II SA/Wa 622/23

II SA/Wa 622/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Kania /przewodniczący/
Mateusz Rogala /sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 171
art. 41 ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , Protokolant specjalista Joanna Głowala, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi A. T. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie rozkazem personalnym z dnia [....] lutego 2023 r. nr [....] Komendant Główny Policji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Stołecznego Policji z dnia [....] grudnia 2022 r. nr [....] zwalniający z dniem [....] grudnia 2022 r. A. T. ze służby w Policji.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podał, że wnioskiem personalnym z dnia [....] listopada 2022 r. Naczelnik Wydziału [....] Komendy Stołecznej Policji wystąpił do Komendanta Stołecznego Policji o zwolnienie A. T. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2023 r., poz. 171 ze zm.), tj. z uwagi na ważny interes służby. Jako przyczynę wniosku wskazano długotrwałą nieobecność policjanta w służbie, bowiem w latach 2021-2022 absencja w służbie z powodu przebywania na zwolnieniach lekarskich wyniosła 461 dni. Ponadto, A. T., w ocenie jego bezpośredniego przełożonego, w dniach, w których pełnił służbę, nie wywiązywał się w sposób rzetelny i sumienny z powierzonych mu obowiązków służbowych. Z uwagi na ciągłą absencję nie doskonalił on również swojej wiedzy i umiejętności zawodowych, poprzez udział w szkoleniach. Ponadto podczas realizacji zadań służbowych wymagał nadzoru. Na ogół nie działał samodzielnie, a także nie brał odpowiedzialności za podejmowane działania.
Po wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia A. T. ze służby w Policji Komendant Stołeczny Policji, działając na podstawie art. 43 ust. 4 ustawy o Policji, wezwał stronę pismem z dnia [....] listopada 2022 r. do wskazania zakładowej organizacji związkowej, o której mowa w art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, a także pouczył stronę o uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a. Pismo to zostało przesłane na adres zamieszkania strony, za pośrednictwem Poczty Polskiej. Pomimo dwukrotnego awizowania przesyłki, tj. w dniu [....] listopada 2022 r. oraz w dniu [....] grudnia 2022 r., adresat nie podjął skierowanej do niego korespondencji. Z uwagi na powyższe, doręczenie uznano za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 44 § 1 k.p.a. Strona, mimo prawidłowo doręczonego pisma z dnia [....] listopada 2022 r., nie wskazała, w terminie, o którym mowa w art. 43 ust. 4 ustawy o Policji, ani też w toku całego postępowania, organizacji związkowej, która miałaby ją reprezentować w postępowaniu administracyjnym w tej sprawie.
Następnie, wskazanym na wstępie rozkazem personalnym z dnia [....] grudnia
2022 r. Komendant Stołeczny Policji zwolnił A. T. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy o Policji, z dniem [....] grudnia 2022 r. Na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Strona złożyła od tej decyzji odwołanie do Komendanta Głównego Policji.
W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że nie jest sporne w sprawie, iż A. T. w latach 2021-2022 przedstawił kilkadziesiąt zaświadczeń lekarskich stwierdzających jego niezdolność do pełnienia służby, a jego absencja w służbie w tym okresie wynosiła łącznie ponad 490 dni, co oznacza, że był nieobecny w służbie łącznie przez ponad 1 rok i 4 miesiące. Organ podkreślił przy tym, że w żaden sposób nie kwestionuje zasadności wystawienia zwolnień lekarskich. Nie podważa również tego, iż okres przebywania na zwolnieniach lekarskich był usprawiedliwioną nieobecnością w służbie. Organ bada jednak wpływ zwolnień lekarskich na funkcjonowanie komórek i jednostek organizacyjnych Policji i ich przełożenie na interes służby.
