II SA/Wa 641/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-12-07
NSAAdministracyjneWysokawsa
kwatera stałaWojskowa Agencja Mieszkaniowazmiana decyzjirozkwaterowanieprawo administracyjnepostępowanie administracyjneart. 155 k.p.a.interes stronyinteres społeczny

WSA uchylił decyzję Prezesa WA M. o umorzeniu postępowania w sprawie zmiany decyzji o przydziale kwatery stałej, uznając ją za przedwczesną, gdyż organ odwoławczy powinien rozpoznać sprawę merytorycznie.

Skarżący J. C. domagał się zmiany decyzji o przydziale kwatery stałej z 1998 r. Organ I instancji odmówił, a organ II instancji uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie, uznając wniosek za przedwczesny z uwagi na toczące się postępowanie o rozkwaterowanie. WSA uchylił decyzję organu II instancji, stwierdzając, że umorzenie postępowania było nieuzasadnione, a organ odwoławczy powinien rozpoznać sprawę merytorycznie, zwłaszcza że postępowanie o rozkwaterowanie nie zostało formalnie zakończone decyzją.

Sprawa dotyczyła wniosku J. C. o zmianę decyzji z 1998 r. o przydziale kwatery stałej, w związku ze zmianą stanu cywilnego i faktem niezamieszkiwania byłej żony w lokalu. Organ I instancji odmówił zmiany, wskazując na brak przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (organ II instancji) uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie, uznając wniosek za przedwczesny z powodu trwającego postępowania o rozkwaterowanie, które nie zostało zakończone przed 1 lipca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa WA M., uznając, że organ odwoławczy nie miał podstaw do umorzenia postępowania. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie zmiany decyzji ostatecznej (art. 155 k.p.a.) nie stało się bezprzedmiotowe, a organ odwoławczy powinien rozpoznać sprawę merytorycznie. Dodatkowo, sąd wskazał na naruszenie przepisów postępowania, w tym brak udziału byłej żony jako strony w postępowaniu przed organem I instancji oraz wadliwe uzasadnienie decyzji organu I instancji. Sąd nakazał organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem zgody wszystkich stron.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie może umorzyć postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej, jeśli postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe. Powinien rozpoznać sprawę merytorycznie.

Uzasadnienie

Umorzenie postępowania jest możliwe tylko w przypadku jego bezprzedmiotowości. Wniosek o zmianę decyzji ostatecznej nie czyni postępowania bezprzedmiotowym, a organ odwoławczy ma obowiązek rozpoznać sprawę merytorycznie, chyba że istnieją inne przesłanki umorzenia określone w k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie tylko w przypadku bezprzedmiotowości postępowania I instancji.

k.p.a. art. 105

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej umorzy postępowanie, gdy stało się ono z innych przyczyn bezprzedmiotowe.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej obowiązany jest załatwić sprawę, działając w myśl zasady praworządności, uwzględniając interes społeczny i słuszny interes obywateli.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

k.p.a. art. 145 § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Wznowienie postępowania następuje m.in. w przypadkach, gdy w postępowaniu brała udział osoba niebędąca stroną lub gdy strona została pozbawiona możności działania.

u.z.S.Z. art. 26 § 2

Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych

Określał członków rodziny żołnierza uwzględnianych przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej kwatery.

u.z.S.Z. RP art. 23 § 2 pkt 1 i 2

Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP

Regulowała sposób załatwiania spraw rozwiedzionych małżonków po nowelizacji ustawy w 2004 r.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit b) i c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy do uchylenia decyzji organu administracji.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy nie miał podstaw do umorzenia postępowania, gdyż nie było ono bezprzedmiotowe. Postępowanie w sprawie zmiany decyzji ostatecznej nie zostało zakończone przed wejściem w życie nowelizacji ustawy. Brak udziału byłej żony jako strony w postępowaniu przed organem I instancji stanowi naruszenie przepisów k.p.a. Uzasadnienie decyzji organu I instancji było wadliwe i niezrozumiałe dla strony.

Odrzucone argumenty

Wniosek o zmianę decyzji przydziałowej był przedwczesny z uwagi na trwające postępowanie o rozkwaterowanie. Notatka służbowa nie wywołuje skutku prawnego zakończenia postępowania o rozkwaterowanie; wymagana jest decyzja administracyjna. Strona nie może pozostać w lokalu o statusie kwatery i ma obowiązek go zwrócić Agencji.

Godne uwagi sformułowania

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Organ odwoławczy nie ma swobody w wyborze sposobu zakończenia postępowania odwoławczego; ograniczenie wynika z kryterium umorzenia postępowania I instancji, a więc odnosi się tylko do przypadków, gdy to postępowanie było bezprzedmiotowe. W ocenie Sądu, niedopuszczalnym w tych okolicznościach było uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania z tego powodu, że wniosek strony o zmianę decyzji ostatecznej o przyznaniu kwatery stałej był przedwczesny. Wybór trybu postępowania administracyjnego, w jakim ma być załatwiona sprawa należy do strony. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezzasadność żądania strony oznacza brak przesłanek do uwzględnienia jej wniosku. W przeciwieństwie do bezprzedmiotowości postępowania, bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania.

Skład orzekający

Maria Werpachowska

przewodniczący

Joanna Kube

członek

Sławomir Antoniuk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zmiany decyzji ostatecznych (art. 155 k.p.a.), obowiązków organów odwoławczych w zakresie umarzania postępowań, znaczenia zgody stron w postępowaniu administracyjnym oraz skutków braku udziału strony w postępowaniu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej materii związanej z prawem do kwater wojskowych i przepisów przejściowych, ale zasady proceduralne są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur administracyjnych i prawa do bycia stroną w postępowaniu. Pokazuje też, jak sądy korygują błędy organów administracji w interpretacji przepisów.

Sąd: Organ odwoławczy nie może umorzyć sprawy, jeśli nie jest ona bezprzedmiotowa. Kluczowa rola zgody stron w zmianie decyzji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 641/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Kube
Maria Werpachowska /przewodniczący/
Sławomir Antoniuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Skarżony organ
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant Łukasz Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji przydziału osobnej kwatery stałej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości
Uzasadnienie
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] uchylił w całości decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] odmawiającą zmiany decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. z dnia [...] maja 1998 r., nr [...] o przydziale kwatery stałej w zakresie zmiany osób ujętych w tej decyzji i umorzył postępowanie organu I Instancji.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej podniósł, że decyzją z dnia [...] maja 1998 r. Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. przydzielił [...] J. C. osobną kwaterę stałą [...] w H. Przy ustalaniu należnej powierzchni mieszkalnej uwzględniono żonę – M. C., syna T. C. i pasierba D. S.
W dniu [...] lipca 2000 r. J. C. został zwolniony z zawodowej służby.
Sąd Okręgowy w G. w dniu [...] listopada 2001 r. orzekł o rozwiązaniu związku małżeńskiego M. i J. C. J. C. zawarł ponowny związek małżeński z M. L.
W dniu [...] kwietnia 2002 r., w związku z faktem, iż zajmowany lokal znajdował się w zasobie przeznaczonym na wyłączne zakwaterowanie kadry, J. C. wniósł do Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. wniosek o dokonanie rozkwaterowania. Postępowanie o rozkwaterowanie nie zostało zakończone wydaniem decyzji.
J. C. w dniu [...] lipca 2005 r. wniósł o zmianę decyzji o przydziale osobnej kwatery stałej w związku z zawarciem nowego związku małżeńskiego i faktem niezamieszkiwania byłej żony M. C. wraz z dziećmi w przedmiotowym lokalu, co potwierdzała decyzja Wojewody [...] o wymeldowaniu.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. odmówił J. C. zmiany decyzji przydziału osobnej kwatery stałej z dnia [...] maja 1998 r. Dyrektora Oddziału Terenowego WAM G. w zakresie zmiany osób ujętych w tej decyzji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że w dacie dokonywania przydziału na rzecz J. C. osobnej kwatery stałej [...] w H. obowiązywały przepisy ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, której przepis art. 26 ust. 2 precyzował, iż członkami rodziny żołnierza, których uwzględniano przy ustaleniu należnej powierzchni mieszkalnej kwatery był m.in. małżonek osoby uprawnionej. Przytoczony przepis uzasadniał ujęcie M. C. w przedmiotowej decyzji, gdyż w chwili dokonywania przydziału była ona żoną wnioskodawcy. Z faktu, iż J. C. posiadał członków rodziny wymienionych w przytoczonym przepisie wynikały jego uprawnienia do stosownej powierzchni mieszkalnej kwatery. Niemożliwe zatem było orzeczenie, że przy ustalaniu należnej powierzchni mieszkalnej kwatery nie uwzględniono M. C., a uwzględniono M. L., bowiem nie była ona w tym czasie członkiem rodziny J. C. Wprawdzie, na skutek przydziału osobnej kwatery stałej J. C., jego małżonka M. C. nie nabyła samodzielnym uprawnień do tej kwatery, lecz zachowała prawo do dalszego w niej zamieszkiwania po rozwodzie. Dokonanie zmiany decyzji jest możliwe jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, a w omawianej sprawie organ orzekający nie dopatrzył się tych przesłanek.
J. C. odwołał się od tej decyzji podnosząc, że organ I instancji nie uwzględnił stanu faktycznego, będącego podstawą wniosku o zmianę decyzji przydziału kwatery i uniemożliwił mu branie czynnego udziału w postępowaniu, co spowodowało naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Po rozpatrzeniu odwołania Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej stwierdził, że zasługiwało ono na uwzględnienie, choć z innych powodów niż podniosła w nim strona. Organ odwoławczy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia uchylającego zaskarżoną decyzję i umarzającego postępowanie organu I Instancji podniósł, że w ramach prowadzonego z wniosku J. C. z dnia [...] kwietnia 2002 r. postępowania o rozkwaterowanie organ WAM-u w dniu [...] grudnia 2003 r. wskazał zainteresowanemu osobną kwaterę stałą w H., a byłej żonie lokal zamienny w G. Postępowanie w sprawie rozkwaterowania nie zostało zakończone przed 30 czerwca 2004 r. W dniu 1 lipca 2004r. weszły w życie przepisy znowelizowanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 116, poz. 1203 ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 23 ust. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy sprawy rozwiedzionych małżonków wszczęte na podstawie art. 28 ust. 2 i 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2004 r. niezakończone do dnia wejścia w życie noweli załatwia się w terminie do 31 grudnia 2006 r. przez: 1) w stosunku do emeryta wojskowego i rencisty wojskowego - wydanie decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym będącym w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, 2) byłemu małżonkowi - wypłatę świadczenia pieniężnego w wysokości odpowiadającej iloczynowi siedmiokrotności wartości odtworzeniowej 1 m2 powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego oraz sumy osób, w skład której wchodzi były małżonek oraz dzieci, nad którymi rozwiedzionemu małżonkowi sąd w wyroku orzekającym rozwód powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej i orzekł o ich zamieszkaniu z tym rozwiedzionym małżonkiem. W sytuacji trwającego postępowania o rozkwaterowanie, wniosek J. C. z dnia [...] lipca 2005r. w sprawie zmiany decyzji z dnia [...] maja 1998 r., o przydziale osobnej kwatery stałej, w związku z zawarciem nowego związku małżeńskiego i wymeldowaniem byłej żony, był nieuprawniony i nie powinien prowadzić do wszczęcia postępowania, zaś rozstrzygnięcie zapadłe w toczącym się postępowaniu o rozkwaterowanie, będzie miało istotne znaczenie dla ewentualnego rozpatrzenia zgłoszonego wniosku o zmianę przydziału. Dlatego też, postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją jako wszczęte przedwcześnie należało umorzyć.
J. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2005 r., w której domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji w zakresie nieprawidłowego ustalenia terminu zakończenia rozkwaterowania, jako nie zakończonego przed dniem 1 lipca 2004 r. W uzasadnieniu skargi podniósł, że wprawdzie Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, zgodnie z wnioskiem zawartym w odwołaniu, uchylił decyzję organu I instancji, lecz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, iż postępowanie w sprawie rozkwaterowania nie zostało zakończone przed dniem 30 czerwca 2004 r. Takie stwierdzenie jest nieprawdziwe w świetle znajdującego się aktach administracyjnych materiału dowodowego i narusza interes prawny skarżącego, poprzez pozbawienie go możliwości uzyskania ekwiwalentu za zdaną kwaterę. W 1999 r. skarżący złożył wniosek do Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Rejonowy w G. o wypłatę ekwiwalentu w zamian za rezygnacje z kwatery. W kwietniu 2002 r. wystąpił on z wnioskiem o rozkwaterowanie. Następnie skarżący nie przyjął zaproponowanej przez organ WAM-u kwatery i wystąpił o wypłatę ekwiwalentu z uwagi na zgłoszenie gotowości do zdania zajmowanej kwatery w H. [...]. Ponieważ odmówiono mu wypłaty ekwiwalentu pieniężnego, złożył wniosek o zmianę decyzji Derektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. z dnia [...] maja 1998 r. o przydziale kwatery stałej w zakresie zmiany osób ujętych w tej decyzji, tak aby uzyskać kwaterę, w której mógłby zameldować obecną żonę i dziecko. W wyniku wydania decyzji przez organ I instancji odmówiono skarżącemu ustalenia prawa do zamieszkiwania w przydzielonej mu kwaterze wraz z jego obecną żoną. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej uchylając tę decyzję ze wskazaniem, że rozkwaterowania nie zakończono do 30 czerwca 2004 r., w istocie pozbawił skarżącego prawa do żądania wypłaty ekwiwalentu pieniężnego. Zdaniem skarżącego rozkwaterowania dokonano przed wskazaną powyżej datą. Z notatki Kierownika Sekcji Zakwaterowania Oddziału Terenowego WAM w G. kierowanej do Dyrektora Oddziału tej jednostki, wynika że wniosek o odstąpienie od rozkwaterowania został zaaprobowany. Przedmiotowa notatka zawiera odręczna adnotację ww. Dyrektora z dnia [...] kwietnia 2002 r. potwierdzającą zgodę na zakończenie rozkwaterowania.
W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podniósł, że w niniejszej sprawie postępowanie o rozkwaterowanie nie zostało zakończone, bowiem to nie notatka służbowa wywołuje taki skutek, lecz decyzja administracyjna. Notatka ma charakter czysto wewnętrzny i wywodzenie z niej faktu odstąpienia przez organ od rozkwaterowania jest błędne. Wobec rezygnacji obu stron postępowania z przyjęcia zaproponowanych lokali organ odstąpił nie od rozkwaterowania w ogóle, a jedynie w odniesieniu do lokali nieprzyjętych. Organ ponadto zwrócił uwagę na kolizję wniosków o ekwiwalent i o rozkwaterowanie oraz wskazał na skutki prawne, jakie wiążą się z ich rozpatrzeniem. W dalszej części podniósł, że strona nie może pozostać w lokalu o statusie kwatery i ma obowiązek go zwrócić Agencji. Dokonywanie jakichkolwiek zmian w decyzji przydziałowej z dnia [...] maja 1998 r. niczemu nie służy. Wątpliwości budzi również możliwość zmiany takiej decyzji w sytuacji zmiany stanu prawnego z daty wydania decyzji. Wniosek strony nie ma zatem oparcia w przepisach obecnie obowiązujących i jest z nimi sprzeczny. Na marginesie organ zaznaczył, że gdyby do czasu zakończenia postępowania o rozkwaterowanie obecna kwatera zmieniła przeznaczenie, bowiem taka możliwość nie jest wykluczona, wniosek skarżącego mógłby stać się przedmiotem rozpoznania, o ile liczba norm przysługujących odpowiadałaby powierzchni nadal zajmowanego lokalu. Stąd też wniosek skarżącego uznany został za przedwczesny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż zostały w niej podniesione.
Podkreślić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2005 r. uchylająca w całości decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. z dnia [...] sierpnia 2005 r., odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. z dnia [...] maja 1998 r. o przydziale kwatery stałej w zakresie zmiany osób ujętych w tej decyzji i umarzająca postępowanie organu I instancji. Podstawę rozstrzygnięcia organ odwoławczy oparł na stwierdzeniu, że w sytuacji nie zakończonego postępowania o rozkwaterowanie, wniosek J. C. o zmianę decyzji z dnia [...] maja 1998 r. o przydziale osobnej kwatery stałej, był nieuprawniony i nie powinien prowadzić do wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej. Dlatego też, postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją jako wszczęte przedwcześnie należało umorzyć.
Z prezentowanym poglądem nie można się zgodzić.
Należy podnieść, iż art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w oparciu o który wydano zaskarżoną decyzję, wprowadza wyjątek od zasady obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy, pozwalając organowi odwoławczemu na ograniczenie się tylko do wyeliminowania decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy nie ma jednak swobody w wyborze tego sposobu zakończenia postępowania odwoławczego. Ograniczenie wynika z kryterium umorzenia postępowania I instancji, a więc odnosi się tylko do przypadków, gdy to postępowanie było bezprzedmiotowe. W przypadku, gdy nie wystąpi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania w I instancji, organ odwoławczy jest obowiązany sprawę rozpatrzyć merytorycznie.
Jak wynika z akt sprawy, Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. w dniu [...] sierpnia 2005 r. wszczął postępowanie w sprawie "zmiany kręgu osób figurujących w decyzji przydziału osobnej kwatery stałej nr [...]z dnia [...] maja 1998 r. Dyrektora OT WAM G.". Powodem wszczęcia postępowania był wniosek J. C. o "uaktualnienie" wskazanej ostatecznej decyzji. Choć w decyzji pierwszoinstancyjnej odmawiającej zmiany przedmiotowej ostatecznej decyzji o przydziale kwatery organ nie powołał art.155 k.p.a. jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia, to jednak wskazanie w jej uzasadnieniu, że dokonanie zmiany decyzji jest możliwe jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub interes strony, a organ nie dopatruje się w rozpoznawanej sprawie tych przesłanek, jednoznacznie wskazuje, iż ten właśnie przepis legł u podstaw wydania decyzji o odmowie zmiany decyzji ostatecznej.
W ocenie Sądu, niedopuszczalnym w tych okolicznościach było uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania z tego powodu, że wniosek strony o zmianę decyzji ostatecznej o przyznaniu kwatery stałej był przedwczesny. Należy mieć na względzie, że wybór trybu postępowania administracyjnego, w jakim ma być załatwiona sprawa należy do strony. Zgodnie z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Powołany przepis normuje tryb zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo. Podstawową przesłanką zmiany lub uchylenia decyzji w tym trybie jest zgoda strony. Jej treść określa zakres, w jakim może być dokonana zmiana decyzji wstecznej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 maja 2005 r., sygn. akt OSK 1746/04, publ. Palestra 2006/1-2/241 wskazał, że uwzględnienie interesu strony w rozumieniu art. 155 k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, iż mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, niepozostającego jednakże w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ działając w granicach uznania administracyjnego przyjmuje ten sposób orzekania, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony. Nie mieści się jednak w pojęciu interesu strony orzekanie w sposób sprzeczny z przepisami prawa, choćby zostało ono potwierdzone orzeczeniami sądu wydanymi w innych sprawach. W wyroku z dnia 18 lutego 2002 r., sygn. akt V SA 1346/99 (LEX nr 41773) NSA zawarł tezę, iż istnienie interesu społecznego lub słusznego, a więc kwalifikowanego interesu strony musi być ustalone w konkretnej sprawie i musi uzyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Słuszny interes strony, a więc taki, który jest godny ochrony i nie stoi w sprzeczności z prawem powinien być oceniony przez organ według wynikającej z art. 7 k.p.a. zasady załatwienia sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem strony.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że postępowanie przed organem I instancji nie stało się bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania jest możliwe przy zastosowaniu przepisu art. 105 k.p.a. Ten zaś przepis nie mógł mieć w niniejszej sprawie zastosowania, bowiem nie istniały przeszkody formalne w rozpatrzeniu wniosku strony w oparciu o dyspozycję art. 155 k.p.a. W doktrynie wskazuję się, że postępowanie podlega umorzeniu w szczególności, gdy: 1) w razie śmierci strony, gdy sprawa dotyczy praw i obowiązków niedziedzicznych i nieprzechodzących na następców prawnych, albo gdy w toku postępowania okaże się, że osoba której żądanie spowodowało wszczęcie postępowania, nie legitymuje się interesem prawnym, 2) gdy decyzja będąca przedmiotem postępowania odwoławczego prowadzonego w trybie nadzoru wygasła z mocy prawa, 3) gdy w toku postępowania przestanie istnieć przedmiot sprawy, 4) jeżeli sprawa nie podlega rozstrzygnięciu w drodze decyzji, a postępowanie zostało wszczęte na żądanie strony, 5) w przypadku braku w obowiązującym systemie prawnym przepisu umożliwiającego stronie przyznania żądanego uprawnienia, 6) jeżeli w dniu podejmowania rozstrzygnięcia nie obowiązują już przepisy o załatwieniu sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 marca 2004 r., sygn. akt IV SA 3439/02 (publik. LEX nr 156962) stwierdził, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie, bez jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezzasadność żądania strony oznacza brak przesłanek do uwzględnienia jej wniosku. W przeciwieństwie do bezprzedmiotowości postępowania, bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania. Jest to bowiem niezgodne z prawem uchylenie się organu od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela prezentowany pogląd. Skoro zatem wszczęte postępowanie o zmianę decyzji ostatecznej w oparciu o przepis art. 155 k.p.a. nie stało się bezprzedmiotowe, to organ II instancji powinien środek odwoławczy rozpoznać i wydać decyzję merytoryczną, utrzymującą zaskarżoną decyzję w mocy lub uchylającą zaskarżoną decyzję i orzekającą co do istoty sprawy. Odmienne rozstrzygnięcie, jak to uczynił Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w zaskarżonej decyzji, prowadzi do naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Dodatkowo należy wskazać, że w postępowaniu odwoławczym pominięto jako stronę postępowania M. C., którą organ I instancji powiadomił o wszczęciu postępowania i doręczył decyzję z dnia [...] sierpnia 2005 r. Brak udziału w postępowaniu administracyjnym wszystkich osób, którym przysługuje w nim status strony – w rozumieniu art. 28 k.p.a – skutkuje uznaniem wydanej w nim decyzji jako naruszającej przepisy prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bowiem takie skutki prawne przewiduje przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Decyzja organu I instancji również nie może ostać się w obrocie prawnym, bowiem narusza przepisy postępowania administracyjnego.
Wskazać należy, że decyzja administracyjna jest aktem, który składa się z osnowy i uzasadnienia. Oba te elementy stanowią jedność w znaczeniu materialnym i formalnym, co oznacza, że żadna z tych części oddzielnie nie może istnieć w obrocie prawnym. Wymogi decyzji administracyjnej zostały precyzyjnie określone w art. 107 k.p.a. Zgodnie z § 3 tego przepisu uzasadnienie faktyczne i prawne stanowi obowiązkowy składnik każdej decyzji administracyjnej, a braki w tym zakresie stanowią o wadliwości tego aktu. Motywy decyzji powinny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Skoro decyzja administracyjna jest wydawana w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach postępowania administracyjnego, to sama decyzja winna zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Tymczasem Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. w uzasadnieniu własnej decyzji odmownej wskazał, iż nie dopatrzył się zaistnienia przesłanek zmiany decyzji z uwagi na interes społeczny lub słuszny interes stron. Nie podał natomiast jakichkolwiek argumentów świadczących o braku spełnienia przesłanek z art. 155 k.p.a., jak również w podstawie prawnej decyzji nie powołał tego przepisu. Spowodowało to, że uzasadnienie decyzji niekorzystnej dla skarżącego stało się dla niego niezrozumiałe.
Na marginesie należy dodać, że zgoda strony (wszystkich osób będących stronami w postępowaniu) stanowi podstawową przesłankę stosowania przepisy art. 155 k.p.a. Zatem badanie przez organ, czy za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, powinno być poprzedzone wystąpieniem do wszystkich stron postępowania o wyrażenie takowej zgody. Z akt sprawy zaś nie wynika, aby organ I Instancji wystąpił do M. C. (byłej żony skarżącego) o wyrażenie zgodny na zmianę decyzji ostatecznej, choć uznał ją za stronę postępowania.
Powyższe nieprawidłowości skutkują naruszeniem art. 7 i 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć wpływ na wynika rozstrzygnięcia.
Rozpoznając ponownie sprawę z wniosku o J. C. organ w pierwszej kolejności zwróci się do stron postępowania – M. C. o zajęcie stanowiska w sprawie zmiany ostatecznej decyzji przydziałowej z dnia [...] maja 1998 r. Dopiero uzyskanie zgody wszystkich stron postępowania będzie stanowić podstawę do oceny pozostałych przesłanek, o których mowa w art. 155 k.p.a.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b) i c) oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI