II SA/Po 1194/02

II SA/Po 1194/02 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2004-12-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-05-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /sprawozdawca/
Maciej Dybowski
Paweł Miładowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak ( spr. ) Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2004 r. sprawy ze skargi W. M. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary dyscyplinarnej; I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] r., II. określa, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Stankowski /-/ M. Dybowski JFS
Uzasadnienie
4/II SA/Po 1194/02
UZASADNIENIE
Decyzją - orzeczeniem z dnia [...] r. Komendant Powiatowy Policji w [...] orzekł o uznaniu skarżącego W. M. winnym popełnienia przewinienia - naruszenia dyscypliny służbowej i orzekł o wymierzeniu mu kary dyscyplinarnej nagany. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż skarżący, będący w stopniu komisarza policji, pełniąc funkcję specjalisty Zespołu Dyżurnych Sekcji Prewencji KPP [...] w dniu [...] r. oraz w nocy z dnia [...] r. nieprawidłowo sprawował nadzór nad Policyjną Izbą Zatrzymań w tej jednostce, co stanowi czyn z §13 pkt 1 Zarządzenia Nr 21 KGP z dnia 20 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji w zw. z pkt 12 Zakresu Czynności Specjalisty Zespołu Dyżurnych KPP [...]. Powołując się na przepis §24 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów Komendant wymierzył skarżącemu karę dyscyplinarną nagany. W uzasadnieniu orzeczenia Komendant Policji wyjaśnił, iż jako specjalista Zespołu Dyżurnych zobowiązany był do sprawdzenia pomieszczeń dyżurki wraz z Policyjną Izbą Zatrzymań, której pomieszczenia pozostają pod jego nadzorem, lecz obowiązku tego nie dopełnił. Z powołaniem się na pkt 12 Zakresu Czynności dotyczącego jego osoby Komendant wyjaśnił, iż sprawuje on bezpośredni nadzór nad zatrzymanymi lub doprowadzonymi w celu wytrzeźwienia w pomieszczeniach przeznaczonych dla tych osób. Komendant wyjaśnił ponadto, iż przy wymierzaniu kary wzięto pod uwagę dobrą opinię służbową skarżącego oraz dotychczasowy nienaganny przebieg służby.
Odwołując się od tego orzeczenia skarżący nie zgodził się z jego treścią i wniósł o anulowanie wymierzonej kary. Wskazując, iż Instrukcja w sprawie wyposażenia i zabezpieczenia technicznego pomieszczeń przeznaczonych dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia nie wspomina o Policyjnej Izbie Zatrzymań, a jedynie o pomieszczeniach posiadających magazyny do przechowywania rzeczy osób zatrzymanych, którego w jednostce w [...] nie ma. Kwestionując legalność rozwiązań przyjętych w tej Komendzie skarżący wskazał, iż dostęp do szafy w pomieszczeniu magazynu pościeli i bielizny powinien zostać ograniczony do osoby dyżurnego. Skarżący podniósł, iż nie odpowiada za stan depozytu, bowiem w czasie pełnienia przez niego służby nie zwiększył się stan osobowy na izbie zatrzymań. Wskazał również, że bezpośredni nadzór nad nim oraz pełni nadkomisarz A. P. i to on winien odpowiadać za powstałą sytuację. Tymczasem to on przeprowadzał postępowanie wyjaśniające w związku z ujawnioną kradzieżą rzeczy osób zatrzymanych, a w ramach tego postępowania nie zrobił nic w celu ustalenia momentu kradzieży. Skarżący wyjaśnił, iż o braku depozytu powiadomił go zdający mu służbę dyżurnego w dniu [...] r. o godz. 20 nadkomisarz A. K., powiadamiając o tym również nadkomisarza Naczelnika Prewencji, który nie podjął żadnych działań. Wyjaśnił również, że wg sprawozdania w dniu [...] r. pełniący wówczas służbę st. sierż. D. O. dwukrotnie ujawnił brak rzeczy zatrzymanych w wydawanych depozytach, o czym za każdym razem był informowany nadkomisarz A. P. Skarżący zakwestionował również ukaranie go surowszą karą, aniżeli pozostałych policjantów, jak również wskazał na nieobiektywne postępowanie nadkomisarza A. P. , który w jego ocenie obarczył go winą, podczas gdy to on właśnie nie dopełnił ciążących na nim obowiązków.
Orzeczeniem z dnia [...] r. Nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...]. zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wyjaśnił, iż podniesione w odwołaniu zarzuty wykraczają poza zakres postępowania i nie odnoszą się bezpośrednio do kwestii, czy skarżący dopuścił się czynu zawartego w postawionym mu zarzucie. Wskazując, że pomieszczenia magazynu spełniają wymogi określone w powołanej przez skarżącego Instrukcji oraz, że stosowana w Komisariacie w [...] praktyka powierzania nadzoru nad zatrzymanymi i doprowadzonymi jest zgodna z obowiązującymi przepisami, organ II instancji wyjaśnił, iż żadne okoliczności nie zwalniały skarżącego z obowiązku nadzorowania i sprawdzenia depozytu, bowiem zgodnie z punktem 12 Zakresu Czynności sprawuje on bezpośredni nadzór nad osobami zatrzymanymi oraz doprowadzonymi w celu wytrzeźwienia, w tym nadzór nad rzeczami zdeponowanymi. Organ II instancji wskazał, iż z akt sprawy wynika, że dwukrotnie nieprawidłowo dokonał przejęcia służby, nie upewnił się co do zawartości szafy metalowej przeznaczonej na przechowywanie wartościowych rzeczy, w związku z czym nie ujawnił przestępstwa, jakie miało miejsce na terenie Komendy. Organ wyjaśnił również, że wymierzona kara jest adekwatna do popełnionego czynu i brak jest podstaw do jej zmiany.
W skardze na to rozstrzygnięcie skarżący wniósł o uchylenie obu orzeczeń, zarzucając Komendantom Policji bezpodstawne ukaranie go karą dyscyplinarną nagany. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumentację przyjętą w odwołaniu od orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji, wskazując, iż zaskarżona decyzja nie odnosi się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu. Zdaniem skarżącego powoływany przez Komendantów Policji pkt 12 Zakresu Czynności nie nakłada na niego obowiązku nadzoru nad rzeczami zdeponowanymi, a opracowujący zakres nadkomisarz A. P. nie powołał się na Rozkaz Nr 7/94 Komendanta Głównego Policji, a w pkt 20 Zakresu powołał się na konkretne przepisy. Zdaniem skarżącego nadzór nad rzeczami zdeponowanymi należał właśnie do nadkomisarza, który pełnił służbę na II zmianie, wydał polecenie odebrania od zatrzymanych depozytu oraz pozostawienia ich w szafie z depozytami. Skarżący wyjaśnił, iż wskazane przez niego nieprawidłowości funkcjonowania Izby Zatrzymań w Komendzie Powiatowej w [...] zostały potwierdzone w ustaleniach kontroli problemowej przeprowadzonej w początkach 2002 r. przez Komendanta Wojewódzkiego Policji, a z treści protokołu pokontrolnego wynika, że ujawnione nieprawidłowości w zakresie realizacji uprawnień osób umieszczonych w pomieszczeniach Izby Zatrzymań oraz sporządzanej dokumentacji wskazują na niewystarczającą efektywność nadzoru służbowego, który sprawuje nadkomisarz A. P. Wskazując na prowadzenie postępowania wyjaśniającego przez nadkom. A. P. skarżący podniósł, iż w tej sytuacji oczywistym jest, iż winą za zaistniałą sytuację obciążono jego oraz pozostałych policjantów pełniących służbę dyżurnych. Na rozprawie w dniu [...] r. skarżący dodatkowo wyjaśnił, iż kradzież depozytu miała miejsce przed objęciem przez niego służby.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w [...] wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym orzeczeniu oraz dodatkowo wyjaśnił, iż istota problemu w realiach sprawy sprowadza się do oceny wypełnienia obowiązków dyżurnego KPP, a akta sprawy zawierają niezbite dowody, iż obowiązków tych skarżący nie dopełnił, przejmując i zdając służbę zaniechał bowiem sprawdzenia stanu depozytów osób zatrzymanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
W przedmiotowej sprawie decyzje wydane w obu instancjach były wadliwe z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Odpowiedzialność dyscyplinarna policjantów uregulowana została w rozdziale 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 7 poz. 58 ze zm.), natomiast zasady i tryb postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów zawiera wydane na podstawie delegacji ustawowej (art. 139 ust. 2 wskazanej ustawy) rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów. (Dz.U. z 1998 r. Nr 4 poz.14).
W niniejszej sprawie trafne okazały się zarzuty skargi związane z wymierzoną skarżącemu karą dyscyplinarną. Art. 134 ust. 1 powołanej ustawy o Policji zawiera katalog kar dyscyplinarnych, wśród których pod poz. 2 przewidziano karę nagany.
Szczegółowe zasady wymierzania kar określone zostały w rozdziale 5 powołanego wyżej rozporządzenia. Zgodnie z §27 ust. 1 tego aktu, wymierzona kara dyscyplinarna powinna być współmierna do popełnionego czynu i stopnia zawinienia przez obwinionego. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej uwzględnia się charakter przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej, ich skutki, pobudki działania, okoliczności popełnienia czynu, stopień nasilenia złej woli, następstwa ujemne dla służby, dotychczasowe wyniki w służbie oraz zachowanie się obwinionego poza służbą, należy przy tym brać pod uwagę inne istotne w sprawie okoliczności, zarówno łagodzące, jak i obciążające. W niniejszej sprawie wobec skarżącego wymogów określonych w powołanych przepisach nie zastosowano. Wraz z nim ukaranych zostało kilku innych funkcjonariuszy, przy czym z treści wyjaśnień skarżącego zawartych w odwołaniu od orzeczenia organu I instancji, jak i w treści skargi wynika, iż właśnie skarżący ukarany został najsurowiej, karą dyscyplinarną nagany. Zarówno w orzeczeniu organu II instancji, jak i w odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji nie ustosunkowuje się do tej części zarzutów skarżącego, jak również w należyty sposób nie uzasadnia, z jakich powodów wobec skarżącego zastosowano karę nagany, podczas gdy pozostali funkcjonariusze ukarani zostali karą upomnienia. Jednocześnie charakter czynu zarzucanego skarżącemu oraz okoliczności sprawy, z uwagi na takież same jednoczesne naruszenie dyscypliny przez kilku innych funkcjonariuszy Komendy Powiatowej w[...], nie uzasadniały zastosowania wobec skarżącego §27 ust. 3 rozporządzenia, stanowiącego o zasadach zaostrzenia wymiaru kary.
Z materiału dowodowego akt sprawy, jak również z motywów przytoczonych w orzeczeniach organów obu instancji nie wynika ponadto, w sposób nie budzący wątpliwości, kiedy miała miejsce kradzież depozytów oraz w jaki sposób okoliczność ta wpłynąć mogła na wysokość kary wymierzonej skarżącemu. Również materiały postępowania prowadzonego przez Prokuraturę oraz treść aktu oskarżenia skierowanego do sądu p-ko P. G. nie pozwalają ustalić dokładnego czasu popełnienia kradzieży. W świetle wyjaśnień złożonych przez skarżącego na rozprawie w dniu 23 listopada 2004 r., który przed tut. Sądem oświadczył, iż w dniu [...] r. służbę obejmował o godzinie 20.00, a kradzież miała miejsce wcześniej. Okoliczność ta, o ile miała znaczenie dla ustalenia wysokości kary, powinna zostać jednoznacznie przesądzona.
Odnoście wysokości wymierzonej kary w uzasadnieniu decyzji organu I instancji wyjaśniono jedynie, iż wymierzając karę uwzględniono dobrą opinię służbową oraz dotychczasowy nienaganny przebieg służby, lecz przekazując akta sprawy organowi II instancji Komendant Powiatowy Policji, wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi wynikającemu z treści §31 powołanego rozporządzenia, nie załączył do nich akt osobowych skarżącego. Tym samym powyższa okoliczność nie mogła podlegać weryfikacji, tak na etapie przeprowadzonego postępowania odwoławczego, jak i niniejszego postępowania sądowego. Reasumując, powyższe uchybienia wyłączają możliwość uznania, że organy orzekające nie uwzględniły przy wymiarze kary wszystkich okoliczności wskazanych w §27 powołanego rozporządzenia.
Zgodnie z § 13 ust. 1 wskazanego rozporządzenia postępowanie dyscyplinarne prowadzi policjant wyznaczony przez przełożonego w postanowieniu o wszczęciu postępowania, a zgodnie z ust. 3 prowadzącego postępowanie wyłącza się od udziału w tym postępowaniu, jeżeli sprawa dotyczy go bezpośrednio. Powyższe przepisy obowiązywały w okresie, gdy prowadzone było postępowanie wyjaśniające w sprawie, a wyznaczony do prowadzenia tego postępowania funkcjonariusz sprawował bezpośredni nadzór nad funkcjonariuszami z Zespołu Dyżurnych. Analiza Zakresu Obowiązków Specjalisty w Zespole Dyżurnych, wbrew twierdzeniom skarżącego, wskazuje, iż do jego obowiązków w momencie objęcia służby należało sprawdzenie stanu depozytu osób zatrzymanych i doprowadzonych. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się materiały potwierdzające, iż poza skarżącym zaniechania tego dopuścili się również inni funkcjonariusze w Komendzie Powiatowej Policji w [...]. Okoliczność ta, świadcząca o nieprawidłowościach w funkcjonowaniu tej jednostki, obciąża nie tylko osoby nie dopełniające swoich obowiązków służbowych, lecz także osoby sprawujące bezpośredni nadzór nad tymi osobami. Osobą taką był nadkomisarz A. P., a właśnie jemu powierzono przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawie. Wskazane uchybienie stanowi podstawę do wznowienia postępowania w sprawie, bowiem prowadzenie postępowania wyjaśniającego przez osobę, która w sprawowała bezpośredni nadzór nad skarżącym oraz pozostałymi funkcjonariuszami Zespołu Dyżurnych Izby Zatrzymań, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zaskarżone orzeczenia wydane zostały przed wydaniem i ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2002 r. sygn. akt K 36/00 (opublikowanego w DZ.U. Nr 176 poz. 1457), którym to orzeczeniem stwierdzona została niezgodność art. 139 ust. 2 ustawy o Policji - w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego, z art. 92 ust. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i jednocześnie derogacja tego przepisu została odroczona w czasie, do dnia 30 września 2003 r. Ponieważ przy ocenie przez sąd administracyjny legalności decyzji administracyjnej, datą decydującą o tym, jakie należy stosować prawo jest data wydania kontrolowanej decyzji, treść wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego w niniejszej sprawie nie ma zatem wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji w zakresie prawidłowości stosowania przez organy obu instancji przepisów, których niekonstytucyjność tym orzeczeniem została stwierdzona. Stąd w tym zakresie przyjęta przez organy obu instancji procedura oraz zastosowane przepisy odpowiadały obowiązującej w dacie ich wydania regulacji prawnej.
Z tych względów uznając, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy § 13 ust. 1 oraz §27, 26 ust. 3 i 31 ust. 1 wskazanego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 lit. b) i c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami) uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] r. Z uwagi na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że nie może ono być wykonane.
Rozpoznając ponownie sprawę organ orzekający ponownie rozpatrzy sprawę merytorycznie, uwzględniając wskazania wynikające z treści niniejszego wyroku.
/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Stankowski /-/M. Dybowski
JFS