II SA/WA 550/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Wójta Gminy N. na postanowienie Prezesa UODO odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie udostępnienia danych dłużników ZUS, uznając brak kompetencji organu do nakazania udostępnienia danych osób trzecich.
Wójt Gminy N. zaskarżył postanowienie Prezesa UODO o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie udostępnienia danych dłużników gminy z systemów ZUS. Skarżący argumentował, że jako organ podatkowy ma prawo do tych danych na mocy przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych i ordynacji podatkowej. Prezes UODO odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na brak uprawnień do nakazania administratorowi udostępnienia danych osób trzecich, co jest zgodne z RODO. WSA w Warszawie oddalił skargę, potwierdzając, że Prezes UODO prawidłowo zastosował art. 61a § 1 k.p.a., ponieważ nie posiada kompetencji do nakazania udostępnienia danych osobowych osób trzecich.
Sprawa dotyczyła skargi Wójta Gminy N. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) z dnia [...] lutego 2024 r. o odmowie wszczęcia postępowania. Wójt Gminy N. zwrócił się do Prezesa UODO z wnioskiem o nakazanie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) udostępnienia danych osobowych osób będących dłużnikami gminy w zakresie podatków lokalnych. ZUS odmówił udostępnienia tych danych, powołując się na art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który nie uprawniał Wójta do pozyskania tych danych. Prezes UODO, odmawiając wszczęcia postępowania, stwierdził, że nie posiada uprawnień do nakazania administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu udostępnienia danych osobowych osób trzecich, co wynika z przepisów RODO (art. 58 ust. 2 lit. c). Sąd administracyjny, rozpoznając skargę Wójta, uznał, że Prezes UODO prawidłowo zastosował art. 61a § 1 k.p.a. Sąd podkreślił, że RODO przyznaje organowi nadzorczemu uprawnienia naprawcze, takie jak nakazanie spełnienia żądania osoby, której dane dotyczą, lub dostosowania operacji przetwarzania do przepisów RODO, ale nie uprawnia go do nakazania udostępnienia danych osobowych osób trzecich na wniosek podmiotu trzeciego. W związku z tym, wniosek Wójta nie mógł skutecznie zainicjować postępowania przed Prezesem UODO, a postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania było zasadne. Sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, Prezes UODO nie posiada takich kompetencji, ponieważ RODO nie przewiduje uprawnienia organu nadzorczego do nakazania administratorowi udostępnienia danych osobowych osób trzecich na wniosek podmiotu trzeciego.
Uzasadnienie
RODO (art. 58 ust. 2 lit. c) przyznaje organowi nadzorczemu uprawnienie do nakazania spełnienia żądania osoby, której dane dotyczą, lub dostosowania operacji przetwarzania, ale nie nakazania udostępnienia danych osób trzecich. Wniosek Wójta nie dotyczył jego własnych danych osobowych ani nie wynikał z jego praw jako osoby, której dane dotyczą, lecz z potrzeby prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do odmowy wszczęcia postępowania, gdy wniosek pochodzi od osoby niebędącej stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
u.o.d.o. art. 7 § ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania administracyjnego, wymagająca interesu prawnego lub obowiązku.
u.o.d.o. art. 34 § ust. 1
Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych
Prezes UODO jako organ właściwy w sprawie ochrony danych osobowych.
u.o.d.o. art. 34 § ust. 2
Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych
Prezes UODO jako organ nadzorczy w rozumieniu RODO.
u.s.u.s. art. 50 § ust. 3
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o Systemie ubezpieczeń społecznych
Przepis wskazujący, że Wójt Gminy N. nie jest uprawniony do pozyskania danych z zasobów ZUS.
o.p. art. 13
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Wójt gminy jest organem podatkowym.
u.s.g. art. 2 § ust. 1, ust. 2 i ust. 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Gmina N. legitymuje się przymiotem strony.
u.p.e.a. art. 36 § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prezes UODO nie posiada kompetencji do nakazania ZUS udostępnienia danych osobowych osób trzecich. Wójt Gminy nie posiada interesu prawnego lub obowiązku uzasadniającego uznanie go za stronę w postępowaniu przed Prezesem UODO w sprawie udostępnienia danych dłużników. Brak kompetencji organu stanowi uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
Odrzucone argumenty
Wójt Gminy, jako organ podatkowy, ma prawo do uzyskania danych dłużników z ZUS na mocy przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i ordynacji podatkowej. Gmina N. legitymuje się przymiotem strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
brak jest uprawnienia do nakazania administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu udostępnienia danych osobowych osób trzecich interes prawny to interes indywidualny, konkretny i sprawdzalny obiektywnie RODO ma zastosowanie do osób fizycznych w związku z przetwarzaniem ich danych osobowych żądanie udostępnienia danych osobowych osób trzecich nie zostało ujęte także wśród praw osób, których dane dotyczą brak kognicji tego organu do prowadzenia takiego postępowania
Skład orzekający
Anna Pośpiech-Kłak
sprawozdawca
Ewa Radziszewska-Krupa
przewodniczący
Joanna Kube
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja kompetencji Prezesa UODO w zakresie udostępniania danych osobowych osób trzecich oraz definicja strony i interesu prawnego w kontekście ochrony danych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o udostępnienie danych od organu samorządowego do ZUS za pośrednictwem Prezesa UODO.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kompetencji organów ochrony danych osobowych i dostępu do informacji publicznej, co jest istotne dla prawników i urzędników.
“Czy Prezes UODO może nakazać ZUS-owi ujawnienie danych dłużników? Sąd rozwiewa wątpliwości.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 550/24 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-10-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-04-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Pośpiech-Kłak /sprawozdawca/ Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący/ Joanna Kube Symbol z opisem 647 Sprawy związane z ochroną danych osobowych Hasła tematyczne Ochrona danych osobowych Skarżony organ Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2024 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy N. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, dalej: "Prezes UODO", "organ" postanowieniem z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...], na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1781), dalej: "u.o.d.o.", odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku Wójta Gminy N., dalej: "skarżący", "strona skarżąca" o udostępnienie z systemów prowadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych danych osobowych osób, będących dłużnikami Wójta Gminy N. w zakresie podatków lokalnych. Jak wynika z ustaleń w sprawie, pismem z dnia 14 września 2023 r. Wójt Gminy N. skierował do Prezesa UODO skargę na odmowę udostępnienia z zasobów informacyjnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dalej: "ZUS" danych osobowych osób będących dłużnikami Gminy N. w zakresie podatków lokalnych. Skarżący wyjaśnił, że złożył skargę do Prezesa UODO w celu nakazania udostępnienia ww. danych, zgromadzonych w systemach prowadzonych przez ZUS. Wskazał, że ZUS odmówił udostępnienia mu ww. danych, wskazując, że zgodnie z art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230 ze zm.) Wójt Gminy N. nie jest uprawniony do pozyskania danych, zgromadzonych w zasobach informacyjnych ZUS. Organ, uzasadniając odmowę wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku Wójta Gminy N. o udostępnienie z systemów prowadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych danych osobowych osób będących dłużnikami Gminy N. w zakresie podatków lokalnych, wskazał, że w myśl art. 34 ust.1 u.o.d.o. Prezes UODO jest organem właściwym w sprawie ochrony danych osobowych. Z ust. 2 ww. przepisu wynika, że Prezes UODO jest organem nadzorczym w rozumieniu przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35) (dalej: "RODO". Przepisy art. 58 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 RODO określają uprawnienia przysługujące każdemu organowi nadzorczemu. Wśród ww. uprawnień organu nadzorczego - jakim jest Prezes UODO - brak jest uprawnienia do nakazania administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu udostępnienia danych osobowych osób trzecich. Z kolei art. 58 ust. 6 RODO stanowi, że każde państwo członkowskie może przewidzieć w swoich przepisach, że jego organowi nadzorczemu przysługują poza uprawnieniami określonymi w ust. 1, ust. 2 i ust. 3 także inne uprawnienia. Wykonywanie tych uprawnień nie może utrudniać skutecznego stosowania przepisów rozdziału VII RODO. Dla przedmiotowej sprawy Prezes UODO nie znajduje takich przepisów - nie zostały one przewidziane w obecnym stanie prawnym. Zgodnie z art. 58 ust. 2 lit. c RODO, Prezesowi UODO przysługuje uprawnienie naprawczego w postaci nakazania administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu spełnienia żądania osoby, której dane dotyczą, wynikającego z praw przysługujących jej na mocy niniejszego Rozporządzenia. Tym żądaniem może być prawo dostępu do danych, prawo do sprostowania danych, prawo do usunięcia danych, prawo do ograniczenia przetwarzania danych, prawo do przenoszenia danych oraz prawo do sprzeciwu i niepodlegania decyzjom opartym na zautomatyzowanym przetwarzaniu. Powyższe przepisy ujmują prawa osób, których dane dotyczą, w sposób wyczerpujący. Żądanie udostępnienia danych osobowych osób trzecich nie zostało ujęte także wśród praw osób, których dane dotyczą. W ocenie organu, stosownie do brzmienia art. 61 a § k.p.a. gdy żądanie o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Prezes UODO jako organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego, ma obowiązek zbadać czy pochodzi on od podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony. Stosownie zaś do przepisu art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przepis ten określa podmioty posiadające legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym. Legitymacja procesowa oznacza uprawnienie do wzięcia udziału w danym postępowaniu w charakterze strony. Omawiany przepis wiąże pojęcie strony z interesem prawnym lub prawnym obowiązkiem. Innymi słowy, interes prawny będzie posiadał taki podmiot, któremu obowiązujące przepisy przyznają określone uprawnienia lub nakładają na podmiot wymierne obowiązki. Źródłem interesu prawnego nie mogą być także zdarzenia prawne mieszczące się w sferze stosowania prawa, a więc nie powinno się go wywodzić, m.in. z umów, regulaminów, czy z toczących się w innych sprawach postępowań administracyjnych, sądowo administracyjnych, cywilnych, czy karnych, a także z zapadłych, w ramach tych postępowań, orzeczeń, które same w sobie nie stanowią źródła interesu prawnego (por. R. Hauser w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz red. R. Hauser, M. Wierzbowski - komentarz do art. 28, Legalis 2018). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 kwietnia 2007 r. (sygn. akt I OSK 755/06) wskazał, że: "interes prawny to interes indywidualny, konkretny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Interes prawny to zatem interes, którego podstawą mogą być wyłącznie przepisy materialnego prawa administracyjnego, a to z tego względu, że decyzja administracyjna jest władczą konkretyzacją prawa administracyjnego." Organ wskazał, że od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1550/07). Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 9 listopada 2007 r. (sygn. akt VII SA/Wa 550/07) podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w świetle art. 28 k.p.a. i nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania, czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Dalej Prezes UODO wskazał, że skarga w przedmiocie ochrony danych osobowych powinna być złożona przez osobę lub osoby, których dane te dotyczą. RODO ma zastosowanie do osób fizycznych w związku z przetwarzaniem ich danych osobowych. Podkreślił, że żądanie podmiotu zawarte we wniosku o wszczęcie postępowania przez Prezesa UODO w sprawie przetwarzania danych osobowych powinno być związane z przysługującym mu prawem - w tym konkretnym przypadku prawem osoby, której dane dotyczą do ochrony danych osobowych. Przepisem uprawniającym osobę fizyczną do wniesienia skargi do organu nadzorczego jest art. 77 ust. 1 RODO, zgodnie z którym bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub środków ochrony prawnej przed sądem każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo wnieść skargę do organu nadzorczego, w szczególności w państwie członkowskim swojego zwykłego pobytu, swojego miejsca pracy lub miejsca popełnienia domniemanego naruszenia, jeżeli sądzi, że przetwarzanie danych osobowych jest dotyczące narusza RODO. W ocenie Prezesa UODO po stronie skarżącego nie występuje interes prawny lub obowiązek uzasadniający uznanie go za stronę postępowania w sprawie, której dotyczy skarga. Uzasadniając swoje stanowisko Prezes UODO wskazał, że skarżący wniósł skargę, której przedmiot dotyczy nakazania ZUS udostępnienia danych osobowych osób, będących dłużnikami Gminy N. w zakresie podatków lokalnych. Zagwarantowane w przepisach RODO prawo osoby, której dane dotyczą, do ochrony dotyczących jej danych przysługuje nie skarżącemu, lecz odrębnie każdej z osób fizycznych, których dane osobowe są w kwestionowany sposób przetwarzane (art. 1 w zw. z motywem 14 RODO). Strona skarżąca pismem z dnia 14 marca 2024 r. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa UODO z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...]. Wójt Gminy N. uzasadniając skargę podał, że zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskami o udostępnienie informacji z Ewidencji Rent i Emerytur, które były potrzebne do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego i dotyczyły dłużników w zakresie podatków lokalnych. ZUS Oddział w P. odmówił mu udzielenia wnioskowanych informacji. Również ZUS Oddział w G. odmówił udzielenia informacji w tym względzie. W związku z powyższym Wójt Gminy N. zwrócił się do odpowiednich jednostek ZUS o ponowne rozpatrzenie wniosków, powołując się na przepis art. 36 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm.) Następnie ZUS Oddział w P. i Oddział w G. zawiadomił, że nie może udzielić wnioskowanych informacji oraz poinformowano o prawie wniesienia skargi do Prezesa UODO. W związku z powyższym Wójt jako organ podatkowy złożył do Prezesa UODO skargę na odmowę udostępnienia danych zgromadzonych w zasobach informacyjnych ZUS, dotyczącą 14 spraw (wniosków), w której wskazał, że przepis art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o Systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U z 2023 r. poz. 1230 z późn. zm.) mówi wyraźnie, iż dane zgromadzone na koncie ubezpieczonego mogą być udostępniane organom podatkowym, a w myśl art. 13 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm.) organem podatkowym jest wójt gminy. Osoby wymienione we wnioskach są dłużnikami w zakresie podatków lokalnych. Oznacza to więc, że przepis ten wyraźnie wymienia organy podatkowe jako podmioty, którym przysługuje uzyskanie danych zgromadzonych na kontach ubezpieczonych oraz na kontach płatników składek. Wójt Gminy N., powołując się na treść art. 2 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i (t.j. Dz. U. 2023 poz. 40 z późn. zm.) stwierdził, że Gmina N. legitymuje się przymiotem strony. Zdaniem strony skarżącej niezrozumiałe jest stanowisko zawarte w ostatnim akapicie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, że wszczęcie postępowania o udostępnienie przez ZUS danych osób, będących dłużnikami Gminy N. w zakresie podatków lokalnych nie może być wszczęte w trybie art. 61a § 1 k.p.a. Przepis ten wyraźnie bowiem stanowi, iż postępowanie nie może być wszczęte, jeżeli nie zostało wniesione przez stronę postępowania. Wniosek zaś o udostępnienie przez ZUS danych dłużników Gminy N. został wniesiony przez stronę postępowania t.j. przez osobę prawną - Gminę N. W odpowiedzi na skargę Prezes UODO wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że po stronie Wójta nie występował interes prawny lub obowiązek uzasadniający uznanie go za stronę postępowania w sprawie. Wójt bowiem wniósł skargę, której przedmiot dotyczy nakazania ZUS udostępnienia danych osobowych osób, będących dłużnikami Gminy N. w zakresie podatków lokalnych. Zagwarantowane zaś w przepisach RODO prawo osoby, której dane dotyczą, do ochrony dotyczących jej danych przysługuje nie Wójtowi, lecz odrębnie każdej z osób fizycznych, których dane osobowe są przetwarzane (art. 1 w zw. z motywem 14 RODO). Ponadto organ podkreślił, że w zaskarżonym postanowieniu Prezes UODO nie oceniał i nie mógł oceniać, czy dopuszczalne jest nakazanie udostępnienia z systemów prowadzonych przez ZUS danych osobowych osób, będących dłużnikami Wójta w zakresie podatków lokalnych. Dokonanie takiej oceny, a zatem merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, możliwe byłoby dopiero w decyzji administracyjnej wydanej po przeprowadzeniu przez Prezesa UODO postanowienia w tej sprawie. Prezes UODO zaskarżonym postanowieniem odmówił zaś przeprowadzenia takiego postępowania, z uwagi na to, że wśród uprawnień Prezesa UODO brak jest uprawnienia do nakazania administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu ujawnienia danych osobowych osoby trzeciej, wobec czego wniosek Wójta o udostępnienie z zasobów informacyjnych ZUS danych osobowych osób będących dłużnikami Wójta w zakresie podatków lokalnych nie może skutecznie zainicjować postępowania przed Prezesem UODO. Mając powyższe na uwadze, wniosek Wójta o nakazanie udostępnienia z systemów prowadzonych przez ZUS danych osobowych osób, będących jego dłużnikami w zakresie podatków lokalnych nie mógł skutecznie zainicjować postępowania przed Prezesem UODO z uwagi na brak kognicji tego organu do prowadzenia takiego postępowania. Powyższe stanowi zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., inną uzasadnioną przyczynę, z powodu zaistnienia której postępowanie nie mogło być wszczęte. Również zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wobec tego Prezes UODO zobowiązany był do wydania zaskarżonego postanowienia w sprawie skargi Wójta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.). W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wydając zaskarżone postanowienie z [...] lutego 2024 r., Prezes UODO prawidłowo zastosował przepis art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych, przyjmując, że nie posiada uprawnień do rozpatrywania sprawy dotyczącej udostępnienia z systemów prowadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych danych osobowych osób, będących dłużnikami Wójta Gminy N. w zakresie podatków lokalnych. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten ustanawia dwie podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: podmiotową – wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną i przedmiotową - z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Obie te przyczyny uniemożliwiają w ogóle procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku w formie decyzji administracyjnej. Przyczyny te muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku i być oczywiste. Na tym etapie postępowania organ bada jedynie kwestie formalne tj., czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku, nie podejmując analizy zasadności wniosku. Prawidłowo organ przyjął, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie udostępnienia skarżącemu z systemów prowadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych danych osobowych osób, będących dłużnikami Wójta Gminy N. w zakresie podatków lokalnych. W dniu 25 maja 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych, ponadto, od dnia 25 maja 2018 r. bezpośrednie zastosowanie w polskim porządku prawnym mają przepisy RODO. Stosownie bowiem do przepisu art. 99 ust. 1 RODO, wchodzi ono w życie dwudziestego dnia po publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, która nastąpiła w dniu 4 maja 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1), natomiast zastosowanie w państwach członkowskich wspomniane Rozporządzenie ma od dnia 25 maja 2018 r. (art. 99 ust. 2 RODO). Zgodnie z art. 51 ust. 1 RODO, każde państwo członkowskie zapewnia, by za monitorowanie stosowania RODO odpowiadał co najmniej jeden niezależny organ publiczny w celu ochrony podstawowych praw i wolności osób fizycznych w związku z przetwarzaniem oraz ułatwiania swobodnego przepływu danych osobowych w Unii. W związku z powyższym, na podstawie art. 34 ust. 1 u.o.d.o. z 2018 r. – organem właściwym w sprawie ochrony danych osobowych jest w Polsce obecnie Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Zasadnie Prezes UODO wskazał, że w myśl art. 58 ust. 2 lit. c RODO Prezesowi UODO przysługuje uprawnienie naprawcze w postaci prawa nakazania administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu spełnienia żądania osoby, której dane dotyczą, wynikającego z praw przysługujących jej na mocy niniejszego Rozporządzenia. Prawa te, określone w rozdziale III RODO, to prawo dostępu do danych, prawo do sprostowania danych, prawo do usunięcia danych, prawo do ograniczenia przetwarzania danych, prawo do przenoszenia danych, prawo do sprzeciwu i prawo do niepodlegania decyzji, która opiera się wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu, w tym profilowaniu. Powyższe przepisy, jak podał organ, określają prawa osób, których dane dotyczą, w sposób wyczerpujący. Zasadnie Prezes UODO wskazał, że nie zostało wśród nich przewidziane prawo do żądania udostępnienia danych osobowych osoby trzeciej. RODO określa zadania organu nadzorczego (Prezesa UODO) w art. 57 RODO. Zgodnie z art. 57 ust. 1 lit. f RODO, bez uszczerbku dla innych zadań określonych na mocy niniejszego Rozporządzenia każdy organ nadzorczy na swoim terytorium, rozpatruje skargi wniesione przez osobę, której dane dotyczą, lub przez podmiot, organizację lub zrzeszenie zgodnie z art. 80, w odpowiednim zakresie prowadzi postępowanie w przedmiocie tych skarg i w rozsądnym terminie informuje skarżącego o postępach i wynikach tych postępowań, w szczególności jeżeli niezbędne jest dalsze prowadzenie postępowań lub koordynacja działań z innym organem nadzorczym. Przepisy art. 57 i art. 58 RODO nie dają podstaw Prezesowi UODO do prowadzenia postępowania w sprawie udostępnienia danych osobowych przez administratora osobie trzeciej, a tym bardziej do wystosowania nakazu udostępnienia przez administratora tych danych. Zasadniczą rolą organu ochrony danych osobowych jakim jest Prezes UODO, jest egzekwowanie stosowania RODO. Oznacza to podejmowanie wszelkich działań określonych w RODO, które służyć mają zapewnieniu właściwego poziomu ochrony danych osobowych. Z tego względu prowadzenie postępowania z wniosku skarżącego o nakazanie udostępnienia z systemów prowadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych danych osobowych osób, będących dłużnikami Wójta Gminy N. w zakresie podatków lokalnych, naruszałoby w sposób rażący przepisy RODO, w tym art. 58 ust. 2 lit. d RODO. Przepis ten stanowi, że organowi nadzorczemu przysługuje uprawnienie nakazania administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu dostosowania operacji przetwarzania do przepisów niniejszego Rozporządzenia, a w stosownych przypadkach wskazanie sposobu i terminu. Wszystkie uprawnienia naprawcze, jakie zostały przewidziane dla organu nadzorczego w art. 58 ust. 2 RODO, jasno wskazują na potrzebę realizacji celu RODO, jakim jest zapewnienie właściwego poziomu ochrony danych osobowych. Ochrona praw i wolności osób, których dane dotyczą jest podstawowym zadaniem Prezesa UODO. Ustawodawca unijny w motywie 129 RODO wskazał m.in., że aby zapewnić spójne monitorowanie i egzekwowanie niniejszego Rozporządzenia w całej Unii, organy nadzorcze powinny mieć w każdym państwie członkowskim te same zadania i faktyczne uprawnienia, w tym uprawnienia do prowadzenia postępowań wyjaśniających, naprawcze, uprawnienia do nakładania kar oraz do udzielania zezwoleń i doradcze, w szczególności w przypadku skarg osób fizycznych i - bez uszczerbku dla uprawnień organów prokuratorskich na mocy prawa państwa członkowskiego - uprawnienia do zgłaszania naruszeń niniejszego Rozporządzenia organom wymiaru sprawiedliwości oraz do udziału w postępowaniu sądowym. Wśród tych uprawnień powinno być także uprawnienie do wprowadzania czasowego lub definitywnego ograniczenia przetwarzania, w tym zakazania przetwarzania. Państwa członkowskie mogą określić także inne zadania związane z ochroną danych osobowych na mocy niniejszego Rozporządzenia. Swoje uprawnienia organy nadzorcze powinny wykonywać zgodnie z odpowiednimi zabezpieczeniami proceduralnymi przewidzianymi w prawie Unii i prawie państwa członkowskiego, bezstronnie, sprawiedliwie i w rozsądnym terminie. W szczególności każdy środek powinien być odpowiedni, niezbędny i proporcjonalny, aby zapewnić przestrzeganie niniejszego Rozporządzenia - z uwzględnieniem okoliczności danej sprawy, z poszanowaniem prawa do wysłuchania danej osoby przed zastosowaniem indywidualnego środka, który miałby niekorzystnie na nią wpłynąć i bez nadmiernych kosztów i niedogodności dla danej osoby. (...). W motywie tym wskazano m.in. na uprawnienie do wprowadzania czasowego lub definitywnego ograniczenia przetwarzania, w tym zakazania przetwarzania. Uprawnienie takie, jako służące ochronie praw i wolności osoby, której dane dotyczą, zostało ujęte jako jeden ze środków naprawczych (art. 58 ust. 2 lit. f RODO). Nie jest natomiast dopuszczalne prowadzenie przez Prezesa UODO postępowania w sprawie udostępnienia danych osobowych na żądanie podmiotu trzeciego. Powyższe wykracza poza kompetencje organu powołanego do spraw ochrony danych osobowych. W sytuacji, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji ustalił wystąpienie przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym, powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a k.p.a.), co zasadnie nastąpiło w tej sprawie. W tych okolicznościach organ nie miał podstaw do stosowania przepisów materialnoprawnych. Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie Prezesa UODO nie narusza prawa. Zarzuty skargi są niezasadne. Organ trafnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ze skargi skarżącego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI