II SA/WA 60/23

II SA/Wa 60/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj
Arkadiusz Koziarski /sprawozdawca/
Piotr Borowiecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
art. 1 ust. 1 ust. 4 art. 5 ust. 1-3 art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Dz.U. 2016 poz 1575
art. 18 ust. 1 pkt 1 art. 45 ust. 1 art. 47 ust. 1 art. 47 ust. 1a
Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
Dz.U. 2016 poz 177
art. 1 par. 4 art. 13 par. 1 art. 14 par. 1 art. 14 par. 4 art. 28 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Dyrektora Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu na rzecz skarżącego E. W. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] lipca 2022 r. E. W. zwrócił się do Dyrektora Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej "Dyrektor Głównej Komisji" lub "organ") o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:
"1. Ilu funkcjonariuszy publicznych - prokuratorów IPN w skali kraju nadal jest zatrudnionych, którzy urodzili się przed 1 sierpniem 1972 roku, proszę o podanie wszelkich informacji w tej sprawie, jeżeli polega to na prawdzie. Jak wynika z ogólnodostępnych informacji publicznych, tacy funkcjonariusze nadal piastują wysokie stanowiska służbowe w IPN w całym kraju.
2. Ilu funkcjonariuszy publicznych - prokuratorów, którzy nadal są zatrudnieni w IPN w skali kraju pobierało naukę na uczelniach wyższych w byłym systemie komunistycznym PRL-u do 1990 roku, proszę o podanie informacji w tej sprawie, jeżeli polega to na prawdzie. Jak wynika z ogólnodostępnych informacji publicznych (prasy, Internetu, oświadczeń majątkowych, uczelni wyższych, etc), tacy funkcjonariusze publiczni - prokuratorzy nadal piastują eksponowane stanowiska służbowe w IPN, dzięki wykształceniu i uzyskanych tytułów naukowych w komunizmie i systemie sowieckim.
3. Ilu funkcjonariuszy publicznych - prokuratorów, którzy nadal są zatrudnieni w IPN uzyskało w systemie komunizmu PRL-u tytuły zawodowe inż., naukowe mgr, dr, dr hab. i prof., do 1990 roku, proszę o podanie informacji w tym zakresie, jeżeli polega to na prawdzie. Jak wynika z ogólnodostępnych informacji publicznych m. in. oświadczeń majątkowych, uczelni i innych, tacy funkcjonariusze publiczni nadal są zatrudnieni na wysokich stanowiskach służbowych w IPN.
4. Ilu funkcjonariuszy publicznych - prokuratorów IPN nadal legitymuje się ukończonymi studiami komunistycznymi i korzysta z apanaży oraz przywilejów ukończenia studiów wyższych w systemie komunistycznym PRL-u do 1990 roku na obecnych stanowiskach prokuratorskich w IPN. W oświadczeniach majątkowych funkcjonariuszy IPN brak danych pod tym względem, proszę o podanie rzetelnej informacji w tej sprawie, jeżeli polega to na prawdzie. Jak wynika z ogólnodostępnych informacji publicznych, tacy funkcjonariusze publiczni nadal piastują wysokie, eksponowane, wyszukane i zaszczytne stanowiska służbowe w IPN.
5. Ilu funkcjonariuszy publicznych - prokuratorów IPN po ukończonych studiach wyższych w systemie komunistycznym zostało powołanych i odbywało służbę wojskową do 1990 roku w MON LWP - Ludowym Wojsku Polskim, MSWiA, NJW MSWiA, WOP-Wojskach Ochrony Pogranicza, etc. W charakterze podchorążych SOR - Służba Oficerów Rezerwy lub w charakterze podchorążych SPR - Służba Podchorążych Rezerwy tj. w komunistycznych Wojskowych Prokuraturach Garnizonowych, i PRL-owskich Wojskowych Sądach Garnizonowych lub Oddziałach, Wydziałach
i Delegaturach WSW oraz w zwiadzie WOP, proszę o podanie informacji w tej sprawie, jeżeli polega to na prawdzie. Proszę o nie powoływanie się na tzw. przeprowadzoną weryfikację ABW i zapisie "stosunek służby wojskowej uregulowany" podległych Panu Dyrektorowi funkcjonariuszy publicznych - prokuratorów IPN. W tym przypadku strikte chodzi czy podlegli Panu funkcjonariusze publiczni - prokuratorzy odbywali służbę wojskowa w SOR - SPR w komunistycznym wojsku PRL-u i systemie sowieckim jako podchorążowie, np. w WPG, WSG i WSW, etc. Jak wynika z treści pisma Pana [..] M. W. z IPN K. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2022 roku, które zostało mi przesłane takie dane znajdują się w posiadaniu IPN W. i w gestii Pana Dyrektora.
6. Ilu funkcjonariuszy publicznych - prokuratorów IPN po ukończonych studiach wyższych w systemie komunistycznym do 1990 roku odbywało tzw. komunistyczne asesury prokuratorskie i sędziowskie, staże, praktyki oraz przeszkolenia wojskowe na uczelniach cywilnych w okresie PRL-u oraz w Ludowym Wojsku Polskim
i resorcie MSWiA tj. w komunistycznych Wojskowych Prokuraturach Garnizonowych
i PRL-owskich Wojskowych Sądach Garnizonowych, biurach paszportowych
i w Granicznych Punktach Kontroli WOP, proszę o podanie informacji w tym zakresie, jeżeli polega to na prawdzie.
7. Ilu funkcjonariuszy publicznych - prokuratorów IPN w skali kraju, którzy nadal piastują stanowiska służbowe było powołanych i mianowanych na prokuratorów
w czasach komunizmu i w systemie sowieckim przed 1990 r. Jeżeli posiada Pan Dyrektor takowych prokuratorów w IPN proszę o ich wyszczególnienie. Jak wynika ze strony internetowej IPN tj. [...]), najstarszy prokurator w IPN urodził się w 1957 roku w czasach Towarzysza Władysława Gomułki I Sekretarza KC PZPR. Z racji nr PESEL musiał kończyć studia komunistyczne i być powołany przez komunistyczny wymiar sprawiedliwości w czasach Towarzysza gen. armii Wojciecha Jaruzelskiego I Sekretarza KC PZPR i Przewodniczącego WRON. Kolejni prokuratorzy IPN są urodzeni w latach 1959, 1960, 1961,1963 i 1964, etc.
8. Czy w (PN nadal zatrudnieni są funkcjonariusze publiczni - prokuratorzy, którzy do 1990 roku należeli do PZPR, byli kandydatami do PZPR, lub byli działaczami młodzieżowymi ZSMP lub podczas kursów wojskowych na uczelniach cywilnych
i wojskowych (SOR, SPR) należeli do DSS tj. drużyny służby socjalistycznej w LWP, WOP-resort MSWiA. Czy IPN prowadził taką weryfikację i sprawdzenia pod tym względem w stosunku do swoich funkcjonariuszy publicznych - prokuratorów, którzy ewentualnie nadal piastują wysokie stanowiska w podległej Panu Dyrektorowi Instytucji. Proszę o podanie rzetelnej informacji w tym zakresie, jeżeli taka weryfikacja była prowadzona pod tym względem, a jeżeli takiej weryfikacji nie prowadzono, proszę
o podanie podstawy prawnej."
Ponadto wniósł o to, aby IPN W. udostępnił mu ogólnodostępne dokumenty dotyczące tajnego współpracownika służb komunistycznych SB
o pseudonimie operacyjnym TW [...], nr ewidencyjny KW MO K. 3889/1979 wobec, którego [...] P. S. z IPN K. prowadził postępowanie lustracyjne.
Uzasadniając wniosek E. W. wyjaśnił, że jest na etapie pisania obszernej publikacji naukowej. Do wniosku dołączył pismo z [...] lipca 2022 r. zatytułowane "AGENDA-PLAN Do książki-publikacji naukowej pt. TW [...] cudownie oczyszczony z współpracy ze Służbę Bezpieczeństwa - SB przez [...] P. S. z IPN K. akcjonariusza TV Republika S.A".
W odpowiedzi na powyższy wniosek Dyrektor Głównej Komisji pismem z dnia [...] sierpnia 2022 r. poinformował wnioskodawcę, że wszystkie osoby piastujące funkcje prokuratora IPN spełniają wymogi ustawowe do objęcia tych stanowisk wskazane w ustawie z dnia [...] stycznia 2016 r. Prawo o Prokuraturze (Dz. U. z 2022 r. poz. 1247) oraz ustawie z dnia [...] grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2021 r. poz. 177), dalej "ustaw o IPN". Organ wskazał, że udzielenie odpowiedzi na pytania zawarte w pkt 1 - 6 w zakresie przez żądanym przez wnioskodawcę nie jest możliwe z uwagi na okoliczność, że informacje te nie stanowią informacji o działalności organów władzy publicznej oraz działalności osób pełniących funkcje publiczne.
Odnośnie pytania nr [...] organ wskazał, że żądane informacje stanowią informację przetworzoną, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902), dalej "u.d.i.p.", albowiem Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie dysponuje "gotową" informacją w tym zakresie. Opracowanie informacji, zgodnie
z żądaniem wnioskodawcy wymagałoby ponadstandardowego nakładu pracy, polegającego na analizie 78 akt osobowych prokuratorów Komisji Ścigania i 37 akt osobowych prokuratorów Biura Lustracyjnego w rozumieniu art. 1 § 4 ustawy z dnia [...] stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze, a następnie wyselekcjonowaniu ze zgromadzonych tam dokumentów danych, według kryteriów wskazanych we wniosku. Udzielenie wnioskowanej informacji może nastąpić wyłącznie w zakresie, w jakim jest
to szczególnie istotne dla interesu publicznego. W związku z tym organ wezwał wnioskodawcę o wskazanie w terminie 7 dni, na czym polega szczególnie istotny interes publiczny, przemawiający za udzieleniem wnioskowanej informacji.
Z kolei w zakresie pytani nr 8 Dyrektor Głównej Komisji wskazał, że zgodnie
z art. 103a § 1 ustawy - Prawo o prokuraturze prokuratorzy zobowiązani są do złożenia pisemnego oświadczenia o członkostwie w partii politycznej przed powołaniem na stanowisko prokuratora, a także w okresie sprawowania urzędu przed dniem [...] grudnia 1989 r. - ze wskazaniem nazwy partii, pełnionych funkcji oraz okresu członkostwa. Informacje takie zawarte w tych oświadczeniach są jawne i podlegają udostępnieniu
w Biuletynie Informacji Publicznej. Mając na uwadze udostępnienie tych informacji
w Biuletynie Informacji Publicznej zgodnie z art. 10 u.i.d.p. brak jest podstaw do udostępniania tych informacji na wniosek.
Ponadto organ wskazał, że w odniesieniu do dokumentów dotyczących tajnego współpracownika służb komunistycznych o pseudonimie operacyjnym TW [...] udostępnienie dokumentów przez IPN odbywa się na zasadach
i w trybie określonym w art. 30 i n. ustawy z dnia [...] grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Przepis te stanowią lex specialis wobec przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej
i zgodnie z art. 1 ust. 2 tej ustawy wyłączają jej zastosowanie.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie E. W. w piśmie z dnia [...] sierpnia 2022 r. zarzucił, że organ nie jest w stanie odpowiedzieć na jego bardzo proste pytania do celów badawczych i naukowych.
Dalej wskazał, że wniosek swój uzasadnia tym, iż obecnie jest na etapie pisania obszernej publikacji naukowej w formie książki, która będzie spełniała określone, ostre kryteria poprawności, gdzie m. in. opisuje oryginalne badania naukowe i wynikające
z tej publikacji wnioski dotyczącej; działalności IPN pod rządami obecnej władzy
w latach 2015-2022. Przedmiotowa publikacja naukowa zostanie przedstawiona społeczeństwu i audytorium akademickiemu jako źródło wiedzy fachowej, a wyżej wskazane informacje będą stanowić niezbędny element opracowania tej publikacji naukowej. Podniósł, że w przedmiotowej sprawie podjęto szereg obszernych ustaleń i badań naukowych-archiwalnych. W jego ocenie uzyskania powyższych informacji z IPN wiążę się z koniecznością przeprowadzenia badań i analiz i naukowych, aby jego publikacja po stosownej recenzji była rzetelna w całej rozciągłości i służyła nie tylko środowisku naukowemu, ale całemu społeczeństwu RP w imię interesu publicznego.
Decyzją z dnia [...] września 2022 r. nr [...] Dyrektor Głównej Komisji, powołując się na art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmówił udostępnienia informacji publicznej. Organ przy tym wskazał, że decyzja jest wydawana po rozpatrzeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej "poprzez przekazanie informacji ilu funkcjonariuszy publicznych - prokuratorów Instytutu Pamięci Narodowej w skali kraju, którzy nadal piastują stanowiska służbowe, było powołanych i mianowanych na prokuratorów w czasach komunizmu i w systemie sowieckim przed 1990 r., odmawiam udostępnienia informacji publicznej przetworzonej."
W uzasadnieniu Dyrektor Głównej Komisji wskazał, że wnioskowana informacja ma charakter informacji przetworzonej w aspekcie technicznym i ilościowym, gdyż wymaga odrębnej analizy dokumentów urzędowych i wyselekcjonowania konkretnych dat związanych z powołaniem oraz mianowaniem wszystkich pracujących obecnie
w Instytucie Pamięci prokuratorów na pierwsze stanowiska służbowe asesora oraz prokuratora w Prokuraturze Powszechnej, które to dokumenty są rozproszone i znajdują się w aktach osobowych poszczególnych prokuratorów. Wymaga pozyskania tych akt
z Biura Kadr Instytut Pamięci Narodowej, gdzie są one obecnie przechowywane,
a następnie przeprowadzenia ich analizy w celu wyodrębnienia z gromadzonych tam dokumentów żądanych informacji dotyczących dat wydania aktów prawnych powołujących na stanowiska asesorów, a następnie prokuratorów w powszechnych jednostkach organizacyjnych prokuratury. Organ podkreślił, że na dzień złożenia wniosku nie posiada zestawienia takich informacji gdyż nie są one bezpośrednio związane z działalnością określoną w ustawie o IPN oraz ustawie Prawo
o prokuraturze. Przemawia to za uznaniem żądanej informacji za przetworzoną.
Organ następnie podniósł, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. udostępnienie takiej informacji zostało uzależnione od wykazania istnienia szczególnie uzasadnionego interesu publicznego. Interes taki istnieje, jeżeli sposób wykorzystania pozyskanej informacji daje podstawy do oceny, że realizacja wniosku przyczyni się do poprawy funkcjonowania administracji publicznej, jej uzyskanie stwarza realną możliwość wykorzystania uzyskanych danych dla poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego, a wnioskodawca posiada realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu uzyskanej informacji publicznej.
Zdaniem organu przedstawione przez wnioskodawcę uzasadnienie nie daje podstaw do uznania, że wykazał on istnienie szczególnie uzasadnionego interesu publicznego. Chęć wykorzystania pozyskanych informacji w opracowywanej publikacji nie jest tożsama z możliwością poprawy funkcjonowania państwa, a analiza złożonych pism wnioskodawcy przemawia za przyjęciem twierdzenia, że służyć ma ona realizacji jego celów osobistych w zakresie promowania nieakceptowalnej w demokratycznym państwie prawa tezy o możliwości dyskryminowania grup obywateli z uwagi na ich właściwości osobiste wynikające z dat urodzenia, podjęcia studiów, czy też daty rozpoczęcia kariery zawodowej.
Organ uznał, że wnioskodawca nie wykazał istnienia szczególnie uzasadnionego interesu publicznego, co powoduje konieczność wydania decyzji administracyjnej
o odmowie dostępu do wnioskowanej informacji publicznej.
W dniu [...] września 2022 r., tj. w terminie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od powyższej decyzji, E. W. złożył do organu pismo zatytułowane "Wniosek". W piśmie tym powołał się na art. 127 § 3 k.p.a. i wskazał, że składa ponowny wniosek "o pozytywne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy". Jednocześnie powołując się na art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 u.d.i.p. wniósł
o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:
"1. Ilu funkcjonariuszy publicznych - prokuratorów IPN w skali kraju nadal jest zatrudnionych, którzy urodzili się przed 1 sierpniem 1972 roku.
2. Ilu funkcjonariuszy publicznych - prokuratorów, którzy nadal są zatrudnieni w IPN w skali kraju pobierało naukę na uczelniach wyższych w byłym systemie komunistycznym PRL-u do 1990 roku.
3. Ilu funkcjonariuszy publicznych - prokuratorów, którzy nadal są zatrudnieni w IPN uzyskało w systemie komunizmu PRL-u tytuły zawodowe inż., naukowe mgr, dr, dr hab. i prof., do 1990 roku.
4. Ilu funkcjonariuszy publicznych - prokuratorów IPN nadal legitymuje się ukończonymi studiami komunistycznymi i korzysta z apanaży oraz przywilejów ukończenia studiów wyższych w systemie komunistycznym PRL-u do 1990 roku na obecnych stanowiskach prokuratorskich w IPN.
5. Ilu funkcjonariuszy publicznych - prokuratorów IPN po ukończonych studiach wyższych w systemie komunistycznym zostało powołanych i odbywało służbę wojskową do 1990 roku w LWP - Ludowym Wojsku Polskim, WOP-Wojskach Ochrony Pogranicza, etc. W charakterze podchorążych SOR - Służba Oficerów Rezerwy lub w charakterze podchorążych SPR-Służba Podchorążych Rezerwy tj. w komunistycznych Wojskowych Prokuraturach Garnizonowych, i PRL-owskich Wojskowych Sądach Garnizonowych lub Oddziałach, Wydziałach, Delegaturach WSW w zwiadzie WOP oraz w Biurach
Paszportowych MSWiA, Milicji lub służba zastępcza w ZOMO (jeżeli takie osoby są nadal zatrudnieni w IPN).
6. Ilu funkcjonariuszy publicznych - prokuratorów IPN po ukończonych studiach wyższych w systemie komunistycznym do 1990 roku odbywało tzw. komunistyczne asesury prokuratorskie i sędziowskie, staże, praktyki oraz przeszkolenia wojskowe na uczelniach cywilnych w okresie PRL-u oraz w Ludowym Wojsku Polskim i resorcie MSWiA tj. w komunistycznych Wojskowych Prokuraturach Garnizonowych i PRL-owskich Wojskowych Sądach Garnizonowych, WSW, zwiadzie, biurach paszportowych i w Granicznych Punktach Kontroli WOP, proszę o podanie informacji w tym zakresie, jeżeli polega to na prawdzie.
Ilu funkcjonariuszy publicznych - prokuratorów IPN w skali kraju, którzy nadal piastują stanowiska służbowe było powołanych i mianowanych na prokuratorów w czasach komunizmu i w systemie sowieckim przed 1990 r. Jeżeli posiada pan Dyrektor takowych prokuratorów w IPN proszę o ich wyszczególnienie."
W dniu [...] października 2022 r. Dyrektor Głównej Komisji wydał decyzję nr [...], oznaczoną jako "Decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej przetworzonej". W podstawie prawnej organ wskazał art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 104 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000), dalej "k.p.a." W decyzji tej wskazano, że jest ona wydawana "po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. W. z dnia [...] września 2022 r. przekazanego do Dyrektora Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu dnia [...] października 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi w zakresie pytań dotyczących przekazania informacji o pełniących obecnie obowiązki służbowe prokuratorach Instytutu Pamięci Narodowej dotyczących daty urodzenia, terminów ukończenia studiów, asesury, uzyskania tytułów zawodowych, służby wojskowej w Ludowym Wojski Polskim lub organach Milicji, przeszkolenia wojskowego w okresie określanym przez wnioskodawcę jako systemie komunistycznym". W rozstrzygnięciu organ wskazał "odmawiam udostępnienia informacji publicznej przetworzonej
i utrzymuje w mocy decyzję z dnia [...] września 2022 r."
W uzasadnieniu Dyrektor Głównej Komisji, w części opisującej przebieg postępowania w sprawie, podał, że pouczony o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie z dyspozycją art. 127 § 3 k.p.a. E. W. złożył taki wniosek w terminie oraz że jednocześnie częściowo zmodyfikował stawiane pytania.
Dalej organ wskazał, że z żądanych przez wnioskodawcę informacji, za informacje publiczne można uznać jedynie informacje o osobach sprawujących funkcje publiczne - prokuratorach Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu i prokuratorach Biura Lustracyjnego, odnoszące się do terminów objęcia przez nich sprawowanych funkcji prokuratorów i przebiegu służby publicznej
w strukturach jednostek organizacyjnych Prokuratury oraz Instytutu Pamięci Narodowej. Zdaniem organu waloru takiego nie mają pytania odnoszące się do terminu ukończenia studiów lub daty urodzenia, gdyż informacje te nie stanowią podstawy do ustalenia lub weryfikacji kompetencji osób sprawujących funkcje prokuratorskie, a wymogi związane z możliwością uzyskania statusu prokuratora w tym prokuratora Instytutu Pamięci Narodowej odnoszące się do wykształcenia i cech osobistych są powszechnie znane
i określone w ustawie z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze i ustawie z 18 grudnia 1998 r. o IPN.
W ocenie Dyrektora Głównej Komisji z tego samego powodu nie stanowią informacji publicznej o prokuratorach dane odnoszące się do odbycia służby wojskowej, gdyż okoliczność odbycia lub nieodbycia służby wojskowej nie jest elementem oceny sposobu funkcjonowania korpusu prokuratorskiego w tym prokuratorów wykonujących obowiązki służbowe w Instytucie Pamięci Narodowej, czy oceny kompetencji zawodowych poszczególnych prokuratorów i nie jest związana z możliwością pełnienia funkcji prokuratora w rozumieniu art. 75 w zw. z art. 1 § 1 ustawy Prawo o prokuraturze i art. 11 pkt 6 w zw. z art. 19 pkt 1 ustawy IPN. W zakresie zaś szczegółowych pytań zawartych w punkach 5 i 6 wniosku odnoszących się do poszczególnych formacji
i struktur organizacyjnych Ludowego Wojska Polskiego, Milicji Obywatelskiej
i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych pytania te w istocie stanowią żądanie zweryfikowania ewentualnej współpracy prokuratorów z organami bezpieczeństwa państwa komunistycznego w rozumieniu art. 5 ustawy IPN. Weryfikacja taka została już przeprowadzona przez ustawodawcę w oparciu o przepisy ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 1633), a informacje uzyskane na podstawie wskazanej ustawy o osobach pełniących funkcje publiczne, w tym prokuratorach, zgodnie z dyspozycją art. 23 powoływanej ustawy są dostępne w Biuletynie Informacji Publicznej IPN w tzw. Katalogach Biura Lustracyjnego, a więc zgodnie z art. 10 u.d.i.p. brak jest podstaw do udostępniania tych informacji na wniosek.
Następnie organ stwierdził, że udzielenie odpowiedzi wnioskodawcy na pytania dotyczące danych stanowiących informację publiczną, byłoby możliwe w zakresie informacji odnoszących się do osób sprawujących funkcje publiczne - prokuratorów Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu i prokuratorów Biura Lustracyjnego w tym zakresie, w jakim informacje te mają związek z pełnieniem funkcji prokuratorskich oraz wskazują na okoliczności powierzenia funkcji publicznych. Udzielenie odpowiedzi w tym zakresie wymaga szczegółowej analizy 114 akt osobowych wszystkich prokuratorów obecnie pracujących w Instytucie Pamięci. Analiza taka powinna doprowadzić do ustalenia terminów mianowania na stanowiska aplikanckie w przypadku aplikacji etatowych i na stanowiska; asesorskie, powołania na stanowiska prokuratorów, czy ustalenia jednostek organizacyjnych gdzie pełniono służbę, terminów ewentualnych powołań do innych jednostek. Uzyskanie tych informacji, które nie są obecnie opracowane, możliwe będzie po uprzednim przekazaniu z Biura Kadr Instytutu Pamięci akt osobowych wszystkich prokuratorów w celu wyodrębnienia z gromadzonych tam dokumentów żądanych danych. Tak uzyskana informacja będzie stanowiła informację publiczna przetworzoną, a jej opracowanie i udostępnienie jest uzależnione zgodnie z dyspozycja art. 3 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej od istnienia szczególnie uzasadnionego interesu publicznego.
Dyrektor Głównej Komisji podniósł, że składając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wnioskodawca powielił przytaczaną już uprzednio we wniosku z dnia [...] lipca 2022 r. i piśmie z dnia [...] sierpnia 2022 r. argumentację, wskazującą na szczególnie uzasadniony interes publiczny w udostępnieniu mu informacji publicznej przetworzonej. Zdaniem organu ponowna analiza tej argumentacji nie daje jednak podstaw do zajęcia odmiennego stanowiska od wyrażonego w decyzji z dnia [...] września 2022 r., odmawiającej udostępnienia wnioskodawcy informacji publicznej przetworzonej.
W ocenie organu podtrzymać należy stwierdzenie, znajdujące uzasadnienie
w orzecznictwie sądowym, że szczególnie uzasadniony interes publiczny istnieje, jeżeli sposób wykorzystania pozyskanej informacji daje podstawy do oceny, że realizacja wniosku przyczyni się do poprawy funkcjonowania administracji publicznej, jej uzyskanie stwarza realną możliwość wykorzystania uzyskanych danych dla poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego,
a wnioskodawca posiada realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu uzyskanej informacji publicznej. Dyrektor Głównej Komisji uznał, że kryteriów takich nie spełnia wyrażana przez wnioskodawcę chęć upublicznienia takich danych w formie przygotowywanego przez niego opracowania, gdyż zamiar opublikowania własnych poglądów i przedstawienia własnych przemyśleń nie jest wysterczającym kryterium do stwierdzenia powstania szczególnego interesu publicznego w konkretnej sprawie. Uzasadnieniem takim nie może być również podnoszony przez wnioskodawcę
i widoczny w kierowanych pismach zamiar stygmatyzacji określonej grupy osób z uwagi na datę urodzenia, termin podjęcia studiów lub pracy zawodowej.
Na powyższą decyzję E. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżący wniósł o udostepnienie żądanej przez niego informacji. W uzasadnieniu powtórzył argumentację zawartą we wniosku
o udostępnienie informacji publicznej oraz w piśmie z dnia [...] września 2022 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należało rozważyć status Dyrektora Głównej Komisji jako podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne,
w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Zgodnie natomiast z art. 1 pkt 2 ustawy o IPN ustawa ta reguluje m.in. tryb postępowania w zakresie ścigania przestępstw określonych w pkt 1 lit. a ustawy, tj. popełnionych na osobach narodowości polskiej lub obywatelach polskich innych narodowości w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:
– zbrodni nazistowskich,
– zbrodni komunistycznych,
– zbrodni członków ukraińskich formacji kolaborujących z Trzecią Rzeszą Niemiecką,
– innych przestępstw stanowiących zbrodnie przeciwko pokojowi, ludzkości lub zbrodnie wojenne,
W myśl art. 8 ust. 1 ustawy o IPN utworzony został Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w celu zadań określonych
w art. 1 tej ustawy.
Stosownie do treści art. 18 ust. 1 pkt 1 Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu jest jedną z komórek organizacyjnych IPN.
W oddziałach IPN działają natomiast oddziałowe komisje ścigania zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (art. 18 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN).
Główna Komisja realizuje funkcje śledcze IPN. Zgodnie nie z art. 45 ust. 1 ustawy o IPN śledztwo w sprawach o zbrodnie, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a, wszczyna i prowadzi prokurator oddziałowej komisji. Do prowadzenia śledztw przez IPN stosuje się przepisy Kodeksu postępowania karnego (art. 45 ust. 5).
Zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy o IPN Dyrektor Głównej Komisji jest prokuratorem przełożonym prokuratorów tej Komisji oraz komisji oddziałowych. Naczelnik komisji oddziałowej jest prokuratorem przełożonym prokuratorów tej komisji. Art. 47 ust. 1a stanowi natomiast, że prokuratorami bezpośrednio przełożonymi są:
1) Dyrektor Głównej Komisji - w stosunku do prokuratorów pełniących czynności w tej Komisji oraz naczelników oddziałowych komisji;
2) naczelnicy oddziałowych komisji - w stosunku do prokuratorów danej oddziałowej komisji.
W świetle art. 47 ust. 3 ustawy o IPN prokuratorami nadrzędnymi w stosunku do prokuratorów oddziałowych komisji są dyrektor Głównej Komisji oraz prokuratorzy tej Komisji.
Art. 47 ust. 6 ustawy o IPN stanowi natomiast, że do prokuratorów Instytutu Pamięci stosuje się, w sprawach nieuregulowanych ustawą, przepisy ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. - Prawo o prokuraturze.
Z § 2 ust. 1 statutu Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, stanowiącego załącznik do zarządzenia nr [...] Prezesa IPN z dnia [...] września 2021 r. wynika, że organami IPN są:
1) Prezes IPN;
2) Kolegium IPN;
3) dyrektor oddziału IPN.
Zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 1 lit a statutu w skład centrali IPN wchodzą m.in. komórki organizacyjne podległe bezpośrednio Prezesowi IPN, w tym Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu – w zakresie niezastrzeżonym
w odrębnych przepisach.
Istotne regulacje z punktu widzenia problematyki Dyrektora Głównej Komisji jako podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej zawiera również ustawa Prawo o prokuraturze.
Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy tej ustawy prokuraturę stanowią Prokurator Generalny, Prokurator Krajowy, pozostali zastępcy Prokuratora Generalnego oraz prokuratorzy powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury i prokuratorzy Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
Prokuratorami Instytutu Pamięci Narodowej są prokuratorzy Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zwanej dalej "Główną Komisją", prokuratorzy oddziałowych komisji ścigania zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zwanych dalej "oddziałowymi komisjami", prokuratorzy Biura Lustracyjnego oraz prokuratorzy oddziałowych biur lustracyjnych (art. 1 § 4 ustawy Prawo o prokuraturze).
Art. 13 § 1 ustawy Prawo prokuraturze stanowi, że Prokurator Generalny kieruje działalnością prokuratury osobiście lub za pośrednictwem Prokuratora Krajowego oraz pozostałych zastępców Prokuratora Generalnego, wydając zarządzenia, wytyczne i polecenia.
Stosownie do treści art. 14 § 1 ustawy Prawo o prokuraturze Prokuratora Krajowego jako pierwszego zastępcę Prokuratora Generalnego oraz pozostałych zastępców Prokuratora Generalnego powołuje spośród prokuratorów Prokuratury Krajowej i odwołuje z pełnienia tych funkcji Prezes Rady Ministrów na wniosek Prokuratora Generalnego. Prokuratora Krajowego oraz pozostałych zastępców Prokuratora Generalnego powołuje się po uzyskaniu opinii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, a odwołuje za jego zgodą.
Zgodnie zaś z art. 14 § 4 ustawy Prawo o prokuraturze jednym z zastępców Prokuratora Generalnego jest Dyrektor Głównej Komisji powoływany spośród prokuratorów Instytutu Pamięci Narodowej. O powołaniu i odwołaniu Dyrektora Głównej Komisji Prokurator Generalny informuje niezwłocznie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Dyrektor Głównej Komisji kieruje działalnością Głównej Komisji.
Z powołanych wyżej przepisów ustawy o IPN oraz ustawy Prawo prokuraturze wynika, że Główna Komisji jest jedną z komórek organizacyjnych IPN zaś Dyrektor Głównej Komisji nie jest organem administracji publicznej powołanym do rozstrzygania w drodze decyzji administracyjnych określonych w ustawie o IPN indywidualnych spraw. Jest on jednak Zastępcą Prokuratora Generalnego i kierowana przez niego Główna Komisja realizuje funkcje śledcze IPN. Ponadto ze statutu IPN wynika, że Główna Komisja podlega Prezesowi IPN, jednakże w zakresie niezastrzeżonym w odrębnych przepisach. Tymi przepisami są zaś przepisy ustawy Prawo o prokuraturze.
Powyższe pozwala przyjąć, że Dyrektor Głównej Komisji jest odrębnym od Prezesa IPN podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu. Ponadto powołane wyżej przepisy nie pozwalają również uznać, że w sytuacji gdy Główna Komisja kierowana przez Dyrektora realizuje funkcje śledcze IPN, a do jej prokuratorów mają zastosowanie przepisy ustawy Prawo o prokuraturze, to Prezes IPN jest w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej organem wyższego stopnia w stosunku do Dyrektora Głównej Komisji, do którego przysługiwałoby odwołanie od decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Potwierdza to treść art. 28 ustawy Prawo o prokuraturze, który określa jednostki organizacyjne prokuratury wyższego stopnia. Art. 28 § 1 pkt 4 ustawy Prawo
o prokuraturze stanowi, że jednostką organizacyjną prokuratury wyższego stopnia jest w stosunku do oddziałowej komisji - Główna Komisja. Przepis ten nie określa jednostki prokuratury wyższego stopnia w stosunku do Głównej Komisji.
Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji należy zauważyć, że wydana ona została w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem skarżącego z dnia [...] lipca 2022 r. W toku postępowania organ uznał, że wnioskowana w pkt [...] tego wniosku informacja stanowi informację przetworzoną i w zakresie tego punktu wezwał skarżącego do wykazania, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W tym fragmencie wniosku skarżący żądał udostępnienia informacji "Ilu funkcjonariuszy publicznych - prokuratorów IPN w skali kraju, którzy nadal piastują stanowiska służbowe było powołanych i mianowanych na prokuratorów w czasach komunizmu i w systemie sowieckim przed 1990 r." Prokuratorzy IPN są osobami pełniącymi funkcje publiczne, a żądane przez skarżącego informacje mają związek
z pełnieniem tych funkcji. Nie ulega wątpliwości, że tego rodzaju informacja stanowi informację publiczną.
W decyzji z dnia [...] września 2022 r. organ odmówił skarżącemu udostępnienia informacji "poprzez przekazanie informacji ilu funkcjonariuszy publicznych - prokuratorów Instytutu Pamięci Narodowej w skali kraju, którzy nadal piastują stanowiska służbowe, było powołanych i mianowanych na prokuratorów w czasach komunizmu i w systemie sowieckim przed 1990 r., odmawiam udostępnienia informacji publicznej przetworzonej." Organ uznał bowiem, że skarżący nie wykazał, iż udostępnienie tej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił argumentację przemawiającą, jego zdaniem, za tym, że żądana przez skarżącego w pkt [...] wniosku z dnia [...] lipca 2022 r informacja ma charakter informacji przetworzonej oraz dokonał oceny, czy skarżący wykazał, iż jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Zgodnie z art. 16 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że udostępnienie informacji jest czynnością materialno-techniczną, podobnie jak poinformowanie wnioskodawcy, że podmiot, do którego skierował on żądanie, nie ma informacji wskazanej we wniosku, że została ona udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub też znajduje zastosowanie art. 1 ust. 2 u.d.i.p. (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 2 lutego 2004 r., 4 II SA/Ka 2502/05).
Artykuł 16 ust. 1 u.d.i.p. ma zastosowanie tylko wówczas, gdy konieczna jest odmowa udzielenia informacji lub umorzenie postępowania i spełniony jest ponadto warunek przedmiotowy (informacja ma charakter informacji publicznej) i podmiotowy (podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji). Brak jednego z tych elementów oznacza zakaz załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej.
Zakres sprawy administracyjnej, która miała być rozstrzygnięta przez organ decyzją z dnia [...] września 2022 r. określał w niniejszej sprawie zatem nie tylko wniosek skarżącego z dnia [...] lipca 2022 r., ale również przyjęte przez Dyrektora Głównej Komisji stanowisko, co do charakteru informacji żądanych przez skarżącego w tym piśmie, czemu organ dał wyraz w piśmie z dnia [...] sierpnia 2022 r. W piśmie tym organ wskazał, że spośród wnioskowanych informacji tylko informacja określona w pkt [...] wniosku ma walor informacji publicznej, a informacje żądane przez niego w pkt [...] wniosku nie stanowią informacji publicznej. Ponadto organ zwrócił uwagę, że informacja żądana w pkt [...] wniosku została opublikowana w Biuletynie Informacji Publicznej. Uznając informację żądaną przez skarżącego w pkt [...] wniosku za informację publiczną i przyjmując, że skarżący nie wykazał, iż jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, organ w drodze decyzji administracyjnej mógł odmówić jej udostępnia. Odnośnie pozostałego zakresu wniosku, z uwagi na przyjętą ocenę żądanych informacji jako niestanowiących informacji publicznej (pkt [...] wniosku), bądź wcześniej już opublikowanych (pkt [...] wniosku), organ nie był zobowiązany do wydawania decyzji administracyjnej.
Zauważyć należy, że treść pisma skarżącego z dnia [...] września 2022 r., które organ uznał za wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony od decyzji z dnia [...] września 2022 r., mogła budzić wątpliwości. Z jednej strony można je było uznać
za środek odwoławczy od przedmiotowej decyzji, albowiem skarżący powołał się w nim na treść art. 127 § 3 k.p.a. i wyraził niezadowolenie z wydanej przez organ decyzji.
Z drugiej zaś strony w piśmie tym skarżący wniósł o udostępnienie informacji publicznej, określając zakres żądanej informacji w sześciu punktach. Treść punktów [...] jest przy tym w istocie tożsama z treścią punktów [...] wniosku z dnia [...] lipca 2022 r. Z kolei treść punktów [...] jest nieco zmodyfikowana w porównaniu z punktami [...] wniosku z [...] lipca 2022 r. Natomiast treść punktu [...] wniosku z dnia [...] lipca 2022 r. została powtórzona w akapicie następującym po punktach [...] pisma z dnia [...] września
2022 r. (s. 2 pisma).
Przyjmując zatem, że skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] września 2022 r. organ rozpatrując go zobowiązany był wydać decyzję, w której winien ocenić zasadność odmowy udostępnienia informacji publicznej żądanej przez skarżącego w pkt [...] wniosku z dnia [...] lipca 2022 r., tj. w zakresie "ilu funkcjonariuszy publicznych - prokuratorów Instytutu Pamięci Narodowej w skali kraju, którzy nadal piastują stanowiska służbowe, było powołanych i mianowanych na prokuratorów w czasach komunizmu i w systemie sowieckim przed 1990 r." Dyrektor Głównej Komisji procedując w ten sposób powinien wydać decyzję o rozstrzygnięciu wskazanym w art. 138 § 1 k.p.a.
Tymczasem organ zaskarżoną decyzją, uznając, że skarżący w piśmie z dnia [...] września 2022 r. zmodyfikował zakres żądanej informacji publicznej, wydał decyzje,
w sentencji której wskazał, że jest ona wydawana "po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. W. z dnia [...] września 2022 r. przekazanego do Dyrektora Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu dnia [...] października 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi w zakresie pytań dotyczących przekazania informacji o pełniących obecnie obowiązki służbowe prokuratorach Instytutu Pamięci Narodowej dotyczących daty urodzenia, terminów ukończenia studiów, asesury, uzyskania tytułów zawodowych, służby wojskowej w Ludowym Wojski Polskim lub organach Milicji, przeszkolenia wojskowego w okresie określanym przez wnioskodawcę jako systemie komunistycznym". W rozstrzygnięciu organ wskazał: "odmawiam udostępnienia informacji publicznej przetworzonej i utrzymuje w mocy decyzję z dnia [...] września 2022 r."
Zaskarżona decyzja ma zatem cechy zarówno decyzji wydanej po wniosku
o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i pierwotnej decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, od której winien służyć tego rodzaju środek odwoławczy. Potwierdza to również przytoczona przez organ podstawa prawna, tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 104 i art. 127 § 3 k.p.a.
Działając w ten sposób organ naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Istota dwuinstancyjności w postępowaniu administracyjnym polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy. Zakres rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy ograniczony jest zatem zakresem rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji (zob. wyrok NSA z dnia 14 września 2016 r., sygn. akt II OSK 3049/14, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie obydwie decyzje zostały wydane przez ten sam organ. Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy organ nie mógł jednak zmienić rodzaju sprawy, bowiem w postępowaniu odwoławczym musi być zachowana tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy. Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy organ nie może rozszerzyć zakresu sprawy i rozstrzygać
o kwestiach, które wykraczają poza jej zakres.
Jeżeli Dyrektor Głównej Komisji uznał treść pisma skarżącego z dnia [...] września 2022 r., jako nowy wniosek o udostępnienie informacji publicznej, to winien go rozpoznać w odrębnym postępowaniu. Zaznaczyć przy tym należy, że wszelkie wątpliwości organu co do treści pisma skarżącego z dnia [...] września 2022 r. mógł on rozstrzygnąć poprzez wezwanie skarżącego do sprecyzowania tego pisma w trybie art. 64 § 2 k.p.a.
Samo opisane wyżej uchybienie było na tyle istotne, że winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Dodatkowo należy zauważyć, że organ zaskarżoną decyzją odmówił udostępnienia informacji publicznej, jak to określił w sentencji decyzji, w zakresie "daty urodzenia, terminów ukończenia studiów, asesury, uzyskania tytułów zawodowych, służby wojskowej w Ludowym Wojski Polskim lub organach Milicji, przeszkolenia wojskowego w okresie określanym przez wnioskodawcę jako systemie komunistycznym". W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził natomiast, że "z żądanych od Dyrektora Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu informacji, za informacje publiczne można uznać jedynie informacje o osobach sprawujących funkcje publiczne - prokuratorach Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu i prokuratorach Biura Lustracyjnego, odnoszące się do terminów objęcia przez nich sprawowanych funkcji prokuratorów i przebiegu służby publicznej w strukturach jednostek organizacyjnych Prokuratury oraz Instytutu Pamięci Narodowej.
Ani w sentencji decyzji, ani też w jej uzasadnieniu organ nie nawiązał w wyraźny sposób do treści pisma skarżącego z dnia [...] września 2022 r., w którym żądane przez siebie informacje przedstawił on w formie punktów od [...] do [...]. Przy tak określonej sentencji decyzji i jej uzasadnieniu trudno ocenić, których konkretnie informacji żądanych przez skarżącego organ odmawia udostępnienia.
Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że informacji publicznej nie stanowi informacja dotycząca prokuratorów IPN w zakresie terminu ukończenia studiów, daty urodzenia oraz dane odnoszące się do odbycia służby wojskowej. Niemniej jednak z treści rozstrzygnięcia tej decyzji wynika, że organ jednocześnie odmawia udostępnienia skarżącemu tych informacji.
Podnieść należy, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że w przypadku, gdy żądana informacja nie nosi cech informacji publicznej, wystarczające jest przekazanie wnioskodawcy wyjaśnienia o przyczynie nieudzielania informacji. W takich sytuacjach działanie organu powinno przybrać formę zwykłego pisma (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 2571/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Sz 73/13, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jeżeli organ uznawał zatem, że w powyższym zakresie żądana przez skarżącego informacja nie ma waloru informacji publicznej nie był uprawniony do działania w prawnej formie decyzji administracyjnej, lecz powinien był w tym zakresie poinformować wnioskodawcę w formie zwykłego pisma, że żądane przez niego informacje nie stanowią informacji publicznej. Przepis art. 16 ust. 1 u.d.i.p. nie może bowiem stanowić podstawy prawnej odmowy udostępnienia informacji, która w ocenie organu rozstrzygającego nie jest informacją publiczną. W takim przypadku ustawa
o odstępie do informacji publicznej nie ma bowiem zastosowania. Właściwą zaś formą weryfikacji stanowiska podmiotu obowiązanego co do kwalifikacji określonej informacji, jako informacji niebędącej informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., jest skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu.
Niejasna jest wypowiedź organu zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazująca na to, że żądane przez skarżącego informacje stanowią informację przetworzoną. Organ w tym przypadku również nie nawiązał wprost do treści wniosku skarżącego, co powoduje, że nie sposób jest ustalić, które z żądanych przez skarżącego informacji uznaje on za informację przetworzoną. Wydaje się, że organ przyjmuje, że informacje przetworzoną stanowią wszystkie żądane przez skarżącego informacje, które Dyrektor Głównej Komisji uznał za informację publiczną. Jednakże
o tym, że informacje te stanowią informację przetworzoną miałoby świadczyć zdaniem organu, to że "Udzielenie odpowiedzi w tym zakresie wymaga szczegółowej analizy 114 akt osobowych wszystkich prokuratorów obecnie pracujących w Instytucie Pamięci. Analiza taka powinna doprowadzić do ustalenia terminów mianowania na stanowiska aplikanckie w przypadku aplikacji etatowych i na stanowiska asesorskie, powołania na stanowiska prokuratorów, czy ustalenia jednostek organizacyjnych gdzie pełniono służbę, terminów ewentualnych powołań do innych jednostek." Z treści pisma skarżącego z dnia [...] września 2022 r. nie wynika jednak aby wnioskował on
o udostępnienie informacji o mianowaniu prokuratorów IPN na stanowiska aplikanckie czy o jednostkach organizacyjnych, w których pełnili oni służbę.
Istotne jest również to, że rozpatrując wniosek skarżącego z dnia [...] lipca 2022 r. organ pierwotnie poinformował go, że tylko żądana przez niego w pkt [...] tego wniosku informacja stanowi informację publiczną, która mogłaby być udostępniona na wniosek, jednakże stanowi ona informację przetworzoną. Jedynie w zakresie pkt [...] wniosku skarżącego z [...] lipca 2022 r. organ wezwał skarżącego do wykazania, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Organ nie kierował do skarżącego tego rodzaju wezwania odnośnie innych żądanych przez niego informacji. Odmowa udostępnienia informacji publicznej uzasadniona brakiem wykazania szczególnie istotnego interesu społecznego przemawiającego za jej udostępnieniem narusza w takiej sytuacji art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
Ponadto podnieść należy, że przedstawiona w zaskarżonej decyzji argumentacja organu, wskazująca na przetworzony charakter informacji żądanych przez skarżącego, odnosi się do szerszego zakresu informacji, niż to było przedmiotem oceny organu
w decyzji z dnia [...] września 2022 r.
W orzecznictwie wskazuje się, że w pewnych przypadkach suma informacji prostych posiadanych przez adresata wniosku może przekształcić się w informację przetworzoną, jeżeli uwzględnienie wniosku wymaga ich zgromadzenia poprzez przegląd materiałów źródłowych, w których są zawarte, a ilość informacji prostych konieczna dla sporządzenia wykazu wskazanego we wniosku jest znaczna i angażuje po stronie wnioskodawcy środki i zasoby konieczne dla jego prawidłowego funkcjonowania (zob. wyrok NSA z 6 października 2011 r., I OSK 1199/11; podobnie wyrok NSA z 17 maja 2012 r., I OSK 416/12 orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustalenie charakteru wnioskowanej informacji – prostej czy przetworzonej, wymaga zatem uwzględnienia okoliczności danego przypadku i ich oceny przez pryzmat zakresu i rodzaju czynności koniecznych do przygotowania informacji żądanej przez wnioskodawcę.
W kontekście tego, czy mamy do czynienia z informacją prostą, czy przetworzoną, znacznie ma ilość żądanych informacji. Niewątpliwie wpływa ona bowiem na zakres i rodzaj czynności koniecznych do przygotowania informacji żądanej przez wnioskodawcę. Swoje stanowisko o przetworzonym charakterze żądanych przez skarżącego informacji organ w zaskarżonej decyzji przedstawił w odniesieniu do szerszego niż w decyzji z dnia [...] września 2022 r. zakresu tych informacji. Argumentacja taka nie może być w takim przypadku uznana za argumentację przemawiającą za uznaniem informacji żądanej przez skarżącego w pkt [...] wniosku z [...] lipca 2022 r. za informację przetworzoną. W tym punkcie wniosku skarżący wnosił bowiem wyłącznie o udostępnienie informacji w zakresie "ilu funkcjonariuszy publicznych - prokuratorów Instytutu Pamięci Narodowej w skali kraju, którzy nadal piastują stanowiska służbowe, było powołanych i mianowanych na prokuratorów w czasach komunizmu i w systemie sowieckim przed 1990 r." Skarżący nie wnosił w tym punkcie o udostępnienie informacji o terminach mianowania na stanowiska aplikanckie, na stanowiska asesorskie, o jednostkach organizacyjnych, w których pełniono służbę, czy terminach ewentualnych powołań do innych jednostek. Trudno w tej sytuacji uznać, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa przynajmniej w zakresie, w jakim utrzymuje ona
w mocy decyzję z [...] września 2022 r. Organ naruszył w ten sposób art. 3 ust. 1 pkt 1
w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p., a naruszenie to jest konsekwencją rozszerzenia zakresu rozstrzyganej sprawy w decyzji z [...] października 2022 r.
Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja z opisanych wyżej względów narusza art. 15 k.p.a. W sprawie doszło również do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. albowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest niejasne i nie wskazuje w sposób precyzyjny, jakich konkretnie informacji, żądanych przez skarżącego w piśmie z dnia [...] września 2022 r., organ odmawia udostępnienia. Ponadto w niedostateczny sposób precyzuje, które informacje żądane w piśmie z [...] września 2022 r. organ uznaje za informację przetworzoną. Naruszenie tych przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynika sprawy. Dodatkowo organ nieprawidłowo zastosował art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmawiając udostępnienia informacji, co do których stwierdził, że nie stanowią one informacji publicznej. Naruszył również w opisany wyżej sposób art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Stwierdzone uchybienia przepisów prawa materialnego miały wpływ na wynik sprawy.
W tej sytuacji zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.
Przedwczesna na tym etapie postępowania byłaby ocena, czy organ zasadnie uznał za informację przetworzoną informację żądaną przez skarżącego w pkt [...] wniosku z dnia [...] lipca 2022 r. oraz czy prawidłowo ocenił, że skarżący odnośnie tej informacji nie wykazał, iż jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Od decyzji z dnia [...] września 2022 r. odmawiającej udostępnienia informacji publicznej w tym zakresie złożony bowiem został wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który nie został prawidło rozpoznany. Kwestia ta będzie przedmiotem oceny organu rozpatrującego ten wniosek ponownie.
Ponowne rozpoznanie sprawy powinno nastąpić z uwzględnieniem powyższych uwag.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania obejmujących wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł, Sąd postanowił w punkcie drugim sentencji wyroku w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 ww. ustawy.