II SA/Wa 602/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-06-21
NSAAdministracyjneWysokawsa
służbafunkcjonariuszustawa zaopatrzeniowatotalitarne państwoIPNABWuznanie administracyjnepostępowanie administracyjnekontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą wyłączenia stosowania przepisów dotyczących służby na rzecz totalitarnego państwa, uznając, że organ nie rozważył należycie indywidualnej sytuacji skarżącej i naruszył zasady postępowania administracyjnego.

Skarżąca M.B. wniosła o wyłączenie stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej dotyczących służby na rzecz totalitarnego państwa. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił, uznając, że okres służby na rzecz totalitarnego państwa (prawie 7 lat) nie jest krótkotrwały, a brak odznaczeń nie świadczy o szczególnych osiągnięciach po 1989 r. WSA uchylił tę decyzję, wskazując na naruszenie przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym, w szczególności art. 153 p.p.s.a. (związanie oceną prawną poprzedniego wyroku) oraz art. 7, 77, 80, 107 k.p.a. Sąd uznał, że organ nie rozważył należycie materiału dowodowego i dokonał zbyt daleko idących, ogólnych wniosków, naruszając granice uznania administracyjnego.

Sprawa dotyczyła wniosku M.B. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej (art. 15c, 22a, 24a) dotyczących służby na rzecz totalitarnego państwa, na podstawie art. 8a tej ustawy. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił, argumentując, że okres służby na rzecz totalitarnego państwa (prawie 7 lat) nie jest krótkotrwały, a brak odznaczeń po 1989 r. nie świadczy o szczególnych osiągnięciach. WSA w Warszawie, rozpoznając sprawę po raz kolejny (po wcześniejszym uchyleniu decyzji), uznał, że Minister naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w tym art. 153 p.p.s.a. (związanie oceną prawną poprzedniego wyroku) oraz zasady ogólne (art. 7, 77, 80 k.p.a.). Sąd stwierdził, że organ nie rozważył należycie materiału dowodowego, dokonał zbyt ogólnych i daleko idących wniosków, które nie uzasadniały negatywnej decyzji, naruszając tym samym granice uznania administracyjnego. Uzasadnienie decyzji było arbitralne i nie wynikające wprost z akt sprawy. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, nakazując organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej sądu i należyte uzasadnienie decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie ocenił prawidłowo przesłanek, naruszając zasady postępowania administracyjnego i granice uznania administracyjnego.

Uzasadnienie

Organ dokonał zbyt ogólnych i daleko idących wniosków, nie rozważył należycie materiału dowodowego i nie uzasadnił decyzji w sposób zindywidualizowany, naruszając tym samym art. 153 p.p.s.a. oraz zasady ogólne postępowania administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

ustawa zaopatrzeniowa art. 8a § 1

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

Pomocnicze

ustawa zaopatrzeniowa art. 13b

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Służba na rzecz totalitarnego państwa.

ustawa zaopatrzeniowa art. 15c

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

ustawa zaopatrzeniowa art. 22a

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

ustawa zaopatrzeniowa art. 24a

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 170

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ naruszył art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań zawartych w poprzednim wyroku WSA. Organ nie rozważył należycie materiału dowodowego i dokonał zbyt ogólnych wniosków, naruszając zasady postępowania administracyjnego. Uzasadnienie decyzji było arbitralne, dowolne i nie wynikało wprost z akt sprawy.

Godne uwagi sformułowania

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ Organ naruszył granice uznania administracyjnego Uzasadnienie decyzji nie zostało sporządzone prawidłowo ani wyczerpująco: jest ono arbitralne, dowolne i nie wynikające wprost z kwerendy pełnych akt osobowych skarżącej.

Skład orzekający

Agnieszka Góra-Błaszczykowska

sprawozdawca

Ewa Marcinkowska

przewodniczący

Karolina Kisielewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wiążący charakter oceny prawnej sądu administracyjnego (art. 153 p.p.s.a.) i obowiązek należytego uzasadniania decyzji uznaniowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy służb PRL ubiegających się o wyłączenie stosowania przepisów dotyczących służby na rzecz totalitarnego państwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy interpretacji przepisów dotyczących służby w czasach PRL i jej wpływu na uprawnienia emerytalne, co jest tematem budzącym zainteresowanie ze względu na historyczny i społeczny kontekst. Dodatkowo, podkreśla znaczenie związania sądu oceną prawną poprzedniego wyroku.

Czy służba w PRL nadal wpływa na emeryturę? Sąd administracyjny wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 602/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-06-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Góra-Błaszczykowska /sprawozdawca/
Ewa Marcinkowska /przewodniczący/
Karolina Kisielewicz
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Sygn. powiązane
III OSK 2058/22 - Postanowienie NSA z 2025-04-16
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz M. B. kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
M. B.(dalej jako skarżąca, strona) wnioskiem z dnia [...] stycznia 2018 r. wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówcześnie obowiązujący Dz. U. z 2018 r, poz. 132, ze zm.) - zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową.
Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2020 r Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowił utrzymać w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] września 2019r.
Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 2348/20) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] września 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję nr [...] z dnia [...] września 2019 r.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2022 r. ponownie odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni art. 15c, art, 22a i art. 24a ww. ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.
W uzasadnieniu Minister zaznaczył, że z akt sprawy wynika, że strona została zwolniona ze służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w dniu [...] września 2007 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c ustawy zaopatrzeniowej. Z pisma z dnia [...] marca 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu tj. informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że skarżąca pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, od dnia [...] października 1983 r. do dnia [...] lipca 1990 r.
W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 24 lata (od dnia [...] października 1983 r. do dnia [...] września 2007 r.), z czego okres służby na rzecz totalitarnego państwa wynosi 6 lat i 10 miesięcy.
Z kopii kompletnych akt osobowych o sygn. IPN [...], przekazanych pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r., (znak: [...]) przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby skarżąca nierzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.
Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w piśmie z dnia [...] maja 2018 r., (znak: [...]) poinformował, że z przebiegu służby strony, ustalonego na podstawie akt osobowych nie wynika, aby uchylała się ona od wykonywania zadań służbowych i obowiązków, bądź wykonywała je w sposób niewłaściwy. Brak jest informacji dotyczących wszczynania i prowadzenia w stosunku do niej postępowań karnych oraz karnoskarbowych, a także dyscyplinarnych. Brak jest również zaświadczeń wskazujących na podejmowanie czynności służbowych w warunkach szczególnego zagrożenia życia i zdrowia.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, w myśl którego minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art, 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Przedmiotowy art. 8a ustawy zaopatrzeniowej w pierwszym rzędzie nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Powyższe przesłanki są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.
Analizując pierwszą z przesłanek formalnych, organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Zdaniem organu, rzeczywistą wolą projektodawcy było pozostawienie uznaniowego charakteru ww. przepisu, pozwalającego w wyjątkowych sytuacjach wyłączyć ograniczenia w zakresie uprawnień emerytalno-rentowych wprowadzonych w stosunku do osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa.
Analizując drugą z przesłanek formalnych organ wskazał, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która winna być każdorazowo oceniana indywidualnie.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, że rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych.
Organ zaznaczył, że zawarty w tym warunku zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" ocenić należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.
W niniejszej sprawie organ wskazał, że całkowity okres pełnionej przez M. B służby wynosi 6 lat i 10 miesięcy, natomiast służba pełniona przez nią na rzecz totalitarnego państwa to okres 24 lat, co stanowi ponad 28% ogółu służby. Niemal siedmioletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma zdaniem organu charakteru tymczasowego, doraźnego czy epizodycznego, zarówno według kryterium obiektywnego pod uwagę typowy przebieg służby funkcjonariusza, w którym po takim okresie nabywa się liczne uprawnienia związane ze stażem służby, w tym chociażby mianowanie ww. funkcjonariuszem w służbie stałej czy też ukończenie przez nią kursu chorążych, po którym awansowano ją na stopień młodszego chorążego. Ponadto skoro skarżąca pełniła przez ww. okres służbę na rzecz totalitarnego państwa, to - zdaniem organu - z całą pewnością pozwoliło jej to dokładnie zaznajomić się ze specyfiką realizowanych przez nią zadań oraz ich charakterem, a pomimo tego kontynuowała ona swoją służbę w charakterze funkcjonariusza do czasu całkowitej likwidacji i transformacji struktur formacji, związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce. Strona nie spełnia zatem przesłanki stypizowanej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.
W opinii Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego skarżąca rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w UOP i ABW, a dokumenty zgromadzone w sprawie nie zawierają treści, które mogłyby poddawać w wątpliwość rzetelność jej służby. Jakkolwiek w otrzymanej dokumentacji wskazano, iż brak jest dowodów, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia, to powyższe nie daje podstaw do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, bowiem jak już zostało wskazane powyżej, zwrot "szczególnie z narażeniem życia i zdrowia" jest dodatkowym czynnikiem, który wpływa na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza.
Jednakże z informacji dotyczącej przebiegu służby, przekazanej przez Szefa AB W wynika również, iż skarżącej nie zostały nadane jakiekolwiek ordery/odznaczenia państwowe, czy też odznaki/medale resortowe. Powyższe - w ocenie organu - wskazuje, iż służba pełniona przez M. B. po dniu 12 września 1989 r. nie charakteryzowała się szczególnymi osiągnięciami wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy, co nie pozostaje bez znaczenia w aspekcie dokonywania przez organ oceny, czy sprawa ww. stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Organ podkreślił, iż rzetelność wykonywania zadań i obowiązków, w kontekście roty złożonego ślubowania, należy do standardowych powinności każdego funkcjonariusza służb mundurowych. Stąd też nie można uznać za wyjątkową sytuację przypadek, w którym wnioskodawczym otrzymywała w czasie pełnienia służby nagrody albo inne gratyfikacje z tego tytułu.
Badając charakter wykonywanych przez skarżącą czynności dla ustroju totalitarnego, organ przeanalizował zakres wykonywanych zadań przez jednostkę organizacyjną, w której skarżąca pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa. Samodzielne Sekcje "[...]" były ogniwami terenowymi wykonującymi zadania dla Pionu "[...], który odpowiedzialny był za kryptograficzną ochronę wiadomości stanowiących tajemnicę państwową i służbową. Sekcje te zapewniały przede wszystkim łączność szyfrową jednostek organizacyjnych MSW, stąd też stanowiły istotny element dla SB, przyczyniając się do realizowania typowych dla reżimu totalitarnego zadań i funkcji, w szczególności związanych z działalnością wywiadowczą oraz kontrwywiadowczą. Nie bez przyczyny Samodzielne Sekcje "[...]" traktowane są jako komórki organizacyjne wypełniające dyspozycję art. 13b ustawy zaopatrzeniowej.
Skarżąca w tej komórce organizacyjnej zajmowała się wprawdzie pracą biurową, co niewątpliwie wpływa na jej korzyść, bowiem świadczy o niewykonywaniu przez nią zadań operacyjnych. Jednakże na gruncie doświadczenia życiowego i pragmatyki służbowej wiadome jest, że zainteresowana pracując tam przez okres niemal 7 lat była świadoma faktu, iż Samodzielne Sekcje "[...]" były istotnymi ogniwami wykorzystywanymi do operacyjnych działań SB, zaś sama skarżąca, będąc zatrudniona w tychże strukturach, przyczyniała się do podtrzymywania funkcjonowania aparatu represyjnego Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, który trwale tłumił w społeczeństwie dążenia niepodległościowe.
Z opinii służbowych (por. m.in. karta 6 sygn. akt IPN [...] t. 2) wynika, że skarżąca była całkowicie samodzielnym, wyróżniającym się i w pełni zaangażowanym funkcjonariuszem SB, która niewątpliwie miała swój udział w budowie aparatu represyjnego Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Skarżąca kształciła się, awansowała w strukturach SB, czerpała z tej organizacji pełne przywileje, przyczyniając się do jej trwania i rozwoju.
Konkludując organ stwierdził, że długotrwała służba na rzecz totalitarnego państwa, brak wybitnych osiągnięć w służbie po dniu 12 września 1989 r., charakter wykonywanych przez skarżącą czynności, ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień, wynikających z wymienionego wyżej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, zwana dalej: p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż przedmiotowa sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 8 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2348/20, uchylił poprzednio wydaną wobec skarżącej decyzję.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie (tu: decyzja) były przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń, zawartych w prawomocnym wyroku (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376).
W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, zmierzająca do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią zwykle konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11). Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały w sprawie niniejszej.
W sprawie znajduje również zastosowanie art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby.
W ocenie Sądu, orzekającego w niniejszej sprawie ponownie, wydając zaskarżoną decyzję, organ naruszył art. 170 oraz art. 153 p.p.s.a. Nie uwzględnił bowiem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w.w. prawomocnym wyroku.
Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).
Wydając decyzję odmowną w oparciu o ww. przepis, pomimo zobowiązania, organ nie rozważył w sposób logiczny i przekonujący wszelkich okoliczności sprawy, czym naruszył zasady procesowe, wymienione w art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. Uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 w związku z art. 11 i art. 8 k.p.a. W szczególności organ nie dokonał przekonującej oceny przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Sądowa kontrola decyzji, opartej na uznaniu administracyjnym, ma ograniczony zakres, jednak wymaga zbadania, czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, zgodnie z celem danej ustawy, oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki wydania decyzji uznaniowej. Przy takim zakresie kontroli obowiązkiem sądu jest sprawdzenie, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a przede wszystkim, czy uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie wystarczająco zindywidualizowanymi przesłankami (por. J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2009, s. 404-405). W sprawach uznania administracyjnego sąd bada zatem, czy decyzja organu nie jest arbitralna (dowolna) lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów.
Uznaniowość w doktrynie i orzecznictwie ujmowana jest jako szczególny rodzaj dyskrecjonalnej kompetencji organu, której granice wyznacza – wyrażona w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – zasada związania administracji publicznej prawem (por. M. Jaśkowska w: System Prawa Administracyjnego. Tom 1. Instytucje prawa administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski i A. Wróbel, Warszawa 2010, s. 222 i nast.). Stopień dyskrecjonalności działania organu konkretyzują normy prawa materialnego - w analizowanym przypadku art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) zawierający wymienione wyżej przesłanki oparte na pojęciach niedookreślonych (nieostrych), a więc zawierających elementy ocenne. Dokonanie przez organ w uzasadnieniu decyzji interpretacji tych pojęć, a następnie odniesienie się do wskazanych przesłanek oraz ich rozważenie (wyważenie) na tle okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy jest obligatoryjne.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 622/08 (publ. CBOSA), który w pełni podziela Sąd orzekający uznał, iż "gdy w sprawie występują niedookreślone przesłanki podjęcia decyzji, to uzasadnienie powodów przyjęcia przez organ stosujący prawo danego rozumienia określonego pojęcia musi być bardzo szczegółowe, pełne i przekonujące. (...) Organ stosujący prawo jest zobowiązany do udowodnienia poprawności przyjętego przez siebie rozumienia danego pojęcia i przedstawienia argumentów przemawiających za przyjęciem określonego sposobu rozumowania".
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ nie dopełnił ciążących na nim obowiązków. Organ co prawda dokonał wykładni pojęć niedookreślonych wymienionych w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, nie ocenił jednak w sposób przekonujący i logiczny wystąpienia zawartych w tym przepisie przesłanek w odniesieniu do przedstawionych przez skarżącą okoliczności faktycznych sprawy. W istocie organ nie rozpatrzył należycie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wydana w sprawie decyzja nie została należycie umotywowana, jej uzasadnienie nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a.
Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Zaniechanie w tym zakresie powoduje, iż organ naraża się na skuteczny zarzut dowolności (arbitralności) decyzji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż nie kwestionuje, że skarżąca rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki, lecz nie spełniła przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", mimo iż zauważył, iż skarżąca była wyróżniającym się pracownikiem.
Organ ustalił, że skarżąca pełniła służbę w Sekcji "[...]", zajmowała się pracą biurową, nie wykonywała zadań operacyjnych. Powołał się jednak na doświadczenie życiowe i pragmatykę służbową, z której wywiódł, że pracując tam przez okres niemal 7 lat M. B. była świadoma faktu, iż Samodzielne Sekcje "[...]" były istotnymi ogniwami wykorzystywanymi do operacyjnych działań SB, zaś sama skarżąca, będąc zatrudniona w tychże strukturach, przyczyniała się do podtrzymywania funkcjonowania aparatu represyjnego Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, który trwale tłumił w społeczeństwie dążenia niepodległościowe.
Organ powołał też opinie służbowe z których wynika, że skarżąca była całkowicie samodzielnym, wyróżniającym się i w pełni zaangażowanym funkcjonariuszem SB. Skonkludował na tej podstawie, że skarżąca niewątpliwie miała swój udział w budowie aparatu represyjnego Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej: kształciła się, awansowała w strukturach SB, czerpała z tej organizacji pełne przywileje, przyczyniając się do jej trwania i rozwoju.
Zdaniem Sądu powyżej cytowane konkluzje i wnioski z analizy akt skarżącej są daleko idące i nie świadczą same przez się, że zaistniała podstawa do wydania negatywnej dla niej decyzji. Organ nie znalazł wprost obciążających skarżącą dokumentów, dowodów, więc dokonał daleko idących, ogólnej natury wywodów, które jednak nie uzasadniają, zdaniem Sądu, przyczyn wydania zaskarżonej decyzji, która powinna mieć charakter zindywidualizowany.
Stanowi to o wadliwości wydanej decyzji, braku analizy konkretnego przypadku skarżącej, do czego organ był zobowiązany na mocy art.153 p.p.s.a. Organ uchybił w tym zakresie również przepisowi art.107 § 3 k.p.a., gdyż uzasadnienie decyzji nie zostało sporządzone prawidłowo ani wyczerpująco: jest ono arbitralne, dowolne i nie wynikające wprost z kwerendy pełnych akt osobowych skarżącej.
Organ nie wykonał zatem wytycznych Sądu, chociaż był związany oceną prawną, zawartą w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 czerwca 2021r., na podstawie art.153 p.p.s.a. Spowodowało to konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W sprawie naruszono przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie poczynił przekonujących i logicznych ustaleń faktycznych, które pozwoliłyby uznać, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Uzasadnienie wydanej w sprawie decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. W konsekwencji, rozstrzygnięcie organu w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a, art. 24a ustawy o zaopatrzeniu zostało wydane z naruszeniem granic uznania administracyjnego.
Rozpatrując sprawę ponownie, organ uwzględni przedstawioną (także w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 czerwca 2021 r.) ocenę prawną, wnikliwie rozważy, czy w sprawie M. B. została spełniona przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku, a swe stanowisko należycie uzasadni, stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200, 205 i 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust.1. pkt 1) lit. c) w innej sprawie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (tj. z dnia 3 stycznia 2018 r., Dz.U. z 2018 r. poz. 265).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI