II SA/Wa 480/24

II SA/Wa 480/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 171
art. art. 25 ust. 1, 27 ust. 1, 41 ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2024 r. sprawy ze skargi Z. P. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę
Uzasadnienie
Komendant Główny Policji (dalej także: organ, KGP) rozkazem personalnym
z [...] lutego 2024 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej Kpa.), po rozpatrzeniu odwołania Z. P. (dalej także: funkcjonariusz, skarżący) od rozkazu personalnego Komendanta [...] Policji z [...] grudnia 2023 r. nr [...] w sprawie zwolnienia ze służby w Policji z dniem [...] grudnia 2023 r., utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny.
Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie sprawy.
W dniu [...] września 2023 r. do Komendy [...] Policji wpłynęło pismo Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w [...] z informacją
o ogłoszeniu w dniu [...] września 2023 r. funkcjonariuszowi - wówczas [...] Wydziału [...] Komendy Rejonowej Policji [...] postanowienia o przedstawieniu zarzutów o czyny z art. 263 § Kk. Wskazano również, że wymieniony nie przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów i odmówił składania wyjaśnień. Do pisma załączono postanowienie z [...] sierpnia 2023 r. Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w [...], wydane w sprawie o sygn. akt [...],o przedstawieniu funkcjonariuszowi zarzutów o to, że:
- w okresie od [...] stycznia 2018 r. do marca 2018 r. w [...], wbrew wymaganemu zezwoleniu, handlował bronią palną w postaci automatycznego karabinu szturmowego [...] nr [...] oraz karabinu [...], które zbył za kwotę 5.300 EUR, tj. o czyn z art. 263 § 1 Kk.,
- w okresie od stycznia 2018 r. do wiosny 2020 r. w [...], wbrew przepisom ustawy, handlował bronią palną w postaci jej konstytutywnych elementów, a w tym:
w styczniu 2018 r. zamkiem do pistoletu maszynowego [...], w lipcu 2018 r. zamkiem do karabinu [...], we wrześniu 2018 r. zanikiem i lufą do pistoletu maszynowego [...], w sierpniu 2018 r. lufą i zamkiem do karabinu [...], wiosną 2018 r. lufą i zamkiem do pistoletu [...], wiosną 2020 r. lufą i zamkiem do pistoletu [...], zbywając je za kwotę co najmniej 6.800 EUR obywatelowi [...], tj. o czyn z art. 263 § 1 Kk..
Komendant Rejonowy Policji [...] rozkazem personalnym
z [...] września 2023 r. zawiesił funkcjonariusza w czynnościach służbowych od [...] września 2023 r. na okres trzech miesięcy. Ponadto postanowieniem z [...] września 2023 r. wszczął przeciwko funkcjonariuszowi postępowanie dyscyplinarne, w którym przedstawił mu zarzut następującej treści:
- w okresie od stycznia 2018 r. do bliżej nieustalonego dnia, lecz nie później niż po upływie pierwszego kwartału 2020 r., w bliżej nieustalonym miejscu, będąc zobowiązanym do przestrzegania obowiązków wynikających z zasad etyki zawodowej policjanta, od obowiązku tego odstąpił w ten sposób, iż bez wymaganego zezwolenia handlował bronią palną w postaci karabinu szturmowego [...] nr [...] oraz karabinu [...] oraz handlował konstytutywnymi elementami broni palnej w postaci luf oraz zamków do pistoletów, pistoletów maszynowych oraz karabinu, przez co nie dbał o godność i dobre imię służby, a także społeczny wizerunek Policji jako formacji, w której służy, a jego działanie nie służyło budowaniu zaufania do niej, czym popełnił przewinienie dyscyplinarne polegające na nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej policjanta, określone w art. 132 ust. 1 w zw. z art. 132 ust. 4 ustawy o Policji w zw. z § 23 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" (Dz. Urz. KGP z 2004 r. Nr 1, poz. 3).
Raportem z [...] października 2023 r. funkcjonariusz zwrócił się do Komendanta Rejonowego Policji [...] z prośbą o rozwiązanie stosunku służbowego
"w możliwie najkrótszym terminie".
Pismem z [...] października 2023 r. poinformowano wymienionego, że w związku z brakiem wskazania przez niego daty zwolnienia ze służby, rozwiązanie stosunku służbowego nastąpi do dnia [...] stycznia 2024 r. Ponadto przełożony właściwy w sprawach osobowych policjanta zwrócił się z prośbą o złożenie, w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma, pisemnego oświadczenia, czy nadal podtrzymuje swoją wolę zwolnienia ze służby w terminie ustawowym oraz wskazał, że brak stosownego oświadczenia o wycofaniu żądania zawartego w raporcie z [...] października 2023 r., zostanie potraktowany jako podtrzymanie woli zwolnienia ze służby w Policji w terminie ustawowym.
Wnioskiem z [...] października 2023 r. Komendant Rejonowy Policji [...] zwrócił się do Komendanta [...] Policji o zwolnienie funkcjonariusza ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Uzasadnił to przedstawieniem funkcjonariuszowi (w postępowaniu o sygn. akt [...]) zarzutów popełnienia przestępstw z art. 263 § 1 Kk. Za pismem z [...] października 2023 r. przesłał do Komendy [...] Policji materiały dotyczące śledztwa o podanej sygn. akt, przekazane przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w [...].
Pismem z [...] października 2023 r. zawiadomiono funkcjonariusza o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby w Policji
na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Pouczono o przysługujących uprawnieniach wynikających z art. 10 Kpa., w tym w szczególności o prawie
do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a także do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji, w terminie 7 dni od dnia otrzymania tego pisma. Wezwano jednocześnie do wskazania zakładowej organizacji związkowej, o której mowa w art. 43 ust. 3 ustawy o Policji
w terminie 3 dni od dnia doręczenia pisma, jak również pouczono o skutkach braku takiego wskazania.
Komendant [...] Policji [...] grudnia 2023 r., działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy o Policji, wydał rozkaz personalny nr [...], którym zwolnił funkcjonariusza ze służby w Policji z dniem [...] grudnia 2023 r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W terminie ustawowym, pełnomocnik funkcjonariusza złożył odwołanie
od rozkazu personalnego nr [...], wnosząc o jego uchylenie. Podniósł, że do dnia wydania przez Komendanta [...] Policji rozkazu personalnego przeciwko funkcjonariuszowi nie został skierowany akt oskarżenia. Ponadto zarzucił naruszenie art. 8 § 1 Kpa. poprzez wydanie decyzji, gdy funkcjonariusz wystąpił do Komendanta Rejonowego Policji [...] z prośbą o rozwiązanie stosunku służbowego, zaś przełożony właściwy w sprawach osobowych policjanta poinformował go, że wyraził zgodę na zwolnienie wymienionego ze służby z dniem [...] stycznia 2024 r. Dodał ponadto, że funkcjonariusz nie został przesłuchany w postępowaniu dyscyplinarnym przed jego zakończeniem.
Po rozpoznaniu odwołania, wskazanym na wstępie rozkazem personalnym KGP utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w I instancji. Wyjaśnił, że podstawę materialnoprawną zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji stanowił art. 41
ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zgodnie z tym przepisem policjanta można zwolnić
ze służby, gdy wymaga tego ważny interes służby. Użycie w danym przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie takie ma charakter fakultatywny
i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Stąd też decyzja podejmowana na podstawie tego przepisu powinna uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony (art. 7 Kpa.). Ma to szczególne znaczenie, gdy ustawodawca używa określeń prawnie niezdefiniowanych (tzw. wyrażeń nieostrych)
w postaci "ważnego interesu służby".
Jak podał organ, przyczyny zwolnienia ze służby policjanta ustanowione
w art. 41 ust. 2 ustawy o Policji zawierają tę wspólną cechę, że odwołują się one do okoliczności lub zdarzeń związanych bądź z zachowaniem się policjanta w służbie lub w życiu prywatnym, bądź do okoliczności, na powstanie których nie miał on wprawdzie decydującego wpływu, lecz powstanie których utrudnia mu lub wręcz uniemożliwia jej pełnienie. We wszystkich zatem wypadkach ocena końcowa poprzedzająca decyzję o zwolnieniu policjanta ze służby musi uwzględniać okoliczności konkretnego, indywidualnego przypadku. Rolą organu administracji w sprawie o zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji jest wykazanie, że za zwolnieniem funkcjonariusza przemawia ważny interes służby. W rozpatrywanej sprawie istota rozstrzygnięcia sprowadza się zatem do wyjaśnienia i oceny, czy w obecnym stanie faktycznym pozostawanie funkcjonariusza w służbie narusza ważny interes służby.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, Policja jest umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do podstawowych zadań tej formacji, w myśl art. 1 ust. 2 cytowanej ustawy, należy między innymi ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, a ponadto wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Realizacja tak ważnych zadań wymaga, aby funkcjonariuszami Policji były osoby o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych oraz posiadające niezbędną zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach mundurowych. Służbę w Policji mogą przy tym pełnić wyłącznie obywatele polscy o nieposzlakowanej opinii (art. 25 ust. 1 ustawy o Policji). Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują funkcjonariusza jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych.
Samo już podejrzenie funkcjonariusza Policji o zachowanie karalne, zaprzeczające podjętym zobowiązaniom, naraża dobre imię służby, którego utrzymanie składa się na treść "ważnego interesu służby". Policjant, któremu przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, traci przymiot "nieskazitelności charakteru". Traci on również autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym, które to elementy są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się ze służbą
w organach ścigania. Stąd też pozostawanie w służbie policjanta, który nie legitymuje się wskazanymi przymiotami, narusza ważny interes służby.
Zdaniem organu wszczęcie postępowania karnego przeciwko funkcjonariuszowi o przestępstwo z art. 263 § 1 Kk. dobitnie wskazuje nie tylko na możliwość naruszenia przepisów prawa karnego, ale przede wszystkim jest zaprzeczeniem etosu zawodu policjanta, który ma stać na straży bezpieczeństwa
i porządku publicznego. Fakt ten nie tylko spowodował podważenie zaufania
do instytucji publicznej jaką jest Policja, ale przede wszystkim stanowi jaskrawy przykład zachowania nielicującego z godnością i etosem zawodu policjanta. Stanowi także zaprzeczenie zobowiązań wynikających z roty złożonego ślubowania. Zachowanie funkcjonariusza Policji, które prowadzi do przedstawienia mu zarzutów
o przestępstwa z art. 263 § 1 Kk., stanowi jaskrawy przykład lekceważącego traktowania funkcji, którą funkcjonariusz pełnił jako policjant, a także braku szacunku do tego zawodu oraz etosu z nim związanego.
W ocenie KGP skierowanie postępowania karnego przeciwko funkcjonariuszowi o popełnienie przestępstw z art. 263 § 1 Kk., sprawia, że niewątpliwie utracił on przymioty konieczne do pozostawania w szeregach formacji służącej społeczeństwu. Nie cieszy się już nieposzlakowaną opinią, zatem nie spełnia podstawowego warunku wskazanego w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, niezbędnego do pełnienia służby w Policji. Okoliczności te uniemożliwiają natomiast pozostanie funkcjonariusza w służbie.
Jak podał organ, konsekwencją zmiany stadium postępowania w odniesieniu do osoby pełniącej służbę w Policji jest utrata przez nią nieposzlakowanej opinii. Kwestionowanie decyzji procesowych albo polemika z dokonaną oceną faktów
i dowodów zgromadzonych w sprawie karnej byłoby nieuprawnionym wkroczeniem
w sferę kompetencji organów procesowych. Proces karny obecnie znajduje się
na etapie postępowania przygotowawczego, a co za tym idzie nie zostało jeszcze zakończone gromadzenie materiału dowodowego. W ocenie organu procesowego,
tj. prokuratora, nadal istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że funkcjonariusz, przeciwko któremu skierowano postępowanie, popełnił czyny o znamionach przestępstw.
Przepis art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nie uzależnia możliwości zwolnienia policjanta ze służby od wyniku postępowania karnego, w tym od skierowania przez właściwego prokuratora aktu oskarżenia do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1738/07 stwierdził, że: "zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o cytowany przepis pozostaje bez związku z prowadzonym przeciwko funkcjonariuszowi postępowaniem karnym. Oznacza to, że zwolnienie może nastąpić przed zakończeniem postępowania karnego, a rozstrzygnięcie w sprawie karnej pozostaje bez wpływu na decyzję w przedmiocie zwolnienia". W wyroku z dnia 26 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2318/13, Sąd ten stwierdził, iż "zasada domniemania niewinności nie może być rozumiana tak szeroko, by wykluczała wiązanie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych, które w innych procedurach mogą oddziaływać na sytuację podejrzanego lub oskarżonego. W takich przypadkach, nawet zanim zapadnie prawomocny wyrok w sprawie karnej, możliwe jest ograniczenie dostępu określonych osób do służby publicznej, a także wykluczenie konkretnej osoby z grona funkcjonariuszy publicznych".
Prawda materialna w postępowaniu administracyjnym, w sprawie zwolnienia
ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, została osiągnięta w wyniku ustalenia, że wskutek okoliczności, które związane są z prowadzonym przeciwko funkcjonariuszowi postępowaniem karnym, nie może on dłużej pełnić służby, z uwagi na to, że okoliczności te w oczywisty sposób godzą w dobro prawne jakim jest ważny interes służby. Badanie tym samym obecnie innego materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu karnym, ocena jego wartości dowodowej, byłoby całkowicie nieprzydatne dla postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji, bo nie spowodowałoby zmiany rozstrzygnięcia, jakie w tych okolicznościach musi zostać wobec niego podjęte. Relewantna z punktu widzenia decyzji merytorycznej była wyłącznie zmiana stadium postępowania karnego z in rem w ad personam. W tym przypadku ta okoliczność determinowała do przyjęcia, że ten funkcjonariusz Policji, na skutek przedstawienia mu zarzutu, utracił przymiot nieposzlakowanej opinii. Wszelkie dalsze rozważania na ten temat nie są istotne dla przedmiotowej sprawy administracyjnej.
W sprawie zakładowa organizacja związkowa nie została wskazana przez funkcjonariusza, wobec czego zwolnienie jego osoby mogło nastąpić bez zasięgnięcia opinii tej organizacji.
Zdaniem KGP decyzja objęta odwołaniem spełnia wymagania określone
w art. 108 § 1 Kpa., gdyż w jej uzasadnieniu przytoczono okoliczności wskazujące, że zachodzą przesłanki uzasadniające przedłożenie interesu społecznego nad indywidualny interes strony. W praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych ugruntował się pogląd dopuszczający wykonywanie bez zbędnej zwłoki decyzji dotyczących stosunku służbowego policjantów.
Organ wskazał ponadto, że złożenie raportu o zwolnienie ze służby w Policji
na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, co funkcjonariusz uczynił [...] października 2023 r., nie powoduje w każdym przypadku obowiązku zastosowania tego przepisu. Właściwy organ Policji po otrzymaniu wniosku policjanta o zwolnienie ze służby złożonego w powyższym trybie winien potraktować go bowiem tak samo jak pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby, o którym mowa w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, tj. zwolnić funkcjonariusza w terminie do 3 miesięcy, ale tylko wówczas, gdy w tym terminie nie zostało wszczęte z urzędu przeciwko policjantowi postępowanie
o zwolnienie go ze służby na innej podstawie, a następnie nie została w tym zakresie wydana decyzja. Wszczynając postępowanie z art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, mimo złożonego wcześniej przez funkcjonariusza raportu o zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, organ administracji zakończył to postępowanie wydaniem decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza, opierając swe rozstrzygnięcie właśnie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
Złożenie zatem przez funkcjonariusza żądania zwolnienia ze służby
na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji "w możliwie najkrótszym terminie", nie skonsumowało celu przedmiotowego postępowania (prowadzonego w sprawie zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji), bowiem przed upływem terminu do zwolnienia wynikającego z art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, tj. przed dniem [...] stycznia 2024 r., przedmiotowe postępowanie zostało zakończone wydaniem opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności decyzji merytorycznej, zwalniającej funkcjonariusza ze służby w Policji z dniem [...] grudnia 2023 r. Z tym też dniem przestał istnieć przedmiot postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia policjanta ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji.
Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na rozkaz personalny KGP z [...] lutego 2024 r., zarzucając naruszenie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji oraz art. 8 i 10 Kpa. Wniósł o jego uchylenie.
Podkreślił, że w dniu wydania rozkazu postępowanie karne było na etapie postępowania przygotowawczego i do tego dnia nie został przeciwko niemu skierowany akt oskarżenia.
Dodał, że dwukrotnie, w dniach [...] i [...] października 2023 r., złożył
do Komendanta Rejonowego Policji [...] raport o zwolnienie ze służby. Pismem z [...] listopada 2023 r. wyrażono zgodę na zwolnienie ze służby z dniem
[...] stycznia 2024 r. Pomimo tego w sprawie wydano rozkaz, o którym mowa powyżej. Tego rodzaju postępowanie z całą pewnością narusza, w ocenie skarżącego, zasadę zaufania obywateli do władzy publicznej.
Jak stwierdził skarżący, w sprawie wszczęto przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne, które przedłużono do [...] grudnia 2023 r. W postępowaniu tym nie przesłuchano skarżącego i wydano rozkaz przed zakończeniem postępowania dyscyplinarnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy
w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy zaistniał ważny interes służby, uzasadniający zwolnienie skarżącego ze służby w Policji. Na tę okoliczność powołały się organy Policji obu instancji, wskazując na art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, będący materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie rozkazów personalnych.
W myśl ww. przepisu policjanta można zwolnić ze służby, gdy wymaga tego ważny interes służby. Jest więc to uprawnienie przyznane organowi w sytuacji, gdy dojdzie do przekonania, że interes społeczny (interes służby) przeważa nad słusznym interesem strony.
Rozkaz personalny wydany na podstawie powyższego przepisu ma charakter fakultatywny i podejmowany jest w ramach uznania administracyjnego. Wprawdzie akt o charakterze uznaniowym pozostaje pod kontrolą Sądu, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem Sąd bada wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, nie wnikając natomiast w jego celowość. Z tego względu kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami w taki sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji spełniona została, zawarta w art. 7 Kpa., powinność uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony. Ponadto zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, czy stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony w świetle przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już poza granicami kontroli sądowej. Sądy administracyjne nie są bowiem uprawnione do dokonywania oceny sposobu wypełniania przez organy administracji treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych, czyli realizacji określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej "NSA" z 19 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 301/11 – orzeczenia sądów administracyjnych są publikowane w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przywołany art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji mówi o możliwości zwolnienia funkcjonariusza Policji ze służby, gdy wymaga tego "ważny interes służby". Jest to pojęcie nieostre, niedookreślone, jednakże z uwagi na nieporównywalność sytuacji faktycznych jakie mogą zaistnieć, użycie przez ustawodawcę takiego właśnie zwrotu jest w pełni uzasadnione. W ocenie nauki prawa, "nieostrość nazw (jako szczególny przejaw ich niedookreśloności) nie jest traktowana w tekście prawnym jako wada. Wręcz przeciwnie – może być z powodzeniem stosowana jako świadomie przyjęty środek uelastycznienia tekstu przez stworzenie swoistego luzu decyzyjnego"(S. Wronkowska, M. Zieliński, Komentarz do zasad techniki prawodawczej, Warszawa 2004, s. 280). Prawodawca, używając takiego sformułowania, pozwala zatem organom Policji na odpowiednią ocenę stanu faktycznego, by w konsekwencji organy te mogły zdecydować o celowości dalszego trwania stosunku służbowego.
Z pewnością więc ustawodawca dostrzega potrzebę ochrony interesu służby (interesu społecznego), jako interesu nadrzędnego, dając jednocześnie właściwym organom możliwość oceny każdego indywidualnego przypadku.
Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 19 października 2004 r., sygn. akt K 1/04 (publ. OTK-A 2004/9/93), przy odczytywaniu treści określenia "ważny interes służby" należy sięgnąć do przepisów określających cele i zadania Policji oraz szczególny status policjantów. Z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji wynika, że Policja jest umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 1-4 tej ustawy, do podstawowych zadań tej formacji należy między innymi ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra; ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego (...); inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziałanie w tym zakresie z organami państwowymi, samorządowymi i organizacjami społecznymi; wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Realizacja tego rodzaju zadań wymaga, aby policjantami były osoby o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych oraz posiadające niezbędną zdolność fizyczną i psychiczną do służby w tej formacji. Przy tym służbę w Policji mogą pełnić wyłącznie obywatele polscy o nieposzlakowanej opinii (art. 25 ust. 1 ustawy o Policji). Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują policjanta jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Każdy, kto decyduje się na dobrowolne podjęcie służby w Policji, musi zdawać sobie z tego sprawę. Składa bowiem ślubowanie, w którym zobowiązuje się między innymi do godnego zachowania w służbie i poza nią oraz należytej dbałości o dobro formacji, do której przystępuje. Musi mieć zatem świadomość, że sprawowanie funkcji publicznej łączy się nie tylko z pewnymi przywilejami, ale także ze zwiększonymi obowiązkami oraz pewnymi ograniczeniami nieznanymi innym grupom zawodowym. Policjantom przysługuje wprawdzie zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego, jednak nie ma ona charakteru bezwzględnego i nie sięga ona tak daleko, jak tego oczekuje skarżący. Ustawodawca w interesie policjantów szczegółowo określa dopuszczalne przyczyny zwolnienia ich ze służby. Jednocześnie dostrzega potrzebę prowadzenia racjonalnej polityki kadrowej w interesie Policji oraz konieczność wyposażenia organów tej formacji w instrumenty prawne niezbędne do podejmowania działań zmierzających do budowania autorytetu państwa i zaufania obywateli do jego organów.
Również w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest zgodny pogląd, iż pojęcie "ważnego interesu służby" należy wiązać z art. 25 ust. 1 ustawy
o Policji, który to przepis stawia warunek, aby służbę w Policji pełniły tylko osoby
o nieposzlakowanej opinii. Wprowadzenie takiego wymogu jest uzasadnione specyfiką pracy w organach ścigania, a także celami, jakie formacja ta ma realizować. Policja ma bowiem gwarantować obywatelom ochronę przed wszelkimi działaniami sprzecznymi z prawem. Stąd osoby egzekwujące przestrzeganie prawa same muszą przede wszystkim przestrzegać prawa. Winny to być zatem osoby cieszące się autorytetem w społeczeństwie, respektujące zasady współżycia społecznego, dotrzymujące roty ślubowania (art. 27 ust. 1 ustawy o Policji). Osoby te muszą więc znajdować się poza wszelkimi podejrzeniami o to, iż by miały łamać prawo (vide wyrok tut. Sądu z 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 314/13).
Sądy administracyjne podkreślają też, że policjant, któremu postawiono zarzut popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu, traci przymiot "nieposzlakowanej opinii". "Poszlaka" w języku polskim to podejrzenie, przesłanka przemawiająca za określoną interpretacją jakiegoś zjawiska czy jakiejś sytuacji, natomiast "nieposzlakowany" to ten, któremu nie można nic zarzucić, przypisać – nieskazitelny. Powyższe pojęcie odnosi się zarówno do sfery życia zawodowego, jak i prywatnego. Utraty przymiotu nieposzlakowanej opinii nie powoduje wyłącznie karalność danej osoby. Taki skutek może również wywoływać znalezienie się w kręgu podejrzeń bądź insynuacji. Zatem samo podejrzenie o popełnienie przestępstwa świadczy o niespełnieniu wymogu nieskazitelnej postawy moralnej, która determinuje możliwość pełnienia służby publicznej (vide wyroki NSA: z 26 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2318/13; z 27 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 1715/13; z 31 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1738/07).
Powyższe prowadzi do konkluzji, że pozostawanie w służbie policjanta, który nie legitymuje się nieposzlakowaną opinią narusza ważny interes służby. Taka sytuacja niewątpliwie rzutuje na powstanie negatywnego wizerunku Policji w odbiorze społecznym, co przekłada się na utratę zaufania społeczeństwa do organów Państwa.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że przesłanka zwolnienia skarżącego ze służby w Policji z uwagi na ważny interes służby została wystarczająco wykazana.
Nie budzi żadnych wątpliwości, że postanowieniem z [...] sierpnia 2023 r. Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w [...], w sprawie
o sygn. akt [...], przedstawiono funkcjonariuszowi następujące zarzuty:
- w okresie od [...] stycznia 2018 r. do marca 2018 r. w [...], wbrew wymaganemu zezwoleniu, handlował bronią palną w postaci automatycznego karabinu szturmowego [...] nr [...] oraz karabinu [...], które zbył za kwotę 5.300 EUR, tj. o czyn z art. 263 § 1 Kk.,
- w okresie od stycznia 2018 r. do wiosny 2020 r. w [...], wbrew przepisom ustawy, handlował bronią palną w postaci jej konstytutywnych elementów, a w tym: w styczniu 2018 r. zamkiem do pistoletu maszynowego [...], w lipcu 2018 r. zamkiem do karabinu [...], we wrześniu 2018 r. zanikiem i lufą do pistoletu maszynowego [...], w sierpniu 2018 r. lufą i zamkiem do karabinu [...], wiosną 2018 r. lufą i zamkiem do pistoletu [...], wiosną 2020 r. lufą i zamkiem do pistoletu [...], zbywając je za kwotę co najmniej 6.800 EUR obywatelowi [...], tj. o czyn z art. 263 § 1 Kk..
Tak więc skarżącemu postawiono zarzut popełnienia czynu przeciwko bezpieczeństwu w dysponowaniu i obrocie bronią palną. Znalezienie się skarżącego w kręgu takich podejrzeń powoduje, że traci on przymiot nieposzlakowanej opinii.
Należy podkreślić, że zastosowana przez organ Policji podstawa zwolnienia ze służby pozostaje bez związku z prowadzonym przeciwko skarżącemu - na etapie postępowania administracyjnego - postępowaniem karnym, a rozstrzygnięcie sprawy karnej nie ma wpływu na decyzję w przedmiocie zwolnienia ze służby (por. wyrok NSA z 6 września 2022 r., sygn. akt III OSK 2592/21, publ. CBOSA). Postępowanie karne jest postępowaniem autonomicznym, niezależnym od postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby i pozostaje ono bez wpływu na jego ostateczny wynik.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, że zasada domniemania niewinności nie może być przeniesiona na grunt postępowań opartych na treści art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zwolnienie policjanta ze służby na powyższej podstawie pozostaje bez związku z prowadzonym przeciwko funkcjonariuszowi postępowaniem karnym, co oznacza, że zwolnienie może nastąpić także przed zakończeniem postępowania karnego, a rozstrzygnięcie sprawy karnej pozostaje bez wpływu na decyzję w przedmiocie zwolnienia ze służby. Tym samym nie jest rolą organu Policji w takiej sprawie oczekiwanie na zakończenie postępowania karnego lub też prowadzenie postępowania mającego podważyć zasadność przedstawionych policjantowi zarzutów karnych, czy też zastosowanych środków zapobiegawczych (vide: wyroki NSA z 31 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1738/07 i z 16 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2949/18, pub. https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka interpretacja tego przepisu wynika z jego celu. Co więcej, uniewinnienie policjanta lub umorzenie postępowania karnego nie stanowi podstawy do przywrócenia do służby w Policji, jeśli policjanta zwolniono ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Świadczy o tym odpowiednio odkodowany art. 41 ust. 7 ustawy o Policji.
W okolicznościach niniejszej sprawy warto powołać również stanowisko jakie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 maja 2023 r. sygn. akt III OSK 6037/21 (publ. CBOSA) stwierdzając, że "wyrok uniewinniający skarżącego od postawionego mu zarzutu pozostaje bez wpływu na legalność kontrolowanej decyzji".
Istotne znaczenie ma również to, że podejrzaną o popełnienie ww. przestępstw stała się osoba pełniąca funkcję publiczną (funkcjonariusz publiczny - policjant), zaś ochrona takich dóbr jak bezpieczeństwo, czy mienie stanowi jedno z podstawowych zadań Policji. To m.in. tych wartości skarżący zobligował się strzec składając ślubowanie, nawet z narażeniem życia.
W świetle powyższych okoliczności, w ocenie Sądu, organy Policji miały podstawy do przyjęcia, że funkcjonariusz utracił przymiot nieposzlakowanej opinii,
a w konsekwencji, że rozwiązanie z nim stosunku służbowego z uwagi na ważny interes służby było uprawnione. W związku z tym interes skarżącego nie mógł zyskać przewagi nad dobrem Policji. Skarżący jako policjant był bowiem zobowiązany do zapobiegania, wykrywania i ścigania przestępstw oraz reagowania na wszelkie przejawy łamania porządku prawnego. Musiał zatem, stosownie do wymogów określonych w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, posiadać nieposzlakowaną opinię. "Poszlaka" w języku polskim oznacza podejrzenie, natomiast "nieposzlakowany" to ten, któremu nie można nic zarzucić, przypisać, nieskazitelny. Utratą przymiotu "nieposzlakowanej opinii" skutkuje zatem nie tylko karalność danej osoby, ale może ją spowodować - w konkretnych okolicznościach - znalezienie się tej osoby w kręgu podejrzeń o zachowania karalne, co w konsekwencji naraża dobre imię służby (por. wyroki NSA z dnia: 8 lutego 2023 r. sygn. akt III OSK 5254/21, 18 maja 2021 r. sygn. akt III OSK 751/21, 26 stycznia 2023 r. sygn. akt III OSK 6841/21; publ. j.w.). Nieposzlakowana opinia to bowiem ogólna ocena danej osoby w sferze etycznej. Każdy policjant, aby mógł skutecznie wykonywać obowiązki służbowe w macierzystej formacji, musi pozostawać poza wszelkimi podejrzeniami o jakiekolwiek zachowania sprzeczne z prawem. Zatem z momentem wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów karnych skarżący musiał liczyć się z możliwością rozwiązania z nim stosunku służbowego z powodu utraty nieposzlakowanej opinii.
W świetle powyższego za nieuzasadniony należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Prawidłowo bowiem uznały organy orzekające w sprawie, iż specyfika pracy organów ścigania, cele jakie mają realizować, charakter działań jakie mogą podejmować funkcjonariusze na służbie sprawia, że fakt postawienia skarżącego pod zarzutem popełnienia czynu z art. art. 263 § 1 Kk. stanowi przesłankę zwolnienia ze służby na podstawie ww. przepisu. Podejrzenie funkcjonariusza o zachowania karalne niewątpliwie naraża dobre imię służby, którego utrzymanie składa się na treść "ważnego interesu służby".
Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego dotyczącego faktu nie uwzględnienia przez organ jego raportu z wnioskiem o zwolnienie ze służby, należy wskazać, że w tym zakresie nie został wydany rozkaz personalny a ponadto to organy Policji podejmują decyzje o podstawie prawnej zwolnienia funkcjonariusza ze służby.
Pełnienie służby przez policjanta podejrzanego o "handel bronią palną" jest niemożliwe. Argumenty takie jak nienaganna dotychczasowa służba, czy osiągnięcia na niwie zawodowej nie mogą usprawiedliwiać pozostawienia w służbie.
Jak słusznie zauważył organ nie polega na prawdzie zarzut, iż organ naruszył treść art. 8 § 1 Kpa., bowiem to szybka reakcja organów Policji polegającą na usunięciu skarżącego z jej szeregów winna wpływać na budowanie zaufania w społeczeństwie, w przeciwieństwie do tolerowania popełniania przestępstw o takim ciężarze gatunkowym jak nielegalny obrót bronią palną.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 10 § 1 Kpa., bowiem strona poza powołaniem się na formułę zawartą w ww. przepisie nie przytoczyła żądnej dającej się uchwycić argumentacji, która mogłaby stworzyć wrażenie, że ww. rzekome uchybienie miało realny wpływ na treść zaskarżonej decyzji.
Konkludując stwierdzić należy, że Komendant Główny Policji zasadnie utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta [...] Policji z [...] grudnia 2023 r., uznając, że nie przekracza on granic uznania administracyjnego. Zarzuty skargi oceny tej nie podważają.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a..