II SA/WA 511/21

II SA/Wa 511/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-07-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-02-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Góra-Błaszczykowska /przewodniczący/
Karolina Kisielewicz /sprawozdawca/
Tomasz Szmydt
Symbol z opisem
6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne
Straż pożarna
Sygn. powiązane
III OSK 6817/21 - Wyrok NSA z 2024-01-17
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1123
art. 114c ust. 1 pkt 2, art. 115, 117 ust. 1 pkt 5, art. 121
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lipca 2021 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie wydalenia ze służby kandydackiej uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Rektora-Komendanta Szkoły Głównej [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...]
Uzasadnienie
B. P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z [...] grudnia 2020 r. (nr [...]) w przedmiocie wydalenia go ze służby kandydackiej w Państwowej Straży Pożarnej.
Z okoliczności faktycznych sprawy, ustalonych i przyjętych przez organy obu instancji za podstawę rozstrzygnięcia, wynika, że Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Szkoły Głównej [...] (dalej: SG[...]), po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego przeciwko B. P.- strażakowi w służbie kandydackiej, orzeczeniu z [...] czerwca 2020 r. uznała skarżącego za winnego naruszenia zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej i na podstawie art. 121 ust. 1 pkt 1 ppkt a, art. 115 oraz art. 117 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1123, ze zm.), orzekła karę wydalenia ze służby. Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym PSP, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, ostatecznym orzeczeniem z [...] września 2020 r. (sygn. akt [...]), utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji.
W dniu [...] października 2020 r. B. P. zwrócił się do Rektora-Komendanta SG[...] z wnioskiem o "pilne wstrzymanie wszelkich kroków faktycznych i prawnych zmierzających do wydalenia (...) ze służby, a także o podjęcie wszelkich kroków prawnych i faktycznych w celu umożliwienia (...) rozpoczęcia normalnej dalszej edukacji (...), do czasu ostatecznego zakończenia sprawy związanej z postępowaniem dyscyplinarnym". Skarżący podał, że zamierza wnioskować o wznowienie postępowania dyscyplinarnego przed Odwoławczą Komisją Dyscyplinarną przy KGPSP oraz złożyć skargę na zapadłe orzeczenie dyscyplinarne. Do pisma dołączył oświadczenie gen. brygadiera w st. spocz. W. L., Komendanta Głównego PSP w latach 2008-2015 oraz sprzeciw 14 podchorążych SG[...], którzy wskazują na nieadekwatność wymierzonej kary oraz wnioskują o jego pozostawienie w służbie.
W tych okolicznościach faktycznych Rektor-Komendant Szkoły Głównej [...] w piśmie z 15 października 2020 r., na podstawie art. 61 § 4 k.p.a., zawiadomił B. P. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie jego wydalenia ze służby kandydackiej w PSP w związku z wymierzeniem kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby oraz o prawie do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
Skarżący w dniu 22 października 2020 r., w odpowiedzi na to pismo, wystąpił do Rektora-Komendanta Szkoły Głównej [...] z wnioskiem (niepodpisanym) o "odroczenie wydania decyzji o wydaleniu ze służby", ewentualnie o zawieszenia postępowania w sprawie wydalenia go ze służby na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wnioskodawca podał m. in., że w piśmie z 16 października 2020 r. zwrócił się do Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy KGPSP z wnioskiem o wznowienie postępowania dyscyplinarnego (na podstawie art. 542 § 1 k.p.k. w zw. z art. 114 ust. 3 i art. 124n ustawy o Państwowej Straży Pożarnej) oraz podniósł, że przepisy ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, w tym art. 114 c ust. 1 pkt 2, nie zakreślają terminu, w którym Rektor-Komendant Szkoły Głównej [...] jest zobowiązany do wydania decyzji o wydaleniu strażaka ze służby. B. P. podkreślił, że jego sprawa jest "wieloaspektowa i ma szerszy kontekst", a o mobbingu i dyskryminacji w Szkole Głównej [...] nie miała wiedzy Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna wydając orzeczenie dyscyplinarne w jego sprawie.
Postanowieniem z [...] listopada 2020 r. Rektor-Komendant Szkoły Głównej [...] odmówił B. P. zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie jego wydalenia ze służby. Organ odwołał się do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej i podał, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, oraz że postępowanie wznowieniowe nie stanowi przeszkody do wydania decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby jeżeli orzeczenie o ukaraniu funkcjonariusza karą dyscyplinarną wydalenia ze służby jest ostateczne.
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Rektor-Komendant Szkoły Głównej [...] decyzją z [...] listopada 2020 r. (n r[...]), wydaną na podstawie art. 114c ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej i art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) orzekł o wydaleniu B. P. ze służby kandydackiej w Państwowej Straży Pożarnej, z dniem, w którym decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że w świetle art. 114c ust. 1 pkt 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, istnienie w obrocie prawnym ostatecznego orzeczenia dyscyplinarnego o wydaleniu strażaka ze służby kandydackiej, zobowiązuje go do wydania decyzji o jego wydaleniu ze służby, zaś wszelkie wnioski skarżącego o wznowienie postępowania dyscyplinarnego czy o zawieszenie postępowania w sprawie wydalenia ze służby nie mogą odnieść oczekiwanego przez niego skutku.
B. P. złożył odwołanie od tej decyzji, w którym zarzucił, że została wydana z naruszeniem art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o PSP, art. 7, art. 8 § 1, art. 12 § 1, art. 13 § 1, art. 80 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Odwołujący się stwierdził, że organ I instancji zaskarżoną decyzje wydał "pośpiesznie", niezasadnie nie uwzględnił jego wniosku o zawieszenie postępowania, nie wziął pod uwagę, że złożył wniosek o wznowienie postępowania dyscyplinarnego zakończonego orzeczeniem dyscyplinarnym Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z [...] września 2020 r. oraz skargę na to orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zdaniem B. P., Rektor-Komendant Szkoły Głównej [...] bezzasadnie nie uwzględnił złożonych sprzeciwów od jego wydalenia ze służby, nie uwzględnił jego słusznego interesu oraz interesu społecznego, nie dążył do polubownego załatwienia sprawy, a postępowanie prowadził z naruszeniem zasady zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej. Odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji przez organ I instancji na podstawie art. 132 § 1 k.p.a. i zawieszenie postępowania do czasu rozpatrzenia przez Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji przez organ II instancji i wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu zakończenia postępowania wznowieniowego oaz rozpatrzenia przez Sąd jego skargi na orzeczenie dyscyplinarne.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej decyzją z [...] grudnia 2020 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia daty wydalenia B. P. ze służby kandydackiej i ustalił nowy termin wydalenia ze służby na dzień [...] stycznia 2021 r., w pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał, że w świetle art. 114c ust. 1 pkt 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz § 8 i § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 listopada 1997 r. w sprawie szczegółowej organizacji komisji dyscyplinarnych oraz szczegółowych zasad wykonywania kar dyscyplinarnych wobec strażaków państwowej straży pożarnej (Dz.U. Nr 144, poz. 968), właściwy przełożony strażaka w służbie kandydackiej jest obowiązany rozwiązać z nim stosunek służbowy i wydalić ze służby, niezwłocznie po uprawomocnieniu się orzeczenia dyscyplinarnego o ukaraniu karą wydalenia ze służby i nie ma "mechanizmów prawnych" weryfikowania prawidłowości zapadłego orzeczenia dyscyplinarnego. Stosownie do art. 119 ust. 1b ustawy, kara dyscyplinarna nie podlega wykonaniu, jeżeli od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia upłynęły 3 lata.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ II instancji stwierdził, że zaskarżenie orzeczenia dyscyplinarnego nie czyni tamtego postępowania zagadnieniem wstępnym w odniesieniu do niniejszego postępowania. Zagadnieniem wstępnym, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., jest tylko taka kwestia, która uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w danej sprawie, natomiast to, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na treść decyzji, nie może przesądzać o istnieniu zagadnienia wstępnego.
Komendant Główny Policji stwierdził, że ustalenie w decyzji organu I instancji daty rozwiązania stosunku służbowego ze skarżącym poprzez odesłanie do "daty kiedy decyzja stanie się ostateczna" nie jest prawidłowe i nie pozwala na niebudzące wątpliwości ustalenie tej daty. Ta decyzja nie jest opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności, zaś według art. 130 § 2 k.p.a. wniesienie od niej odwołania przez stronę, wstrzymało jej wykonanie. Z tego powodu należało ustalić "adekwatny" do toku postępowania, termin zwolnienia skarżącego ze służby.
B. P. w skardze wniesionej do Sądu na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z [...] grudnia 2020 r. zarzucił, że została wydana z naruszeniem § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 21 listopada 1997 r., z którego wynika, że kara wydalenia ze służby zostaje wykonana dopiero kiedy będzie prawomocna. Skarżący stwierdził, że powołane rozporządzenie ani ustawa o Państwowej Straży Pożarnej nie zawierają definicji "uprawomocnienia" i dlatego należy odwołać się do k.p.a. (art. 16 § 3). B. P. wyjaśnił, że orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej z [...] września 2020 r. zostało mu doręczone w dniu 8 października 2020 r. i "zablokował" uprawomocnienie się tego orzeczenia.
Skarżący zarzucił ponadto organowi odwoławczemu naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. przez niepowołanie jako podstawy prawnej decyzji art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez odmowę zawieszenia postępowania oraz art. 7 i art. 12 § 1 k.p.a. przez niedostateczne ustalenie okoliczności dotyczących zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego. Zdaniem strony skarżącej, organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się dostatecznie do wszystkich zarzutów odwołania, wskazujących zwłaszcza na zasadność zawieszenia postępowania.
Skarżący w uzasadnieniu skargi ponowił argumenty postawione w odwołaniu od decyzji organu I instancji, dotyczące zwłaszcza niezasadnej odmowy zawieszenia postępowania.
Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zaskarżona przez B. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzja Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z [...] grudnia 2020 r. o wydaniu skarżącego ze służby kandydackiej w Państwowej Straży Pożarnej w związku z ukaraniem go karą dyscyplinarną wydalenia ze służby narusza prawo i dlatego jego skarga jest uzasadniona.
W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy (Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej) podzielił zapatrywanie Rektora-Komendanta Szkoły Głównej [...], że skoro ostatecznym orzeczeniem dyscyplinarnym z [...] września 2020 r. skarżący został ukarany karą wydalenia ze służby, to w świetle art. 114c ust. 1 pkt 2 oraz przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 listopada 1997 r. w sprawie szczegółowej organizacji komisji dyscyplinarnych oraz szczegółowych zasad wykonywania kar dyscyplinarnych wobec strażaków państwowej straży pożarnej (Dz.U. Nr 144, poz. 968), należało niezwłocznie rozwiązać z nim stosunek służbowy. Organ odwoławczy argumentował, że nie ma podstaw prawnych do wstrzymywania się z tą decyzją (zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.) do czasu zakończenia postępowania nadzwyczajnego (o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym orzeczeniem dyscyplinarnym na podstawie art. 124k ustawy o Państwowej Straży Pożarnej), ani do czasu zakończenia postępowania sądowego ze skargi B. P. na ostateczne orzeczenie dyscyplinarne objęte wnioskiem o wznowienie.
Według art. 114c ust. 1 pkt 2 ustawy o Państwowej straży Pożarnej, strażaka w służbie kandydackiej wydala się ze służby w razie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Przepis § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 listopada 1997 r. w sprawie szczegółowej organizacji komisji dyscyplinarnych oraz szczegółowych zasad wykonywania kar dyscyplinarnych wobec strażaków Państwowej Straży Pożarnej, stanowi natomiast, że karę wydalenia ze służby wykonuje się przez rozwiązanie stosunku służbowego w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej. Kary dyscyplinarne wymierzone strażakom wykonuje się niezwłocznie, po uprawomocnieniu się orzeczenia o ukaraniu (§ 9 ust. 1). Przewodniczący komisji, kierując odpis orzeczenia dyscyplinarnego do przełożonego dyscyplinarnego strażaka, zamieszcza na nim wzmiankę o uprawomocnieniu orzeczenia (§ 9 ust. 2).
Z przepisu art. 16 § 1 zd. pierwsze k.p.a. wynika, że decyzje ostateczne to decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do decyzji ostatecznych należy zatem zaliczyć decyzję organu pierwszej instancji, w stosunku do której upłynął termin złożenia odwołania, decyzję wydaną przez organ odwoławczy (organ drugiej instancji). Z kolei art. 16 § 3 k.p.a. stanowi, że decyzje ostateczne, których nie można zaskarżyć do sądu, są prawomocne.
Sąd z urzędu stwierdza, że decyzja Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z [...] września 2020 r. została doręczona skarżącemu w dniu 8 października 2020 r. i w dniu 9 października 2020 r. została przez niego zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sprawa zarejestrowana pod sygn. II SA/Wa 111/21).
To zaś oznacza, że orzeczenie dyscyplinarne Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z [...] września 2020 r. jest wprawdzie ostateczne (w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a.), ale nie jest orzeczeniem prawomocnym. Prawomocne staje się dopiero po zakończeniu postępowania sądowego (art. 16 § 3 k.p.a.).
Warto zauważyć, że organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji podał, powołując się na § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 listopada 1997 r. w sprawie szczegółowej organizacji komisji dyscyplinarnych oraz szczegółowych zasad wykonywania kar dyscyplinarnych wobec strażaków państwowej straży pożarnej (Dz.U. Nr 144, poz. 968), że właściwy przełożony strażaka w służbie kandydackiej jest obowiązany rozwiązać z nim stosunek służbowy i wydalić ze służby, niezwłocznie po uprawomocnieniu się orzeczenia dyscyplinarnego o ukaraniu karą wydalenia ze służby. Z dalszych jego wywodów wynika jednak, że organ nie odróżnia decyzji ostatecznej od decyzji prawomocnej, co spowodowało, że podjęte w tej sprawie decyzje o wydalenia skarżącego ze służby są wadliwe. Rektor-Komendant Szkoły Głównej [...] niewątpliwie nie mógł w dniu [...] listopada 2020 r. "wykonać" orzeczenia dyscyplinarnego o wydaleniu skarżącego ze służby i wydać decyzji o jego wydaleniu ze służby, ponieważ ze względu na wniesienie do sądu skargi na ostateczne orzeczenie dyscyplinarne, to orzeczenie nie było prawomocne. W konsekwencji organ odwoławczy nieprawidłowo stwierdził, że decyzja organu I instancji odpowiada prawu. Zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z [...] grudnia 2020 r., została zatem wydana z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Przedstawione rozważania prowadzą do wniosku, że uzasadniony jest zarzut skargi dotyczący naruszenia § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 listopada 1997 r i z tego powodu skarga zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze, Sąd stwierdza, że nie są uzasadnione. Istotne okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości. Okoliczności dotyczące popełnienia przewinienia dyscyplinarnego przez skarżącego nie mają znaczenia dla postępowania w przedmiocie wydalenia ze służby kandydackiej w Państwowej Straży Pożarnej.
Sąd nie podziela zapatrywania skarżącego, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się dostatecznie do wszystkich zarzutów odwołania, wskazujących zwłaszcza na zasadność zawieszenia postępowania. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a.
Z tych wszystkich w względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Rektora-Komendanta Szkoły Głównej [...] z [...] listopada 2020 r.