II SA/WA 472/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M.O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Skarżąca argumentowała, że z powodu złego stanu zdrowia (wysokie ciśnienie, po operacji ortopedycznej, zakaz podnoszenia ciężarów) nie może podjąć pracy zarobkowej, a także znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i opiekuje się niepełnosprawnym dzieckiem. Prezes ZUS odmówił, wskazując na brak całkowitej niezdolności do pracy i nieosiągnięcie wieku emerytalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa ZUS. Sąd uznał, że organ administracji publicznej nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego, naruszając zasady postępowania administracyjnego, w szczególności obowiązek dążenia do prawdy materialnej i należytego informowania strony. Sąd podkreślił, że organ powinien był dokładnie zbadać okoliczności dotyczące stanu zdrowia skarżącej, które były kluczowe dla oceny przesłanek przyznania świadczenia w drodze wyjątku zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja obowiązków organów administracji w zakresie postępowania dowodowego przy rozpatrywaniu wniosków o świadczenia w drodze wyjątku, zwłaszcza gdy kluczowe są kwestie stanu zdrowia.
Dotyczy specyficznej procedury przyznawania świadczeń w drodze wyjątku i wymaga spełnienia wszystkich przesłanek ustawowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy Prezes ZUS prawidłowo ocenił przesłanki przyznania świadczenia w drodze wyjątku, w szczególności dotyczące całkowitej niezdolności do pracy, nie przeprowadzając wyczerpującego postępowania dowodowego w zakresie stanu zdrowia wnioskodawczyni?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Prezes ZUS dopuścił się naruszenia zasad postępowania administracyjnego, nie wyjaśniając należycie stanu faktycznego, w tym kluczowej kwestii stanu zdrowia skarżącej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ administracji publicznej nie wykazał należytej staranności w zebraniu i ocenie materiału dowodowego, co naruszyło zasady postępowania administracyjnego i miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Czy trudne warunki materialne i konieczność opieki nad dzieckiem mogą stanowić wystarczające uzasadnienie do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nawet przy braku spełnienia pozostałych przesłanek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Trudne warunki materialne i opieka nad dzieckiem są istotnymi okolicznościami, ale świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane tylko przy łącznym spełnieniu wszystkich przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w tym całkowitej niezdolności do pracy.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że wszystkie przesłanki z art. 83 ust. 1 ustawy muszą być spełnione łącznie, a ich ustalenie wymaga prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego.
Przepisy (11)
Główne
u.e.r.FUS art. 83 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym i członkom ich rodzin, którzy nie spełniają warunków do uzyskania emerytury lub renty z powodu szczególnych okoliczności, a ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek nie mogą podjąć pracy zarobkowej i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Wszystkie przesłanki muszą być spełnione łącznie.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy poprzedniej decyzji organu.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakaz wydawania decyzji z naruszeniem prawa.
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
Rozporządzenie Rady Ministrów § z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki
Przepis obowiązujący do 31 grudnia 1998 r., dotyczący wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie przeprowadził należytego postępowania dowodowego w zakresie stanu zdrowia skarżącej. • Organ naruszył zasady postępowania administracyjnego (art. 7, 9, 77, 80, 107 k.p.a.). • Decyzja organu nie uwzględniała wszystkich istotnych okoliczności faktycznych.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja uznaniowa musi czynić zadość określonym przez ustawodawcę granicom regulacji prawnej. • Sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy organ rozstrzygający badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również, czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowej w danej sprawie. • Prezes ZUS winien więc przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmować kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Skład orzekający
Bronisław Szydło
przewodniczący sprawozdawca
Adam Lipiński
sędzia
Joanna Kube
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja obowiązków organów administracji w zakresie postępowania dowodowego przy rozpatrywaniu wniosków o świadczenia w drodze wyjątku, zwłaszcza gdy kluczowe są kwestie stanu zdrowia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury przyznawania świadczeń w drodze wyjątku i wymaga spełnienia wszystkich przesłanek ustawowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organy administracji, nawet w sprawach uznaniowych, i jak sądowa kontrola może korygować błędy proceduralne.
“ZUS odmówił świadczenia, bo nie udowodniła całkowitej niezdolności do pracy. Sąd: Najpierw zbadajcie jej zdrowie!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.