II SA/Wa 638/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-02-21
NSAAdministracyjneWysokawsa
straż granicznaekwiwalent za urlopprawo pracysłużby munduroweorzecznictwoTKNSAWSAzmiana stanu prawnegozasady prawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające ponownego przeliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop funkcjonariuszowi Straży Granicznej, uznając, że przepisy przejściowe nie wyłączają stosowania zasad zgodnych z Konstytucją i orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego.

Skarżący, funkcjonariusz Straży Granicznej zwolniony ze służby w 2013 r., domagał się ponownego przeliczenia ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący niekonstytucyjności sposobu obliczania ekwiwalentu w Policji. Organy administracji odmawiały, wskazując na brak podstaw prawnych i odmienne brzmienie przepisów dla Straży Granicznej oraz przepisy przejściowe. WSA uchylił decyzje, uznając, że zmiana stanu prawnego nie wyłącza stosowania zasad zgodnych z Konstytucją i orzecznictwem TK, a organy są związane oceną prawną sądu.

Sprawa dotyczyła wniosku funkcjonariusza Straży Granicznej (B.W.), zwolnionego ze służby w 2013 r., o ponowne przeliczenie i wypłatę wyrównania z tytułu niewykorzystanych urlopów. Skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2018 r. (sygn. akt K 7/15), który stwierdził niekonstytucyjność przepisu dotyczącego obliczania ekwiwalentu za urlop w Policji. Organy Straży Granicznej (KOSG i KGSG) dwukrotnie odmawiały, argumentując, że wyrok TK nie dotyczy bezpośrednio Straży Granicznej i że obowiązujące przepisy, w tym przepisy przejściowe ustawy nowelizującej, nie pozwalają na ponowne przeliczenie. Po uchyleniu decyzji przez WSA w 2019 r. i oddaleniu skargi kasacyjnej przez NSA w 2023 r., organy ponownie odmówiły, powołując się na zmianę stanu prawnego i interpretację przepisów przejściowych. WSA w Warszawie, rozpoznając kolejną skargę, uchylił zaskarżone decyzje. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna sądu wiąże organy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Choć stan prawny się zmienił, Sąd uznał, że zmiana ta nie uprawniała organów do zaniechania wykładni prokonstytucyjnej. Sąd, opierając się na wykładni NSA, stwierdził, że przepisy przejściowe (art. 9 ust. 2 ustawy nowelizującej) nie wyłączają stosowania zasad ustalania ekwiwalentu zgodnych z Konstytucją (art. 66 ust. 2) i orzecznictwem TK, nawet w przypadku funkcjonariuszy zwolnionych przed 6 listopada 2018 r. Sąd wskazał, że ekwiwalent powinien odpowiadać wartości wynagrodzenia za czas urlopu, uwzględniając ustawowy wymiar 26 dni roboczych, a nie być obliczany według zaniżonego wskaźnika.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy przejściowe nie wyłączają stosowania zasad zgodnych z Konstytucją i orzecznictwem TK.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zmiana stanu prawnego nie uprawnia organów do zaniechania wykładni prokonstytucyjnej. Przepisy przejściowe nie wyłączają stosowania zasad ustalania ekwiwalentu zgodnych z Konstytucją i orzecznictwem TK, nawet dla funkcjonariuszy zwolnionych przed 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent powinien odpowiadać wartości wynagrodzenia za czas urlopu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

P.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 66 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarantuje prawo do dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów, co przekłada się na prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.

u.SG art. 119a § ust. 1

Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej

Określa sposób obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia.

Pomocnicze

u.SG art. 118 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16 września 2005 r. w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystane przez funkcjonariusza Straży Granicznej urlopy i czas wolny od służby art. 2 § ust. 1 i 2

ustawa nowelizująca art. 9 § ust. 2

Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, zmienia ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 8

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 178

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 80

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § zdanie drugie

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.P. art. 115a

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

u.P. art. 121 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana stanu prawnego nie wyłącza obowiązku stosowania wykładni prokonstytucyjnej. Przepisy przejściowe nie wyłączają stosowania zasad zgodnych z Konstytucją i orzecznictwem TK. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop powinien odpowiadać wartości wynagrodzenia za czas urlopu, uwzględniając 26 dni roboczych.