W ocenie organu odwoławczego, sytuacja A. T. wpływała negatywnie na organizację służby w jednostce Policji, w której zobowiązany był do pełnienia służby, tj. w Komendzie Stołecznej Policji oraz w Oddziale Prewencji Policji w Warszawie. Wymieniony policjant winien bowiem realizować zadania na poziomie odpowiadającym posiadanemu przygotowaniu i umiejętnościom, tymczasem w latach 2021-2022 przebywał na zwolnieniach lekarskich łącznie przez ponad 1 rok i 4 miesiące. Powyższa sytuacja rzutowała więc ujemnie na ważny interes służby w jednostce Policji, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa obywateli poprzez wykonywanie zadań przez wszystkich policjantów tej jednostki. Omawiana sytuacja niewątpliwie dezorganizowała tok służby. Absencja funkcjonariusza w służbie w naturalny sposób zmuszała przełożonych do zapewnienia zastępstwa za nieobecnego policjanta, co z kolei prowadziło do zwiększenia obciążenia pozostałych w służbie policjantów. Jeśli funkcjonariusz permanentnie jest nieobecny w służbie, bo przedkłada kolejne zwolnienia lekarskie, wymagane jest dokonanie stosownych zmian grafiku służb i wyznaczenie innych policjantów, którzy zobowiązani będą do wykonywania jego obowiązków. Przejęcie tych zadań przez innych funkcjonariuszy nie może być w sposób oczywisty ani skuteczne ani efektywne, bowiem są oni obciążeni dodatkowymi obowiązkami, które muszą wypełnić w trakcie pełnionej służby. Zwiększona ilość zadań służbowych, po stronie obecnych w służbie policjantów, wprost przekłada się także na realne obniżenie poziomu efektywności i jakości ich własnych zadań, jak również generuje służbę w wymiarze ponadnormatywnym. Taki stan rzeczy bezspornie sprzeczny jest z interesem społecznym, a tym samym z "ważnym interesem służby", bowiem częste absencje danego funkcjonariusza w służbie, tj. jego pobyty na zwolnieniach lekarskich, mają bezpośredni wpływ na stopień realizowanych przez niego obowiązków. Sytuacja taka może ponadto rodzić napięcia i konflikty oraz skutkować obniżeniem poziomu motywacji i zaangażowania w realizację zadań pozostałych funkcjonariuszy, a zatem nie tylko tej, ale i innych komórek organizacyjnych tej jednostki Policji, jak również przyczyniać się do trudności z utrzymaniem przez kierownika jednostki Policji dyscypliny służbowej w całej jednostce.
Organ wyjaśnił, że dla rozstrzygnięcia tej sprawy bezprzedmiotowe jest natomiast ustalenie przyczyn, dla których A. T. przebywał na zwolnieniach lekarskich. Podstawa do zwolnienia wynikająca z treści art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji odwołuje się bowiem do ważnego interesu służby, który w ocenie organu w tej sprawie wystąpił.
Ponadto Komendant zauważył, że A. T., w dniach, w których pełnił służbę, nie wywiązywał się w sposób rzetelny i sumienny z powierzonych mu obowiązków służbowych. Powyższe stanowi dodatkowy argument przemawiający za uznaniem interesu służby jako wartości, która powinna mieć w tej sytuacji prymat nad interesem funkcjonariusza i która może skutkować podjęciem decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji również z tego powodu.
Odnosząc się do kwestii doręczenia stronie pisma z dnia [....] listopada 2022 r., organ odwoławczy stwierdził, że A. T. nie podjął skierowanej do niego korespondencji. Dlatego niezasadne byłoby obciążanie organu ewentualnymi negatywnymi następstwami, jakie mogłyby naruszyć interes strony postępowania, skoro nie podejmowała ona kierowanej do niej korespondencji. Bierność strony nie mogła również stanowić przeszkody dla prowadzonego postępowania administracyjnego, w tym w szczególności nie mogła skutkować wstrzymaniem się przez organ z wydaniem rozstrzygnięcia, w momencie, gdy materiał dowodowy w sprawie był kompletny i umożliwiał zakończenie tego postępowania. Powoływane przez stronę pisma skierowane do operatora publicznego oraz do Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej nie mogą automatycznie potwierdzać, że przesyłka była nieprawidłowo awizowana, skoro strona nie przedstawiła żadnego dowodu, który choćby uprawdopodobnił wskazywane okoliczności dotyczące rzekomego braku awizowania przesyłki.
Organ wyjaśnił również, że wnoszone w toku postepowania żądania przeprowadzenia czynności oraz dopuszczenia dowodów nie były relewantne z punktu widzenia przedmiotu tego postępowania. Istotna, w tym przypadku, była bowiem wyłącznie długotrwała, bo trwająca ponad 1 rok i 4 miesiące, absencja policjanta w służbie w latach 2021-2022.
A. T. wniósł na powyższy rozkaz personalny skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o uchylenie rozkazu personalnego I instancji i umorzenie postępowania w sprawie, a także o rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu rozkazowi zarzucił naruszenie:
1) art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, poprzez jego zastosowanie i błędną jego wykładnię skutkującą uznaniem, że ważnym interesem służby powodującym możliwość zwolnienia policjanta ze służby w Policji jest nieprzerwane niewykonywanie przez policjanta służby z powodu czasowej niezdolności do jej wykonywania z powodu choroby, w sytuacji, gdy policjant ten jest niedopuszczony do wykonywania tej służby przez lekarza medycyny i legitymuje się zaświadczeniem o czasowej niezdolności do pracy (służby) wystawianym przez lekarza medycyny w sposób przewidziany przepisami prawa,
2) art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji, poprzez niedozwolone obejście tego przepisu i jego niezastosowanie, który gwarantuje każdemu policjantowi, który z powodu choroby nieprzerwanie nie wykonuje służby, że w okresie do 12 miesięcy utrzymywania się takiego stanu rzeczy nie zostanie zwolniony ze służby z tego powodu, i niedopuszczalne zastosowanie w miejsce tego przepisu art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, co stanowi dodatkowo naruszenie art. 6 k.p.a. i złamanie zasady praworządności,
3) art. 7 oraz art. 8 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu dowodów na korzyść skarżącego, w szczególności: a) dowodu z dokumentacji związanej z wypadkiem skarżącego w drodze do pracy - skutkującym jego czasową niezdolnością do pracy (służby) w okresie od dnia [....] lipca 2021 r. do dnia [....] stycznia 2022 r., b) dowodu z dokumentacji policyjnej i medycznej dotyczącej przyczyny drugiego ciągu czasowej niezdolności do pracy (służby) skarżącego w okresie od dnia [....] marca 2022 r. do dnia [....] marca 2022 r., oraz w okresie od dnia [....] marca 2022 r. do dnia [....] grudnia 2022 r., c) dowodu z wyjaśnień, które skarżący złożył w postępowaniu dyscyplinarnym powołanym w uzasadnieniu rozkazu personalnego Komendanta Stołecznego Policji, na okoliczność przyczyn rzekomego niezłożenia meldunku bezpośredniemu przełożonemu,
4) art. 138 § 1 k.p.a., poprzez zastosowanie pkt 1 tego przepisu oraz niezastosowanie pkt 2 tego przepisu i w konsekwencji błędne utrzymanie w mocy zaskarżonego rozkazu personalnego Komendanta Stołecznego Policji w W. z dnia [....] grudnia 2022 r., w sytuacji, gdy zwolnienie skarżącego ze służby na mocy art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, było niedopuszczalne w ustalonym stanie faktycznym, a nadto Komendant Stołeczny Policji naruszył art. 10 § 1 k.p.a., poprzez: a) niezawiadomienie skarżącego o wszczęciu i prowadzeniu postępowania administracyjnego, b) niezawiadomienie skarżącego o możliwości wskazania zakładowej organizacji związkowej w celu zasięgnięcia jej opinii w przedmiocie planowanego zwolnienia skarżącego ze służby w Policji, co dodatkowo stanowiło obrazę art. 43 ust. 3 i ust. 4 ustawy o Policji, c) niezawiadomienie skarżącego po zgromadzeniu materiału dowodowego, o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem rozkazu personalnego, co do zebranych dowodów i materiałów, co finalnie doprowadziło do pozbawienia skarżącego przez Komendanta Stołecznego Policji możności obrony swoich praw, w tym zgłoszenia wniosków dowodowych na swoją korzyść.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że jego czasową niezdolność do pracy spowodowała choroba będąca następstwem wypadku drogowego, na okoliczność czego Komendant Stołeczny Policji otrzymał przewidziane prawem zaświadczenia lekarskie. Pierwszy okres czasowej niezdolności skarżącego do służby w Policji (16.07.2021 r. - 13.01.2022 r.) wynikał z faktu doznania przez skarżącego urazu kręgosłupa w wyniku wypadku samochodowego, jakiemu uległ w drodze do pracy (jednostki Policji), który to wypadek został formalnie uznany za wypadek w pracy i skarżący zachował prawo do 100% wynagrodzenia za czas tej niezdolności do wykonywania służby.
Po powrocie do pracy (wykonywania służby), skarżący cały czas odczuwał jeszcze dolegliwości związane z przebytym urazem kręgosłupa, co objawiało się m.in. silnymi bólami głowy i koniecznością przyjmowania silnych leków przeciwbólowych (np. ketonal), które niejednokrotnie tylko łagodziły w niewielkim stopniu ten ból. Utrzymujące się u skarżącego dolegliwości bólowe kręgosłupa nasiliły się do tego stopnia, że lekarz ponownie uznał go za czasowo niezdolnego do służby od dnia ....03.2022 r. do dnia ....03.2022 r. Wobec faktu, że nasilone dolegliwości nie ustąpiły lekarz ponownie uznał skarżącego za niezdolnego do służby w okresie od dnia ....03.2022 r. do dnia
....03.2022 r. W trakcie tej niezdolności do pracy, skarżący w dniu ....03.2022 r. uległ kolejnemu wypadkowi samochodowemu, w wyniku którego ponownie doznał urazu kręgosłupa, w tym również urazu wtórego niewyleczonego jeszcze do końca odcinka kręgosłupa uszkodzonego w wyniku pierwszego wypadku samochodowego. Uraz kręgosłupa doznany w wyniku drugiego wypadku samochodowego był na tyle poważny, że skarżący ponownie musiał rozpocząć leczenie i żmudną rehabilitację kręgosłupa.
Skarżący podkreślił ponadto, że Komendant Stołeczny Policji w rzeczywistości nie zawiadomił go o wszczęciu i prowadzeniu postępowania administracyjnego. Jak wynika to z uzasadnienia rozkazu, zawiadomienie o wszczęciu postępowania było wysyłane do skarżącego za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. Skarżący twierdzi, że otrzymał jedynie awizację o wysłanym do niego liście poleconym, który zawierał rozkaz personalny Komendanta Stołecznego Policji. O awizacji o wcześniejszej/wcześniejszych przesyłkach poleconych wysłanych do niego w tej sprawie nie był przez Pocztę Polską S.A. informowany. W związku z powyższym złożył skargę do Poczty Polskiej S.A. na zachowanie listonosza, polegające na zaniechaniu pozostawienia w skrzynce pocztowej awiza przesyłki zawierającej pismo Komendanta Stołecznego Policji z dnia [....] listopada 2022 r. Skarżący złożył również skargę na działalność Poczty Polskiej S.A. do organu ją nadzorującego tj. Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżony rozkaz personalny nie narusza prawa.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawą rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji był art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, który stanowi, że policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Użyty przez ustawodawcę w ww. przepisie zwrot "można zwolnić", oznacza, że decyzja wydawana na jego podstawie ma charakter uznaniowy.
W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres. Sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, to jest czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola sądowoadministracyjna nie obejmuje natomiast oceny, w jaki sposób organy administracji, realizując określoną politykę stosowania prawa, wypełniają treść pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych (por. m.in. wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 301/11, wszystkie powoływane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W konsekwencji w sprawach dotyczących fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby sądy administracyjne badają, czy decyzja o rozwiązaniu stosunku służbowego nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje właściwych organów i przesądzać o tym, czy dana osoba powinna nadal pozostać policjantem, czy też słuszne było wykluczenie jej z grona funkcjonariuszy formacji.
Rozwiązanie stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji wymaga wykazania, że zastosowanie instytucji przewidzianej w tym przepisie było niezbędne z uwagi na "ważny interes służby". Ustawa nie definiuje pojęcia "ważny interes służby". W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się jednak, że przy odczytywaniu treści powyższego zwrotu należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów regulujących cele i zadania Policji oraz szczególny status funkcjonariuszy tej formacji, a ponadto że w rachubę może wchodzić jedna realnie istniejąca przyczyna albo szereg okoliczności czy zdarzeń świadczących o tym, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie koliduje z ważnym interesem Policji, a zatem że funkcjonariusz ten dla dobra macierzystej formacji, z przyczyn pozamerytorycznych, nie powinien kontynuować służby.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, Policja jest umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do podstawowych zadań tej formacji, w myśl ust. 2 art. 1 ustawy, należy w szczególności ochrona mienia oraz życia i zdrowia ludzi, a także zapobieganie łamaniu prawa, wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie sprawców czynów zabronionych. Realizacja tak ważnych zadań niewątpliwie wymaga, aby funkcjonariuszami Policji były osoby o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych oraz zdolne fizycznie i psychicznie do służby w formacjach mundurowych.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, który nie był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, korzystający z pełni praw publicznych, posiadający co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe oraz zdolność fizyczną oraz psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotów jest się podporządkować.
Policjantom, podobnie jak funkcjonariuszom innych służb mundurowych przysługuje zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego. Taka ochrona funkcjonariuszy służb mundurowych nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Ustawodawca w interesie funkcjonariuszy reglamentuje dopuszczalne przyczyny zwolnienia ich ze służby. Jednakże dostrzega bezwzględną potrzebę ochrony również interesów każdej ze zmilitaryzowanych formacji, wyposażając organy właściwych służb w instrumenty prawne niezbędne do prowadzenia racjonalnej polityki kadrowej, a także do podejmowania działań umożliwiających sprawne funkcjonowanie wszystkich komórek organizacyjnych oraz do budowania autorytetu państwa i zaufania obywateli do jego organów. Wobec tego stwierdzić należy, że wykonywanie zadań nałożonych na Policję wymaga znacznego zaangażowania i dyspozycyjności wszystkich funkcjonariuszy oraz określonych kwalifikacji, a także odpowiednich predyspozycji psychicznych i zdrowotnych funkcjonariuszy. Brak dyspozycyjności policjanta, wynikający ze stanu zdrowia, czy też innych okoliczności, niezależnie od ich przyczyny, jest w oczywisty sposób sprzeczny z interesem służby. W konsekwencji stwierdzić należy, że nie tyle sama długotrwała nieobecność policjanta w służbie, lecz negatywne skutki długotrwałych i stale powtarzających się absencji chorobowych mogą uzasadniać rozwiązanie z funkcjonariuszem stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji z uwagi na ważny interes służby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2016 r. sygn. akt I OSK 1111/15).
Jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych nieobecność policjanta w służbie związana z długotrwałymi zwolnieniami lekarskimi może stanowić uzasadnioną przyczynę do zwolnienia funkcjonariusza z uwagi na ważny interes służby (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 listopada 2022 r. sygn. akt III OSK 4883/21; z dnia 18 lipca 2023 r. sygn. akt II OSK 1260/22 oraz z dnia 13 września 2023 r. sygn. akt III OSK 1626/22). Skutki przedłużającej się absencji chorobowej policjanta na funkcjonowanie Policji i dla interesu społecznego, tożsamego z dobrem formacji, są oczywiste i nie wymagają dowodzenia. Teza ta była wielokrotnie wypowiadana w orzecznictwie NSA, na co zasadnie zwróciły uwagę organy obydwu instancji. Faktem powszechnie znanym jest to, że etaty i środki, którymi dysponuje Policja, są niewystarczające. Zatem muszą być one wykorzystane jak najbardziej efektywnie, gdyż wymaga tego konieczność skutecznej realizacji zadań przydzielonych formacji. Oczywistym również jest, że zadania, które mają być wykonywane przez nieobecnego funkcjonariusza, muszą być przydzielane pozostałym funkcjonariuszom. Zwiększa to ich obciążenie, a w konsekwencji może negatywnie wpływać na jakość oraz terminowość realizowanych zadań. Taki stan rzeczy wymusza również konieczność podejmowania określonych działań przez przełożonych, którzy zmuszeni są do dokonywania między innymi stałych zmian grafików służby pełnionej przez podwładnych oraz innych czynności kadrowo-organizacyjnych. Organy Policji nie mogą być zatem pozbawione możliwości takiego doboru kadry, by służbę w omawianej formacji pełniły osoby o określonych predyspozycjach, a także zdolne fizycznie i psychicznie oraz wykazujące niezbędną dyspozycyjność do wykonywania obowiązków służbowych w czasie i rozmiarze adekwatnym do potrzeb Policji. Tymczasem skarżący z uwagi na stan zdrowia wykazywał zupełny brak dyspozycyjności. Taka sytuacja, niezależnie od jej przyczyny, w sposób oczywisty dezorganizowała pracę macierzystej jednostki Policji, co niewątpliwie kolidowało z ważnym interesem formacji.
Istotna z punktu widzenia rozpoznania niniejszej sprawy okoliczność pozostawania przez skarżącego na zwolnieniach lekarskich w latach 2021-2022 łącznie przez 461 dni nie jest w tej sprawie sporna. Skarżący twierdzi natomiast, że organ powinien wziąć pod uwagę przyczyny nieobecności w służbie, tj. okoliczność, że dwukrotnie uległ wypadkowi komunikacyjnemu, a za pierwszym razem wypadek ten miał miejsce w drodze na służbę. Należy zwrócić uwagę, że tych okoliczności organ nie kwestionuje, a więc również one pozostają w tej sprawie niesporne. Przyczyny, dla których stan zdrowia skarżącego uniemożliwiał mu pełnienie służby, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy, bowiem istotne było, że sama absencja chorobowa skarżącego, niezależnie od jej przyczyn, dezorganizowała pracę jednostki Policji, w której pełnił on służbę, a więc miała znaczenie z punktu widzenia ważnego interesu służby.
Fakt przebywania na zwolnieniach lekarskich i liczba dni nieobecności skarżącego w służbie jest okolicznością obiektywną, która stanowiła podstawę faktyczną zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organ, jak słusznie stwierdził, nie był uprawniony do dokonywania ustaleń co do zasadności wystawionych zwolnień lekarskich. Nie badał przyczyn absencji chorobowych skarżącego, jak i ich związku ze służbą. W orzecznictwie nie jest kwestionowane, że nawet w sytuacji gdy nieobecność funkcjonariusza pozostaje w związku z pełnioną służbą, możliwe jest zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Z tej przyczyny Sąd nie uznał za zasadny podnoszony w skardze zarzut naruszenia tego przepisu.
W tym kontekście jako niezasadne jawią się również podnoszone w skardze zarzuty naruszenia art. 7 i art. 8 k.p.a. dotyczące nieprzeprowadzenia wnioskowanych środków dowodowych. Okoliczności, na które owe dowody miały być przeprowadzone dotyczyły bowiem przyczyn wystąpienia u skarżącego urazów uniemożliwiających pełnienie służby, a więc w świetle powyższych rozważań pozostawały one bez wpływu na wynik sprawy.
Organy orzekające w sprawie rozważały także kwestię interesu skarżącego oraz interesu społecznego tożsamego z interesem macierzystej formacji. Zwróciły przy tym przede wszystkim uwagę na specyfikę i zadania Policji oraz obowiązek prawidłowego funkcjonowania tej formacji. Ich argumentacja w tym zakresie jest w pełni przekonywująca. Nie może bowiem ulegać wątpliwości, że prawidłowe wykonywanie zadań i sprawne funkcjonowanie omawianej formacji utrudnia każda długotrwała nieobecność funkcjonariusza w służbie. Oczywiste jest, że zadania wykonywane uprzednio przez większą liczbę funkcjonariuszy, przy nieobecności choćby jednego z nich, muszą być rozłożone na pozostałe osoby, co zwiększa ich obciążenie oraz może zmniejszać efektywność i negatywnie wpływać na jakość czy terminowość realizowanych czynności. Interes społeczny przejawia się zatem w konieczności zapewnienia sprawnego funkcjonowania formacji oraz prawidłowej realizacji zadań jednostki, w której policjant pełnił służbę (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września
2023 r. sygn. akt III OSK 1626/22).
Jak podkreśla się uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych, instytucja przewidziana w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji została wprowadzona przede wszystkim w interesie publicznym. W interesie Państwa i Policji leży sprawne realizowanie zadań powierzonych omawianej formacji. Wymaga to z kolei efektywnego wykorzystania wszystkich etatów i środków, jakimi dysponuje formacja. Z tego względu indywidualny interes skarżącego trudno uznać za obiektywnie słuszny oraz mogący uzyskać przewagę nad interesem Państwa i formacji, której był on funkcjonariuszem.
Jako niezrozumiały należało ocenić z kolei zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji poprzez jego niedozwolone obejście i niezastosowanie. W myśl tego przepisu, policjanta można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby. Jak wynika z akt administracyjnych, w przypadku skarżącego nie upłynął wskazywany w tym przepisie okres zaprzestania służby z powodu choroby. Organy nie miały zatem jakichkolwiek podstaw do zwolnienia skarżącego ze służby z zastosowaniem tego przepisu.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a., a dotyczących niedoręczenia skarżącemu pisma organu z dnia 10 listopada 2022 r., należy zauważyć, że nie jest sporne, iż pismo to zostało wysłane na adres wskazywany przez skarżącego w toku postępowania. Co więcej, skarżący nie twierdzi, że nie był to prawidłowy adres do korespondencji. Argumentacja skargi sprowadza się natomiast do zakwestionowania prawidłowości awizowania przesyłki przez pracownika Poczty Polskiej. Sąd stwierdza, że te twierdzenia skarżącego nie zostały poparte jakimikolwiek dokumentami, które by je uprawdopodabniały. Okoliczność pozostawienia awizo w skrzynce odbiorczej adresata jest z oczywistych powodów niemożliwa do późniejszego wykazania przez doręczyciela. W tym zakresie konieczne jest zatem odwołanie się do oświadczenia pracownika poczty co do prawidłowości dokonywanych czynności. Obalenie domniemania prawidłowości takich czynności wymaga przedstawienia konkretnych okoliczności mogących uprawdopodobnić, że do awizowania w sposób przewidziany przepisami k.p.a. faktycznie nie doszło. Samo złożenie skargi do Poczty Polskiej lub organu nadzoru, w sytuacji, gdy podjęte wskutek takiej skargi czynności nadzorcze nie potwierdziły twierdzeń skarżącego, nie może stanowić wystarczającego dowodu obalającego wspomniane domniemanie. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wywodzenie skutków prawnych jedynie na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej tego rodzaju sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizowania poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2017 r. sygn. akt II GZ 819/17). Z tej przyczyn Sąd uznał także powyższy zarzut za niezasadny.
Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w sentencji.