II SA/Wa 525/08

II SA/Wa 525/08 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2008-08-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kołodziej
Sławomir Antoniuk /sprawozdawca/
Stanisław Marek Pietras /przewodniczący/
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne
Inspekcja pracy
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 89 poz 589
art. 11   pkt  5
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi "G." S. T. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Pracy z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie nakazania zaprzestania prowadzenia działalności związanej z sortowaniem i przeładunkiem odpadów - oddala skargę -
Uzasadnienie
Główny Inspektor Pracy decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 11 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania "G." S. T. w K. od nakazu Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] września 2007 r., nr [...] uchylił zaskarżony nakaz w części dotyczącej terminu jego wykonania i ustalił termin wykonania nakazu do dnia 31 grudnia 2007 r., zaś w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżony nakaz.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy podniósł, iż Okręgowy Inspektor Pracy w K. orzeczeniem z dnia [...] września 2007 r. nakazał firmie "G." S. T. z siedzibą w K. zaprzestania prowadzenia działalności w zakresie obejmującym wykonywanie prac związanych z sortowaniem i przeładunkiem odpadów oraz wykonywaniem napraw użytkowanych urządzeń mechanicznych na terenie sortowni odpadów zlokalizowanej w K. przy ul. B. (działki nr [...]), z uwagi na stan bezpieczeństwa i higieny pracy zagrażający zdrowiu i życiu pracowników, z terminem wykonania do dnia 30 września 2007 r.
Podstawę wydania nakazu zakazującego prowadzenia działalności określonego rodzaju stanowiły wyniki kontroli przeprowadzonej w dniach [...] lipca 2007 r. oraz [...] sierpnia 2007 r. przez inspektorów pracy działających w ramach terytorialnej właściwości Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. w firmie "G." S. T., zajmującej się sortownią odpadów, w zakresie wymagań zasadniczych. W toku kontroli ustalono, że:
pracodawca nie zapewnił w sortowni odpadów spełniających wymagania przepisów odpowiednich obiektów budowlanych,
pracodawca nie zapewnił w sortowni odpadów odpowiednich dla tego rodzaju prowadzonej działalności, pomieszczeń higieniczno - sanitarnych - szatni, umywalni, jadalni i pomieszczenia do ogrzewania pracowników, a także nie zapewnił odpowiedniej ilości wody zdatnej do picia i celów higieniczno - sanitarnych, gospodarczych i przeciwpożarowych,
pracodawca nie zapewnił bezpiecznej pracy pracowników obsługujących dwa przesiewacze do odpadów, własnej produkcji, nieposiadających żadnej dokumentacji technicznej,
pracodawca nie zapewnił w sortowni odpadów odpowiednich urządzeń technicznych zapobiegających zanieczyszczeniu lub skażeniu powietrza, gruntu oraz wód w sortowni odpadów,
pracodawca nie zapewnił w sortowni odpadów odpowiedniego oświetlenia i odpowiedniego stanu technicznego zewnętrznego przyłącza elektrycznego, a także właściwej i bezpiecznej, wewnętrznej instalacji elektrycznej wraz z podłączeniami do urządzeń technicznych.
Od nakazu Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] września 2007 r. pracodawca - "G." S. T. wniósł odwołanie, w którym nie kwestionował ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego sprawy. Podniósł natomiast, iż organ zastosował zbyt radykalne rozwiązania prawne, bowiem poprawę warunków pracy w jego zakładzie można byłoby osiągnąć stosując nakazy zobowiązujące do usunięcia stwierdzonych uchybień w określonym terminie.
Po rozpatrzeniu odwołania oraz przeanalizowaniu akt przedmiotowej sprawy, organ odwoławczy stwierdził, iż wniesiony środek zaskarżenia nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem działania Okręgowego Inspektora Pracy w K. należało uznać za zasadne.
Główny Inspektor Pracy wskazał, iż w świetle art. 11 pkt 5 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia, właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania, w przypadku stwierdzenia, że stan bezpieczeństwa i higieny pracy zagraża życiu lub zdrowiu pracowników lub osób fizycznych wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, w tym osób wykonujących na własny rachunek działalność gospodarczą, zaprzestania prowadzenia działalności bądź działalności określonego rodzaju.
Zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych warunków bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650), budynki i inne obiekty budowlane, w których znajdują się pomieszczenia pracy, powinny być zbudowane i utrzymywane zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach techniczno-budowanych. Obiekt budowlany winien spełniać również warunki użytkowe w zakresie zaopatrzenia w wodę i energię elektryczną oraz usuwania ścieków, wody opadowej i odpadów. Ponadto, przepisy powołanego rozporządzenia nakazują pracodawcy zorganizowanie dla funkcjonujących stanowisk pracy sortowni, odpowiednich szatni dla pracowników, odpowiedniej dla rodzaju prowadzonych prac umywalni, ubikacji oraz pomieszczenia do ogrzewania się pracowników. Pracodawca ma obowiązek do zapewnienia stanowiskom pracy sortowni dostatecznej ilości wody zdatnej do picia oraz do celów higieniczno - sanitarnych, gospodarczych i przeciwpożarowych, a także zapewnienia wody niezbędnej do utrzymania czystości pomieszczeń i terenu sortowni. Stosownie zaś do postanowień § 51 i 52 tego rozporządzenia, maszyny i urządzenia techniczne powinny spełniać wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przez cały okres użytkowania, a ich eksploatacja i obsługa powinna odbywać się przy zachowaniu wymagań bhp oraz ergonomii. Ponadto we wszystkich miejscach na terenie zakładu pracy, w których mogą przebywać pracownicy, pracodawca jest obowiązany zapewnić oświetlenie elektryczne w porze nocnej lub jeżeli oświetlenie dzienne jest niewystarczające.
Natomiast przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz. U z 2002 r. Nr 191, poz. 1596), regulują podstawowe wymagania, jakie winny być spełnione przy instalowaniu przesiewaczy w sortowni. Ponadto z § 26, 27, 28 i 32 tegoż rozporządzenia wynikają obowiązki pracodawcy w zakresie prowadzenia i dokumentowania wyników przeglądów kontrolnych urządzeń technicznych, a także informowania pracowników o zagrożeniach związanych z urządzeniami znajdującymi się w miejscu pracy.
Jak wynika z akt sprawy, pracodawca nie posiadał żadnej dokumentacji w sprawie oceny zgodności oraz minimalnych wymagań dotyczących bhp w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników. Nie przeprowadzono również przeglądu stanu technicznego obiektu. Ponadto pracodawca nie zapewnił w sortowni odpadów minimalnych warunków bezpieczeństwa i higieny pracy. Nie zostały spełnione żadne z wyżej wymienionych wymogów określonych przez przepisy prawa pracy i przepisy techniczno - budowlane. Pracodawca na terenie sortowni odpadów nie zapewnił zaplecza socjalnego dla zatrudnionych pracowników. Brak było bieżącej wody, a także brak wody zgromadzonej w zbiornikach lub pojemnikach.
Należy również stwierdzić, iż użytkowanie wiaty stwarzało bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia przebywających tam ludzi. Pracodawca nie zapewnił niezbędnego, podręcznego sprzętu przeciwpożarowego oraz nie zapewnił na terenie sortowni odpadów odpowiednich dróg transportowych wraz z ich oznakowaniem i nie zapewnił właściwych dojść do stanowisk pracy.
Warunki bezpieczeństwa i higieniczne wykonywania pracy w sposób drastyczny odbiegały od norm określonych w obowiązujących przepisach prawa pracy. Stwierdzony stan warunków pracy w sortowni odpadów przy ul. B. w K. nie był możliwy do zaakceptowania i stanowił trwałe narażenie zdrowia i życia zatrudnionych tam osób.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu od nakazu, Główny Inspektor Pracy wskazał, iż w stwierdzonych warunkach działania pracodawcy nie było możliwe spełnienie wymagań dotyczących doprowadzenia obiektów budowlanych i urządzeń do obowiązujących przepisów prawa, bowiem wymagałoby to utworzenia całkowicie nowych urządzeń technicznych oraz wybudowania nowych obiektów budowlanych.
Stwierdzić zatem należało, iż warunki pracy w sortowni odpadów zagrażały zdrowiu i życiu zatrudnionych osób, a zatem właściwe stało się nakazanie zaprzestania prowadzenia działalności.
Organ odwoławczy podniósł ponadto, że należało uchylić nakaz Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] września 2007 r., w części dotyczącej terminu jego wykonania z uwagi na fakt, iż termin minął przed uprawomocnieniem się tegoż nakazu. Wobec powyższego, należało wyznaczyć nowy termin wykonania nakazu do dnia 31 grudnia 2007 r.
Decyzja Głównego Inspektora Pracy z dnia [...] listopada 2007 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez "G." S. T. w K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący poinformował w niej, iż zaprzestał mechanicznego i ręcznego segregowania śmieci oraz będzie prowadził jedynie prace porządkowe. Podjął działania zmierzające do wybudowania nowego obiektu, bowiem nie dostrzega on możliwości spełnienia wymagań dotyczących doprowadzenia istniejących obiektów budowlanych i urządzeń do obowiązujących przepisów prawa. To z kolei wymaga wybudowania nowych obiektów budowlanych i utworzenia całkowicie nowych urządzeń. Z tych powodów skarżący stara się o uzyskanie wymaganych urządzeń, aby otrzymać pozwolenie na budowę.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie. Organ zwrócił uwagę, iż skarżący nie zarzucił zaskarżonej decyzji jej wydania z naruszeniem prawa materialnego, czy przepisów postępowania. Skarżący nie kwestionuje, iż nie zapewnił, aby obiekty budowlane spełniały wymagania określone prawem, właściwych pomieszczeń sanitarno-higienicznych, właściwych urządzeń technicznych zapobiegających zanieczyszczeniu lub skażeniu powietrza, gruntu lub wód, a także właściwego oświetlenia pomieszczeń pracy. W skardze poinformował jedynie jakie działania podjął w zakresie przeładunku oraz sortowania odpadów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. W konsekwencji, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty rzeczy w zakresie danego przypadku, lecz kontroluje zgodność rozstrzygnięcia z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
W świetle powyżej określonych kryteriów skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Pracy jest zgodna z prawem.
Zgodnie z art. 11 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589), w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania, w przypadku stwierdzenia, że stan bezpieczeństwa i higieny pracy zagraża życiu lub zdrowiu pracowników lub osób fizycznych wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, w tym osób wykonujących na własny rachunek działalność gospodarczą, zaprzestania prowadzenia działalności bądź działalności określonego rodzaju.
Stosownie do postanowień art. 19 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy do zakresu działania Okręgowego Inspektora Pracy należy w szczególności m.in. wydawanie decyzji, o których mowa w art. 11pkt5. Rozpatrywania odwołań od decyzji okręgowych inspektorów pracy należy do zakresu działania Głównego Inspektora Pracy - art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.
Uprawnienia właściwych organów Państwowej Inspekcji Pracy są zróżnicowane w zależności od zagrożeń związanych z naruszeniem przepisów prawa pracy. Do takiego wniosku prowadzi analiza art. 11 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Okręgowy Inspektor Pracy wydaje decyzję z własnej inicjatywy lub na wniosek inspektora pracy w sytuacji, gdy występuje niekwestionowane, stałe zagrożenie dla życia i zdrowia wszystkich pracowników, którego nie daje się zlikwidować poprzez podjęcie innych środków prawnych przewidzianych dla inspektora pracy na przykład poprzez podjęcie nakazu wstrzymania robót, czy nakazu terminowego. Nakazanie pracodawcy zaprzestania określonej działalności zmierza bezpośrednio do udaremnienia tej działalności, jeżeli stwarza ona zagrożenie utraty zdrowia lub życia pracowników.
W świetle art. 207 § 1 i § 2 pkt 1 Kodeksu pracy, pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy. Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki, w szczególności organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy, tj. w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy.
Pod pojęciem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy należy rozumieć przepisy Kodeksu pracy, w szczególności działu dziesiątego (określającego wymogi stawiane obiektom budowlanym i pomieszczeniom pracy, pomieszczeniom higieniczno-sanitarnym, maszynom i innym urządzeniom technicznym, itp.) oraz przepisów wykonawczych wydanych na jego podstawie.
Jak wynika z materiału aktowego, w szczególności z protokołu z kontroli podpisanego przez S. T. bez zastrzeżeń w dniu [...] sierpnia 2007 r. oraz jego załączników ustalony w sposób prawidłowy stan faktyczny sprawy jednoznacznie wskazywał na występowanie w kontrolowanym zakładzie licznych nieprawidłowości w sferze tzw. technicznego bezpieczeństwa pracy. Uchybienia stwierdzono w zakresie narażenia pracowników na pracę w warunkach szkodliwych i uciążliwych dla zdrowia, przy obsłudze maszyn i urządzeń nieposiadających zabezpieczeń elementów ruchomych i zagrażających porażeniem prądem. W toku kontroli stwierdzono ponadto, iż stanowiska pracy w sortowni odpadów zorganizowano w prowizorycznych obiektach budowlanych o naruszonej konstrukcji nośnej oraz pracownikom nie zapewniono właściwych pomieszczeń sanitarnych z dostępem do bieżącej wody. W celu wyeliminowania bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia zatrudnionych pracowników inspektorzy pracy już w toku kontroli wydali decyzje nakazujące natychmiastowe wstrzymanie prac oraz zaprzestanie eksploatacji określonych urządzeń i instalacji w sortowni odpadów. Spełnienie natomiast szeregu wymogów dotyczących obiektów budowlanych urządzeń do obowiązujących przepisów prawa, jak słusznie zauważają organy orzekające w sprawie, w stwierdzonych warunkach działania pracodawcy nie byłoby możliwe. Aby sprostać wymogom prawnym w powyższym zakresie, należałoby wybudować całkowicie nowe obiekty budowlane, zapewnić w procesie technologicznym sprawne i spełniające wymogi bhp urządzenia i maszyny oraz zapewnić właściwe pomieszczenia higieniczno-sanitarne wyposażone w odpowiednie media. Wyeliminowanie zagrożenia utraty życia lub zdrowia pracowników, które ze względu na istniejące w kontrolowanej firmie warunki techniczne, a nie tylko organizacyjne, nie byłoby możliwe bez podjęcia radykalnych decyzji o całkowitej przebudowie sortowni odpadów. To z kolei wiąże się z uzyskaniem stosownych pozwoleń prawnych w celu doprowadzenia do nieruchomości, na której znajduje się sortownia odpadów, wymaganych mediów: wody, energii elektrycznej, odpływu ścieków.
W zaistniałej sytuacji stwierdzić należy, iż materiał dowodowy zgromadzony przez Okręgowego Inspektora Pracy w K. w niniejszej sprawie jednoznacznie wskazuje na zaistnienie przesłanki określonej w art. 11 pkt 5 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, albowiem wykazany w "G." S. T. stan bezpieczeństwa i higieny pracy w sposób trwały zagrażał życiu lub zdrowiu pracowników zatrudnionych w tej firmie. Zatem organy obu instancji wydały zgodne z prawem decyzje, w których w sposób dostatecznie wyczerpujący podano motywy podjętego rozstrzygnięcia.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.