Odrzucone argumenty

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie dotyczy Straży Granicznej. Brak podstaw prawnych do ponownego przeliczenia ekwiwalentu. Przepisy przejściowe ustawy nowelizującej wyłączają stosowanie zasad ustalania ekwiwalentu sprzed zmiany.

Godne uwagi sformułowania

zmiana stanu prawnego nie uprawniała organów obu instancji do uznania, że w sprawie możliwe było zaniechanie wykładni prokonstytucyjnej ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną

Skład orzekający

Łukasz Krzycki

przewodniczący

Ewa Radziszewska-Krupa

sprawozdawca

Arkadiusz Koziarski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących ekwiwalentu za urlop dla funkcjonariuszy służb mundurowych, zastosowanie orzecznictwa TK w przypadku zmiany stanu prawnego, zasada związania organów oceną prawną sądu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Straży Granicznej zwolnionych przed określoną datą, ale zasady interpretacyjne mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne interpretują przepisy przejściowe i jak orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego wpływa na indywidualne sprawy, nawet po zmianie prawa. Jest to ważny przykład ochrony praw funkcjonariuszy.

Funkcjonariusz Straży Granicznej wygrał walkę o sprawiedliwy ekwiwalent za urlop po latach batalii sądowej.

Sektor

służby mundurowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 638/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-02-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski
Ewa Radziszewska-Krupa /sprawozdawca/
Łukasz Krzycki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne
Straż graniczna
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.153, art.145 § 1 pkt 1 lit.a, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , Protokolant referent Magdalena Morawiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2025 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ponownego przeliczenia i wypłaty wyrównania z tytułu niewykorzystanych urlopów uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...]
Uzasadnienie
I. Stan sprawy przedstawia się w sposób następujący:
1. Komendant Główny Straży Granicznej (zwany dalej "KGSG") decyzją z [...] lutego 2024r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej (zwany dalej "KOSG") z [...] grudnia 2023r. nr [...] w sprawie ponownego przeliczenia i wypłaty B.W. (zwany dalej "Skarżącym") wyrównania otrzymanych należności z tytułu niewykorzystanych urlopów przysługujących na dzień zwolnienia ze służby.
W podstawie prawnej ww. decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023r., poz. 775 ze zm., zwana dalej "k.p.a.") oraz art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy z 12 października 1990r. o Straży Granicznej (Dz.U. 2023r., poz. 1080 ze zm., zwana dalej "u.SG") w związku z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16 września 2005r. w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystane przez funkcjonariusza Straży Granicznej urlopy i czas wolny od służby (Dz. U. z 2005 r. poz. 1560, zwane dalej "rozporządzeniem z 2005r.") w związku z art. 9 ust. 2 ustawy z 14 sierpnia 2020r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, zmienia ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1610, zwana dalej "ustawą nowelizującą").
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że Skarżący pełnił służbę w Straży Granicznej do [...] listopada 2013r., a zwolniono go ze służby rozkazem personalnym z [...] października 2013r. nr [...]. Skarżące w związku z tym wypłacono, zgodnie z art. 118 u.SG należności w tym ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe.
Skarżący pismem z [...] listopada 2018r. wystąpił do KOSG o wyrównanie należności z tytułu niewykorzystanych urlopów przysługujących na dzień zwolnienia ze służby, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018r. sygn. akt K 7/15, w którym stwierdzono niekonstytucyjność art. 115a ustawy z 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. z 2017r., poz. 2067) w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 miesięcznego uposażenia.
KOSG decyzją z [...] stycznia 2019r. nr [...] odmówił ponownego naliczenia i wypłacenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, z uwagi na brak podstaw prawnych. Ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie dotyczył bowiem Straży Granicznej.
KGSG decyzją z [...] lutego 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję KOSG, wskazując, że ww. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w zakresie, w jakim orzeka o niekonstytucyjności art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2017r. poz. 2067 ze zm., zwana dalej "u.P.") nie dotyczy Straży Granicznej.
Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie od ww. decyzji KGSG, zarzucając naruszenie prawa materialnego m.in. art. 66 ust 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji i art. 118 ust. 1 pkt u.SG w powiązaniu z treścią ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018r. sygn. K 7/15.
WSA w Warszawie wyrokiem z 10 października 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1009/19 uchylił ww. decyzję KGSG oraz utrzymaną nią w mocy ww. decyzję KOSG z [...] stycznia 2019r. Sąd, na zasadzie art. 8 i art. 178 Konstytucji odmówił zastosowania w sprawie § 2 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia z 2005r., uwzględniając treść ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. K 7/15.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 lipca 2023r. sygn. akt III OSK 2483/21, oddalił skargę kasacyjną KGSG wskazując, że nie zawierała ona usprawiedliwionych podstaw. NSA ponadto w uzasadnieniu wyroku wskazał, że pomiędzy wydaniem decyzji KGSG z [...] lutego 2019r., a datą wyrokowania w sprawie zmianie uległ stan prawny w ten sposób, że w życie wszedł przepis art. 9 ust. 2 ustawy nowelizującej.
KOSG – po uprawomocnieniu się ww. wyroku WSA w Warszawie - decyzją z [...] grudnia 2023r. nr [...] odmówił ponownego ustalenia i wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanych urlopów, z uwagi na brak podstaw prawnych do wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wysokości innej niż wynikającej z naliczenia w związku ze zwolnieniem ze służby w Straży Granicznej zgodnie z brzmieniem art. 118 u.SG i rozporządzeniem z 2005r., obowiązującym w dacie zwolnienia ze służby oraz w szczególności w uwzględnieniu art. 9 ust. 2 ustawy nowelizującej.
KGSG po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego podniósł, że Skarżący nie wskazał nowych okoliczności i nowych argumentów ponad dotychczas podnoszone. Wobec tego odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Żądanie Skarżącego nie ma też oparcia w przepisach prawa, więc nie może zostać uwzględnione. Organ stosownie do art. 6 k.p.a. związany jest zasadą orzekania na podstawie i w granicach prawa, a także na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji, mając na względzie stan faktyczny i prawny na dzień wydawania decyzji. Co do zasady organ jest związany wskazaniami i wykładnią zastosowaną przez Sąd, który uchylił decyzję organu. Pomiędzy jednak wydaniem decyzji KOSG z [...] stycznia 2019r. oraz decyzji KGSG z [...] lutego 2019r., a datą wyrokowania sądowego w sprawie zmianie uległ stan prawny w ten sposób, że w życie wszedł art. 9 ust. 2 ustawy nowelizującej, który znajduje zastosowanie w sprawie w brzmieniu "Przepis art. 119a ustawy zmienianej w art. 2 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy przysługujący za okres od dnia 6 listopada 2018 r.".
W sytuacji, gdy pomiędzy wyrokowaniem, a ponownym rozpoznaniem sprawy doszło do istotnej zmiany stanu prawnego, organ procedujący w sprawie nie był związany treścią art. 153 P.p.s.a. Ponadto na mocy art. 6 k.p.a. miał prawo do własnej oceny skutków prawnych normy intertemporalnej wyrażonej w art. 9 ust. 2 ustawy nowelizującej.
KGSG wskazał w związku z tym, że zgodnie z brzmieniem nowego art. 119a ust. 1 u.SG, ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy funkcjonariuszowi Straży Granicznej w związku ze zwolnieniem ze służby oblicza się przyjmując współczynnik 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za każdy dzień niewykorzystanego urlopu. Przepis ten wszedł w życie 1 października 2020r., ale w przepisach przejściowych ww. ustawy nowelizującej uregulowano sytuację prawną funkcjonariuszy Straży Granicznej zwolnionych ze służby przed datą wejścia w życie cytowanej zmiany. Ustawodawca odniósł się do kwestii sposobu obliczania wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy nabyte przed 6 listopada 2018r. i po 6 listopada 2018r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu przelicza się zaległy urlop wypoczynkowy lub dodatkowy w dniach kalendarzowych na urlop w dniach roboczych przy zastosowaniu mnożnika wynikającego z relacji 26 dni roboczych do 30 dni kalendarzowych. Niepełny dzień zaokrągla się w górę do pełnego dnia. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed 6 listopada 2018r. oraz od 6 listopada 2018r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 2 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.
W świetle takiego brzmienia przepisu wnioskowane przez Skarżącego ponowne ustalenie wysokości i wypłata ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach normujących pragmatykę służbową w Straży Granicznej. Za niezasadne należało zatem uznać zarzuty naruszenia art. 118 ust. 1 pkt 2 u.SG w związku z art. 190 ust. 3, art. 8 ust. 1, art. 32 Konstytucji RP w związku z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 7/15.
2. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję KGSG z [...] lutego 2024r. Skarżący wniósł o uchylenie ww. decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych, z uwagi na naruszenie:
- art. 8, art. 75, art. 77 § 1 k.p.a. - przez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej, nieuwzględnienie i nie odniesienie się w zaskarżonej decyzji do przedstawionej argumentacji prawnej, wskazującej na konieczność zastosowania w sprawie obowiązującego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018r. sygn. K 7/15, przez analogię,
- wadliwe sporządzenie uzasadnienia orzeczenia.
Skarżący w uzasadnieniu skargi podtrzymał argumentację prezentowaną w odwołaniu.
3. KGSG w odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczasową argumentację, wniósł o oddalenie skargi.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Skarga zasługuje na uwzględnienie.
2. Zaskarżona decyzja KGSG zapadła po prawomocnych wyrokach wydanych w sprawie zainicjowanej ww. wnioskiem Skarżącego z [...] listopada 2018r. o ponowne przeliczenie i wypłatę wyrównania otrzymanych należności z tytułu niewykorzystanych urlopów przysługujących na dzień zwolnienia Skarżącego ze służby.
Zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r., poz. 935, zwana dalej, "P.p.s.a."), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Natomiast w myśl art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
NSA w wyroku z 20 lipca 2023r. sygn. akt III OSK 2484/21, obszernie i szczegółowo przedstawił, jak kształtował się stan prawny od wydania przez organy administracyjne pierwszych decyzji w sprawie Skarżącego do daty orzekania przez Sąd kasacyjny.
NSA wskazał, że na gruncie rozpoznawanej sprawy zaszła przesłanka zmiany stanu prawnego w postaci wejścia w życie ustawy nowelizującej, w tym jej art. 9 ust. 2 - odwołującego się do § 2 ust. 2 rozporządzenia z 2005r. NSA uznał ten ostatni przepis za wykraczający poza delegację ustawową, bo ustanawiający mechanizm prowadzący do zaniżania wysokości świadczenia, które w efekcie nie mogło być nazwane ekwiwalentem. Sąd kasacyjny w ww. orzeczeniu również wyraźnie opowiedział się za potraktowaniem wyroku Trybunału z 30 października 2018r., sygn. akt K 7/15, jako wskazówki interpretacyjnej przy wykładni § 2 ust. 2 rozporządzenia z 2005r.
3. W ocenie Sądu – wbrew stanowisku prezentowanemu przez KGSG w zaskarżonej decyzji - zmiana stanu prawnego nie uprawniała organów obu instancji do uznania, że w sprawie możliwe było zaniechanie wykładni prokonstytucyjnej obowiązujących przepisów prawa, które stosownie do art. 6 k.p.a. zobowiązane są stosować organy administracyjne.
Zdaniem Sądu art. 9 ust. 2 ustawy nowelizującej nie stanowił przeszkody do stosowania art. 119a ust. 1 ustawy o SG. Stosownie bowiem do treści tego ostatniego przepisu, ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego funkcjonariuszowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Warto bowiem odwołać się do wykładni prezentowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z 19 kwietnia 2024r. sygn. akt III OSK 1749/22 wskazał, że ostatnie (czwarte) zdanie art. 9 ust. 2 ustawy nowelizującej ("Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 2 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy") odwołuje się do zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 2 (tj. u.SG) w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018r.
Pojęcie zasad używane jest w doktrynie, jak i orzecznictwie, a także w tekstach prawnych w różnych kontekstach, które należy uwzględniać w procesie odczytywania treści tego pojęcia. Najczęściej pojęcie zasad wiązane jest z kategoriami "zasad prawa" lub "zasad ogólnych" rozumianych jako generalne normatywne dyrektywy powinnego zachowania i kwalifikowane jako konsekwencja tzw. norm-zasad w ich odróżnieniu od norm-reguł. Według klasycznej już definicji, zasady prawa są nieodłącznym elementem każdego systemu prawa i stanowią więź treściową systemu norm prawnych, tj. służą uporządkowaniu zbioru norm systemu prawa, dla którego, na podstawie odpowiednio spójnej wiedzy, można znaleźć odpowiednie uzasadnienie aksjologiczne w uporządkowanym systemie wartości (vide S. Wronkowska, Więź treściowa systemu norm prawnych – "zasady prawa" (w:) S. Wronkowska, Z. Ziembiński, A. Redelbach, Zarys teorii państwa i prawa, Warszawa 1992, s. 224).
NSA w ww. orzeczeniu o sygn. akt III OSK 1749/22 podkreślił ponadto, że w wykładni pojęcia "zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy" w rozumieniu zdania ostatniego art. 9 ust. 2 ustawy nowelizującej, trzeba brać pod uwagę nie tylko powyższe ustalenia, lecz i to, że w treści art. 9 ust. 2 ustawy nowelizującej ustawodawca nie utożsamia pojęcia zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy z treścią § 2 ust. 2 rozporządzenia z 2005r., stanowiąc wyraźnie w zdaniu pierwszym art. 9 ust. 2 ustawy nowelizującej o stosowaniu art. 119a ustawy zmienianej w art. 2 "w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą", a w zdaniu ostatnim art. 9 ust. 2 ustawy nowelizującej - o ustalaniu ekwiwalentu "na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 2 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy".
Tym samym należy odróżnić sposób obliczania wysokości ekwiwalentu w oparciu o ustawowy wskazany przelicznik i wypłaty ekwiwalentu od zasad jego ustalania. Natomiast uSG zawiera zarówno unormowania dotyczące zakresu publicznego prawa podmiotowego do urlopu, a w konsekwencji i prawa do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, jak i unormowania wskazujące na sposób obliczania wysokości ekwiwalentu w oparciu o ustawowy wskazany przelicznik i jego wypłaty.
Pojęcie "zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy" w rozumieniu ostatniego zdania art. 9 ust. 2 ustawy nowelizującej, obejmuje normy prawne kształtujące in genere zakres publicznego prawa podmiotowego do urlopu, a w rezultacie i prawa do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, a nie sposób obliczania wysokości ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego. Zasady te wyznaczane są tym samym przez normy materialnoprawne, przy czym – na tle art. 9 ust. 2 ustawy nowelizującej - będą to inne normy materialnoprawne niż normy odnoszące się do samej wysokości ekwiwalentu ustalanego w oparciu o ustawowo wskazany przelicznik.
Normatywnym źródłem publicznego prawa podmiotowego do "określonych w ustawie dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów" jest art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, który dodatkowo stanowi, że "maksymalne normy czasu pracy określa ustawa". Prawo to traktowane jest jako gwarantowane w sposób bezwarunkowy, a skoro rekompensata pieniężna za niewykorzystany (płatny) urlop stanowi konieczny substytut otrzymywany w miejsce niewykorzystanego urlopu (vide: wyrok TK z 23 lutego 2010r. sygn. K 1/08, OTK ZU nr 2/A/2010, poz. 14), to także konstytucyjne gwarancje prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop mają charakter bezwarunkowy. Zawsze, gdy pracownikowi (funkcjonariuszowi) przysługuje urlop w rozumieniu art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, musi mieć również subsydiarną możliwość otrzymania stosownego ekwiwalentu, jeśli tego urlopu nie wykorzysta (vide wyrok Trybunału z 15 kwietnia 2014r. sygn. SK 48/13, OTK ZU nr 4/A/2014, poz. 40). Rozstrzygające są w tym zakresie unormowania ustawowe, zgodnie bowiem z treścią art. 80 Konstytucji RP, praw określonych m.in. w art. 66 Konstytucji RP można dochodzić w granicach określonych w ustawie.
Zasady ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop należy zatem rozumieć jako dyrektywy, w myśl których należność pieniężna za niewykorzystany urlop powinna odpowiadać wartości wynagrodzenia (uposażenia), jakie otrzymywałby funkcjonariusz za czas pozostawania na urlopie, gdyby mógł ten urlop wykorzystać z uwzględnieniem faktu, iż urlop wypoczynkowy wynosił 26 dni roboczych.
Treść zdania drugiego art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej nie budzi wątpliwości z językowego, aksjologicznego (celowościowego) i systemowego punktu widzenia, jeśli będzie odczytywana jako norma nakazująca stosowanie zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Okoliczność, że od 1 października 2020r. istnieje w polskim porządku prawnym norma zawarta w art. 119a ust. 1 u.SG (wprowadzona mocą art. 2 pkt 35 ustawy nowelizującej) nie ma wpływu na charakter tych zasad. Regulacja ta, określająca sposób obliczenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, jest niewątpliwie skorelowana z zasadami ustalania tej należności pieniężnej i ułatwia proces ich obliczania od 1 października 2020r., jak też - zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 9 ust. 2 ustawy nowelizującej – w sprawach "dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy przysługujący za okres od dnia 6 listopada 2018r.".
Brak objęcia zakresem obecnej treści art. 119a u.SG obowiązujących przed 6 listopada 2018r. zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, a także treść zdania czwartego art. 9 ust. 2 ustawy nowelizującej nie wyłączają tych zasad, nie mogą czynić niewykonalnym prawa do ekwiwalentu ustalanego według tych zasad, tak jak brak analogicznej regulacji nie uniemożliwiał obliczania wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop przed 6 listopada 2018r.
Wysokość tego ekwiwalentu, obliczana z uwzględnieniem ww. zasad, powinna uwzględniać ustawowy wymiar 26 dni kalendarzowych urlopu, istotę corocznego płatnego urlopu oraz istotę ekwiwalentności, tj. okoliczności, które akcentował Trybunał w motywach wyroku z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. W tym aspekcie TK wskazał, iż świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za 1 dzień roboczy, a ten sposób obliczania wartości 1 dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 u.P., który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Przyjęcie w art. 115a u.P. wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności za 1 dzień niewykorzystanego urlopu nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia "istoty" corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji RP.
Sąd w pełni aprobuje wykładnię art. 9 ust. 2 ustawy nowelizującej, przedstawioną przez NSA w wyroku z 19 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 1749/22. NSA uznał bowiem, że pełna wykładnia art. 9 ust. 2 ustawy nowelizującej w związku z art. 119a u. SG nie daje podstaw do stwierdzenia wtórnej niekonstytucyjności normy wynikającej z tych przepisów.
Sąd, mając powyższe na względzie uznał, że KGSG błędnie przyjął brak podstaw prawnych do wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wysokości innej niż wypłacona skarżącemu w związku ze zwolnieniem ze służby w SG. Przepis art. 9 ust. 2 ustawy nowelizującej nie uniemożliwia stosowania art. 119a ustawy o SG w brzmieniu zgodnym z art. 66 ust. 2 Konstytucji i stanowiskiem TK wyrażonym w wyroku z 30 października 2018 r. sygn.. K 7/15, wobec funkcjonariuszy SG, którzy - tak jak skarżący - zostali zwolnieni ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r.
4. Organy obu instancji ponownie rozpoznając wniosek Skarżącego z [...] listopada 2018r. uwzględnią zaprezentowaną w niniejszym orzeczeniu ocenę prawną z uwagi na art. 153 P.p.s.a.
5. Sąd, mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI