II SA/Wa 630/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-04-22
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dostęp do informacji publicznejtajemnica zawodowaKNFbrokerzy ubezpieczeniowipostępowanie administracyjnekontrolaorzecznictwo administracyjneprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Przewodniczącego KNF odmawiającą udostępnienia fragmentów decyzji dotyczących kontroli brokerów ubezpieczeniowych, uznając, że informacje te podlegają tajemnicy zawodowej.

Stowarzyszenie wniosło skargę na decyzję Przewodniczącego KNF odmawiającą udostępnienia fragmentów decyzji dotyczących kontroli brokerów ubezpieczeniowych, powołując się na tajemnicę zawodową. Skarżący zarzucał m.in. niewłaściwe zastosowanie przepisu, który wszedł w życie po dacie kontroli. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że informacje te rzeczywiście podlegają tajemnicy zawodowej zgodnie z art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń, a przepis ten ma zastosowanie również do informacji uzyskanych przed jego wejściem w życie.

Sprawa dotyczyła skargi Stowarzyszenia na decyzję Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w zakresie oznaczonych fragmentów decyzji KNF z 2021 r. dotyczącej kontroli brokerów ubezpieczeniowych. Organ odmówił udostępnienia informacji ze względu na obowiązek ochrony tajemnicy zawodowej, o której mowa w art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń. Skarżące Stowarzyszenie podnosiło, że przepis dotyczący tajemnicy zawodowej wszedł w życie po dacie kontroli i wydania decyzji, a także że tajemnica ta dotyczy indywidualnych urzędników, a nie organu jako całości. Stowarzyszenie argumentowało również, że anonimizacja stanu faktycznego uniemożliwia zrozumienie praktyk brokerów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że Przewodniczący KNF, jako organ nadzoru, jest zobowiązany do przestrzegania tajemnicy zawodowej, zarówno na podstawie ustawy o dystrybucji ubezpieczeń, jak i ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym. Sąd stwierdził, że informacje zawarte w zanonimizowanych fragmentach decyzji rzeczywiście stanowią tajemnicę zawodową, a przepis art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń, wprowadzony w 2023 r., ma zastosowanie do wniosków złożonych po jego wejściu w życie, nawet jeśli dotyczy informacji uzyskanych wcześniej. Sąd podkreślił, że prawo do informacji publicznej nie jest absolutne i podlega ograniczeniom wynikającym z ochrony tajemnic ustawowo chronionych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, informacje te podlegają ochronie jako tajemnica zawodowa, a przepis wprowadzający tę tajemnicę ma zastosowanie do wniosków złożonych po jego wejściu w życie, nawet jeśli dotyczy informacji uzyskanych wcześniej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że tajemnica zawodowa ustanowiona w art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń ma zastosowanie do informacji uzyskanych przez pracowników KNF w trakcie wykonywania obowiązków, a przepis ten ma zastosowanie do wniosków złożonych po jego wejściu w życie, bez względu na datę uzyskania informacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.p. art. 5 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.u. art. 88a § ust. 1

Ustawa z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń

Konstytucja RP art. 61 § ust. 1, 2, 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.u. art. 88a § ust. 2

Ustawa z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń

u.d.u. art. 84 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń

u.d.u. art. 87 § ust. 2

Ustawa z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń

u.n.r.f. art. 5 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym

u.n.r.f. art. 16 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Informacje zawarte w zanonimizowanych fragmentach decyzji KNF podlegają ochronie jako tajemnica zawodowa na podstawie art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń. Przepis art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń ma zastosowanie do wniosków złożonych po jego wejściu w życie, nawet jeśli dotyczy informacji uzyskanych przed tą datą. Przewodniczący KNF, jako organ nadzoru, jest zobowiązany do przestrzegania tajemnicy zawodowej.

Odrzucone argumenty

Przepis art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń nie może być stosowany do czynności sprzed jego wejścia w życie. Tajemnica zawodowa dotyczy indywidualnych urzędników, a nie organu KNF jako całości. Anonimizacja stanu faktycznego decyzji uniemożliwia zrozumienie praktyk brokerów i jest sprzeczna z interesem publicznym. Organ nie wykazał, że informacje stanowią tajemnicę w rozumieniu ustawy o ochronie informacji niejawnych.

Godne uwagi sformułowania

Informacja publiczna nie jest bowiem upubliczniana wówczas, gdy zawiera określone dane konfidencjonalne, o czym stanowi art. 5 u.d.i.p. Oznaczone fragmenty decyzji objęte są bowiem tajemnicą zawodową w rozumieniu art. 88a ust. 1 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń Organ prawidłowo uznał, że wyłączeniu z jawności - ze względu na obowiązek przestrzegania tajemnicy określonej w art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń - podlega zanonimizowana wcześniej część tej decyzji. Dostęp do informacji publicznej nie ma bowiem charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom

Skład orzekający

Arkadiusz Koziarski

sprawozdawca

Izabela Głowacka-Klimas

przewodniczący

Łukasz Krzycki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dostępu do informacji publicznej w kontekście tajemnicy zawodowej organów nadzoru finansowego, w szczególności KNF."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ustawą o dystrybucji ubezpieczeń i tajemnicą zawodową. Interpretacja przepisów przejściowych może być różna w innych kontekstach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego prawa obywatelskiego (dostęp do informacji publicznej) i jego potencjalnych ograniczeń związanych z tajemnicą zawodową organu nadzoru finansowego. Pokazuje konflikt między transparentnością a ochroną poufnych danych.

Czy KNF może ukrywać informacje pod płaszczykiem tajemnicy zawodowej? Sąd rozstrzyga spór o dostęp do danych.

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 630/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-04-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski /sprawozdawca/
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący/
Łukasz Krzycki
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OZ 574/24 - Postanowienie NSA z 2025-01-16
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), Protokolant referent Joanna Mazur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego, dalej "Przewodniczący KNF" lub "organ", wydaną na podstawie oraz art. 16 w zw. z art. 17 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902), dalej "u.d.i.p.", po rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą
w [...], dalej "skarżący" lub "Stowarzyszenie", z dnia [...] września 2023 r.,
odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie oznaczonych fragmentów decyzji KNF z [...] grudnia 2021 r. o sygn. [...] ze względu na obowiązek ochrony tajemnicy zawodowej, o której mowa w art. 88a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń (Dz. U. z 2023 r. poz. 1111, z późn. zm.), dalej "ustawą o dystrybucji ubezpieczeń".
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] września 2023 r. do KNF wpłynął wniosek Stowarzyszenia o udostępnienie informacji publicznej w zakresie protokołów kontroli brokerów ubezpieczeniowych przeprowadzonych w okresie od 2019 roku do dnia 22 sierpnia 2023 roku oraz wydanych w tym okresie decyzji, o których mowa w art. 84 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń.
Organ podał, że po dokonaniu analizy wniosku przekazano skarżącemu decyzję odpowiadającą zakresowi żądania tj. decyzję KNF z [...] grudnia 2021 r., jednocześnie wskazując, że w decyzji zostały oznaczone fragmenty, które nie mogą zostać udostępnione, gdyż zawierają informacje stanowiące tajemnicę zawodową, o której mowa w art. 88a ust. 1 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń. W ocenie organu spełnione zostały przesłanki odmowy udostępnienia informacji publicznej, o których mowa w art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w związku z czym konieczne stało się wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej w ww. zakresie.
Dalej Przewodniczący KNF wskazał, że żądane przez Stowarzyszenie dane stanowią informację publiczną. Organ stwierdził, że fakt ten nie oznacza jednak, iż na zasadzie automatyzmu powinny podlegać udostępnieniu. Informacja publiczna nie jest bowiem upubliczniana wówczas, gdy zawiera określone dane konfidencjonalne, o czym stanowi art. 5 u.d.i.p. Zgodnie z ust. 1 ww. artykułu prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Oznacza to, że przepisy o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych mają pierwszeństwo przed uregulowaniami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Na podstawie powyższego przepisu informacje, które spełniają wymogi informacji publicznej, podlegają zatem wyłączeniu od udostępnienia na gruncie przepisów szczególnych, przy czym: "ograniczenie wskazane wart. 5 ust. 1 u.d.i.p., z punktu widzenia normatywnego, jest ograniczeniem ex lege niepoddanym żadnej uznaniowości osoby stosującej ten przepis. Nie zależy ono od woli stosującego prawo, ponieważ nie jest ono dowolne, lecz zależy od treści stosowanych przepisów" (P. Sitniewski, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wrocław 2011, s. 93). Z kolei jak podkreśla się w literaturze przedmiotu: "definicja tajemnicy zawodowej ma charakter materialny. Ustawodawca nie uzależnił uznania danej informacji za tajemnicę zawodową od jej formalnego zaklasyfikowania do tej kategorii" (A. Błachnio-Parzych [w:] M. Wierzbowski, L. Sobolewski, P. Wajda (red.), Prawo rynku kapitałowego. Komentarz, Warszawa 2014 r., s. 1333).
Zdaniem organu z taką też sytuacją mamy do czynienia w okolicznościach stanu faktycznego sprawy. Oznaczone fragmenty decyzji objęte są bowiem tajemnicą zawodową w rozumieniu art. 88a ust. 1 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń, zgodnie z którym: "Członkowie organu nadzoru, pracownicy Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego, osoby wykonujące pracę w tym Urzędzie na podstawie umowy o dzieło, umowy zlecenia albo innych umów cywilnoprawnych, osoby posiadające od organu nadzoru umocowanie do wykonywania obowiązków wynikających z prowadzonego postępowania naprawczego lub likwidacyjnego są obowiązani do nieujawniania osobom nieupoważnionym informacji, z którymi zapoznały się w trakcie wykonywania swoich obowiązków wynikających z ustawy, z wyjątkiem informacji uniemożliwiających rozpoznanie pojedynczego dystrybutora ubezpieczeń.
Organ stwierdził, że brzmienie przepisu nie pozostawia wątpliwości co do kręgu osób zobowiązanych do zachowania tajemnicy zawodowej, będą to: członkowie organu nadzoru, pracownicy Urzędu KNF, osoby wykonujące pracę w Urzędzie KNF na podstawie umowy o dzieło, umowy zlecenia albo innych umów cywilnoprawnych, osoby posiadające od organu nadzoru umocowanie do wykonywania obowiązków wynikających z prowadzonego postępowania naprawczego lub likwidacyjnego. W istocie funkcjonalnie adresatem obowiązku jest organ nadzoru, tym niemniej zasady ponoszenia odpowiedzialności prawnej wymagają wskazania konkretnych osób fizycznych, od których oczekuje się określonych zachowań i które ponoszą ewentualne konsekwencje niezastosowania się do ustawowego obowiązku. W ocenie organu wątpliwości nie budzi również zachowanie oczekiwane od ww. osób, tj. nieujawnianie osobom nieupoważnionym określonych informacji. Ponadto skoro od strony podmiotowej tajemnica zawodowa obowiązuje osoby zaangażowane w sprawowanie nadzoru przez KNF, to "wykonywanie swoich obowiązków wynikających z ustawy" oznacza w istocie wykonywanie czynności składających się na proces nadzoru nad funkcjonowaniem działalności w zakresie dystrybucji ubezpieczeń osobowych i majątkowych oraz dystrybucji reasekuracji przez organ nadzoru. Osoby te, w toku wykonywania takich czynności, wchodzą w posiadanie określonej wiedzy (informacji), którymi są m.in. dane na temat działalności podmiotów nadzorowanych.
Przewodniczący KNF wskazał również, że jeśli chodzi o zakres przedmiotowy zakresu tajemnicy zawodowej na gruncie art. 88a ust. 1 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń, to chodzi o informacje, z którymi adresaci obowiązku "zapoznali się".
W istocie adresatem przepisu od strony funkcjonalnej jest organ nadzoru, gdyż to organ nadzoru - a nie wskazane w treści przepisu osoby fizyczne - wykonuje obowiązki wskazane w ustawie (poszczególne osoby jedynie wykonują czynności składające się na działalność nadzorczą KNF). Ochroną objęte są informacje, które wpłynęły do organu nadzoru, zaś konsekwencją tej ochrony jest zakaz nieuprawnionego udostępniania tych informacji przez poszczególne osoby zaangażowane w sprawowanie nadzoru, które weszły w ich posiadanie.
Organ uznał, że obserwacja ta ma bardzo daleko idącą konsekwencję praktyczną: z perspektywy organu nadzoru można "zapoznać się" jedynie z taką informacją, która została wytworzona bez bezpośredniego udziału organu nadzoru - jedynie do niego dotarła. W przypadku, w którym twórcą informacji jest sam organ nadzoru, nie można mówić o "zapoznaniu się". Owo "zapoznanie się" jest bowiem efektem percepcji (poznania), tymczasem w sytuacji, gdy kreatorem zjawiska (tutaj: informacji) jest sam organ, nie dochodzi do aktu poznania, gdyż wiedza o określonej okoliczności wynika z samego aktu kreacji tej okoliczności. Zdaniem Przewodniczącego KNF na mocy omawianego przepisu ochronie podlegają informacje, które dotyczą zjawisk zewnętrznych w stosunku do organu nadzoru (czyli takich, względem których dokonuje się "zapoznanie"). Przede wszystkim chodzi o informacje o podmiotach nadzorowanych. Nie podlegają natomiast ochronie na gruncie omawianego przepisu informacje o samym organie nadzoru i jego działaniach, oczywiście o ile ich ujawnienie nie prowadzi do ujawnienia informacji o podmiotach nadzorowanych.
Przewodniczący KNF podniósł, że informacje zawarte w wyłączonych fragmentach decyzji zostały pozyskane w toku wykonywania obowiązków służbowych - pozostających w związku ze sprawowaniem przez KNF nadzoru nad działalnością brokera ubezpieczeniowego, a co za tym idzie stanowią tajemnicę, o której mowa w art. 88a ust. 1 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń. Organ dodał, że informacje te, nie mają statusu powszechnie dostępnych. Nie były bowiem publikowane i udostępniane osobom trzecim, z wyłączeniem informacji przekazanych zgodnie z dyspozycją art. 87 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń w treści komunikatu KNF z [...] stycznia 2022 r. dotyczącego wydania ostatecznej decyzji ws. E. Sp. z o.o. Organ podał link do strony internetowej zwierającej ten komunikat. Zdaniem organu pomimo przypisania im cech informacji publicznej nie jest dopuszczalne ich udostępnienie.
Na powyższą decyzję Stowarzyszenie wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciło:
1. niewłaściwe zastosowanie art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń, poprzez oparcie rozstrzygnięcia na przepisie nieistniejącym w chwili kontroli, wydawania udostępnianej decyzji oraz nawet w chwili składania przez skarżącego wniosku wszczynającego postępowanie zakończone skarżoną decyzją;
2. naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., poprzez nieprawidłową ocenę braku interesu publicznego uzasadniającego uzyskanie informacji przetworzonej, a także brak uzasadnienia dla nieistnienia interesu publicznego;
3. naruszenie art. 5 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieuzasadnioną odmowę udostępnienia całości żądanego dokumentu lub całości dokumentu z zakreślonymi wyłącznie danymi osobowymi - podczas gdy organ zakreślił całe fragmenty uzasadnienia, co powoduje, że nie można na tej podstawie odczytać stanu faktycznego i sposobu oraz prawidłowości zastosowania prawa przez organ;
4. naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p. poprzez nieuzasadnioną odmowę wydania całości decyzji (lub całości dokumentu z zakreślonymi wyłącznie danymi osobowymi - podczas gdy organ zakreślił całe fragmenty uzasadnienia, co powoduje, że nie można na tej podstawie odczytać stanu faktycznego i sposobu oraz prawidłowości zastosowania prawa przez organ.), która powinna być udostępniona jako akt administracyjny;
5. naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu w sposób wyczerpujący podstawy prawnej decyzji i ujęcie w uzasadnieniu jedynie wykładni przepisu art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń, który nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, jako nieistniejący w chwili wydawania decyzji z dnia [...] grudnia 2021 r.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz
2. zobowiązanie organu do wydania decyzji zgodnej z żądaniem skarżącego - tj. kompletnej decyzji Przewodniczącego KNF z dnia [...] grudnia 2021 r. sygn. [...] z całością uzasadnienia, ewentualnie z utajnionymi danymi osobowymi i nazwami firm, a w pozostałym zakresie w pełni jawnej.
3. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony w dniu [...] sierpnia 2023 r., podczas gdy powołany przez organ przepis art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń wszedł w życie w dniu 29 września 2023 r. Wobec tego, w ocenie skarżącego, nie jest dopuszczalne stosowanie przepisu, który wszedł w życie w 2023 r. do czynności mających miejsce w 2021 r. Urzędnicy nie mogli bowiem wiedzieć, iż są zobowiązani do zachowania tajemnicy na podstawie tego konkretnego przepisu, który w trakcie ich czynności nie obowiązywał.
Dalej skarżący zarzucił, że zgodnie z art. 17 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy o pracownikach urzędów państwowych, urzędnik państwowy jest obowiązany chronić interesy państwa oraz prawa i słuszne interesy obywateli, w szczególności dochowywać tajemnicy związanej z wykonywaniem obowiązków. Jak słusznie wskazano w doktrynie, urzędnik zobowiązany jest zatem do: nieujawniania szczegółów dotyczących spraw, którymi się zajmuje, które nie stanowią informacji publicznej, do której przekazywania urzędnicy są zobowiązani. Inaczej mówiąc, urzędnik państwowy ma obowiązek przekazania, na żądanie zainteresowanych osób, informacji wskazanych w art. 6 u.d.i.p. Te zaś dane, które nie stanowią informacji publicznej, a zwłaszcza które stanowią informacje niejawne, opatrzone, zgodnie z przepisami art. 5 ustawy o ochronie informacji niejawnych, odpowiednimi klauzulami: ściśle tajne, tajne, poufne i zastrzeżone, podlegają ochronie i nie mogą być ujawniane. Urzędnik ma zaś za zadanie strzec bezpieczeństwa tych danych i informacji. Wobec tego organ ma obowiązek przekazania informacji objętych wnioskiem wnioskodawcy, gdyż wskazany przepis dotyczy personalnych obowiązków urzędników, a nie organu, do którego skarżący skierował swój wniosek.
Zdaniem skarżącego nawet gdyby uznać za uzasadnione stosowanie art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń do wniosku w zakresie czynności podejmowanych przez urzędników przed dniem jego wejścia w życie, to zgodnie z ust. 1 tego przepisu do nieujawniania osobom nieupoważnionym poszczególnych informacji, zobowiązane są osoby wskazane w tym przepisie, nie zaś sam organ. Wskazany przepis dotyczy zatem personalnych obowiązków poszczególnych urzędników organu, a nie organu. Skarżący nie zwrócił się do urzędnika, konkretnej osoby z imienia i nazwiska - lecz do organu UKNF, jako podmiotu, na rzecz którego wykonywane są czynności kontrolne. UKNF zatem jako podmiot dysponujący tymi informacjami w pełnym zakresie, nie jest objęty tajemnicą wynikającą z powołanej regulacji. Wobec tego na organie spoczywa obowiązek samodzielnego dokonania analizy dostępnych mu informacji w zakresie publicznego ich udostępnienia, mając na względzie katalog zawarty w art. 6 u.d.i.p., przy czym katalog ten jest katalogiem otwartym.
Skarżący podniósł również, że w art. 88a ust. 1 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń wskazano na wyjątek od zakazu ujawniania informacji, z którymi zapoznały się w trakcie wykonywania swoich obowiązków, tj. gdy ujawniane informacji uniemożliwiają rozpoznanie pojedynczego dystrybutora ubezpieczeń. Skarżący wskazał, że organ udostępnił mu decyzję z dnia [...] grudnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt [...], w której anonimizacji nie został poddany podmiot, którego decyzja ta dotyczyła. Ujawniona została również wysokość kary pieniężnej, jaką został obciążony przedmiotowy dystrybutor ubezpieczeń. W zamian tego, anonimizacii został poddany cały stan faktyczny, co uniemożliwia dotarcie opinii publicznej do informacji, jakich niedozwolonych praktyk dopuszczają się brokerzy ubezpieczeniowi, a więc na co podmioty zawierające umowy ubezpieczeniowe za pośrednictwem brokerów ubezpieczeniowych powinny zwracać szczególną uwagę. To zaś jest istotą żądanej informacji publicznej. Co więcej, dzięki zapoznaniu się z opisem zachowania sankcjonowanego przez UKNF dystrybutorzy ubezpieczeń będą mogli zapewnić lepszą ochronę interesu publicznego przez weryfikację stosowanych przez nich praktyk i dostosowanie wewnętrznych procesów w taki sposób, by odpowiadały prawu w jak najszerszym zakresie.
Ponadto skarżący wskazał że zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazał, by informacje zawarte w wyłączonych od udostępnienia wnioskodawcy fragmentach stanowiły informacje o charakterze, jaki wynika z przepisu art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych. W ocenie skarżącego mając na uwadze charakter kontrolowanych podmiotów, należy poddać w wątpliwość, czy ujawnienie informacji, z jakimi zapoznały się osoby przeprowadzające kontrole w imieniu Urzędu, w ogóle mogłoby spowodować szkody dla Rzeczypospolitej Polskiej albo byłoby z punktu widzenia jej interesów niekorzystne. Wręcz przeciwnie, w ocenie skarżącego ujawnienie takich informacji przyczyniłoby się do kształtowania świadomości społeczeństwa oraz do zapewnienia przez brokerów ubezpieczeniowych stosowania dobrych praktyk rynkowych. Co więcej, sam organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, iż wszelkie informacje pochodzące z dokumentów takich, jak dane publiczne, w tym treść i postać różnorodnych dokumentów urzędowych, stanowiska w sprawach publicznych, czy też treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej stanowią informację publiczną i winny podlegać udostępnieniu. Protokoły kontroli wytworzone przez UKNF,
o udostępnienie jakich wniósł wnioskodawca, niewątpliwie stanowią tego typu dokumenty.
Skarżący przedstawił również argumentację wskazującą, jego zdaniem, na to, że udostępnienie wnioskowanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Następnie skarżący odwołując się do orzecznictwa i doktryny podniósł, że ograniczenie prawa dostępu do informacji należy traktować w kategoriach wyjątku od ogólnej zasady. W niniejszej sprawie natomiast odmowa udostępnienia całości decyzji nastąpiła z powołaniem na art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń, który nie może mieć zastosowania. Wskazał również, że prawo dostępu do informacji stanowi prawo podmiotowe jednostki. Tym samym wprowadzone w trybie art. 5 ust. 1 u.d.i.p. ograniczenia nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
Skarżący zarzucił również, że zaskarżona decyzja narusza art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p. Skarżący wskazał, że informację publiczną stanowi także decyzja administracyjna wydana w indywidualnej sprawie. O wydanie zanonimizowanej kopii takiej decyzji złożył wniosek skarżący, zaś w odpowiedzi otrzymał fragment decyzji, w którym uzasadnieniu jest jedynie wykładnia przepisów bez ich odniesienia do stanu faktycznego. Skoro miała to być decyzja indywidualna, to jej cechą charakterystyczną jest odniesienie do indywidualnej sprawy podmiotu, której dotyczy. Usunięte przez organ z treści uzasadnienia fragmenty spowodowały, iż udostępniony skarżącemu dokument stał się fragmentem wywodu prawnego bez odniesienia go do rzeczywistości, co z punktu widzenia realizacji interesu publicznego nie ma żadnego znaczenia.
Ponadto skarżący wskazał, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji opiera się wyłącznie na przepisie art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń, który, jak ustalono wyżej - nie obowiązywał ani w chwili wydawania żądanej decyzji, ani w chwili składania wniosku o jej udostępnienie. Wobec tego nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia. Skarżący zauważył, że w piśmiennictwie wskazuje się, iż wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej, które nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że rozstrzygnięcie organu administracji publicznej jest rozstrzygnięciem opartym na obowiązujących przepisach oraz stwierdzonym na podstawie rzetelnych dowodów - stanie faktycznym zaistniałym w danej sprawie, który odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w przepisach prawa mających zastosowanie w sprawie, nosi wszelkie cechy rozstrzygnięcia dowolnego nieopartego na przepisach prawa. Takie uzasadnienie decyzji jest w sposób oczywisty sprzeczne z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
Skarżący podniósł także, że organ nie wskazał, dlaczego nie uwzględnił interesu publicznego w udostępnieniu decyzji w pełnej treści, ani nie uzasadnił kwestii możliwości anonimizacja.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi Przewodniczący KNF ustosunkował się do poszczególnych zarzutów skargi. W tym zakresie organ wskazał m.in., że wniosek o udostępnienie w niniejszej sprawie skarżący złożył w dniu [...] września 2023 r. Przepis art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń został dodany ustawą z 16 sierpnia 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem rozwoju rynku finansowego oraz ochrony inwestorów na tym rynku. Jak wynika z uzasadnienia do wskazanej wyżej ustawy nowelizującej, ratio legis tego przepisu było wprowadzenie do ustawy o dystrybucji ubezpieczeń instytucji tajemnicy zawodowej, która wcześniej nie funkcjonowała na gruncie tej ustawy. Ustawodawca miał zatem na celu nałożenie na osoby o których mowa w art. 88a ust. 1 i 2 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń dodatkowych obowiązków, polegających na konieczności zachowania w tajemnicy informacji, z którymi osoby te zapoznały się w trakcie wykonywania swoich obowiązków wynikających z ustawy o dystrybucji ubezpieczeń (art. 88a ust. 1 ustawy) lub informacji, które zostały im udostępnione (art. 88a ust. 2 ustawy) - z wyjątkiem informacji uniemożliwiających rozpoznanie pojedynczego dystrybutora ubezpieczeń. Jednocześnie, jak wynika z przepisu art. 73 ustawy nowelizującej wolą ustawodawcy było, aby przepis art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń wszedł w życie w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia ustawy nowelizującej (co nastąpiło 29 września 2023 r.). Ustawodawca nie przewidział w tym zakresie żadnych przepisów przejściowych, które ograniczałyby lub opóźniały stosowanie art. 88a np. w przypadku, gdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony przed dniem wejścia w życie art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń. Wolą ustawodawcy (wprost wyrażoną w ustawie) było zatem standardowe stosowanie przepisu, bez żadnych ograniczeń. W ocenie organu, treść przywołanych wyżej regulacji wprost przesądza o konieczności zastosowania art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń w niniejszej sprawie.
Organ podniósł, że w niniejszej sprawie organem nie jest, jak wskazuje to skarżący - UKNF, ale Przewodniczący KNF. Również czynności kontrolne, o których mowa
w niniejszej sprawie nie były wykonywane na rzecz UKNF lecz przez KNF.
Przewodniczący KNF wskazał również, że świetle art. 88a ust. 1 i 2 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń do zachowania tajemnicy zawodowej zobowiązani są nie tylko członkowie organu nadzoru, pracownicy UKNF, osoby wykonujące pracę w UKNF na podstawie umowy o dzieło, umowy zlecenia albo innych umów cywilnoprawnych, osoby posiadające od organu nadzoru umocowanie do wykonywania obowiązków wynikających z prowadzonego postępowania naprawczego lub likwidacyjnego ale także inne osoby, którym udostępniono informacje objęte tą tajemnicą (art. 88a ust. 2 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń). Katalog osób zobowiązanych do zachowania tajemnicy z uwagi na jego otwarty charakter jest zatem bardzo szeroki.
Jako absurdalny organ ocenił zarzut skarżącego, że przepis art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń dotyczy "personalnych obowiązków poszczególnych urzędników Organu, a nie Organu". Oczywistym jest, że przepis art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń jest adresowany do osób fizycznych, bo tylko takie osoby realnie i technicznie mają możliwość ujawnienia informacji. W niniejszym postępowaniu organem jest Przewodniczący KNF, który jednocześnie posiada informacje objęte tajemnicą zawodową. Możliwość (i konieczność) zastosowania przez niego art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń nie budzi zatem wątpliwości.
W odpowiedzi na zarzut dot. zanonimizowania stanu faktycznego organ wyjaśnił, że udostępnienie skarżącemu decyzji z [...] grudnia 2021 r. bez anonimizacji w zakresie nazwy podmiotu oraz wysokości kary wynikało jedynie z faktu, że rozstrzygnięcie w tym zakresie zostało podane do publicznej wiadomości na podstawie przepisu art. 87 ust. 1 i 2 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń. Stan faktyczny decyzji z [...] grudnia 2021 r. został natomiast zanonimizowany z uwagi na fakt, że znajdowały się w nim informacje nie tylko pozyskane w toku wykonywania obowiązków wynikających z ustawy przez osoby zobowiązane do zachowania tajemnicy (art. 88a ust. 1 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń) ale także pozwalające na powiązanie ich z konkretnym podmiotem (z uwagi na podanie rozstrzygnięcia do publicznej wiadomości).
W piśmie procesowym z dnia 17 czerwca 2024 r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi. Wskazał również, że organ nie ma racji twierdząc, iż zachowanie tajemnicy zawodowej dotyczy go bezpośrednio, a nie wyłącznie jego pracowników. Skarżący zwrócił uwagę, że zgodnie z treścią uzasadnienia do projektu ustawy z dnia 16 sierpnia 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem rozwoju rynku finansowego oraz ochrony inwestorów na tym rynku, dodanie art. 88a w ustawie o dystrybucji ubezpieczeń miało na celu objęcie zakresem tajemnicy zawodowej osób wykonujących prace w UKNF oraz osób posiadających od organu nadzoru umocowanie do wykonywania obowiązków wynikających z prowadzonego postępowania naprawczego lub likwidacyjnego, które wykonują obowiązki wynikające z ustawy o dystrybucji ubezpieczeń. Przed wprowadzeniem wskazanej regulacji osoby wykonujące pracę w UKNF nie były bowiem objęte zakresem tajemnicy zawodowej określonej w art. 372 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. W treści art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń nie uwzględniono Przewodniczącego KNF, jako organu, lecz jedynie członków Komisji. Takie skonstruowanie przepisu wskazuje zatem, że wolą ustawodawcy było objęcie jego zakresem wyłącznie poszczególnych pracowników organu, a nie organu jako takiego.
Skarżący nie zgodził się z twierdzeniami organu, jakoby to z uwagi na tajemnicę zawodową nie było możliwe udostępnienie pełnej treści żądanej decyzji, w tym jej stanu faktycznego, bowiem zawiera ona informacje, z którymi osoby objęte obowiązkiem zachowania tajemnicy zapoznały się w trakcie wykonywania swoich obowiązków wynikających z ustawy. W ocenie skarżącego z chwilą wydania stosownej decyzji, informacje powzięte w wyniku czynności prowadzących do jej wydania, a na podstawie których to organ oparł swe rozstrzygnięcie, zyskują wymiar publiczny. Decyzja jako akt administracyjny stanowi bowiem informację o sposobie działania organu oraz o treści
i formie podejmowanych przez ten organ rozstrzygnięć. W przeciwnym wypadku wszystkie decyzje i orzeczenia, w tym orzeczenia sądowe, zawierające informację stanowiące tajemnicę zawodową (np. tajemnicę sędziowską, czy tajemnicę zawodową radcy prawnego lub adwokata), powinny przed publikacją zostać pozbawione opisu stanu faktycznego.
W ocenie skarżącego prezentowana przez organ wykładnia art. 88a ustawy
o dystrybucji ubezpieczeń prowadzi w istocie do wyłączenia KNF, jako organu nadzorczego, spod działania ustawy o dostępie do informacji publicznej, wypaczając istotę oraz cel konstytucyjnego prawa do informacji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
Konstytucja RP w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określoną w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).
Regulacją prawną uszczegóławiającą realizację konstytucyjnego prawa do informacji publicznej jest u.d.i.p., określająca zasady i tryb dostępu do informacji mających walor informacji publicznych. Akt ten wskazuje też, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Zakres przedmiotowy informacji publicznej wymienia art. 6 u.d.i.p. Na podstawie powyższych regulacji przyjmuje się, iż każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz, podmiotów sprawujących funkcje publiczne albo odnosząca się do innych podmiotów, wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, stanowi informację publiczną podlegającą udostępnieniu.
W niniejszej sprawie okolicznością niesporną było to, iż spełniony został zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania u.d.i.p. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Przewodniczący KNF, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Natomiast żądane przez skarżącego informacje we wniosku z [...] września 2023 r. stanowiły dane publiczne (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p.).
Sporna między stronami w niniejszej sprawie była natomiast kwestia ograniczenia dostępu do wnioskowanej informacji z uwagi na podstawie art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń społecznych.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Oznacza to, że przepisy o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych mają pierwszeństwo przez uregulowaniami u.d.i.p. Dostęp do informacji publicznej nie ma bowiem charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom, o czym świadczy treść art. 61 ust. 3 Konstytucji RP, stosownie do którego, ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Przepis art. 5 ust. 1 u.d.i.p. konkretyzuje powyższą zasadę, wskazując na ochronę innych tajemnic ustawowo chronionych, do których zalicza się tajemnicę zawodową obejmującą informacje uzyskane w związku z wykonywanym zawodem lub działalnością.
Na podstawie art. 5 ust. 1 u.d.i.p. informacje, które spełniają wymogi informacji publicznej, podlegają wyłączeniu od udostępnienia na gruncie przepisów szczególnych, przy czym ograniczenie wskazane w art. 5 ust. 1 u.d.i.p., z punktu widzenia normatywnego, jest ograniczeniem ex lege niepoddanym żadnej uznaniowości osoby stosującej ten przepis. Nie zależy ono od woli stosującego prawo, ponieważ nie jest ono dowolne, lecz zależy od treści stosowanych przepisów" (vide: P. Sitniewski, Ustawa
o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wrocław 2011, s. 93)
Zgodnie z art. 88a ust. 1 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń członkowie organu nadzoru, pracownicy Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego, osoby wykonujące pracę w tym Urzędzie na podstawie umowy o dzieło, umowy zlecenia albo innych umów cywilnoprawnych, osoby posiadające od organu nadzoru umocowanie do wykonywania obowiązków wynikających z prowadzonego postępowania naprawczego lub likwidacyjnego są obowiązani do nieujawniania osobom nieupoważnionym informacji, z którymi zapoznały się w trakcie wykonywania swoich obowiązków wynikających z ustawy, z wyjątkiem informacji uniemożliwiających rozpoznanie pojedynczego dystrybutora ubezpieczeń.
Do przestrzegania tajemnicy, o której mowa w ust. 1, są również obowiązane inne osoby, którym udostępniono informacje objęte tą tajemnicą, chyba że na ich ujawnienie zezwalają przepisy ustawowe (art. 88a ust. 2 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń społecznych).
Organ prawidłowo wywiódł, że tajemnica ustanowiona w art. 88a. ustawy o dystrybucji ubezpieczeń stanowi tajemnicę ustawowo chronioną w myśl art. 5 ust. 1 u.d.i.p. Organ prawidłowo również wyłożył treść tego przepisu, zarówno jeżeli chodzi o zakres podmiotowy ustanowionej w nim tajemnicy jak i jej zakres przedmiotowy.
Jeżeli chodzi o zakres podmiotowy to słusznie organ zauważa, że przepis ten obejmuje członków organu nadzoru, pracowników Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego, osoby wykonujące pracę w tym Urzędzie na podstawie umowy o dzieło, umowy zlecenia albo innych umów cywilnoprawnych, osoby posiadające od organu nadzoru umocowanie do wykonywania obowiązków wynikających z prowadzonego postępowania naprawczego lub likwidacyjnego.
Zdaniem Sądu zobowiązany do zachowania omawianej tajemnicy jest również Przewodniczącego KNF. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 3 pkt 12 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń użyte w tej ustawie określenie "organ nadzoru" oznacza Komisję Nadzoru Finansowego. W myśl zaś art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 135, z późn. zm.) w skład Komisji Nadzoru Finansowego wchodzą Przewodniczący, trzech Zastępców Przewodniczącego
i dziewięciu członków. Stosownie do treści art. 16 ust. 1 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym Przewodniczący Komisji, jego Zastępcy, członkowie Komisji, pracownicy Urzędu Komisji i osoby zatrudnione w Urzędzie Komisji na podstawie umowy o dzieło, umowy zlecenia albo innych umów o podobnym charakterze są obowiązani do nieujawniania osobom nieupoważnionym informacji chronionych na podstawie odrębnych ustaw. Obowiązek ten trwa również po ustaniu pełnienia funkcji, rozwiązaniu stosunku pracy lub rozwiązaniu umowy o dzieło, umowy zlecenia albo innych umów o podobnym charakterze. Art. 16 ust. 1 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym wskazuje zatem, że jeżeli inne ustawy statuują określony rodzaj tajemnicy – to osoby pełniące funkcje w KNF są zobowiązane do ich przestrzegania. Takimi przepisami są również przepisy statuujące tajemnicę zawodową w ustawie o dystrybucji ubezpieczeń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 427/21, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Niezależnie zatem od tego czy obowiązek zachowania tajemnicy przez Przewodniczącego KNF wynika wprost z art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń, czy też nie, to niewątpliwie organ ten obowiązany jest od jej zachowania na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym. Ponadto słusznie organ zauważa w odpowiedzi na skargę, że z treści art. 88a ust. 2 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń wynika, że do przestrzegania tajemnicy, o której mowa w ust. 1, są również obowiązane inne osoby, którym udostępniono informacje objęte tą tajemnicą, chyba że na ich ujawnienie zezwalają przepisy ustawowe. W świetle art. 88a ust. 2 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń zakres podmiotowy tajemnicy określonej w art. 88a ust. 1 tej ustawy jest więc szeroki
i obejmuje wszystkie osoby, którym udostępniono informacje objęte tajemnicą.
Trafnie organ ocenił również, że jeżeli chodzi o zakres przedmiotowy tajemnicy to obejmuje on informacje, z którymi adresaci tej normy zapoznali się w trakcie wykonywania swoich obowiązków wynikających z ustawy. Jest to w istocie jedyne kryterium przedmiotowe kwalifikacji informacji jako objętych tajemnicą, które wprowadza omawiany przepis. Słusznie zatem organ zauważa, że na podstawie tego przepisu ochronie podlegają informacje, które dotyczą zjawisk zewnętrznych w stosunku do organu nadzoru, a więc przede wszystkim o podmiotach nadzorowanych. Warunkiem jest to, aby z tymi informacjami określone osoby zapoznały się w trakcie wykonywania obowiązków służbowych.
W dalszej kolejności wyjaśnić należy, że NSA w wyroku z dnia 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 191/13 (orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że kontrola sądowa podejmowanych działań w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej, z uwagi na tajemnice ustawowo chronione musi być pełna, a zatem musi być prowadzona na podstawie dokumentów źródłowych. Ewentualne przedstawienie sądowi administracyjnemu dokumentów, których udostępnienia odmawia się wnioskodawcy, nie oznacza, że strona będzie mogła się z nimi zapoznać w ramach prawa do przeglądania akt sprawy w sądzie. W przypadku, w którym istota sporu sprowadza się do odmowy udostępnienia konkretnych dokumentów (w ramach żądania udostępnienia informacji publicznej), dokumenty te nie podlegają udostępnieniu zainteresowanemu w trakcie postępowania sądowego.
