II SA/WA 516/24

II SA/Wa 516/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący/
Joanna Kube
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2024 r. sprawy ze skargi K.J. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę
Uzasadnienie
K. J. (dalej, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Komendanta Głównego Policji (dalej, jako: organ lub Komendant) z dnia [...] marca 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] grudnia 2023 r. o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2023 r. o odmowie sprostowania postanowienia tego organu z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...].
W uzasadnieniu wyjaśniono, że pismem z dnia 21 sierpnia 2022 r. skarżący wniósł o wydanie zaświadczenia o żądanej treści. Następnie skarżący pismem z dnia 5 września 2022 r. skarżący doprecyzował żądanie.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2023 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści na podstawie art. 123 § 1 K.p.a. oraz art. 219 K.p.a.
W dniu 1 lutego 2023 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, żądając jego sprostowania "w treści norm prawa materialnego aktu wydanego w sprawie administracyjnej o świadectwie prawdy i wiedzy obiektywnej z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...], poprzez wykreślenie przywołanej podstawy art. 123 § 1 Kpa, jako wpisanej omyłkowo (...)".
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2023 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] odmówił sprostowania postanowienia z dnia [...] stycznia 2023 r, wskazując stosownie w toku postępowania o wydanie zaświadczenia przepisów ogólnego postępowania administracyjnego nie jest błędem.
Na to postanowienie skarżący wniósł zażalenie.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2023 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ podniósł, że art. 123 K.p.a. stanowiący wraz z art. 219 K.p.a. podstawę prawna postanowienia z dnia [...] stycznia 2023 r., nie został użyty omyłkowo oraz nie stanowił błędu ani omyłki pisarskiej, w omawianym akcie administracyjnym. Ponadto błędy i pomyłki w zakresie powołanej podstawy prawnej nie mogą być prostowane w trybie art. 113 K.p.a. Powołanie podstawy prawnej jest jednym z istotnych elementów postanowienia. Sprostowaniu podlegają natomiast jedynie błędy i omyłki decyzji (postanowienia) jeśli może je objąć mianem "oczywistych omyłek". Sprostowaniu nie podlegają błędny i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa, obowiązującego stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej.
Pismem z dnia 15 lipca 2023 r. skarżący wystąpił o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] maja 2023 r.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2023 r. Komendant Główny Policji odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] maja 2023 r. Natomiast po rozpoznania wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy, Komendant Główny Policji zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienia wydane w I instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał na zasady postępowania nieważnościowego, przytoczył treść art. 156 § 1 K.p.a., odniósł się do przesłanki "rażącego naruszenia prawa" i podzielił stanowisko o zasadności orzeczenia o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] maja 2023 r. Organ uznał, iż owo postanowienie nie jest dotknięte żadną z przesłanek wynikających z art. 156 § 1 K.p.a.
Organ wyjaśnił że sprostowanie decyzji administracyjnej ma na celu wyeliminowanie błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek znajdujących się w dokumencie. Sprostowanie dotyczy wad nieistotnych, niezwiązanych ze stosowaniem prawa, ustaleniem stanu faktycznego czy ustaleniem jego kwalifikacji prawnej. Przede wszystkim sprostowanie decyzji nie może być wykorzystywane w celu rozpatrywania kwestii merytorycznych. Sprostowanie decyzji jest możliwie gdy dotknięte są one wadami całkowicie nieistotnymi, które nie wpływają na część merytoryczną decyzji.
Dalej organ wyjaśnił, że art. 123 § 1 K.p.a. wskazuje pojęcie postanowienia administracyjnego. Z kolei instytucja zaświadczeń oraz możliwość ich wydawania, została uregulowana w dziale VII K.p.a. (art. 217-220). Wprawdzie we wspomnianym dziale nie ma odesłania do pozostałych przepisów K.p.a. w kwestiach nieuregulowanych, jednakże z zasad wykładni systematycznej można wyprowadzić wniosek, że postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia powinno mieć formę postanowienia administracyjnego. Zatem art. 123 K.p.a. stanowiący wraz z art. 219 K.p.a. podstawę prawną postanowienia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] stycznia 2023 r., nie został użyty omyłkowo oraz nie stanowi błędu ani omyłki pisarskiej, w omawianym akcie administracyjnym. Zdaniem organu prawidłowo odmówiono sprostowania postanowienia z dnia [...] stycznia 2023 r.
Komendant dodał również, iż tryb postępowania nieważnościowego nie może stanowić trybu konkurencyjnego w stosunku do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. W postępowaniu nieważnościowym nie bada się sprawy merytorycznie, nie przeprowadza dowodów, nie ocenia ich.
Końcowo organ odniósł się do zarzutów skarżącego wskazanych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (naruszenia art. 107 § 3 K.p.a., art. 10 § 1 K.p.a. i art. 32 Konstytucji RP), uznając je za bezzasadne.
Z tym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W skardze skarżący odniósł się do art. 104 i 107 K.p.a. i zarzucił dowolność, "czynność nie przewidzianą normami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, zakres sprawy wywodzonej nie ze stosunku służbowego, ale faktycznie z przyjęcia sprawy byłego policjanta, gdy wprost z norm ustawowych znanych organowi administracyjnemu Policji, a równocześnie właściwemu ds. osobowych funkcjonariuszy Policji znane jest stanowisko, iż funkcjonariusz zwolniony ze służby czynnej w Policji z prawem do policyjnej emerytury nadal jest funkcjonariuszem Policji, tylko zwolnionym ze służby (...)".
Zdaniem skarżącego w szczególności dowolne i nie poparte żadnymi środkami dowodowymi, w tym z piśmiennictwa i judykatury utrwalonej w tego typie sprawach, jest pouczenie skarżącego zawarte w zaskarżonym postanowieniu co do obowiązku uiszczenia wpisu od skargi do sądu administracyjnego. Skarżący wskazał, iż na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.) zwolniony jest z kosztów sądowych, o czym organ powinien wiedzieć.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, a zarzuty skargi uznał za pozbawione racji.
W piśmie procesowym z dnia 30 maja 2024 r. skarżący podtrzymał zarzuty i wnioski skargi, a także przedstawił dodatkowo stanowisko na poparcie zasadności wniesionej skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Stosownie do art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Zgodnie z art. 157 § 1 K.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. W przedmiotowej sprawie organem właściwym był zatem Komendant Główny Policji.
Nadto, przepis art. 126 K.p.a. stanowi, że do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie.
Postępowanie prowadzone przed Komendantem Głównym Policji miało na celu zweryfikowanie pod kątem wad z art. 156 § 1 K.p.a. postanowienia Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2023 r. o odmowie sprostowania postanowienia tego organu z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...].
Przypomnieć należy, że postępowanie takie jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 K.p.a., stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji (postanowienia) z jednego tylko punktu widzenia - a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 K.p.a. Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji (postanowienia) nie jest kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum, lecz ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych przez ten przepis. Organ orzeka wyłączenie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku przesłanek takiego orzeczenia - odmawia stwierdzenia nieważności decyzji.
W tej sprawie nie jest kwestionowane, że przesłanki określone w punktach 1, 3, 4, 5, 6 i 7 art. 156 § 1 K.p.a. nie wystąpiły.
Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest to czy Komendant Główny Policji wydając postanowienie z dnia [...] maja 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2023 r. o odmowie sprostowania "rażąco naruszył prawo". Wśród przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. - ustawodawca wskazał bowiem także na "rażące naruszenie prawa" (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, że przesłanka "rażącego naruszenia prawa" wymaga spełnienia łącznie trzech elementów, tj. oczywistości naruszenia prawa, uwzględnienia charakteru przepisu oraz skutków społeczno-gospodarczych decyzji niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia obowiązującej zasady praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować.
Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji (postanowienia), jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest wyraźne wskazanie, jaki konkretny przepis został naruszony, przy czym nie wystarczy samo tylko stwierdzenie o tym, iż doszło do takiego naruszenia prawa. Organ zobowiązany jest do wykazania, że uchybieniem jakim dotknięta jest kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja (postanowienie), ma charakter kwalifikowany i stanowi rażące naruszenie prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji możliwe jest wtedy, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu. Przy czym, co należy podkreślić, nie chodzi o błędy w wykładni prawa, ale o jego przekroczenie w sposób jasny i niedwuznaczny. Tylko wówczas treść wadliwej decyzji i czynności ją poprzedzające stanowią zaprzeczenie stanu prawnego.
Reasumując, z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde naruszenie prawa, a jedynie dyskwalifikujące decyzję w takim stopniu, iż niezbędne jest zniweczenie wszelkich jej następstw, w taki sposób, jakby gdyby od początku nie została wydana.
Przenosząc powyższe na tło niniejszej sprawy wskazać trzeba, iż zaskarżone postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie o odmowie stwierdzenia nieważności powołanych wyżej rozstrzygnięć, odpowiada prawu. Organ w sposób prawidłowy ustalił, iż również przesłanka "rażącego naruszenia prawa" nie została w tej sprawie spełniona.
Należy przypomnieć, że żądanie skarżącego o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] maja 2023 r. oparte zostało o stanowisko, iż narusza ono rażąco prawo tj. art. 107 § 3 K.p.a. poprzez odmowę sprostowania postanowienia z dnia [...] stycznia 2023 r. i brak "wykreślenia" z jego podstawy prawnej art. 123 § 1 K.p.a.
Otóż wyjaśnić należy, iż "organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Błąd pisarski rozumiany jest jako widoczne, niezamierzone i niewłaściwe użycie słowa lub określenia, zastosowanie niewłaściwej pisowni bądź też pominięcie wyrazu lub litery. Błąd rachunkowy odnosi się natomiast do wykonania nieprawidłowej operacji matematycznej lub mylnych obliczeń matematycznych. Omyłki to natomiast inne postacie wadliwości decyzji administracyjnej o podobnym charakterze do wymienionych błędów. Wszystkie te wady muszą mieć charakter techniczny i nieistotny, tj. nie mogą prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia lub znacząco modyfikować stan faktyczny ustalony w sprawie. Ponadto błędy pisarskie, rachunkowe i omyłki powinny być oczywiste, czyli łatwo dostrzegalne, niewymagające przeprowadzenia badań. Oczywistość danej nieprawidłowości wynika z jej natury lub z porównania wady z innymi okolicznościami, które nie budzą wątpliwości. Dopiero spełnienie tych wymogów otwiera drogę do sprostowania decyzji administracyjnej." (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 2700/20).
Właściwe zatem było stanowisko organu, który w zaskarżonym postanowieniu wyjaśnił skarżącemu, że wydając postanowienie z dnia [...] maja 2023 r. organ nie naruszył rażąco art. 107 § 3 K.p.a., przedstawiając swój pogląd co do prawidłowości podstawy prawnej postanowienia z dnia [...] stycznia 2023 r. (dotyczy art. 123 § 1 K.p.a.).
Ponadto słusznie zauważył Komendant, że postępowanie nieważnościowe nie może prowadzić do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy ponownie albowiem nie zastępuje ono postępowania w trybie zwykłym. Nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji (i postanowień) jakim jest postępowanie nieważnościowe rządzi się swoimi prawami. W takim postępowaniu nie rozstrzyga się sprawy ponownie, nie gromadzi dowodów, nie ustala stanu faktycznego. Postępowanie nadzwyczajne ma na celu zweryfikowanie określonego rozstrzygnięcia pod kątem wad kwalifikowanych. Nie można pominąć, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych zaostrzono kryteria, pozwalające na stwierdzenie czy doszło do rażącego naruszenia prawa, dając tym samym pierwszeństwo stabilności obrotu prawnego. Tylko w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności możliwe jest wzruszenie zasady stabilności, pewności obrotu prawnego wywodzonej z art. 16 K.p.a. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w tej sprawie.
Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd nie dopatrzył się żadnego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.