowanego językowo jako nietrwałość, przelotność czy chwilowość.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
u.z.e.f. art. 8a § 1
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f. wobec osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Dz.U. 2018 poz 132 art. 8a
Tekst jednolity ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy...
Pomocnicze
u.z.e.f. art. 15c
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis określający wysokość emerytury dla osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa.
u.z.e.f. art. 22a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis określający wysokość renty inwalidzkiej dla osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa.
u.z.e.f. art. 24a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis dotyczący rent rodzinnych dla osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa.
u.z.e.f. art. 13b
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Definicja służby na rzecz państwa totalitarnego.
u.z.e.f. art. 13a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis dotyczący informacji o przebiegu służby przekazywanej przez Instytut Pamięci Narodowej.
P.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przedmiot zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
P.p.s.a. art. 52 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje dopuszczalność skargi w przypadku zrzeczenia się prawa do zwrócenia się o ponowne rozpatrzenie sprawy.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje oddalenie skargi przez sąd administracyjny.
P.p.s.a. art. 132
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje skutki oddalenia skargi.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 78 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek dopuszczenia przez organ dowodów zgłoszonych przez stronę.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1
Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
Określa cel sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada związania administracji publicznej prawem.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Okres służby na rzecz państwa totalitarnego (4 lata, 1 miesiąc i 8 dni) nie jest krótkotrwały w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 u.z.e.f. Niespełnienie przesłanki krótkotrwałości służby na rzecz państwa totalitarnego wyklucza możliwość zastosowania art. 8a u.z.e.f., nawet jeśli inne przesłanki (rzetelność służby, szczególnie uzasadniony przypadek) mogłyby być spełnione.
Godne uwagi sformułowania
krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. rzetelność wykonywania zadań i obowiązków zawodowych należy definiować jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków. zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" należy ocenić jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. "Szczególnie uzasadniony przypadek" zachodzi, gdy strona, poza spełnieniem dwóch, ww. przesłanek formalnych, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Decyzja wydana na podstawie art. 8a u.z.e.f. ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Obowiązkiem Sądu przy takim zakresie kontroli jest sprawdzenie czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, tj. czy rozstrzygnięcie nie nosi charakteru dowolnego, a przede wszystkim czy organ uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie wystarczająco zindywidualizowanymi przesłankami. Z konstrukcji art. 8a ust. 1 u.z.e.f. wynika, że przesłanki określone w tym przepisie muszą być spełnione łącznie, na co wskazuje użyty spójnik "oraz" miedzy punktami 1 i 2.
Skład orzekający
Ewa Radziszewska-Krupa
przewodniczący sprawozdawca
Janusz Walawski
członek
Joanna Kruszewska-Grońska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęć \"krótkotrwałość służby\" oraz \"rzetelność służby\" w kontekście przepisów dotyczących emerytur funkcjonariuszy, a także zasady kontroli sądowej decyzji uznaniowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy, którzy pełnili służbę na rzecz państwa totalitarnego i ubiegają się o wyłączenie stosowania przepisów obniżających świadczenia. Kluczowe jest indywidualne ustalenie okresu służby i jej charakteru.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z emeryturami byłych funkcjonariuszy służb PRL, co jest tematem budzącym zainteresowanie prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i ubezpieczeń społecznych.
“Czy służba w PRL była "krótkotrwała"? Sąd rozstrzyga o emeryturze byłego funkcjonariusza.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 659/19 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2019-08-21 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2019-04-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący sprawozdawca/ Janusz Walawski Joanna Kruszewska-Grońska Symbol z opisem 6192 Funkcjonariusze Policji Hasła tematyczne Policja Sygn. powiązane III OSK 2171/21 - Wyrok NSA z 2023-05-12 Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 132 art. 8 a Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Janusz Walawski, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, , Protokolant sekr. sąd. Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów oddala skargę Uzasadnienie I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej "Ministrem") decyzją z [...] stycznia 2019r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2018r., poz. 132, ze zm.; zwanej dalej: "u.z.e.f.") odmówił wyłączenia stosowania wobec D. S. (zwany dalej: "Skarżącym") art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f. Minister w uzasadnieniu wskazał, że Skarżący wnioskiem z [...] maja 2017r. wystąpił o zastosowanie art. 8a u.z.e.f., podając, że po pozytywnej weryfikacji w 1990r. był przez 22 lata funkcjonariuszem "odrodzonej" Policji. W trakcie służby brał udział w zwalczaniu zorganizowanych grup przestępczych, w tym o charakterze zbrojnym, złodziei i przemytników dzieł sztuki i niebezpiecznych pierwiastków z byłego [...]. Zapobiegał działalności terrorystycznej, która mogła przynieść katastrofalne skutki okolicom [...], regionowi albo całemu kraju. Wszystkie ww. czynności często realizował z narażeniem zdrowia i życia. Za pracę był wyróżniany nagrodami i odznaczeniami. Pracę zakończył, z uwagi na pogarszający się stan zdrowia (orzeczenie resortowej komisji lekarskiej o utracie zdrowia w związku ze służbą i uznanie Skarżącego za inwalidę II grupy). Minister w toku postępowania ustalił, że Skarżącego zwolniono ze służby w Policji [...] stycznia 2012r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej. Ich wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a u.z.e.f. Skarżącemu wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze. Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu uznał za służbę Skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b u.z.e.f., okres od 1 stycznia 1986r. do 8 lutego 1990r., czyli 4 lata, 1 miesiąc i 8 dni. Całkowity okres służby wynosi 26 lat i 28 dni. Do wysługi emerytalnej zaliczono także okres pełnienia służby wojskowej, który trwał 1 rok, 11 miesięcy i 28 dni). Z kopii akt osobowych przekazanych przez IPN i z dokumentów przekazanych przez Komendanta Głównego Policji wynika, że Skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po 12 września 1989r. Z informacji dotyczącej przebiegu służby wynika, że Skarżącemu wielokrotnie przyznawano zwiększony dodatek służbowy do uposażenia i nagrody finansowe. Skarżącego odznaczono Brązową Odznaką Zasłużony Policjant. W aktach nie ma informacji o udzielonych Skarżącemu karach dyscyplinarnych. Brak jest też dokumentów odnoszących się do zdarzeń służbowych z narażeniem zdrowia i życia oraz potwierdzających wprost udział Skarżącego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie życia i zdrowia, jednak charakter zadań wykonywanych w jednostkach organizacyjnych Policji może wskazywać z dużym prawdopodobieństwem na możliwość zaistnienia takich sytuacji. Zgodnie z art. 8a u.z.e.f. minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f. wobec osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Przepis ten nakłada na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Wyłącznie w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f. Minister, analizując pierwszą z ww. przesłanek wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, z zastrzeżeniem, że powinna być oceniana w ujęciu bezwzględnym (jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa) i w aspekcie proporcjonalnym (w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza). Obok oceny czy dany okres może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także analizowany abstrakcyjnie, jako stosunek tego okresu do całego okresu służby. Krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Synonimy powyższego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny. Minister, analizując drugą z ww. przesłanek podkreślił, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie. W oparciu o wykładnię językową zaznaczył, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych należy definiować jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Synonimy powyższego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały". Rzetelne zatem wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy i realizowania obowiązków dodatkowych. Istotna jest także postawa funkcjonariusza w służbie i poza nią, rygorystyczne przestrzeganie prawa, dyscypliny i etyki zawodowej, a także honoru funkcjonariusza służb publicznych. Zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" należy ocenić jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy. Zadaniem organu jest zatem stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Minister, odnosząc się do przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", pozwalającej wyłączyć względem Skarżącego stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f. podał, że spełnienie tego warunku należy postrzegać przez pryzmat całkowitego braku faktów mogących stawiać rzetelność służby pod znakiem zapytania. Przesłanka ta znalazła się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby po 12 września 1989r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosować art. 8a u.z.e.f. "Szczególnie uzasadniony przypadek" zachodzi, gdy strona, poza spełnieniem dwóch, ww. przesłanek formalnych, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Zdaniem Ministra w sprawie bezsporne jest, że całkowity okres pełnionej przez Skarżącego służby wynosi 26 lat i 28 dni, a służba na rzecz totalitarnego wynosiła 4 lat, 1 miesiąca i 8 dni, co stanowi 15,7% całkowitego okresu służby. Ww. okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym w stosunku do całości służby, nie może być oceniany jako krótkotrwały. Minister nie zakwestionował rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Skarżącego w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989r. i wskazał, że z informacji udzielonych przez Komendanta Głównego Policji wynika, że Skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w Policji. Brak jest jednak dowodów, aby służba ta pełniona była z narażeniem życia i zdrowia. Sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji i wynikające z nich prawdopodobieństwo możliwości zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 u.z.e.f. Skarżący nie legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy. Zarówno postawa i osiągnięcia w służbie, jak również charakter i warunki jej pełnienia nie dowodzą, aby sprawa stanowiła szczególnie uzasadniony przypadek, pozwalający na skorzystanie z uprawnień wynikających z ww. przepisu, skutkujących wyłączeniem stosowania względem Skarżącego ogólnie obowiązującego art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f. 2. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie ww. decyzji i uznanie jego uprawnienia doświadczenia emerytalno-rentowego w nieobniżonej wysokości, wynikającej z art. 15-22-24 u.z.e.f., z uwagi na naruszenia: art. 8a u.z.e.f.; art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 78 § 1 k.p.a. przez pominięcie przesłanych przez Instytut Pamięci Narodowej Zakładowi Emerytalno - Rentowemu MSWiA w [...] (organ podległy Ministrowi) istotnych dowodów, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinna być oparte decyzja i miało to wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu Skarżący stwierdził, że Minister nie rozpatrzył i pominął przy rozpatrywaniu wniosku najważniejszą i zasadniczą część odwołania o pomocy, której Skarżący udzielał opozycji przed 1989r., popartą oświadczeniami świadków i kopiami dokumentów z Instytutu Pamięci Narodowej. Uzasadnienie decyzji wygląda tak, jakby było sporządzone według ustalonego wzorca i w niektórych akapitach odnosi się do kwestii nieporuszanych przez Skarżącego w ww. wniosku. Zdaniem Skarżącego spełnia On kryteria przewidziane w art. 8a u.z.e.f. 3. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. 2. Sądy administracyjne, w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018r. poz. 2107, ze zm.), oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a.") sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki sąd administracyjny kontroluje więc legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. 3. Skarga analizowana pod tym kątem była dopuszczalna na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 52 § 3 P.p.s.a., gdyż przedmiotem zaskarżenia jest ww. decyzja Ministra z [...] stycznia 2019r. w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f., a Skarżący zrezygnował ze zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem Sądu skarga nie mogła być jednak uwzględniona, ponieważ Minister nie naruszył przepisów prawa materialnego i prawa procesowego w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy. Nie zachodziła więc żadna z przesłanek wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Sąd, przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi, w celu lepszego zobrazowania tematyki, której sprawa dotyczy wyjaśnia, że u.z.e.f., w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed 2 stycznia 1999r. i którzy w okresie od 22 lipca 1944r. do 31 lipca 1990r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili. Zgodnie z art. 15c ust. 1 u.z.e.f., w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b u.z.e.f., i która pozostawała w służbie przed 2 stycznia 1999r., emerytura wynosi: 1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; 2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4. Stosownie do art. 15c ust. 2 u.z.e.f. przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się, zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3 u.z.e.f., jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b u.z.e.f. Na mocy art. 15c ust. 3 u.z.e.f. wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 15c ust. 4 u.z.e.f. w celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Na mocy art. 15c ust. 5 u.z.e.f. przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego. Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 u.z.e.f. w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy. Przepis art. 22a ust. 2 u.z.e.f. stanowi, że w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej. Zgodnie z art. 22a ust. 3 u.z.e.f. wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Art. 22a ust. 4 u.z.e.f. stanowi, że w celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 22a ust. 5 u.z.e.f. przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed 1990r., bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego. Stosownie do art. 8a ust. 1 u.z.e.f. minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Zgodnie z art. 8a ust. 2 u.z.e.f. do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 u.z.e.f. Wskazać także należy, że decyzja wydana na podstawie art. 8a u.z.e.f. ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony zakres, wymaga sprawdzenia, czy organ administracji – Minister – ustalił i rozważył istotne w sprawie okoliczności faktyczne z punktu widzenia przepisu prawa materialnego, który powinien być w sprawie zastosowany, jak również czy wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, zgodnie z celem danej normy prawnej, oraz czy dokonał wyboru prawidłowej wykładni stosowanego przepisu prawa i czy dał temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej. W doktrynie podnosi się, że obowiązkiem Sądu przy takim zakresie kontroli jest sprawdzenie czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, tj. czy rozstrzygnięcie nie nosi charakteru dowolnego, a przede wszystkim czy organ uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie wystarczająco zindywidualizowanymi przesłankami (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2009, s. 404-405). Sąd w sprawach uznania administracyjnego bada zatem, czy decyzja organu nie jest arbitralna (dowolna) lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Uznaniowość w doktrynie i orzecznictwie ujmowana jest jako szczególny rodzaj dyskrecjonalnej kompetencji organu, której granice wyznacza - wyrażona w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - zasada związania administracji publicznej prawem (por. M. Jaśkowska [w:] System Prawa Administracyjnego. Tom 1. Instytucje prawa administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski i A. Wróbel, Warszawa 2010, s. 222 i nast.). Organ wydający decyzję uznaniową zobowiązany jest do udowodnienia poprawności przyjętego przez siebie rozumienia danego przepisu i przedstawienia argumentów przemawiających za przyjęciem określonego sposobu rozumowania. Stopień dyskrecjonalności działania organu konkretyzują normy prawa materialnego. W sprawie rozpatrywanej był to przepis art. 8a ust. 1 u.z.e.f., który zawiera wymienione wyżej przesłanki, oparte na pojęciach niedookreślonych (nieostrych), a więc zawierających elementy ocenne. Tym samym obligatoryjne było dokonanie przez Ministra w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji interpretacji pojęć, którymi posługuje się ustawodawca w treści art. 8a ust. 1 u.z.e.f., a następnie odniesienie się do tych przesłanek oraz ich rozważenie (wyważenie) na tle okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy. Zdaniem Sądu, Minister, wydając zaskarżoną decyzję w sposób należyty dokonał niezbędnych ustaleń faktycznych w sprawie w zakresie wynikających z art. 8a u.z.e.f., ww. przesłanek krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990r. oraz rzetelności wykonywanych przez Skarżącego zadań i obowiązków po 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Nie można zatem uznać, że Minister nie podjął czynności koniecznych do należytego rozpatrzenia sprawy. Minister ustalił bowiem przesłankę dotycząca okresu pełnienia przez Skarżącego służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b u.z.e.f. na podstawie pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z [...] marca 2017r. tj. informacji o przebiegu służby Nr [...] (k. 46 akt administracyjnych), jak również wziął pod rozwagę kopię akt osobowych przekazanych przez pisma Instytutu Pamięci Narodowej przekazanych przy piśmie z [...] listopada 2017r., jak też informację przekazaną przez Komendanta Głównego Policji przy piśmie z 18 stycznia 2018r., a dotyczącą przebiegu służby, także w kontekście przesłanki rzetelności wykonywanej przez Skarżącego służby. Sąd stwierdza, że jakkolwiek w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rzeczywiście zabrakło odniesienia się do podnoszonej przez Skarżącego okoliczności - pomocy, której Skarżący udzielał opozycji przed 1989r. oraz do znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy oświadczeń świadków i kopii dokumentów z Instytutu Pamięci Narodowej, które mogłyby być rozpatrywane w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku, tym niemniej należy podkreślić, że ta przesłanka może być brana pod uwagę przez Ministra przy wydawaniu zaskarżonej decyzji jedynie wówczas, gdy "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami. Tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". W rozpoznawanej sprawie jednak nie mieliśmy jednak do czynienia z krótkotrwałą służbą na rzecz totalitarnego państwa. Sąd podziela bowiem i uznaje za prawidłową w kontekście art. 80 k.p.a. ocenę wyrażoną przez Ministra w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że pełniona przez Skarżącego służba na rzecz totalitarnego państwa nie mogła być uznana za służbę krótkotrwałą, zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i w ujęciu proporcjonalnym. Całkowity okres służby Skarżącego wynosił bowiem 26 lat i 28 dni, natomiast Skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez 4 lata 1 miesiąc i 8 dni. Tym samym okres pracy Skarżącego na rzecz totalitarnego państwa w wymiarze ok. 15,7% łącznego okresu służby nie może być uznany za krótkotrwały. Według Słownika przypomnień Władysława Kopalińskiego (Wydawnictwo Wiedza Powszechna – Warszawa 1992r.) krótkotrwały to przelotny, przemijający. Według z kolei Słownika wyrazów bliskoznacznych (Wydawnictwo Wiedza Powszechna – Warszawa 1988r.) krótkotrwały to chwilowy, przemijający, efemeryczny, przelotny, niestały, nietrwały, tymczasowy, przejściowy, dorywczy, doraźny, prowizoryczny. Jako krótkotrwała może być rozumiana służba, której czas trwania w porównaniu do całego okresu służby nie był długi, trwał w porównaniu do tego okresu krótko, był nietrwały, przemijający. Taka sytuacja nie występuje w sprawie. Trafnie tym samym Minister stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że Skarżący nie spełnił jednego z warunków koniecznych do zastosowania art. 8a u.z.e.f., co już wykluczało uwzględnienie ww. wniosku Skarżącego. Z konstrukcji art. 8a ust. 1 u.z.e.f. wynika, że przesłanki określone w tym przepisie muszą być spełnione łącznie, na co wskazuje użyty spójnik "oraz" miedzy punktami 1 i 2. Niewypełnienie jednej z przesłanek: albo "krótkotrwałości" albo "rzetelności", bezprzedmiotowym czyniło więc rozważanie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Niewypełnienie przesłanki "krótkotrwałości" w rozpoznawanej sprawie powodowało ponadto, że kwestia oceny spełnienia pozostałych przesłanek: "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem życia i zdrowia", jak i "szczególnie uzasadnionego przypadku", pozostawała bez wpływu na wynik sprawy. Sąd administracyjny ma możliwość uwzględnienia skargi, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., jedynie wówczas, gdy stwierdzi, że doszło do naruszenia przez organ administracyjny przepisów postępowania w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w sprawie nie miało miejsca. Wobec nie spełnienia przez Skarżącego przesłanki "krótkotrwałości" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 u.z.e.f., brak odniesienia się przez Ministra do podnoszonej przez Skarżącego okoliczności - pomocy, której Skarżący udzielał opozycji przed 1989r. oraz do znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy oświadczeń świadków i kopii dokumentów z Instytutu Pamięci Narodowej, które mogłyby być rozpatrywane w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku" - pozostawało bez wpływu na wynik sprawy. Minister zasadnie zatem stwierdził, że wobec Skarżącego nie ma możliwości wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f. Tym samym za zasadne nie mogły być uznane zarzuty skargi o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 78 § 1 k.p.a. Sąd, niezależnie od tego, wskazuje, że ustawodawca nie wymaga w art. 8a ust. 1 pkt 2 u.z.e.f., aby przez rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989r. rozumieć wyłącznie przypadek pełnienia służby z narażeniem zdrowia i życia. Gdyby tak było ustawodawca wprost wskazałby to w powołanym przepisie. Dodanie przez ustawodawcę, po zwrocie "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989r.", zwrotu "w szczególności" "z narażeniem zdrowia i życia" stanowi jeden z przykładów takiego wykonywania zadań i obowiązków, który uprawnia do przyjęcia, że te zadania i obowiązki były wykonywane rzetelnie. Brzmienie art. 8a ust. 1 pkt 2 u.z.e.f. nie zawęża tym samym rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków wyłącznie do służby pełnionej z narażeniem zdrowia i życia. Powyższe jednakże, w sytuacji, gdy organ nie kwestionował nadto rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Skarżącą, nie ma wpływu na wynik sprawy. 4. Sąd, reasumując stwierdza, że ocena, czy dany przypadek jest przypadkiem szczególnie uzasadnionym, mogłaby mieć znaczenie w sprawie wyłącznie wówczas, gdyby spełnione zostały przesłanki z pkt 1 i pkt 2 art. 8a ust. 1 u.z.e.f. Zaskarżona decyzja, wobec niespełnienia przez Skarżącego przesłanki krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990r., określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 u.z.e.f. nie narusza prawa. Sąd, mając powyższe na względzie, na mocy art. 151 i art. 132 P.p.s.a., oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI