II SA/Wa 56/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2014-04-09
NSAAdministracyjneWysokawsa
policjauposażeniewysługa latgospodarstwo rolnedomownikstała pracaprawo administracyjnepostępowanie administracyjneprawo pracy

WSA uchylił decyzję odmawiającą policjantowi wliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym do wysługi lat, uznając, że nauka w szkole nie wyklucza stałej pracy jako domownik.

Policjant domagał się wliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat, co wpływałoby na jego uposażenie. Organy policji odmówiły, uznając, że nauka w szkole ponadgimnazjalnej i policealnej wykluczała stałą pracę w gospodarstwie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił te decyzje, stwierdzając, że organy błędnie zinterpretowały pojęcie 'domownika' i 'stałej pracy', nie zbierając wystarczających dowodów i nieprawidłowo oceniając zeznania świadków.

Sprawa dotyczyła skargi P.K. na rozkaz personalny Komendanta Policji odmawiający ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Organy policji uznały, że nauka w szkole ponadgimnazjalnej i policealnej, wraz z dojazdami i obowiązkami szkolnymi, uniemożliwiała stałą pracę w gospodarstwie rolnym, ograniczając ją do doraźnej pomocy. Skarżący zarzucił niewłaściwą interpretację przepisów i błędne ustalenie stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd uznał, że organy nie zebrały wyczerpującego materiału dowodowego, nieprawidłowo oceniły zeznania świadków i błędnie zinterpretowały pojęcie 'domownika' oraz 'stałej pracy' w kontekście nauki. Sąd podkreślił, że pobieranie nauki, zwłaszcza w systemie zaocznym, nie wyklucza możliwości wykonywania stałej pracy w gospodarstwie rolnym jako domownik, a organy powinny dokładnie ustalić stan faktyczny i ocenić dowody zgodnie z zasadami k.p.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców może być wliczony do wysługi lat policjanta, nawet jeśli osoba w tym czasie pobierała naukę, pod warunkiem udowodnienia stałego charakteru tej pracy jako domownika.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy policji błędnie zinterpretowały pojęcie 'stałej pracy' i 'domownika', uznając, że nauka w szkole wyklucza taką pracę. Sąd podkreślił, że pobieranie nauki, zwłaszcza w systemie zaocznym, nie wyklucza możliwości wykonywania stałej pracy w gospodarstwie rolnym jako domownik, a organy powinny dokładnie ustalić stan faktyczny i ocenić dowody.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

u.o.P. art. 101 § 1

Ustawa o Policji

u.o.P. art. 106 § 1

Ustawa o Policji

u.o.w.o.p.w.i.g.r. art. 1 § 1 pkt 3

Ustawa o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy

u.o.u.s.r. art. 6 § pkt 2

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

Pomocnicze

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego art. 3

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego art. 4 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego art. 5 § ust. 1-4

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 152

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.P. art. 99 § 1

Ustawa o Policji

u.o.P. art. 100

Ustawa o Policji

u.o.P. art. 101 § 2

Ustawa o Policji

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.w.o.p.w.i.g.r. art. 3 § 3

Ustawa o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nauka w szkole, zwłaszcza w systemie zaocznym, nie wyklucza możliwości wykonywania stałej pracy w gospodarstwie rolnym jako domownik. Organy nie wykazały w sposób przekonujący, że praca skarżącego miała charakter jedynie doraźnej pomocy. Organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego do podważenia zeznań świadków. Okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców powinien zostać wliczony do wysługi lat policjanta.

Odrzucone argumenty

Praca w gospodarstwie rolnym rodziców miała charakter doraźnej pomocy, a nie stałej pracy, ze względu na obowiązki szkolne. Brak informacji o pracy w gospodarstwie rolnym w dokumentach składanych przy przyjęciu do służby w Policji. Zeznania świadków nie są wystarczającym dowodem potwierdzającym stały charakter pracy.

Godne uwagi sformułowania

Pojęcie 'domownika', wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym, nie zostało zdefiniowane w powołanej ustawie z dnia 20 lipca 1990 r., lecz ustawodawca odesłał w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. W ocenie Sądu, w pierwszej kolejności obowiązkiem organów było prawidłowe i pełne ustalenie stanu faktycznego sprawy, które jest zawsze zagadnieniem kluczowym, a także niezbędnym elementem zastosowania normy prawa materialnego. Pobieranie nauki w szkole nie wyklucza jeszcze możliwości wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika. W wyroku z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 321/11 (...) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przykładowo nauka w szkole w systemie zaocznym, niepołączona z wykonywaniem dodatkowych zajęć zarobkowych, nie stanowi przeszkody do uznania tego okresu jako pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Nie można zatem przyjmować, że skoro osoba, mająca status domownika, realnie pomagając rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę w szkole, to jej praca w tym gospodarstwie nie ma z tego powodu charakteru stałego.

Skład orzekający

Maria Werpachowska

przewodniczący sprawozdawca

Ewa Pisula-Dąbrowska

członek

Sławomir Fularski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'domownika' i 'stałej pracy' w kontekście wliczania okresów pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracy, zwłaszcza gdy osoba pobiera naukę."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji policjanta, ale zasady interpretacji przepisów o wliczaniu pracy w gospodarstwie rolnym mogą mieć zastosowanie w innych przypadkach, gdzie wymagane jest udowodnienie stałego charakteru pracy domownika.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i interpretacja pojęć prawnych, takich jak 'stała praca' i 'domownik'. Pokazuje też, że nauka nie zawsze wyklucza pracę zarobkową czy pomoc w gospodarstwie.

Czy nauka w szkole uniemożliwiała pracę w gospodarstwie rolnym? Sąd wyjaśnia, kiedy można wliczyć ten okres do wysługi lat.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 56/14 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2014-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-01-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Pisula-Dąbrowska
Maria Werpachowska /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Fularski
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
I OSK 1895/14 - Wyrok NSA z 2016-01-29
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
art. 101, art. 106 ust. 1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
art. 6 pkt 2
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska (spr.), Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Sławomir Fularski, , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi P.K. na rozkaz personalny Komendanta [...] Policji z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r.; 2. stwierdza, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości.
Uzasadnienie
Komendant Rejonowy Policji [...] rozkazem personalnym z dnia
[...] listopada 2013 r. nr [...], na podstawie art. 101 ust. 1 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia
6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracownieczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r. Nr 54, poz. 310) oraz § 3, § 4 ust. 1 i § 5 ust. 1 - 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia
6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2001 r. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), odmówił ustalenia P.K. wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] kwietnia 2000 r. do dnia [...] lutego 2007 r.
Po rozpoznaniu odwołania, Komendant [...] Policji rozkazem personalnym
z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art.
127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2013 r., poz. 287), zwanej dalej k.p.a., utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...].
W uzasadnieniu wskazał, że w toku postępowania ustalono, że funkcjonariusz
w okresie do dnia [...] maja 2004 r. był uczniem Zespołu Szkół Ponadgimnzajalnych
nr [...], uczęszczając do Technikum [...] w [...], a następnie do dnia [...] czerwca 2006 r. Policealnej Szkoły [...] w [...]. Czas spędzony w szkole oraz potrzebny na dojazd do niej zajmował około 7-8 godzin dziennie.
Komendant [...] Policji uznał, że brak jest podstaw do przyznania policjantowi prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy
w gospodarstwie rolnym, ponieważ nauka w szkole oraz związane z nią obowiązki wymagane od uczniów, tj. lektury, lekcje, zadania domowe oraz przygotowanie się do zająć szkolnych wykluczają stałą pracę w gospodarstwie rolnym. Oprócz bowiem czasu poświęconego na naukę funkcjonariusz potrzebował także czasu na dojazd do szkoły ponadgimnazjalnej oraz odpoczynek i posiłki. Także nauka w szkole policealnej wymagała od funkcjonariusza przygotowania do zajęć i egzaminu z przygotowania zawodowego, a zatem nie mógł świadczyć stałej pracy w gospodarstwie rolnym.
Trudno zatem uznać, że spełnione zostało kryterium stałej pracy
w gospodarstwie rolnym, bowiem stałą pracą nie jest doraźna pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika. Nie oznacza to, że wymieniony nie pomagał rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa, ale pomoc ta nie mogła mieć charakteru stałego, z uwagi na inne absorbujące zajęcie, jakim była nauka w szkole ponadgimnazjalnej i policealnej. Podkreślił, że nauka w innej miejscowości od miejsca zamieszkania, odbywana
w systemie dziennym, uniemożliwia podjęcie stałej pracy w gospodarstwie rolnym
w rozmiarze pozwalającym na jej zaliczenie do okresu zatrudnienia.
Zaznaczył, że w aktach osobowych P.K. w dokumentacji związanej z przyjęciem do służby w Policji brak jest informacji, aby pracował stale
w gospodarstwie rolnym.
Ponadto podkreślił, że zeznania świadków przedstawione w postępowaniu nie stanowią wystarczającego dowodu potwierdzjącego stały charakter pracy wykonywanej w gospodarstwie. Organ nie dał wiary, aby strona będąc uczniem szkoły ponadgimnazjalnej pracował już od godziny 5 rano do wyjazdu do szkoły, tj. do godziny 7, a następnie od razu po powrocie ze szkoły aż do późnych godzin wieczornych, tj. do godziny 21-22, oraz że w trakcie nauki w szkole policealnej całe dnie poświęcał na pracę w gospodarstwie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P.K. wniósł o uchylenie rozkazu personalnego Komendanta [...] Policji z dnia
[...] listopada 2013 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił niewłaściwą interpretację przepisów, tj. art. art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, opieranie się jedynie na przypuszczeniach i domniemaniach oraz błędne ustalenie stanu faktycznego na podstawie dostarczonej dokumentacji.
Podkreślił, że organ wziął pod uwagę wyłącznie te orzeczenia sądów administracyjnych, które popierały jego rozstrzygnięcie, nie wykorzystując wyroków wskazanych przez skarżącego w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Jest to zatem kontrola legalności rozstrzygnięcia, zapadłego
w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym.
Oceniając, według powyższych kryteriów, zaskarżony rozkaz personalny Komendanta [...] Policji oraz poprzedzający go rozkaz personalny organu
I instancji należy uznać, że powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego jako wadliwe.
Zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
(Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe. Uposażenie policjanta składa się
z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia (art. 100). Wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat (art. 101 ust. 1). Zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę (art. 106 ust. 1).
Na podstawie art. 101 ust. 2 tej ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, które w § 4 ust. 1 pkt 5 stanowi, że do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Komendant [...] Policji prawidłowo przyjął, że tymi odrębnymi przepisami są art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy
w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r.
Nr 54, poz. 310) oraz art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), jednak, stosując je
w stanie faktycznym sprawy, błędnie uznał, że wnioskowany okres pracy skarżącego
w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców nie może być w całości wliczony do stażu służby, celem ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat.
W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy
w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.
Pojęcie "domownika", wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym, nie zostało zdefiniowane w powołanej ustawie z dnia 20 lipca 1990 r., lecz ustawodawca odesłał
w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.
W przedmiotowej sprawie skarżący wskazał, że pracę w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika wykonywał w latach 2000-2007, zatem mają w tym przypadku zastosowanie przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r., domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.
W ocenie Sądu, w pierwszej kolejności obowiązkiem organów było prawidłowe
i pełne ustalenie stanu faktycznego sprawy, które jest zawsze zagadnieniem kluczowym,
a także niezbędnym elementem zastosowania normy prawa materialnego.
Podejmując decyzję administracyjną, organ był związany regułami postępowania administracyjnego, które określały jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania
i orzekania. Stąd też zobligowany był m. in. do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Musiał też w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć
i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie (art. 107 § 3 k.p.a.).
Przechodząc na stan rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że uzasadnienia zarówno zaskarżonego rozkazu personalnego, jak i poprzedzającego go rozkazu personalnego nie spełniają powyższych kryteriów. Nie zawierają bowiem przedstawienia prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.
Organy, badając problematykę łączenia przez P.K. obowiązków ucznia szkoły ponadgimnazjalnej i policealnej z wykonywaniem pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, nie wskazały w sposób stanowczy, czy taka okoliczność miała miejsce, czy też nie. W toku postępowania ustalono, że w sprawie zarówno świadkowie, jak
i wnioskodawca podają, że praca w gospodarstwie rolnym rodziców była stale świadczona. Pomimo tego organy stwierdziły, że praca skarżącego, w okresie uczęszczania do szkoły ponadgimnazjalnej i policealnej mogła stanowić jedynie pomoc rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa rolnego i miała charakter pracy doraźnej. Organy nie dokonały zatem prawidłowej analizy zeznań świadków.
Jak wynika z akt sprawy P.K. w niniejszym postępowaniu powołał świadków, którzy potwierdzili okoliczności wskazywane przez funkcjonariusza.
W takiej sytuacji organy mogły postąpić w dwojaki sposób, tj. uwzględnić wniosek strony o zaliczenie spornego okresu do pracowniczego stażu pracy lub też dokonać negatywnej oceny zeznań świadków. Organy, wybierając ten drugi sposób postępowania powinny dysponować innym materiałem dowodowym, z którego wynikałyby fakty przeczące twierdzeniom strony i świadków przez nią wskazanych.
W ocenie Sądu, organy nie dysponowały materiałem dowodowym, z którego mogłyby wywieść wnioski sprzeczne z twierdzeniami strony.
Za nietrafne należało uznać stanowisko organów, sprowadzające się do twierdzenia, że oświadczenie skarżącego jest nieprawdziwe, gdyż w materiałach, składanych do organu na etapie ubiegania się o przyjęcie do służby w Policji, nie wspominał, że pracował w gospodarstwie rolnym rodziców w żądanym okresie.
Takiej informacji strona nie musiała podawać, gdy starała się o przyjęcie do służby, bowiem wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców nie rzutowało na możliwość przyjęcia do służby w Policji. Stąd wnioski organów w tym zakresie należy uznać za zbyt daleko idące i nieoparte na realnych podstawach.
Zdaniem Sądu, organy nie posiadały też materiału dowodowego, umożliwiającego skuteczne podważenie twierdzeń P.K. o wykonywaniu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika w okresie, gdy uczęszczał do szkoły ponadgimnazjalnej i policealnej. Pobieranie nauki w szkole nie wyklucza jeszcze możliwości wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika. W sytuacji, gdy organy podnoszą stanowcze twierdzenia, że nie jest możliwe świadczenie pracy przez ucznia, powinny dla takich konkluzji znaleźć oparcie w zebranych dowodach. Takiego materiału dowodowego organy nie zebrały.
W świetle powyższego, należało uznać, że organy nie dysponowały materiałem dowodowym, wystarczającym do skutecznego podważenia zeznań świadków, potwierdzających wykonywanie przez funkcjonariusza pracy we wskazanym okresie. Świadkowie oświadczyli zgodnie, że skarżący pracował przy żniwach, sianokosach, wykopkach, wypasie bydła, zasiewach oraz zbiorach warzyw i owoców. D.S., która w okresie 2000-2007 pracowała we własnym gospodarstwie rolnym, mieszkająca
300 m od gruntów rolnych rodziców skarżącego, a 600 m od ich budynków gospodarczych, oświadczyła, że P.K. przed pójściem do szkoły odstawiał mleko do punktu skupu, a w godzinach popołudniowych pracował w gospodarstwie rolnym rodziców. Praca ta zajmowała mu cały czas wolny. Natomiast J.L., który w okresie 2000-2007 korzystał z prawa emerytalnego przebywając w miejscu zamieszkania, wskazał, że grunty rolne rodziców skarżącego znajdowały się w odległości około 200 m, a zabudowania
około 500 m od jego miejsca zamieszkania. Oświadczył, że P.K. około godziny
5-7 rano odstawiał mleko do skupu, a po powrocie ze szkoły około godziny 15:00 pracował do późnych godzin wieczornych. Po zakończeniu szkoły w 2004 r. całkowicie oddał się pracy w gospodarstwie rodziców, ponieważ jego tata zachorował i wówczas pracował
10 godzin dziennie. Zaznaczył, że P.K. pracował w gospodarstwie rolnym rodziców do [...] lutego 2007 r., a potem odbywał służbę wojskową. Oświadczenia te są wiarygodne tym bardziej, że świadkowie byli obecni w miejscu zamieszkania i mogli na co dzień obserwować pracę skarżącego. Stała praca w gospodarstwie rolnym powinna być oceniana przez pryzmat tego jakie skarżący wykonywał prace w godzinach porannych
i popołudniowych.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę na wewnętrzną sprzeczność w dokonanej ocenie zeznań świadków. Z jednej strony organy nie uznały tych zeznań za wiarygodne,
a z drugiej, oparły się na nich, ustalając, że skarżący jedynie pomagał rodzicom
w prowadzeniu gospodarstwa.
Organy nie uwzględniły również, że nauka skarżącego w szkole policealnej odbywała się w systemie zaocznym, tj. raz w tygodniu w sobotę i niedzielę, a to zdecydowanie umożliwiało w pozostałe dni tygodnia stałą pracę w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika.
Ponadto P.K. wnosił o zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do dnia [...] lutego 2007 r. Organy pominęły okres od dnia [...] czerwca 2006 r. do dnia
[...] lutego 2007 r. i nie wskazały przyczyn jego niezaliczenia. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący w wyżej podanym okresie pracował zawodowo bądź pobierał naukę.
W rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym nie może być utożsamiany
z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Domownik nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności, zatem nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym jak rolnik i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się. Na takie rozumienie charakteru pracy domownika wskazuje rozróżnienie przez ustawodawcę w art. 6 pkt 1
i 2 powołanej ustawy definicji rolnika i domownika. Gdyby zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie nakładu pracy domownika i rolnika oraz ich wkładu w rozwój gospodarstwa rolnego, to z pewnością nie wprowadzałby takiego rozróżnienia. Nie można zatem przyjmować, że skoro osoba, mająca status domownika, realnie pomagając rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę w szkole, to jej praca w tym gospodarstwie nie ma z tego powodu charakteru stałego. Ocena taka musi być dokonywana w odniesieniu do konkretnych okoliczności faktycznych.
W wyroku z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 321/11 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przykładowo nauka
w szkole w systemie zaocznym, niepołączona z wykonywaniem dodatkowych zajęć zarobkowych, nie stanowi przeszkody do uznania tego okresu jako pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Podał, że obecnie w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki "stałej pracy" i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. W związku z tym ocena "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy.
Wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt II UK 42/2006 (publ. OSNP 2007/19-20/292) wskazał na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego, wykonywania prac w gospodarstwie. Podkreślił, że mając na względzie cel
i funkcje omawianej ustawy, ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób niebędących posiadaczami gospodarstwa rolnego,
a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem cechującym domownika. Nieodzowne jest zatem sięgnięcie do specjalnego znaczenia jego roli
w społeczno-gospodarczych stosunkach wiejskich, której specyfikę uwypukla porównanie określenia domownika w art. 6 pkt 2 i definicji rolnika sformułowanej w art. 6 pkt 1 ustawy. Zestawienie tych przepisów pokazuje, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Mając to na względzie, należy zaaprobować stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu. Stanowisko to nawiązuje do wyroku z dnia 21 kwietnia 1998 r., sygn. akt II UKN 3/98 (niepublikowanego), w którym Sąd Najwyższy przyjął, że praca domownika
w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób, jest pracą stałą.
Z powyższych względów nie do przyjęcia jest prezentowana przez Komendanta [...] Policji oraz organ I instancji zawężająca wykładnia powołanych przepisów prawa materialnego. Nie można bowiem z góry zakładać, że w przypadku osoby spełniającej pozostałe przesłanki definicji domownika, fakt jej uczęszczania do szkoły ponadgimnazjalnej oraz policealnej, a także związane z tym obowiązki szkolne zawsze wykluczają możliwość spełnienia po stronie takiej osoby przesłanki "stałości pracy
w gospodarstwie rolnym". Dopiero po prawidłowym i jednoznacznym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, w tym także wielkości, struktury i rodzaju gospodarstwa rolnego, liczby osób w nim pracujących oraz rzeczywistych technicznych uwarunkowań konieczności pracy domownika w tym gospodarstwie, możliwa jest kontrola prawidłowości zastosowanych w sprawie określonych przepisów prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2500/12, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl).
Rozpoznając przedmiotową sprawę ponownie, uwzględniając wykładnię dokonaną przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu, zarówno Komendant Rejonowy Policji [...] jak i Komendant [...] Policji będą zobowiązani ustalić stan faktyczny w sposób kompletny, dokonując przy tym oceny zgromadzonych dowodów w taki sposób, aby ocena ta była swobodna, lecz nie dowolna. Organy są oczywiście uprawnione do zakwestionowania przedłożonych przez stronę dowodów, lecz muszą to uczynić w sposób przekonywujący. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega bowiem na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów,
z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych. Dopiero pełne ustalenie stanu faktycznego daje podstawę do przyjęcia, że wynikająca z art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów nie została przekroczona.
Dodać także należy, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy powinny mieć również na uwadze, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy,
w przypadku braku zaświadczenia urzędu gminy, o którym mowa w ust. 1, okresy pracy
w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków. W tej kategorii spraw zasadnicze ustalenia mogą być zatem dokonywane na podstawie stosownego zaświadczenia urzędu gminy oraz w oparciu
o zeznania świadków zamieszkujących na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. Pisemne wyjaśnienia takich osób w zasadniczych dla sprawy kwestiach powyższych wymogów nie spełniają (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2500/12, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że organy nie wyjaśniły sprawy w sposób wymagany przepisami art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dokonały niewłaściwej wykładni pojęcia "domownika".
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
W oparciu o art. 152 tej ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego rozkazu personalnego w całości.
Odnosząc się do wniosku skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania, Sąd wyjaśnia, że pomimo uwzględnienia skargi, nie miał podstaw do ich zasądzenia, bowiem przedmiotowa sprawa korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI