II SA/Wa 627/24

II SA/Wa 627/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj /przewodniczący sprawozdawca/
Dorota Kozub-Marciniak
Izabela Głowacka-Klimas
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , Protokolant starszy specjalista Aleksandra Weiher, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2025 r. sprawy ze skargi A.L. na decyzję Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w aktywnej rezerwie uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi z 18 marca 2024 r. wniesionej przez A. L. (dalej jako: skarżący) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji [...] (dalej jako: organ) nr [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. utrzymująca w całości zaskarżoną decyzję Nr [...] wydaną przez Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji [...] z dnia [...] listopada 2023 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniono, że w dniu [...] września 2023 r. do organu wpłynęło pismo nr [...] Zastępcy Dyrektora Inspektoratu Służby Kontrwywiadu Wojskowego w [...] dotyczące kandydatów do służby wojskowej. W piśmie wskazano, że na podstawie uzyskanych informacji wniesiono zastrzeżenia co do powołania do służby wojskowej skarżącego z uwagi na niespełnienie kryterium art. 83 ust 1 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny.
Po przeprowadzonej analizie pozyskanych informacji, organ decyzją
z [...] października 2023 r. nr [...] działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 t.j.), art. 128, ust. 2, pkt 1) pkt 6) i pkt 7) oraz art. 128 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U, z 2022 r. poz. 2305) postanowił uchylić Decyzję Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji [...] nr [...] z dnia [...] marca 2023 r. dotyczącą powołania skarżącego do służby w Aktywnej Rezerwie oraz z dniem [...] października 2023 r. zwolnić z pełnienia służby w Aktywnej Rezerwie na stanowisku [...] w Wojskowym Centrum Rekrutacji [...].
Rozpoznając odwołanie strony od w/w decyzji organ II instancji uchylił je. W ocenie organu decyzja była wadliwa ponieważ w wyniku postępowania nastąpiło zwolnienie ze służby w aktywnej rezerwie poprzez uchylenie decyzji w sprawie powołania do tego rodzaju służby wojskowej, które stanowiło odrębne postępowanie, co stoi w sprzeczności z art. 156 k.p.a. Ponadto Organ I instancji nie dokonał wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego skutkującego wydaniem decyzji o zwolnieniu z aktywnej rezerwy na podstawie niepełnego materiału dowodowego, a w konsekwencji brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez niewskazanie faktów, jakie organ I instancji uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności.
W dniu [...] listopada 2023r. Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji [...] zwolnił A. L. z dniem [...].10.2023r. ze służby w Aktywnej Rezerwie i przeniósł go do Rezerwy Pasywnej.
Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy wskazaną na wstępie decyzją z [...] stycznia 2024r.
Organ odwoławczy podejmując decyzję o utrzymaniu decyzji Organu I instancji nie podzielił stanowiska skarżącego biorąc pod uwagę stan faktyczny, treść wydanej decyzji, a w tym wskazanie konkretnego dowodu dotyczącego utraty nieposzlakowanej opinii (zastrzeżeń SKW), o której mowa w art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny, co stanowi okoliczność jaką należało uwzględnić przy rozpatrzeniu sprawy.
Organ II instancji rozpatrujący odwołanie ustalił, że w toku postępowania rekrutacyjnego Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji [...] podjął czynności w celu ustalenia czy zainteresowany spełnia wymogi zgodnie z art 83 ustawy z dnia 11 marca 2022 roku o obronie Ojczyzny tj. czy posiada: obywatelstwo polskie, nieposzlakowaną opinię, zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby wojskowej.
Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji [...] w ww. decyzji wskazał, że bezpośrednią przyczyną zwolnienia żołnierza ze służby w Aktywnej Rezerwie i przeniesienia do Pasywnej Rezerwy jest stanowisko z dnia [...] września 2023 r.. wyrażone w piśmie nr [...] jakie wpłynęło do Wojskowego Centrum Rekrutacji [...] od Zastępcy Dyrektora Inspektoratu Służby Kontrwywiadu Wojskowego w [...].
W piśmie tym SKW wniosła zastrzeżenie, co do służby wojskowej skarżącego
z uwagi na niespełnienie przez niego kryterium określonego w treści 83 ust. 1 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny. Powyższy artykuł określając warunki powołania do służby wojskowej stanowi, że do służby wojskowej może być powołana osoba, która spełnia warunek niezbędny w postaci posiadania nieposzlakowanej opinii. Służba jaką jest SKW ma prawo do oceny w tym względzie.
Szef WCR podkreślił, że zgodnie z treścią arf. 1 uSKW służba ta jest służbą specjalną, właściwą w sprawach ochrony przed zagrożeniami wewnętrznymi dla obronności Państwa, bezpieczeństwa i zdolności bojowej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych jednostek organizacyjnych podległych lub nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej. Taką jednostką podległą bezsprzecznie jest Wojskowe Centrum Rekrutacji [...] (dalej WCR). Szef WCR ma zatem obowiązek uwzględnić stanowisko SKW do konkretnej osoby i podjąć właściwą decyzję administracyjną w oparciu o stosowne przepisy.
Skarżący pismem z 18 marca 2024 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji [...] z [...] stycznia 2024 r. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak dostatecznego powiązania uzasadnienia z rozstrzygnięciem decyzji oraz niewyjaśnienie w sposób klarowny motywów jej podjęcia jak również niewyjaśnienie kryteriów jakimi kierowała się Służba Kontrwywiadu Wojskowego dokonując oceny posiadania nieposzlakowanej opinii przez Skarżącego i ocena negatywna ocena co do jego nieposzlakowanej opinii i art. 83 ust. 1 w zw. z art. 128 ust. 2 pkt 1 oraz w zw. z art. 128 ust 4 i ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, poprzez uznanie, że zaistniały potrzeby Sił Zbrojnych uzasadniające zwolnienie Skarżącego ze służby wojskowej przed upływem czasu jej trwania, w sytuacji gdy w wydanej decyzji nie zostały przedstawione przesłanki uzasadniające wydaną decyzję, konsekwencji doprowadziło do niesłusznego przeniesienia Skarżącego do Rezerwy Pasywnej.
Skarżący uzasadniając skargę wskazał, że uzasadnienie sporządzono w sposób lakoniczny, a z jego treści nie wynika jaki był tok rozumowania organu w procesie podejmowania wydanej decyzji. Nie zostały również w sposób dostateczny i zrozumiały podane powody, dla których zwolniono Skarżącego z pełnienia służby w Aktywnej Rezerwie. Ponadto, w uzasadnieniu nie znalazło się przestawienie kwestii oceny opinii Skarżącego dokonanej przez Służbę Kontrwywiadu Wojskowego.
Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji [...] ograniczył się jedynie do lakonicznego wskazania w uzasadnieniu decyzji na treść art. 128 ust. 2 pkt 1 Ustawy o obronie Ojczyzny, w którym wskazano na możliwość zwolnienia ze służby wojskowej przed upływem czasu jej trwania w przypadku zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych. Organ jednak całkowicie pominął szczegółowe wyjaśnienie powodów rozstrzygnięcia, które zapadło, nie wykazując w żaden sposób, iż było ono wynikiem poprawnego logicznego stosowania normy prawa administracyjnego. W konsekwencji skarżący nie posiada wiedzy jakimi kryteriami kierował się organ, dlatego jako posiadający interes prawny w wyniku niniejszej sprawy nie może poznać powodów wydanej decyzji.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie z ostrożności procesowej o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
zgodnie z treścią przepisu art.1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr.153, poz.1269 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jako wadliwa.
Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy przy wydawaniu skarżonej decyzji organ poruszał się w granicach prawa.
Podstawą prawną badanego rozstrzygnięcia organ uczynił przepis art.128 ust. 2 pkt.1 ustawy o Obronie Ojczyzny zgodnie z którym żołnierza można zwolnić ze służby wojskowej przed upływem czasu jej trwania w przypadku zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych. Sposób sformułowania w/przytoczonej normy prawnej świadczy niezbicie o tym, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z decyzją opartą o tzw. uznanie administracyjne.
Uznaniowe działania organów nie zostały oczywiście wyłączone spod kontroli sądowej. Jednakże należy mieć na względzie to, że kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona do oceny ich zgodności z prawem. Rozpatrując skargę, Sąd zobowiązany jest zatem badać, czy przy podejmowaniu decyzji nie doszło do naruszenia prawa materialnego i procesowego. Nie może natomiast ingerować w słuszność dokonanego przez organ wyboru i tym samym oceniać celowości zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Powyższe stwierdzenia znajdują potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym jednolicie akcentuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola w takich przypadkach dotyczy jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która powiązana jest z określonymi i ostrymi kryteriami prawnymi, nie obejmuje zaś tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (rozumienia celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do decyzji uznaniowej (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10). W konsekwencji w sprawach dotyczących fakultatywnego zwolnienia czy odwołania sądy badają jedynie, czy decyzja o rozwiązaniu stosunku służbowego nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów.
Stąd, dla możliwości dokonania realnej i rzetelnej kontroli skarżonego rozstrzygnięcia przez Sąd koniecznym jest, by było ono uzasadnione w sposób wyczerpujący i wyjaśniający wszelkie powody dla jakich organ postąpił w sposób skonkretyzowany w decyzji.
Przenosząc powyższe na realia faktyczne sprawy uznać należało, że organ nie podołał ciążącym na nim obowiązkom. Nie dokonał bowiem oceny materiału dowodowego jaki zgromadził w sprawie. Całe rozstrzygnięcie i jego uzasadnienie oparł wyłącznie na fakcie wydania w dniu [...] września 2023r. przez Zastępcę Dyrektora Inspektoratu SKW stanowiska zawierającego zastrzeżenia wobec żołnierza.
Przywołane stanowisko SKW ma oczywiście charakter dowodu w sprawie . Stąd też jak każdy dowód winno zostać ocenione przez organ administracji. Ocena ta, jak i jej konkluzje – co oczywiste – winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydawanego rozstrzygnięcia. Z obowiązku dokonania takiej oceny organ byłby zwolniony wyłącznie w jednej sytuacji tj. w razie gdyby istniał przepis ustawy pragmatycznej statuujący wiążącą moc stanowiska pochodzącego od SKW (czyli podmiotu innego niż organ wydający skarżoną decyzję). Taki przepis nie istnieje jednak co zauważył już sam organ, skoro wagę omawianego stanowiska starał się wywodzić nie z konkretnego przepisu prawa a z wyjątkowości tematyki jaką zajmuje się SKW.
W związku z tym, skoro sporne stanowisko SKW organ uczynił dowodem w sprawie, to winno ono zostać ocenione przez organ jak każdy dowód zebrany w postępowaniu. Następnie organ winien wyjaśnić to, jak fakty stwierdzone w w/w stanowisku rzutują na możliwość pełnienia przez żołnierza dalszej służby (oczywiście w kontekście potrzeb sił zbrojnych).
Takiego wyjaśnienia podstaw rozstrzygnięcia próżno jednakże szukać w jego uzasadnieniu. To zaś sprawia, że nie poddaje się ono kontroli sądowej. Sąd administracyjny nie znając konkretnych powodów dla jakich organ uznał, że dla właściwej realizacji polityki kadrowej koniecznym będzie zwolnienie żołnierza ze służby, nie posiadał materiału poddającego się ocenie.
Na marginesie zwrócić należało uwagę na to, że z komparycji decyzji pierwszoinstancyjnej wynika, iż została wydana również m. in. w oparciu o przepis art.128 ust.2 pkt 4 i 5 ustawy o Obronie Ojczyzny. Mimo ze skarżona decyzja utrzymała ją w mocy w całości, jej uzasadnienie nie zawiera żądnych argumentów odnoszących się do w/powołanej podstawy prawnej pierwszej decyzji. To zaś dodatkowo świadczy o niekompletności uzasadnienia skarżonego rozstrzygnięcia, powodującej konieczność eliminacji decyzji z obrotu prawnego.
W związku z powyższym, uznając że skarżona decyzja narusza prawo, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku na podstawie art.145 par.1 pkt.1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r. poz.935).