II SA/Wa 595/20

II SA/Wa 595/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Kwiecińska
Iwona Maciejuk /przewodniczący/
Karolina Kisielewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 5430/21 - Wyrok NSA z 2022-10-14
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono wydanie zaskarżonej decyzji  z naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 506
art. 7 ust.1 pkt 8, art. 30 ust. 2 pkt 5, art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 3 § 2 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1148
art. 57 ust.2, art. 63, art. 66 ust. 1, art. 68 ust. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 marca 2021 r. sprawy ze skarg M.M. i Wojewody [...] na zarządzenie Wójta Gminy R. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły 1. stwierdza, że zaskarżone zarządzenie wydane zostało z naruszeniem prawa; 2. zasądza od Gminy R. na rzecz Wojewody [...] kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zasądza od Gminy R. na rzecz M.M. kwotę 797 zł (słownie: siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wójt Gminy [...] zarządzeniem nr [...] z [...] stycznia 2020 r. wydanym na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2019 r., poz. 506 ze zm.) oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 1148 ze zm.), odwołał z dniem [...] stycznia 2020 r., bez wypowiedzenia M. M. ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...].
W uzasadnieniu zarządzenia Wójt Gminy [...] podał m. in., że w ramach procesu oceny pracy E. M. jako dyrektora szkoły podstawowej, w dniu [...] października 2019 r. sporządził negatywną cząstkową ocenę jej pracy na tym stanowisku. Dalej podał, że Rada Gminy [...] w uchwale z [...] lutego 2019 r. nr [...] w sprawie zmian w budżecie Gminy [...] na rok 2019 r., zaplanowała 300.000 zł na remont budynku Gimnazjum [...] przy ul. [...] (w którym od roku szkolnego 2018/2019, w związku z "wygaszeniem" gimnazjów, uczyły się również dzieci uczęszczające do klas I-III szkoły podstawowej), lecz M. M., mimo że pracowała w tym budynku od 2015 r. (jako nauczyciel w gimnazjum oraz następnie jako jego dyrektor), "nie wykorzystała (tych) możliwości finansowych". Zdaniem organu prowadzącego szkołę, "mając na względzie okres pracy dydaktycznej jako nauczyciela i pracy na stanowiskach kierowniczych w jednostkach wykorzystujących budynek przy ul. [...] oraz następnie także przy ul. [...] (...), powinna posiadać wystarczającą wiedzę co do prawidłowej organizacji procesu przygotowania obiektu do pracy oddziałów I-III szkoły podstawowej. Gdyby nie wysiłek organizacyjny podjęty przez organ prowadzący, w-ce dyrektora szkoły, nauczycieli i pracowników szkoły oraz rodziców istniało realne zagrożenie nieprzygotowania obiektu do rozpoczęcia roku szkolnego w warunkach zapewniających właściwe przygotowanie sal i minimum bezpieczeństwa uczniom". Cześć wyposażenia sal lekcyjnych (np. meblościanki) były dostarczane przez prawie dwa tygodnie po rozpoczęciu roku szkolnego.
Wójt Gminy w uzasadnieniu zarządzenia przytoczył argumenty zawarte w cząstkowej ocenie pracy M. M. (pismo z [...] października 2019 r.) oraz stwierdził, że złożony przez M. M. projekt planu finansowego na 2020 r. w zakresie tylko samych przewidywanych prac inwestycyjnych (§ 6050) oraz remontów (§ 4270) opiewał na sumę ok. 810.000 zł. Tego planu dyrektor nie konsultowała z organem prowadzącym, mimo że plan ten "daleko odbiega" od dotychczas przez nią składanych do organu prowadzącego poprzedniej kadencji. Tak pojmowana działalność dyrektora w zakresie zarządzania majątkiem gminnym naraża na ryzyko nie tylko dalszą działalność szkoły, ale również możliwość prawidłowego działania organów samorządowych. Organ prowadzący szkolę dodał, że w ramach swych uprawnień nadzorczych "nie może pozwolić" na ryzyko związane z zagrożeniami dla sytuacji finansowej oraz "organizacji pracy w zakresie pracowniczym szkoły", tym bardziej, że dyrektor szkoły nie poczuwa się do odpowiedzialności za popełnione uchybienia.
Zarządzenie Wójta Gminy [...] nr [...] z [...] stycznia 2020 r. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez:
1) M. M. na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. w związku z art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) - skarga z [...] lutego 2020 r. zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Wa 595/20;
2) Wojewodę [...], na podstawie art. 93 ust. 1 u.s.g. w związku z art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. - skarga z [...] maja 2020 r. zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Wa 2205/20.
M. M. w skardze na zarządzenie Wójta Gminy [...] podała, że jako odwołany dyrektor szkoły ma interes prawny (legitymację) do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na akt organu j.s.t. o jej odwołaniu ze stanowiska. Skarżąca odwołując się do orzecznictwa (m. in. wyrok NSA z 4 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 939/09) stwierdziła, że możliwość dochodzenia przez odwołanego dyrektora szkoły roszczeń w postępowaniu przed sądem powszechnym, nie wyklucza prawa do zaskarżenia tego aktu do sądu administracyjnego. Podwójny charakter tego aktu i wywoływanie przez niego skutków w zakresie prawa pracy nie oznacza, że przestaje być aktem z zakresu administracji publicznej (wyrok NSA w Warszawie z 22 czerwca 2005 r. sygn. akt I OSK 296/05).
Skarżąca zarzuciła, że zarządzenie o jej odwołaniu ze stanowiska dyrektora szkoły zostało wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 10, art. 107 § 3 i § 1 pkt 9 k.p a. oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo oświatowe.
Zdaniem skarżącej, Wójt Gminy [...] wydał zaskarżone zarządzenie w oparciu o "bezpodstawną" negatywną cząstkową ocenę pracy, dokonał wybiórczej oceny materiału dowodowego, pominął bardzo dobrą "końcową" ocenę jej pracy dokonaną przez organ nadzoru pedagogicznego oraz bardzo dobre opinie związków zawodowych. Wójt Gminy nie zawiadomił jej o zebraniu materiału dowodowego, nie doręczył cząstkowej oceny jej pracy i w ten sposób uniemożliwił jej ustosunkowanie się do postawionych zarzutów, ponadto nie pouczył skarżącej o możliwości zaskarżenia zarządzenia o odwołaniu ze stanowiska dyrektora szkoły podstawowej.
W uzasadnieniu zarzutu dotyczącego naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b) Prawa oświatowego, skarżąca stwierdziła, że odwołanie jej ze stanowiska nastąpiło bez wypowiedzenia, w trakcie roku szkolnego (z dniem [...] stycznia 2020 r. ), gdy tymczasem zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, odwołanie dyrektora ze stanowiska jest dopuszczalne w trakcie roku szkolnego tylko w przypadkach szczególnie uzasadnionych i po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty. Za szczególnie uzasadnione przypadki należy uznać zdarzenia (działanie lub zaniechanie) o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym, nagłym, mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia uprawnień określonych prawem, powodującym destabilizację w realizacji funkcji dydaktycznej, wychowawczej, oświatowej szkoły. Chodzi tu o rażące uchybienia dyrektora, niepozwalające mu na dalsze zajmowanie stanowiska, inne niż te, dla których przewidziany jest "normalny" tryb odwołania ze stanowiska z końcem roku szkolnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo oświatowe. M. M. dodała, że w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia Wójt Gminy nie wykazał szczególnych okoliczności uzasadniających jej odwołanie ze stanowiska dyrektora w trakcie roku szkolnego.
Zdaniem skarżącej, prawidłowość wydanego przez organ zarządzenia o odwołaniu jej ze stanowiska dyrektora szkoły podstawowej należy oceniać na podstawie faktów, które zostały wskazane w jego uzasadnieniu. Przesłanki odwołania muszą znajdować potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym oraz zostać dostatecznie uzasadnione w wydanym rozstrzygnięciu.
M. M. podniosła, że negatywna cząstkowa ocena dokonana przez organ prowadzący jest nieuzasadniona, a ponadto odnosi się do poprzedniego roku szkolnego, natomiast odwołanie nastąpiło bez wypowiedzenia w trakcie roku szkolnego 2019/2020.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b) Prawa oświatowego (będący podstawą materialnoprawną zaskarżonego zarządzenia) stanowi, że organ który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole, odwołuje go z tego stanowiska (bez wypowiedzenia) w razie ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2, w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli. Przy odwołaniu należy zatem uwzględnić dopiero ocenę ustaloną na karcie oceny pracy, w wyniku przeprowadzenia całej procedury przewidzianej w art. 6a Karty Nauczyciela. Z informacji posiadanych przez skarżącą wynika, że organy nie oceniające nie doszły do konsensusu. Organ prowadzący szkołę zaproponował jej ocenę dobrą, natomiast organ nadzoru pedagogicznego bardzo dobrą. Ostateczną ocenę końcową pracy skarżącej (bardzo dobrą) ustalił organ nadzoru pedagogicznego ([...] Kurator Oświaty).
W odniesieniu do zarzutu organu, że zadysponowała na remont budynku szkoły kwotę 10 krotnie mniejszą niż przyznaną przez Radę Gminy w budżecie, stanowiącego powód jej odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły, M. M. powołała się na art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 305), w myśl którego wydatki publiczne mogą być ponoszone na cele i w wysokościach ustalonych w ustawie budżetowej, uchwale budżetowej jednostki samorządu terytorialnego; planie finansowym jednostki sektora finansów publicznych, ust. 2 art. 44, według którego jednostki sektora finansów publicznych dokonują wydatków zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych rodzajów wydatków, art. 52 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że ujęte w budżecie państwa, budżetach jednostek samorządu terytorialnego i planach finansowych jednostek budżetowych dochody oraz przychody - stanowią prognozy ich wielkości; natomiast wydatki oraz łączne rozchody - stanowią nieprzekraczalny limit, a ponadto art. 68 ust. 1 pkt 5 Prawa oświatowego, w myśl którego dyrektor dysponuje środkami określonymi w planie finansowym szkoły, zaopiniowanym przez radę szkoły i ponosi odpowiedzialność za ich prawidłowe wykorzystanie, a także może organizować administracyjną, finansową i gospodarczą obsługę szkoły lub placówki.
Skarżąca podniosła, że wójt gminy odpowiada za wydatki określone w uchwale budżetowej gminy, natomiast dyrektor szkoły odpowiada za wydatki, które mają odzwierciedlenie w planie finansowym szkoły, zaś środki zapisane w budżecie gminy nie są w jej dyspozycji. Postępowanie Wójta Gminy [...] jest próbą przerzucenia na nią odpowiedzialności za realizację budżetu gminy. Skarżąca podkreśliła, że środki finansowe zaplanowane na remont budynku przy ul. [...] zostały zaplanowane przez Wójta Gminy [...] w budżecie gminy, którymi jako dyrektor szkoły nie mogła dysponować. W dniu [...] lutego 2019 r. Rada Gminy [...] dokonała zmian w budżecie gminy, wprowadzając do niego zadania inwestycyjne pn.:1) "Przebudowa i remont budynku Gimnazjum i Szkoły Podstawowej przy ul. [...] w [...]"- kwota 300.000 zł., 2) "Termomodernizacja Sali gimnastycznej przy budynku Gimnazjum i Szkoły Podstawowej nr [...] w [...]"- kwota 30.000 zł. Były to zadania ujęte w budżecie gminy i to gmina była odpowiedzialna za ich realizację. Skarżąca dodała, że w uchwale w sprawie zmian w budżecie gminy został wskazany wykonawca uchwały (Wójt Gminy) i to on ponosi odpowiedzialność za realizację zadań w niej wskazanych. Obarczenie skarżącej odpowiedzialnością za brak realizacji gminnych zadań inwestycyjnych jest dalece posuniętą nadinterpretacją lub nierozumieniem mechanizmów funkcjonowania finansów publicznych. Remont budynku szkoły jest zadaniem inwestycyjnym gminy, a nie szkoły podstawowej. Skarżąca dodała, że jej odwołanie wzbudziło ogromne zainteresowanie mediów, społeczność lokalna akcentuje swoje oburzenie, z uwagi na to, że odwołanie nie zostało poparte żadnymi faktami, a niegospodarność nie miała miejsca. W mediach pojawiły się sugestie, że jej odwołanie nastąpiło z pobudek politycznych (w konkursie pokonała jedynym głosem byłego dyrektora szkoły, a jednocześnie ojca obecnego wójta, funkcję dyrektora szkoły zaczęła pełnić w czasie kadencji poprzedniego wójta).
Skarżąca wyjaśniła, że wielokrotnie podejmowała próby rozmowy z wójtem odnośnie organizacji pracy w roku szkolnym 2019/2020, nie otrzymywała jednak żadnych konkretnych odpowiedzi (do końca czerwca 2019 r. nie wiedziała np. jaki jest planowany podział klas na dwa budynki). M. M. podkreśliła, że do końca sierpnia 2019 r. faktycznym zarządcą budynku przy [...] była osoba pełniąca obowiązki dyrektora Gimnazjum im. [...] i w związku z tym zarzucanie jej przez Wójta, że nie podjęła działań zmierzających do wykonania remontu tego budynku jest nieuzasadnione. Skarżąca dodała, że jako dyrektor Szkoły Podstawowej w [...] i zarządca budynku przy ul. [...], w ramach posiadanych środków finansowych przeprowadziła jego remont, tak aby uczniowie klas IV-VIII z dniem [...] września 2019 r. mogli rozpocząć naukę w warunkach odpowiadających wymaganiom określonym w przepisach prawa.
M. M. w skardze zawarła wniosek o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z wymienionych dokumentów, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., wskazując, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Skarżąca podniosła, że dowody te pozostają w związku z oceną legalności zaskarżonego zarządzenia i pozwolą na dokonanie oceny, czy w zaistniałym stanie faktycznym Wójt Gminy [...] był uprawniony do wydania zaskarżonego aktu.
M. M. wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.
Wojewoda [...] w skardze z [...] maja 2020 r. wniósł o stwierdzenie nieważności zarządzenia nr [...], na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. z powodu istotnego naruszenia prawa. Skarżący podał, że jako organ nadzoru jest uprawniony do badania prawidłowości procedury oceny pracy dyrektora, w ramach oceny zgodności z prawem zarządzenia wójta gminy w sprawie odwołania dyrektora szkoły po sformułowaniu negatywnej oceny cząstkowej (wyrok NSA z 27 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 628/10).
Organ nadzoru w uzasadnieniu skargi zarzucił, że uzasadnienie zaskarżonego zarządzenia o odwołaniu M. M. ze stanowiska dyrektora szkoły jest bardzo lakoniczne i oparte na równie lakonicznym uzasadnieniu do negatywnej oceny cząstkowej, przesłanej do [...] Kuratora Oświaty przy piśmie z [...] października 2019 r. i w konsekwencji "pozostaje w sprzeczności z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa oświatowego oraz art. 7 Konstytucji RP.
Z uwagi na to, że wystawienie negatywnej oceny cząstkowej jest podstawą odwołania dyrektora szkoły bez wypowiedzenia (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa oświatowego) oraz z uwagi na fakt, że przepisy nie gwarantują ocenianemu czynnego udziału przy wydaniu takiej oceny, zarządzenie Wójta Gminy (organu prowadzącego szkołę) w sprawie odwołania dyrektora, opierające się na argumentacji negatywnej oceny cząstkowej, powinno w sposób wyczerpujący i konkretny przedstawiać przesłanki oceny negatywnej a tym samym przesłanki odwołania dyrektora. Obowiązek uzasadniania uchwał rady gminy jest elementem zasady jawności działania władzy publicznej (wyrok NSA z 8 czerwca 1996 r. sygn. akt II OSK 410/06, wyrok NSA z 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1468/08, wyrok NSA z 5 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 1824/08).
Wojewoda [...] w uzasadnieniu skargi podniósł ponadto, że wójt gminy jako organ prowadzący szkołę, dokonuje cząstkowej oceny pracy dyrektora samodzielnie (w zakresie określonym w § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MEN w sprawie trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli, w tym nauczycieli zajmujących stanowiska kierownicze, szczegółowego zakresu informacji zawartych w karcie oceny pracy, składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego oraz szczegółowego trybu postępowania odwoławczego (Dz. U. z 2019 r., poz. 1625) oraz w porozumieniu z organem prowadzącym nadzór pedagogiczny (w zakresie o którym mowa w § 7 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia) i jednocześnie jest uprawniony do jego odwołania na skutek wystawionej przez siebie negatywnej oceny cząstkowej. Taki "zbieg kompetencji" może stanowić pole do "całkowicie dyskrecjonalnych, uznaniowych i arbitralnych" działań organu prowadzącego szkolę, co stoi w sprzeczności z gwarancjami stabilności stosunku zatrudnienia nauczycieli (w tym dyrektorów szkół) przewidzianymi, m. in. w art. 66 Prawa oświatowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z 26 listopada 2015 r. stwierdził, że "jeżeli ustawodawca stwarza dla pewnych wyraźnie określonych grup pracowników (w tym przypadku nauczycieli) szczególne i dość rygorystyczne gwarancje, to rzeczą organów kontroli prawnej jest dołożenie wszelkich starań, by gwarancje te stały się rzeczywiście funkcjonujące w praktyce". W kontekście zbiegu kompetencji Wójt Gminy tym bardziej zobligowany był do szerokiego i wyczerpującego uzasadnienia odwołania dyrektora szkoły. Takiego uzasadnienia w niniejszej sprawie zabrakło.
Wojewoda [...] podniósł, że opisane w zaskarżonym zarządzeniu okoliczności dotyczą m. in. sporządzenia projektu finansowego na rok 2020 , a więc zagadnienia nieobjętego negatywną oceną cząstkową. W ocenie Wojewody, argumenty wykraczające poza zakres argumentów zawartych w negatywnej ocenie cząstkowej nie mogą stanowić przesłanki odwołania dyrektora w trybie art. 66 ust. 1 pkt 1 b Prawa oświatowego.
Wojewoda [...] w uzasadnieniu skargi odwołał się do art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 869 ze zm.) oraz § 5 i § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 7 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu prowadzenia gospodarki finansowej jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1718) i stwierdził, że samorządowe jednostki budżetowe (w tym szkoły) prowadzą gospodarkę finansową w oparciu o plany finansowe dochodów i wydatków, w których zmian dokonuje zarząd jednostki samorządu terytorialnego. Uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. w sprawie zmian w budżecie Gminy [...] na 2019 r. przewidziano kwotę 300 000 zł na zadanie inwestycyjne: Przebudowa i remont budynku Gimnazjum i Szkoły Podstawowej przy ul. [...] w [...] (Lp 54, Rozdział 80101, § 6050). Jednakże, jak wynika z pisma Wójta Gminy [...] z 4 marca 2020 r. "uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. nie dokonano zmian w planie finansowym Szkoły Podstawowej w [...], w zakresie wprowadzenia kwoty 300 000 zł na remont obiektu przy ul. [...]. Środki na zadanie Przebudowa i remont Gimnazjum i Szkoły Podstawowej przy ul. [...] w [...], w kwocie 300 000 zł ujęte zostały w planie finansowym Urzędu Gminy. Dyrektor powinien wskazać zakres robot (...)". Skoro powyższe środki finansowe nie zostały ujęte w planie finansowym Szkoły Podstawowej w [...], to oznacza, że zarzut dotyczący zadysponowania przez dyrektora tej szkoły na remont szkoły kwoty 10-krotnie mniejszej niż przyznana przez Radę Gminy w budżecie (300 000) jest nieuzasadniony.
Skarżący zwrócił uwagę, że Wójt Gminy [...] w cząstkowej ocenie dyrektora szkoły stwierdził, że w październiku składała do organu prowadzącego plan finansowy szkoły na następny rok kalendarzowy, zawiera w nim wszystkie niezbędne remonty i zakupy, planuje środki finansowe na wynagrodzenia dla nauczycieli i pracowników niepedagogicznych, stara się planować wydatkowanie środków budżetowych aby nie przekraczać kwot przeznaczonych na poszczególne paragrafy, jeżeli istnieje potrzeba zmiany planu finansowego lub przesuwania środków finansowych, stara się to robić. W ocenie Wojewody [...], powyższe stwierdzenie, zawarte przez Wójta Gminy w cząstkowej ocenie pracy M. M. w zestawieniu z zarzutem dotyczącym niewykorzystania kwoty 300 000 zł, poddaje w wątpliwość zasadność odwołania dyrektora.
W ocenie Wojewody [...], nie ma podstaw do obarczania M. M. zajmującej od 2017 r. stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w [...], wyłączną odpowiedzialnością za stan przeprowadzenia inwestycji oraz stan bezpieczeństwa i prawidłowej organizacji zajęć w budynku przy ul. [...], w okresie przed dniem [...] września 2019 r., tylko z tego powodu, że w budynku tym znajdowały się oddziały I-III Szkoły Podstawowej (w związku z wygaszaniem znajdującego się tam Gimnazjum im. [...]). Gimnazjum jako samodzielna jednostka organizacyjna funkcjonowała do dnia [...] sierpnia 2019 r. (uchwała nr [...] z [...] sierpnia 2019 r. w sprawie stwierdzenia zakończenia działalności Gimnazjum im. [...] w [...]) i jego zarządcą była osoba pełniąca obowiązki dyrektora gimnazjum.
W konkluzji skarżący stwierdził, że uzasadnienie zaskarżonego zarządzenia nr [...] o odwołaniu w trybie natychmiastowym M. M. ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej w [...], bazujące na treści negatywnej cząstkowej oceny jej pracy, jest lakoniczne, niekonkretne, częściowo nieznajdujące oparcia w stanie faktycznym, jak również częściowo wewnętrznie sprzeczne. Zarządzenie obarczone "takimi istotnymi mankamentami", istotnie narusza art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa oświatowego.
Wójt Gminy [...] w piśmie z [...] marca 2020 r. stanowiącym odpowiedź na skargę M. M. oraz w piśmie z [...] czerwca 2020 r., będącym odpowiedzią na skargę Wojewody [...], wniósł o ich odrzucenie, ewentualnie o oddalenie.
Wójt Gminy [...] stwierdził, że obie skargi zostały wniesione bez uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa (art. 53 § 2 p.p.s.a.). Ponadto podniósł, że Wojewoda [...] jako organ nadzoru nad działalnością j.s.t. mógł wydać rozstrzygnięcie nadzorcze w sprawie zaskarżonego zarządzenia o odwołaniu M. M. ze stanowiska dyrektora szkoły. Tymczasem przed wniesieniem niniejszej skargi "nie wykorzystał powyższych mechanizmów prawnych". Wójt podniósł, że nie został "oficjalnie poinformowany" o wszczęciu przez Wojewodę "procedury postępowania nadzorczego" (nie otrzymał zawiadomienia o jego wszczęciu), mimo że Wojewoda prowadził z organem korespondencję, w celu uzyskania dodatkowych wyjaśnień (pisma z [...] i [...] lutego 2020 r.). Między uzyskaniem żądanych informacji, a złożeniem przez Wojewodę [...] skargi do Sądu, upłynął okres około 3 miesięcy, "który zapewne były wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia nadzorczego".
Wójt Gminy [...] podał, że odwołanie M. M. ze stanowiska dyrektora szkoły było związane z negatywną oceną jej pracy w zakresie wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 Prawa oświatowego, wyrażoną przez niego w piśmie z [...] października 2019 r., w odpowiedzi na wniosek [...]Kuratora Oświaty o dokonanie cząstkowej oceny jej pracy. Wójt Gminy [...] stwierdził, że nie podziela zapatrywania skarżących, że uzasadnienie zaskarżonego zarządzenia o odwołaniu M. M. ze stanowiska dyrektora szkoły jest lakoniczne, niepełne, częściowo wewnętrznie sprzeczne. Zdaniem organu prowadzącego szkołę, podnoszony przez stronę "zarzut bezprawności negatywnej oceny cząstkowej oraz niewyczerpujące rozpatrzenie całości materiału dowodowego, "nie broni się" w świetle nawet konkluzji, którą zawarł we wspomnianej ocenie, co do tego, że M. M. negatywnie wywiązuje się z zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe.
Dyrektor szkoły jest oceniany, w zależności od przedmiotu oceny, przez organ nadzoru pedagogicznego, organ prowadzący szkołę oraz w niektórych sprawach przez organ nadzoru pedagogicznego w porozumieniu z organem prowadzącym, niemniej jednak ostatecznej oceny jego pracy dokonuje kurator oświaty, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej szkoły oraz zakładowych organizacji zakładowych działających w szkole.
Proces oceniania nauczyciela (w tym dyrektora szkoły) jest kontrolowany przez administrację zespoloną Wojewody - wyspecjalizowany organ (kuratora oświaty). Skoro więc [...] Kurator Oświaty, reprezentujący Wojewodę, nie dostrzegł w procesie oceniania dyrektora uchybień, to rozważanie przez tego samego Wojewodę swoich dotychczasowych ustaleń, musi budzić wątpliwość co do spójności działań administracji Wojewody. Wójt dodał, że wydając zarządzenie o odwołaniu M. M. ze stanowiska dyrektora szkoły podstawowej, kierował się "dobrem oświaty oraz jednostki samorządowej".
M. M. w dalszym ciągu pozostaje nauczycielem w Szkole Podstawowej w [...]. Organ prowadzący szkołę zapewnił jej pełny wymiar godzin dydaktycznych, obecnie nauczycielka ma zapewnione również godziny ponadnormatywne. M. M. przez trzy miesiące otrzymywała wynagrodzenie przewidziane dla stanowiska dyrektora szkoły. To wszystko, zdaniem Wójta, "przeczy definitywnie" podniesionemu w skardze argumentowi o możliwości zachwiania stabilności zatrudnienia nauczyciela. .
Wójt dodał, że [...] Kurator Oświaty nie poinformował go, że M. M. złożyła uwagi i zastrzeżenia do projektu oceny i powziął o tym wiadomość dopiero z jej skargi. Stwierdził ponadto, że M. M. znając stanowisko organu prowadzącego szkołę odnośnie negatywnej oceny w zakresie spełnienia wymagań z art. 57 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe, nie wniosła o ponowne ustalenie oceny jej pracy.
Przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo oświatowe stanowi, że ustalenie w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli, negatywnej oceny wykonywania przez dyrektora szkoły zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 ustawy (m. in. w zakresie dysponowania przyznanymi szkole środkami budżetowymi oraz pozyskanymi przez szkołę środkami pochodzącymi z innych źródeł, a także gospodarowania mieniem), zobowiązuje organ który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole do odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego bez wypowiedzenia. Wójt odwołał się do piśmiennictwa (Pilich Mateusz (red.) Prawo oświatowe. Komentarz do art. 66, wyd. LEX) i stwierdził, że w powołanym przepisie chodzi nie o ocenę uogólniającą, lecz o ocenę cząstkową realizacji zadań i obowiązków w określonym obszarze działalności. Wystarczającą do odwołania dyrektora jest negatywna opinia przynajmniej w jednej z kategorii spraw.
Dyrektor szkoły ma obowiązek dbania o szeroko rozumiane sprawy finansowe jednostki oświatowej. To do dyrektora szkoły powinno należeć zaproponowanie optymalnego wykorzystania zasobów majątkowych, kadrowych i finansowych w dobie reformy edukacji.
Rada Gminy [...] w budżecie na 2019 r. zaplanowała 300 000 zł. na przeprowadzenie remontu obiektu szkolnego przy ul. [...] (uchwała Rady Gminy [...] z [...] lutego 2019 r.). To Gmina prowadzi proces inwestycyjny, niemniej obowiązkiem dyrektora było wskazanie zakresu prac remontowych. M. M. znając kwotę zadysponowaną w budżecie gminy na ten cel oraz "zamiary remontowe organu prowadzącego", zadysponowała z niego jedynie kwotę 30.000 zł., mimo że powinna znać potrzeby remontowe budynku, skoro wcześniej (od 2005 r.) była nauczycielem w znajdującym się tam Gimnazjum, a następnie jego dyrektorem i wreszcie od 2017 r. dyrektorem Szkoły Podstawowej.
Wójt Gminy wyjaśnił, że Referat Inwestycji podjął już w marcu 2019 r. działania mające na celu ustalenie zakresu prac oraz że organ prowadzący szkołę będąc "zaniepokojony" opieszałością dyrektora szkoły w przygotowaniu prawidłowego funkcjonowania placówki w nowym roku szkolnym, w dniu [...] sierpnia 2019 r. zwrócił się do M, M, o złożenie wyjaśnień w tej sprawie.
Zmniejszenie pierwotnie zadysponowanej kwoty 300.000 zł. na remont szkoły (uchwała Rady Gminy z [...] lipca 2019 r. w sprawie zmian w budżecie gminy) było konsekwencją niewskazania właściwego zakresu prac przez dyrektora. M. M. nie dokonała także w odpowiednim czasie zamówień wyposażenia szkoły czy to ze środków własnych czy wskazując taką potrzebę organowi prowadzącemu. Organ prowadzący ponadto dokonał w dniu [...] sierpnia 2019 r. przeniesienia środków w ramach budżetu szkoły podstawowej i gimnazjum oraz organu, umożliwiając dyrektorowi dokonanie niezbędnych i zakupów, w wysokości 35.000 zł na materiały i wyposażenie, 6.700 zł. na zakup usług remontowych, 20.000 zł na zakup usług pozostałych oraz 30.000 zł w związku z tym, że wcześniej dyrektor nie wskazał odpowiedniego zakresu prac remontowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 4 marca 2021 r. o sygn. akt II SA/Wa 2205/20 połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt II SA/Wa 595/20 i 2205/20 i postanowił prowadzić je pod sygnaturą II SA/Wa 595/20.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skargi M. M. i Wojewody [...] na zarządzenie Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2020 r. w sprawie odwołania M. M. ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej w [...] z dniem [...] stycznia 2020 r. w trybie natychmiastowym, zasługują na uwzględnienie.
Na wstępie Sąd wyjaśnia, że nie podziela zapatrywania organu odnośnie niedopuszczalności skarg.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 8 u.s.g., sprawy edukacji publicznej należą do zadań własnych gminy, zaś zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 5 tej ustawy, do zadań wójta (burmistrza, prezydenta) należy zatrudnianie i zwalnianie kierowników jednostek organizacyjnych gminy.
Zaskarżone w niniejszej sprawie zarządzenie Wójta Gminy [...] jest aktem w sprawie z zakresu administracji publicznej, który podlega kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Obsada stanowiska dyrektora jest formą zarządzania szkołą publiczną, co wchodzi w zakres administracji publicznej. Dlatego odwołany dyrektor może kwestionować sam akt odwołania (zarządzenie organu gminy) przed sądem administracyjnym, natomiast co do skutków, jakie akt ten wywołuje w zakresie praw pracowniczych może dochodzić odpowiednich roszczeń przed sądem pracy (uchwała 7 sędziów NSA z 16 grudnia 1996 r., sygn. akt OPS 6/96 oraz wyrok z 30 czerwca 2004 r., sygn. akt OSK 439/04).
W rozpatrywanej sprawie podstawę do wniesienia przez M. M. skargi na zarządzenie Wójta Gminy [...] o jej odwołaniu ze stanowiska dyrektora szkoły podstawowej, stanowi przepis art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. i 101 ust. 1 u.s.g. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę lub zarządzenie organu gminy ma każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostało naruszone takim aktem. Uprawnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę podjętą przez radę gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej powiązane jest więc zarówno z istnieniem, jak i z naruszeniem interesu prawnego podmiotu, który występuje ze skargą. Jest to lex specialis w stosunku do ogólnej normy art. 50 p.p.s.a., określającej podmioty, którym przysługuje legitymacja skargowa.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał wielokrotnie, że odwołany dyrektor szkoły ma interes prawny w rozumieniu art. 101 u.s.g. we wniesieniu skargi na zarządzenie o jej odwołaniu ze stanowiska.
Należy dodać, że w obecnym stanie prawnym zaskarżenie do sądu administracyjnego zarządzenia wójta gminy, na podstawie art. 101 ust 1 u.s.g. i art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. nie wymaga uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia.
W odniesieniu do legitymacji skargowej Wojewody [...], należy wyjaśnić, że wojewoda może w trybie art. 91 ust. 1 u.s.g. stwierdzić nieważność zarządzenia wójta gminy o odwołaniu dyrektora szkoły z powodu sprzeczności z prawem. Wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego wstrzymuje skutki zarządzenia i powoduje, że stanowisko " zwolnione" takim zarządzeniem nie może być uważane za wakujące (por. art. 63 Prawa oświatowego). Wojewoda może jednak również na podstawie art. 93 ust. 1 u.s.g., zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
W konsekwencji Sąd stwierdza, że obie skargi są dopuszczalne i w związku z tym podlegają merytorycznemu rozpoznaniu.
Merytoryczne rozpoznanie sprawy należy rozpocząć od uwagi ogólnej - stwierdzenia, że wymagający rozstrzygnięcia spór prawny wiąże się głównie z dwiema ustawami : z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe i z 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2019 r., poz. 2215). Kwestie dotyczące przesłanek odwołania dyrektora szkoły reguluje ogólnie Prawo oświatowe. Szczegółowe uregulowania dotyczące oceny pracy dyrektora szkoły, której wynik stanowił podstawę odwołania ze stanowiska, zawiera natomiast Karta Nauczyciela i przepisy wykonawcze do tej ustawy. A zatem przepisy znajdujące zastosowanie w sprawie powinny być interpretowane we wzajemnych ich powiązaniach.
Trzeba przypomnieć, że skarżąca została odwołana ze stanowiska dyrektora szkoły na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 b Prawa oświatowego, ze względu na ustalenie przez organ prowadzący szkołę negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 tej ustawy. W świetle art. 57 ust. 2 dotyczącego nadzoru nad działalnością szkoły w zakresie spraw finansowych i administracyjnych zadania dyrektora szkoły obejmują: 1) prawidłowe dysponowanie przyznanymi szkole lub placówce środkami budżetowymi oraz pozyskanymi przez szkołę lub placówkę środkami pochodzącymi z innych źródeł, a także gospodarowanie mieniem; 2) przestrzeganie obowiązujących przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników i uczniów; 3) przestrzeganie przepisów dotyczących organizacji pracy szkoły i placówki.
Przepis art. 57 ust. 2 Prawa oświatowego należy rozpatrywać z uwzględnieniem art. 6 a ust. 1 f ustawy - Karta Nauczyciela, dotyczącego oceny pracy dyrektora szkoły. Przepis ten określa zakres przedmiotowy tej oceny, stanowi, że ocena pracy dyrektora szkoły dotyczy stopnia realizacji obowiązków określonych m. in. w art. 6 i 7 oraz art. 68 ust. 1,5 i 6 ustawy - Prawo oświatowe. Odsyła więc do innego przepisu tej ustawy, dotyczącego kompetencji dyrektora szkoły lub placówki. Te, których realizacja podlega w myśl wspomnianego art. 6 a ust. 1 f Karty Nauczyciela ocenie w ramach oceny pracy dyrektora szkoły i które wiążą się z rozpatrywaną sprawą, w zasadzie obejmują : dysponowanie środkami określonymi w planie finansowym szkoły lub placówki zaopiniowanym przez radę szkoły lub placówki i ponoszenie odpowiedzialności za ich prawidłowe wykorzystanie, a także organizowanie administracyjnej, finansowej i gospodarczej obsługi szkoły lub placówki (art. 68 ust. 1 pkt 5) i wykonywanie zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę lub placówkę (art. 68 ust. 1 pkt 6).
Z konfrontacji przytoczonych wyżej przepisów prawnych wynika zdaniem Sądu, że jeżeli przesłanką odwołania dyrektora szkoły bez wypowiedzenia jest negatywna ocena wykonywania przez dyrektora zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 Prawa oświatowego, to tą oceną mogą być objęte tylko te zadania i obowiązki, które po pierwsze - mieszczą się w zakresie kompetencji dyrektora szkoły, po drugie podlegają ocenie w ramach oceny jego pracy (art. 68 ust. 1 Prawa oświatowego i odpowiednio art. 6 a ust. 1 f Karty Nauczyciela). W rozpatrywanym przypadku wchodzą więc w rachubę zadania - kompetencje określone w art. 68 ust.1 pkt 5 i 6 Prawa oświatowego.
Konieczne jest również zwrócenie uwagi na to, że przytoczone przepisy prawne dotyczą jedynie kwestii przedmiotowych - zakresu zadań, kompetencji czy obowiązków dyrektora szkoły podlegających ocenie, tych których negatywna ocena stanowi przesłankę natychmiastowego odwołania ze stanowiska na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 b Prawa oświatowego. Nie wskazują natomiast podmiotu właściwego (kompetentnego) do dokonania tej oceny.
W prawie publicznym odróżnia się zadania albo cele działania organów władzy publicznej od ich kompetencji, rozumianych jako narzędzia czy środki realizacji tych zadań (celów). W tym zakresie akceptuje się powszechnie zasadę, że sam przepis zadaniowy nie stanowi dostatecznej podstawy prawnej do podejmowania w celu wykonania zadania, działań, w szczególności władczych, nieprzewidzianych i nieprzypisanych wprost organowi obarczonemu tym zadaniem. Inaczej mówiąc – konstytucyjna zasada praworządności (art. 7 Konstytucji RP) nie pozwala na budowanie kompetencji do określonego działania organu władzy publicznej wyłącznie na podstawie przepisu prawnego o charakterze zadaniowym.
Przepis art. 57 Prawa oświatowego określa zakres nadzoru sprawowanego przez organ prowadzący szkołę nad działalnością szkoły, nie przyznaje natomiast temu organowi jakichkolwiek kompetencji w zakresie formułowania ocen co do ustaleń (ocen) dokonanych w ramach tego nadzoru, w szczególności takich, które mogłyby stanowić podstawę odwołania dyrektora szkoły w trybie art. 66 ust. 1 pkt 1 b tej ustawy. Jest to oczywiste, ponieważ kwestia oceniania nauczyciela i dyrektora szkoły stanowi przedmiot odrębnej regulacji prawnej - Karty Nauczyciela. W tej materii wypowiada się jedynie rozporządzenie MEN z 19 sierpnia 2019 r. w sprawie trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli, w tym nauczycieli zajmujących stanowiska kierownicze, szczegółowego zakresu informacji zawartych w karcie oceny pracy, składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego oraz szczegółowego trybu postępowania odwoławczego, stanowiąc w § 7 ust. 1 pkt 2, że cząstkowej oceny pracy dyrektora szkoły dokonuje organ prowadzący szkołę - w zakresie realizacji obowiązków określonych w art. 68 ust. 1 pkt 5 i 12 oraz ust. 5 Prawa oświatowego i art. 7 ust. 2 pkt 5 Karty Nauczyciela. Z tego ostatniego przepisu prawnego wynika więc jednoznacznie, że organ prowadzący szkołę miał kompetencje do sformułowania negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 Prawa oświatowego jedynie w zakresie określonym w art. 68 ust. 1 pkt 5 Prawa oświatowego, czyli w zakresie dysponowania przez dyrektora szkoły środkami określonymi w planie finansowym szkoły lub placówki zaopiniowanym przez radę szkoły lub placówki i ponoszenia odpowiedzialności za ich prawidłowe wykorzystanie, a także organizowania administracyjnej, finansowej i gospodarczej obsługi szkoły lub placówki. Oznacza to, że przesłanką odwołania dyrektora szkoły w trybie natychmiastowym na podstawie negatywnej oceny organu prowadzącego szkolę może być jedynie wadliwe dysponowanie środkami określonymi w planie finansowym szkoły. Tymczasem główny zarzut - podstawa odwołania skarżącej wskazana w tzw. cząstkowej ocenie jej pracy i w zaskarżonym zarządzeniu o odwołaniu z zajmowanego stanowiska dotyczy niezadysponowania przez skarżącą całej kwoty (300 000 zł) przeznaczonej w budżecie gminy na tę szkołę, nie zaś wadliwego rozdysponowania kwoty przewidzianej w zatwierdzonym budżecie tej szkoły (18 000 zł). Różnica pomiędzy tymi dwoma stanami faktycznymi jest oczywista i zasadnicza. Nie sposób zatem ją pominąć i traktować te stany zamiennie, sięgając po tak surowy środek prawny, jakim jest odwołanie ze stanowiska dyrektora szkoły bez wypowiedzenia.
Można jedynie dodać, że pozostałe zarzuty podniesione przez organ w negatywnej ocenie pracy skarżącej i powołane w uzasadnieniu zarządzenia o odwołaniu ze stanowiska również nie mieszczą się, zdaniem Sądu, w zakresie kompetencji organu prowadzącego szkołę do samodzielnej oceny pracy dyrektora szkoły (§ 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MEN) i w konsekwencji nie mogą uzasadniać odwołania z tego stanowiska w trybie zastosowanym w tej sprawie.
Wójt Gminy [...] wydając ocenę o pracy skarżącej, stanowiącą podstawę jej odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły wykroczył zdaniem Sądu, poza kompetencje tego organu określone we wspomnianym § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MEN z 9 sierpnia 2019 r. i w konsekwencji odwołał ją z tego stanowiska w trybie natychmiastowym, bez podstawy prawnej.
Należy ponadto podnieść, że zaskarżone zarządzenie organu prowadzącego szkołę o odwołaniu skarżącej ze stanowiska dyrektora szkoły jest również wadliwe z tego powodu, że zostało podjęte z naruszeniem obowiązujących w tym zakresie wymagań proceduralnych. W konsekwencji tych nieprawidłowości skarżąca została odwołana ze stanowiska pomimo tego, że uzyskała bardzo dobrą ogólną ocenę jej pracy, na podstawie negatywnej tzw. cząstkowej oceny pracy, sporządzonej przez organ prowadzący szkołę, a więc oceny stanowiącej element składowy bardzo dobrej oceny ogólnej. Pomijając kwestie prawne trudno nie zauważyć, że taka sekwencja działań nie mieści się w regułach logicznego rozumowania.
Z treści art. 66 ust. 1 pkt 1 b Prawa oświatowego wynika, że podstawą odwołania dyrektora szkoły może być jedna z dwóch samodzielnych przesłanek odwołania: negatywna ocena pracy (ogólna) lub negatywna ocena wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 tej ustawy. Do obu tych ocen odnosi się wymaganie ich ustalenia w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli (w tym dyrektorów szkół). Zdaniem Sądu potraktowanie negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 jako odrębnej i samodzielnej przesłanki odwołania, pociąga za sobą konieczność odrębnego jej ustalania, z zachowaniem procedury przewidzianej w przepisach w sprawie opiniowania, w szczególności tych jej elementów, które służą ochronie praw osoby opiniowanej, np. wymagania zapoznania dyrektora z projektem opinii cząstkowej i wymagania pouczenia o prawie do odwołania od tej opinii cząstkowej (art. 6 a ust. 8 w związku z ust. 7a i ust. 8a Prawa oświatowego). Tych gwarancji ochrony prawa dyrektora szkoły do obiektywnej i rzetelnej oceny jego pracy nie daje potraktowanie pod względem proceduralnym negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 Prawa oświatowego jako elementu ogólnej oceny pracy, czego dowodem jest rozpatrywana sprawa. Przepis art. 6 a ust. 4 Karty Nauczyciela stanowi, że ocena pracy nauczyciela (dyrektora szkoły) ma charakter opisowy i jest zakończona stwierdzeniem ogólnym : ocena wyróżniająca, bardzo dobra, itd. Prawo do odwołania przysługuje od tak ustalonej oceny (art. 6 a ust. 9 Prawa oświatowego). W świetle tych przepisów nie jest jasne, czy przedmiotem odwołania dyrektora szkoły może być tylko ocena w rozumieniu wyżej przedstawionym, czyli opis zakończony stwierdzeniem uogólniającym, czy też również tzw. ocena cząstkowa. Konsekwencją tej niejasności może być np. rezygnacja z odwołania od oceny bardzo dobrej, stanowiącej uogólnienie ocen cząstkowych, w tym oceny negatywnej, dyktowana przekonaniem, że decydujące znaczenie dla ocenianego ma konkluzja tej oceny – stwierdzenie uogólniające. Dlatego też w przypadku negatywnej oceny wykonywania przez dyrektora szkoły zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 Prawa oświatowego, która może stanowić samodzielną przesłankę odwołania go ze stanowiska bez wypowiedzenia organ oceniający ma, zdaniem Sądu, obowiązek zapoznania dyrektora z projektem tej oceny cząstkowej i obowiązek pouczenia o prawie odwołania od tej oceny.
M. M. w skardze do Sądu zarzuciła, że w świetle art. 66 ust. 1 pkt 1 lit b) Prawa oświatowego, organ prowadzący szkołę nie miał podstaw prawnych do jej odwołania z zajmowanego stanowiska w trybie natychmiastowym, w czasie roku szkolnego (z dniem [...] stycznia 2020 r.). Odwołanie ze stanowiska w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia jest dopuszczalne tylko na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe, a więc w przypadkach "szczególnie uzasadnionych’, przy czym "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" nie jest negatywna ocena pracy i negatywna ocena wykonywanych przez nauczyciela zadań, gdyż te okoliczności zostały unormowane w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa oświatowego (wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 902/18).
Sąd nie podziela tego stanowiska skarżącej. Z przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit b Prawa oświatowego wynika, że odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w szkole, z powodu negatywnej oceny pracy, jest dokonywane bez wypowiedzenia, tj. bez zachowania 3-miesięcznego terminu wypowiedzenia. Wywołuje zatem skutek prawny z chwilą, gdy doszło do adresata w taki sposób, że mógł on zapoznać się z jego treścią (art. 61 § 1 zdanie pierwsze k.c. w zw. z art. 300 k.p.).
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).
Podstawy stwierdzenia nieważności uchwały lub aktu organu gminy wyznacza art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g., z których wynika, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały, lecz ogranicza do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa. Według art. 94 ust. 1 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego.
Zdaniem Sądu zaskarżone zarządzenie istotnie narusza prawo. Z uwagi jednak na to, że od jego podjęcia upłynął rok, a wójt nie był zobowiązany do jego przedłożenia wojewodzie w trybie art. 90 u.s.g. (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 lutego 2020 r . sygn. akt IV SA/Po 955/19 ) i nie jest aktem prawa miejscowego, niedopuszczalne było stwierdzenie jego nieważności. W tej sytuacji Sąd w pkt 1 wyroku orzekł, że zaskarżone zarządzenie wydane zostało z naruszeniem prawa. O zwrocie od organu na rzecz skarżących kosztów sądowych (uiszczonego przez M. M. wpisu sądowego od skargi oraz wynagrodzeń należnych pełnomocnikom skarżących), Sąd postanowił w pkt 2 i pkt 3 wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).