Realizując powyższy obowiązek Sąd zapoznał się z pełną treścią decyzji KNF
z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...].
Przeprowadzona przez Sąd analiza treści tej decyzji prowadzi do wniosku, iż organ prawidłowo uznał, że wyłączeniu z jawności - ze względu na obowiązek przestrzegania tajemnicy określonej w art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń - podlega zanonimizowana wcześniej część tej decyzji.
Decyzją ta wydana została na podstawie art. 84 ust. 1 pkt 4 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń. Przepis ten stanowi, że w przypadku naruszenia obowiązków i wymogów, o których mowa w art. 7-11, art. 15, art. 22, art. 23 i art. 32, lub naruszenia innych obowiązków lub wymogów dotyczących umów ubezpieczenia, o których mowa w grupie 3 działu I załącznika do ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, organ nadzoru może, w drodze decyzji nałożyć na dystrybutora ubezpieczeń lub dystrybutora reasekuracji będących osobami prawnymi karę pieniężną. Dalsza tego przepisu określa wysokość tej kary.
Przedmiotowa decyzja jest wyrazem realizacji ustawowych zadań organu nadzoru. Z jej treści wynika, że wydana ona została w oparciu o informacje, z którymi pracownicy organu zapoznali w trakcie wykonywania swoich obowiązków wynikających z ustawy. Zawarte w niej informacje, ze względu na stopień szczegółowości i ich charakter, posiadają walor poufności. Dotyczy to zarówno części tej decyzji zawierającej opisu stanu faktycznego, jak i części obejmującej rozważania organu. W związku z tym słusznie organ w oparciu o art. 5 ust. 1 u.d.i.p. odmówił udostępnienia informacji publicznej w oznaczonym w zaskarżonej decyzji zakresie. Zaistniała bowiem potrzeba ochrony tajemnicy określonej w art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń.
Wyjaśnić przy tym należy, że organ był, stosownie do treści art. 87 ust. 2 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń, zobowiązany do podania do publicznej wiadomości informacji obejmującej dane dotyczące ukaranego podmiotu, wskazanie rodzaju nieprawidłowości oraz określenie rodzaju zastosowanego środka, w tym wysokości kary pieniężnej. Obowiązek podania do publicznej wiadomości tych danych nie powoduje jednak, że Przewodniczący KNF mógł udostępnić skarżącemu inne dane zawarte w tej decyzji, z którymi pracownicy organu zapoznali w trakcie wykonywania swoich obowiązków wynikających z ustawy, a które nie zostały objęte obowiązkiem ich ujawnienia w oparciu o art. 87 ust. 2 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń. W dalszym ciągu są to bowiem informacje objęte tajemnicą określoną w art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń.
Dalej należy zauważyć, że przepis art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń wprowadzony został do tej ustawy na podstawie art. 32 pkt 22 ustawy z dnia 16 sierpnia 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem rozwoju rynku finansowego oraz ochrony inwestorów na tym rynku (Dz. U. poz. 1723) i obowiązuje on od dnia 29 września 2023 r. Jak słusznie organ zauważa w odpowiedzi na skargę ustawodawca nie przewidział żadnych przepisów przejściowych, w oparciu o które należałoby uznać, że nie może on być podstawą do odmowy udostępnienia informacji publicznej, co do której wniosek o udostępnienie został złożony przed wejściem w życie tego przepisu. Zaskarżona decyzja wydana została w dniu [...] lutego 2024 r. i w związku z tym Przewodniczący KNF zobowiązany był do stosowania art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń. Jednocześnie brak jest jakichkolwiek podstaw do tego aby uznać, że tajemnicą przewidzianą w tym przepisie nie mogą być objęte informacje, z którymi pracownicy organu nadzoru zapoznali się w trakcie wykonywania swoich obowiązków wynikających z ustawy przed dniem 29 września 2023 r.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 4 lit a tiret pierwsze u.d.i.p.
W sprawie nie było kwestionowane, że decyzja KNF z dnia [...] grudnia 2021 r., jako akt administracyjny, stanowi informację publiczną. Jak już wyżej podkreślono dostęp do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom, co przewiduje art. 61 ust. 3 Konstytucji RP. W niniejszej sprawie podstawę ograniczenia dostępu do informacji publicznej stanowił art. 5 ust. 1 w zw. z art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń.
Odnosząc się do treści uzasadnienia skargi wskazać również należy, że organ nie podnosił w zaskarżonej decyzji, iż decyzja KNF z dnia [...] grudnia 2021 r. zawiera informacje niejawne w myśl przepisów ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych.
Podnieść również należy, że podstawą odmowy udostępnienia informacji publicznej stanowił art. 5 ust. 1 u.d.i.p., a nie art. 3 ust 1 pkt 1 tej ustawy, który stanowi, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Przewodniczący KNF nie podnosił na żądnym etapie postępowania, że wniosek skarżącego dotyczy informacji publicznej przetworzonej. Organ nie mógł zatem naruszyć art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
W ocenie Sądu organ dokonał rzetelnej oceny treści wnioskowanych przez skarżącego informacji pod kątem konieczności uznania jej za tajemnicę, o jakiej mowa
w art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń, zaś ocena ta znalazła należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji, wbrew zarzutom skargi, organ zawarł wyjaśnienie podstawy zastosowanej prawnej. Przewodniczący KNF przedstawił wykładnię art. 88a ustawy o dystrybucji ubezpieczeń i wyjaśnił przesłanki zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie.
Wobec powyższego należy uznać, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty podniesione w skardze są niezasadne.
Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI