II SA/WA 525/23

II SA/Wa 525/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-01-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Iwona Maciejuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Sygn. powiązane
III OSK 1360/24 - Wyrok NSA z 2025-06-17
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono wydanie  uchwały z naruszeniem prawa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), Protokolant referent stażysta Kinga Krysik, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Miejskiej w M. z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie powołania nowego składu Komisji Rewizyjnej 1. stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa; 2. zasądza od Rady Miejskiej w M. na rzecz strony skarżącej Wojewody [...] kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewoda M. (dalej także, jako: skarżący lub organ nadzoru) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Rady Miejskiej w M. nr [...] z dnia [...] lutego 2022 r. w sprawie powołania nowego składu Komisji Rewizyjnej.
Uchwale Rady Miejskiej w M. nr [...] organ nadzoru zarzucił sprzeczność z prawem poprzez istotne naruszenie art 18a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2021 r., poz. 1372, z późn. zm., dalej, jako: u.s.g.) obligującego radę gminy do uwzględnienia przedstawicieli wszystkich klubów radnych w składzie komisji rewizyjnej, podczas gdy Rada Miejska w M., podejmując ww. uchwałę nie uwzględniła w powołanym składzie Komisji Rewizyjnej, przedstawicieli dwóch klubów radnych, które powstały przed dniem podjęcia uchwały, to jest w dniu [...] lutego 2022 r.
Mając powyższe na względzie Wojewoda M. wniósł o orzeczenie o niezgodności z prawem w całości zaskarżonej uchwały Rady Miejskiej w M. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżona uchwała wpłynęła do organu nadzoru w dniu [...] marca 2022 r. wraz z innymi uchwałami podjętymi na sesji Rady Miejskiej w M. w dniu 23 lutego 2022 r.
W dniu [...] grudnia 2022 r. do Wojewody M. wpłynęło pismo dwojga radnych Rady Miejskiej w M., pełniących funkcję przewodniczących dwóch klubów radnych Rady Miejskiej w M.. W piśmie radni wskazali na zaistniałe, ich zdaniem, nieprawidłowości związane z podjęciem zaskarżonej uchwały.
Pismem z dnia [...] grudnia 2022 r. Wojewoda M. wystąpił do Przewodniczącego Rady Miejskiej w M. o przedłożenie dokumentacji i wyjaśnień w sprawie podjęcia uchwały. W dniu [...] stycznia 2023 r. do organu nadzoru wpłynęły wyjaśnienia Przewodniczącego Rady Miejskiej w M. z dnia [...] stycznia 2023 r. wraz z dokumentacją, w tym: protokół z sesji Rady Miejskiej w M. nr [...] z dnia [...] lutego 2022 r., w zakresie dotyczącym podjęcia uchwały nr [...], rejestr klubów radnych Rady Miejskiej w M. kadencja 2018-2023, pisma skierowane do Przewodniczącego Rady Miejskiej, informujące o powołaniu klubów radnych.
Wojewoda M. podał, że analizując niniejszą sprawę zapoznał się z przebiegiem sesji Rady Miejskiej w M. z dnia [...] lutego 2022 r. dostępnej na stronie: ..... Ponadto organ nadzoru dokonał analizy uchwały Rady Miejskiej w M. nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. w sprawie uchwalenia Statutu Gminy M. (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 1893), w zakresie dotyczącym powołania i funkcjonowania klubów radnych.
Z przeprowadzonej, na podstawie ww. danych, analizy wynika, że w dniu [...] lutego 2022 r. do Urzędu Miejskiego w M. wpłynęło pismo skierowane do Przewodniczącego Rady Miejskiej (zatytułowane: wniosek w sprawie powołania Klubu Radnych) z dnia [...] lutego 2022 r., podpisane przez radnych M. B., Z. B. i E. S., informujące co następuje: "[...] Zgłaszamy do Przewodniczącego Rady Gminy M. powołanie Klubu Radnych z dniem 22.02.2022 r.". Również [...] lutego 2022 r. do Urzędu Miejskiego w M. wpłynęło pismo skierowane do Przewodniczącego Rady Miejskiej (zatytułowane: wniosek w sprawie powołania Klubu Radnych) z dnia [...] lutego 2022 r. podpisane przez radnych pp. J. D., B. R. i R. K., informujące co następuje: "[...] Zgłaszamy do Przewodniczącego Rady Gminy M. powołanie Klubu Radnych z dniem 22.02.2022 r.". W obydwu pismach wskazano przewodniczących klubów radnych, odpowiednio: M. B. i J. D., oraz zaznaczono, że nazwy klubów oraz ich regulaminy przewodniczący klubów przedstawią Przewodniczącemu Rady na najbliższym posiedzeniu komisji stałych Rady.
W dniu [...] lutego 2022 r. w godzinach od 13:00-17:14 odbyła się sesja Rady Miejskiej w M., na której podjęto między innymi uchwały w sprawie odwołania (nr [...]) i powołania składu Komisji Rewizyjnej (nr [...]). Debata i głosowanie w sprawie odwołania, a następnie powołania składu Komisji Rewizyjnej toczyła się w godzinach od 2:05:09 do 3:38:30 czasu transmisji obrad.
Na mocy uchwały nr [...] Rada Miejska w M. powołała pięcioosobowy skład Komisji Rewizyjnej. Jak wynika z jej treści, żaden z członków obydwu klubów radnych, powołanych w dniu [...] lutego 2022 r., nie został członkiem Komisji Rewizyjnej. Z treści protokołu sesji z dnia [...] lutego 2022 r. (str. 7) wynika, że przewodniczący ww. klubów radnych (M. B. i J. D.) zostali zgłoszeni jako kandydaci na członków komisji i nie uzyskali wymaganej liczby głosów.
Z dokonanej przez organ nadzoru analizy uchwał Rady Miejskiej w M. wynika, że do chwili sformułowania skargi skład Komisji Rewizyjnej nie został zmieniony.
Zdaniem skarżącego, nie ulega wątpliwości, że ww. pisma, informujące o powstaniu dwóch klubów radnych, które złożono do Urzędu Miejskiego w M. w dniu [...] lutego 2022 r., wpłynęły przed rozpoczęciem sesji Rady Miejskiej, o czym świadczy przebieg debaty w sprawie odwołania i powołania składu Komisji Rewizyjnej, debata w zakresie wolnych wniosków (od 3:38:38 czasu transmisji obrad) oraz protokół z obrad sesji Rady Miejskiej (str. 8).
Jak wynika z treści protokołu z sesji (str. 8) radna Z. B. poinformowała o wpłynięciu ww. pism, informujących o powołaniu klubów radnych i poprosiła o ustosunkowanie się radcy prawnego do kwestii, czy przedstawiciele klubów powinni znaleźć się w składzie Komisji Rewizyjnej. Radca prawny C. B. wskazał: "tak przedstawiciele klubów radnych powinni wchodzić w skład komisji rewizyjnej, musi dojść do skutecznego powołania klubów radnych, po wstępnej weryfikacji zgłoszeń wynika, że nie spełniają warunków ze statutu, np. nie ma nazwy klubu, nie spełniają warunków formalnych". Podobnie w wyjaśnieniach z dnia [...] stycznia 2023 r. Przewodniczący Rady Miejskiej stwierdził, że w skład Komisji Rewizyjnej nie weszli przedstawiciele klubów radnych z uwagi na fakt, że zgodnie z § 97 ust. 3 Statutu Gminy M. w zgłoszeniu klubu należy podać nazwę, listę członków oraz imię i nazwisko przewodniczącego klubu, a w pismach złożonych w dniu [...] lutego 2022 r. nie spełniono wymogu wskazania nazwy klubu. Ponadto Przewodniczący stwierdził: "do chwili obecnej kluby nie wnioskowały o to, by ich przedstawiciele weszli w skład Komisji Rewizyjnej.".
W dniu [...] lutego 2022 r. do Urzędu Miejskiego w M. wpłynęły, skierowane do Przewodniczącego Rady Miejskiej, dwa pisma radnych, wskazanych w pismach z dnia [...] lutego 2022 r., informujące o powołaniu z dniem [...] lutego 2022 r. Klubów Radnych, odpowiednio: "W.." i "J.", do których załączono regulaminy tych klubów. Analiza tych pism wskazuje, że obydwa ww. kluby radnych posiadały identyczny skład z klubami powstałymi w dniu [...] lutego 2022 r. oraz posiadały tych samych przewodniczących. W ocenie organu nadzoru powyższe oznacza, że ww. pisma z dnia [...] lutego 2022 r. należy traktować jako uzupełnienie formalności związanych ze zgłoszeniem klubów Przewodniczącemu Rady Miejskiej z dnia [...] lutego 2022 r.
Wojewoda M. wskazał, że zgodnie z art. 23 u.s.g.: radni mogą tworzyć kluby radnych (ust. 2). Klub radnych tworzy co najmniej 3 radnych (ust. 3). Zasady działania klubów radnych określa statut gminy (ust. 4). Z kolei w Statucie Gminy M. zasady działania klubów radnych określa Rozdział VIII (od § 96 do § 103). Przepis § 97 stanowi: Warunkiem utworzenia klubu jest zadeklarowanie w nim udziału przez co najmniej 3 radnych (ust. 1). Powstanie klubu musi zostać niezwłocznie zgłoszone Przewodniczącemu Rady (ust. 2). W zgłoszeniu podaje się: 1) nazwę klubu, 2) listę członków, 3) imię i nazwisko przewodniczącego klubu (ust. 3). W razie zmiany składu klubu lub jego rozwiązania przewodniczący klubu jest obowiązany do niezwłocznego poinformowania o tym Przewodniczącego Rady (ust. 4). Ponadto Rozdział VIII określa między innymi: kadencyjność i rozwiązanie klubów (§ 98), regulaminy klubów (§ 100), rejestr klubów prowadzony przez Przewodniczącego Rady (§ 102).
Analiza treści unormowań § 97 ust. 2 i 3 Statutu Gminy M. wskazuje jednoznacznie, zdaniem organu nadzoru, że powstanie klubu oraz jego zgłoszenie są dwoma różnymi zdarzeniami, unormowanymi w odrębnych przepisach (ust. 2 - fakt powstania klubu implikujący obowiązek jego zgłoszenia oraz ust. 3 - wymogi zgłoszenia klubu). Przepis § 97 ust. 2 wyraźnie wskazuje, że w pierwszej kolejności klub powstaje, a następnie jego istnienie ma zostać zgłoszone Przewodniczącemu Rady. Prawidłowe zgłoszenie (ze wskazaniem nazwy klubu, listy członków oraz imienia i nazwiska przewodniczącego klubu) jest jedynie formalnym wymogiem niezbędnym w związku z prowadzeniem rejestru klubów przez Przewodniczącego Rady. Powyższe unormowania statutowe wskazują, że zgłoszenie powstania klubu nie ma tym samym charakteru konstytutywnego. W ocenie Wojewody konstytutywny charakter ww. zgłoszenia musiałby zostać wyraźnie wyartykułowany w przepisach Statutu Gminy M., co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Nadto w wyjaśnieniach z dnia [...] stycznia 2023 r. Przewodniczący Rady Miejskiej w M. nie zakwestionował faktu powstania klubów w dniu [...] lutego 2022 r., a jedynie wskazał na ww. braki formalne.
Jak podał organ nadzoru, powyższą wykładnię językową (literalną) brzmienia § 97 ust. 2 i 3 Statutu Gminy M., dokonaną przez Wojewodę M., dodatkowo wzmacniają systemowe unormowania dotyczące roli i funkcji radnego gminy, który dysponuje mandatem wolnym oraz posiada jako radny prawo do zrzeszania się (por. ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, pod red. B. D., Warszawa 2021, komentarz do art. 23). Tym samym zastosowana przez Radę Miejską w M. interpretacja ww. unormowań, wskazująca na skuteczne powołanie klubów dopiero po dokonaniu kompletnego zgłoszenia, jest w ocenie organu nadzoru, pozbawiona podstaw.
Zdaniem organu nadzoru w niniejszej sprawie nie budzą wątpliwości okoliczności, że obydwa kluby radnych powstały w dniu [...] lutego 2022 r., posiadały wymagany przez ustawę o samorządzie gminnym i Statut Gminy M. minimalny skład osobowy (po trzech radnych) oraz wskazano przewodniczących tych klubów. Oznacza to tym samym, że w dniu sesji Rady Miejskiej ([...] lutego 2022 r.) dwa kluby radnych już istniały, a Rada Miejska wybierając skład osobowy Komisji Rewizyjnej miała obowiązek uwzględnienia w jej składzie przedstawicieli tych klubów. Jednoznaczne brzmienie art. 18a ust. 2 u.s.g. formułuje wobec rady gminy obowiązek (a nie możliwość) uwzględnienia w składzie komisji rewizyjnej przedstawicieli wszystkich klubów radnych.
Powyższe oznacza, że Rada Miejska w M., podejmując zaskarżoną uchwałę, nie uwzględniła przedstawicieli dwóch klubów radnych. Tym samym uchwała jest sprzeczna z prawem i istotnie narusza art. 18a ust. 2 u.s.g.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w M. wniosła o oddalenie skargi oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz Rady kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podniesiono, że po analizie zgłoszeń klubów radnych ustalono, iż nie zawierają one nazw klubów, co jest niezgodne z § 97 ust. 3 Statutu Gminy M.. W związku z powyższym nie można twierdzić, iż w dniu [...] lutego 2O22 r. doszło do skutecznego zgłoszenia powstania dwóch klubów radnych.
Powyższe stanowisko potwierdza fakt, iż w dniu [...] lutego 2022 r. do Urzędu Miejskiego w M. wpłynęły nowe zgłoszenia tych samych radnych z informacją o powołaniu z dniem [...] lutego 2022 r. dwóch Klubów Radnych noszących nazwy "W." i "Justus". Dlatego też skuteczne zgłoszenie powstania ww. Klubów Radnych miało miejsce w dniu [...] lutego 2022 r., a zatem już po sesji na której podjęta została uchwała.
W ocenie Rady niezasadne jest stanowisko organu nadzoru jakoby pisma dwóch Klubów Radnych z dnia [...] lutego 2022 r. należy traktować jako uzupełnienia wcześniejszych zgłoszeń z dnia [...] lutego 2022 r. W pismach z dnia [...] lutego 2022 r. radni inicjujący powstanie klubów radnych wyraźnie wskazali, że zgłaszają do Przewodniczącego Rady Gminy M. powołanie Klubów Radnych z dniem [...] lutego 2022 r. Jeżeli zatem pisma radnych z dnia [...] lutego 2022 r. należy traktować jako uzupełnienie wcześniejszych pism z dnia [...] lutego 2022 r., to konsekwentnie należy przyjąć, że pisma z dnia [...] lutego 2022 r. poza uzupełnieniem nazwy klubów radnych, zawierały także wskazanie nowej daty powstania klubów, tj. dzień [...] lutego 2022 r.
Rada nie podzieliła także stanowiska organu nadzoru dotyczącego doniosłości prawnej samego zgłoszenia powstania klubów radnych. W ocenie Rady, aby powstały klub radnych mógł rozpocząć formalne funkcjonowanie musi dojść do jego skutecznego zgłoszenia Przewodniczącemu Rady Miejskiej w M.. Skutecznego tzn. zgodnego z wymogami Statutu Gminy M., co jak wykazano w dniu [...] lutego 2022 r. nie miało miejsca.
Co najbardziej istotne jednak, zdaniem Rady, fakt braku skutecznego zgłoszenia w dniu [...] lutego 2022 r. powstania dwóch klubów radnych, nie stanowił przyczyny, z powodu której przedstawiciele dwóch nowopowstałych klubów radnych nie weszli w skład Komisji Rewizyjnej powołanej Uchwałą.
Otóż jak wynika z protokołu przebiegu sesji Rady Miejskiej w M. z dnia [...] lutego 2022 r. (str. 7) jako kandydaci do nowo powoływanej Komisji Rewizyjnej zostali zgłoszeni i wyrazili zgodę na kandydowanie przewodniczący obu nowo powstałych Klubów Radnych, tj. radna M. B. (ówczesna przewodnicząca Klubu Radnych "J.") oraz radny J. D. (przewodniczący Klubu Radnych "W."). Ponadto Przewodniczący Rady Miejskiej w M. na tej samej sesji zgłosił jako kandydatów do Komisji Rewizyjnej trzech innych radnych - członków nowo powstałych klubów radnych, tj. R. K., B. R. oraz E. S.. Żaden z nich nie wyraził jednak zgody na kandydowanie do składu Komisji Rewizyjnej. Jak wynika z powyższego na sesji Rady Miejskiej w M., w czasie której podjęta została uchwała, aż pięciu z sześciu radnych wchodzących w skład nowopowstałych klubów radnych zostało zgłoszonych jako kandydaci do składu nowej Komisji Rewizyjnej, z tym że trzech z nich odmówiło zgody na kandydowanie.
Co także istotne, w ocenie Rady, dwaj kandydaci zgłoszeni na sesji Rady Miejskiej w M. do składu nowej Komisji Rewizyjnej, będący jednocześnie przewodniczącymi nowo powstałych klubów radnych, tj. radni M. B. i J. D., chwilę wcześniej na tej samej sesji zostali odwołani ze składu Komisji Rewizyjnej, co potwierdza uchwała nr [...]Rady Miejskiej w M. z dnia [...] lutego 2023 r.
W trakcie powoływania nowego składu Komisji Rewizyjnej na sesji w dniu [...] lutego 2022 r. Rada Miejska w M. głosowała odrębnie w sprawie każdej zgłoszonej kandydatury. W wyniku tych głosowań w skład Komisji Rewizyjnej weszli następujący radni: M. T., T. L., M. J., R. R. i L. Z.. Natomiast radni M. B. i J. D. (członkowie i przewodniczący nowych Klubów Radnych) nie uzyskali wystarczającego poparcia radnych, uzyskując po 6 głosów "za".
Rada podała, że w żadnym wypadku nie kwestionuje treści art. 18a ust. 2 u.s.g. Stanowisko to zostało wyraźnie potwierdzone także w czasie sesji Rady Miejskiej w M. przez radcę prawnego obecnego na sesji.
W niniejszej sprawie dwaj kandydaci zgłoszeni przez Kluby Radnych (po jednym radnym z każdego z dwóch klubów), tj. radna M. B. i radny J. D., nie uzyskali wymaganego poparcia Rady Miejskiej w M., aby wejść w skład Komisji Rewizyjnej. Natomiast inni członkowie ww. dwóch Klubów Radnych zgłoszonych na kandydatów do Komisji Rewizyjnej, tj. R. K., B. R. i E. S., odmówili zgody na kandydowanie. Tak więc rzeczone Kluby Radnych poza ww. kandydaturami radnych M. B. i J. D., nie zgłosiły innych kandydatur na członków Komisji Rewizyjnej. Natomiast radni M. B. i J. D., chwilę wcześniej na tej samej sesji zostali odwołani przez Radę Miejską w M. ze składu Komisji Rewizyjnej, co mogło świadczyć o tym, że kandydatury tych radnych nie uzyskają poparcia w kolejnym głosowaniu na tej samej sesji przy powoływaniu nowego składu Komisji Rewizyjnej. Pomimo tego Kluby Radnych nie zgłosiły innych kandydatów.
Reasumując, Rada stwierdziła, iż to nie braki formalne zawiadomienia o utworzeniu Klubów Radnych z dnia [...] lutego 2022 r., złożone do Przewodniczącego Rady Miejskiej w M. w dniu sesji, na której podjęta została uchwała, spowodowały, że w składzie Komisji Rewizyjnej powołanej uchwałą nie znaleźli się przedstawiciele Klubów Radnych "W." i "Justus". Kandydatury każdego z ww. Klubów Radnych były głosowane na sesji do składu Komisji Rewizyjnej. Natomiast nie uzyskały one poparcia Rady Miejskiej w M., a inni przedstawiciele tychże klubów albo nie wyrazili zgody na kandydowanie albo nie zostali zgłoszeni. Taka sytuacja ma miejsce do chwili obecnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 11a ust. 1 u.s.g., organami gminy są: 1) rada gminy, 2) wójt (burmistrz, prezydent miasta).
Rada gminy ze swojego grona może powoływać stałe i doraźne komisje do określonych zadań, ustalając przedmiot działania oraz skład osobowy (art. 21 ust. 1 u.s.g.). Komisje jako organy rady jej podlegają (art. 21 ust. 3 u.s.g.). Szczególne miejsce zajmuje komisja rewizyjna. Wynika to zarówno z obligatoryjności powołania komisji rewizyjnej, regulacji ustawowej składu tej komisji, jak i z zakresu zadań. Według art. 18a ust. 1 u.s.g. rada gminy kontroluje działalność wójta, gminnych jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych gminy i w tym celu powołuje komisję rewizyjną. Komisja rewizyjna jest jedną z dwóch komisji stałych rady gminy. Komisja rewizyjna wykonuje funkcje kontrolne rady gminy (art. 15 ust. 1 u.s.g.).
Komisja rewizyjna pełni zatem doniosłą rolę. Ustawodawca, aby zapewnić pełną reprezentację klubów radnych funkcjonujących w radzie, zagwarantował pracę w komisji rewizyjnej radnym – przedstawicielom wszystkich klubów, stwierdzając w art. 18a ust. 2 u.s.g., że w skład komisji rewizyjnej wchodzą radni, w tym przedstawiciele wszystkich klubów, z wyjątkiem radnych pełniących funkcje, o których mowa w art. 19 ust. 1.
Powołany art. 18a ust. 2 u.s.g. należy rozumieć przede wszystkim w ten sposób, że ma on zagwarantować każdemu klubowi, w tym klubom mniejszościowym, prawo do uczestniczenia ich przedstawiciela w pracach komisji rewizyjnej. Jest to więc przede wszystkim uprawnienie klubu do zgłoszenia swojego kandydata. To uprawnienie nie może jednak sprowadzać się do narzucenia radnym kandydata, na którego nie wyrażają oni zgody. Zgodzić należy się z poglądem, że przepisy u.s.g. nie pozbawiają radnych prawa do swobodnego głosowania przez konieczność akceptacji propozycji klubu co do osoby jego przedstawiciela w komisji rewizyjnej. Kluby mogą zgłosić kilku przedstawicieli, z których rada w drodze uchwały wyłoni skład komisji rewizyjnej według głosowania, a samo wskazanie przez klub kandydata na członka komisji rewizyjnej nie przesądza automatycznie o jego wejściu w skład tej komisji, ponieważ wyboru dokonuje rada gminy.
Innymi słowy - o składzie osobowym komisji rewizyjnej decyduje organ stanowiący – rada gminy (której komisja jest organem), zaś kluby radnych mają prawo zgłaszania swoich przedstawicieli. W przypadku gdy zgłoszony przez klub kandydat nie uzyskał wymaganej większości głosów, powinien zgłosić kandydaturę innego przedstawiciela. Jeżeli na danej sesji rady nie można podjąć uchwały w sprawie wyboru członków komisji rewizyjnej, próbę wyboru należy ponowić na kolejnej sesji, zaś organy gminy oraz kluby radnych winny dążyć do wypracowania konsensusu w sprawie wyboru konkretnego kandydata (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2351/11).
Uchwała o wyborze komisji rewizyjnej nie może być dowolna. Winna uwzględniać skład liczebny komisji ustalony w statucie zgodnym z ustawą oraz uwzględniać obowiązek wejścia do komisji przedstawicieli wszystkich klubów z zachowaniem trybu i zasad ustalonych w statucie. Nieodpowiadajaca tym wymogom uchwała pozostaje w sprzeczności z prawem – art. 18 a ust. 2 u.s.g. oraz prawem miejscowym w postaci statutu.
W tej sprawie – wbrew twierdzeniom Rady - powodem braku w składzie komisji rewizyjnej przedstawicieli nowo powstałych kubów nie był w istocie fakt, iż żaden z przedstawionych kandydatów tych klubów nie uzyskał akceptacji Rady (co w okolicznościach tej sprawy także przesądzałoby o podjęciu zaskarżonej uchwały z istotnym naruszeniem prawa), a fakt, iż uznano, że powstanie klubów radnych nie zostało prawidłowo zgłoszone, tym samym brak jest uprawnienia przedstawicieli tych klubów do członkostwa w komisji rewizyjnej, a obowiązku po stronie Rady powołania w skład komisji rewizyjnej radnych przedstawicieli tych klubów.
Z protokołu sesji rady oraz nagrania przebiegu sesji (....) wynika, że owszem radni, którzy jednocześnie są członkami i Przewodniczącymi nowo powstałych klubów zostali zgłoszeni jako kandydaci do komisji rewizyjnej, jednakże nie uzyskali oni wymaganej większości aby w tej komisji się znaleźć. Na tym poprzestano po informacji radcy prawnego, iż co prawda przedstawiciele nowych klubów powinni wchodzić w skład komisji rewizyjnej jednakże dotychczas nie nastąpiło prawidłowe "powołanie" klubów ("po wstępnej weryfikacji zgłoszeń wynika, że nie spełniają warunków ze statutu, np. nie ma nazwy klubu, nie spełniają wymogów formalnych.").
W ocenie Sądu rację ma Wojewoda M. podnosząc, że § 97 Statutu Gminy M. wyraźnie rozdziela kwestię powstania klubu (ust. 2) oraz jego zgłoszenie (ust. 2 i 3). W pierwszej kolejności klub powstaje, a następnie jego istnienie ma zostać zgłoszone Przewodniczącemu Rady w sposób określony w § 97 ust. 3 statutu (ze wskazaniem nazwy klubu, listy członków oraz imienia i nazwiska przewodniczącego klubu).
Na tle rozpoznawanej sprawy należy zwrócić uwagę, iż w dniu [...] lutego
2022 r. do Urzędu Miejskiego w M. wpłynęły dwa pisma skierowane do Przewodniczącego Rady Miejskiej (zatytułowane: wniosek w sprawie powołania Klubu Radnych) z dnia [...] lutego 2022 r., podpisane przez radnych, w których zgłoszono powstanie Klubów Radnych z dniem [...] lutego 2022 r. W obydwu pismach wskazano przewodniczących klubów radnych, członków i datę powstania. Niewątpliwie w pismach tych nie wskazano nazw klubów. Dopiero w dniu [...] lutego 2022 r. do Urzędu Miejskiego w M. wpłynęły, skierowane do Przewodniczącego Rady Miejskiej, dwa pisma radnych nowo powstałych klubów, informujące o powołaniu z dniem [...] lutego 2022 r. (z tym dniem nadano nazwy klubom radnych) Klubów Radnych, odpowiednio: "W." i "J.", do których załączono regulaminy tych klubów.
Zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości, że oba kluby radnych powstały i zostały zgłoszone Przewodniczącemu Rady w dniu [...] marca 2023 r. przed posiedzeniem Rady Gminy. Natomiast ewentualny brak formalny samego zgłoszenia (tu: brak nazwy klubu) nie powoduje, iż niejako bezskuteczności samego aktu powstania klubów. Fakt powołania klubów został Przewodniczącemu Rady zgłoszony, informacja o tym została także przekazana obecnym podczas obrad Rady Gminy w dniu [...] marca 2022 r. Pomimo tego, uchwałą Rady Miejskiej w M. nr [...]z dnia [...]lutego 2022 r. powołano nowy skład komisji rewizyjnej bez uwzględnienia przedstawicieli dwóch klubów radnych. Tym samym uchwała jest sprzeczna z prawem i istotnie narusza art. 18a ust. 2 u.s.g.
Wyjaśnić też należy, iż bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje kwestia wskazana przez Radę w odpowiedzi na skargę, że Przewodniczący Rady Miejskiej w M. na sesji Rady Gminy zgłosił jako kandydatów do Komisji Rewizyjnej trzech innych radnych - członków nowo powstałych klubów radnych, tj. R. K., B. R. oraz E. S. lecz żaden z nich nie wyraził zgody na kandydowanie do składu komisji rewizyjnej. Otóż jako kandydaci do nowo powoływanej komisji rewizyjnej zostali zgłoszeni i wyrazili zgodę na kandydowanie przewodniczący obu nowopowstałych Klubów Radnych, tj. radna M. B. (ówczesna przewodnicząca Klubu Radnych "Justus") oraz radny J. D. (przewodniczący Klubu Radnych "W."). Nie zostali oni jednak wybrani przez Radę. Jak już wyżej wskazano zaproponowanie określonego kandydata nie oznacza oczywiście konieczności jego akceptacji przez Radę. Jednakże w przypadku gdy zgłoszony kandydat nie uzyskał wymaganej większości głosów, klub powinien mieć dopiero wtedy możliwość zgłoszenia kandydatury innego przedstawiciela. Tego w tej sprawie zabrakło. Wyjaśnić też trzeba, że w sytuacji gdy zarówno klub radnych nie odstąpił od zgłoszenia kandydata odrzuconego przez radę, jak i rada nie zmieniła stanowiska w ocenie kandydata klubu – na danej sesji rady nie można było podjąć uchwały w sprawie wyboru członków komisji rewizyjnej. Kolejny wybór należało ponowić na kolejnej sesji.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że omówione wyżej wady ocenianej uchwały, podjętej z istotnym naruszeniem art. 18a ust. 2 u.s.g. czynią koniecznym, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 94 ust. 2 u.s.g. stwierdzenie wydania zaskarżonej uchwały z naruszeniem prawa. Rozstrzygnięcie o kosztach oparte zostało o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.