II SA/Wa 467/23

II SA/Wa 467/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-10-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-03-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Góra-Błaszczykowska /przewodniczący sprawozdawca/
Andrzej Góraj
Piotr Borowiecki
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Sygn. powiązane
III OZ 302/23 - Postanowienie NSA z 2023-06-27
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Piotr Borowiecki, , Protokolant specjalista Wiesława Jesiotr, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2023 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga W. D. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] grudnia 2022 r. znak [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych.
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu [...] sierpnia 2018 r. (data wpływu do organu) M. D.(zwana dalej: wnioskodawczyni), wniosła do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (zwany dalej: Prezes UODO, organ) skargę na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych pochodzących z monitoringu wizyjnego przez W. D. i W. D. (zwany dalej: skarżący).
W treści złożonej skargi wnioskodawczyni podniosła, że z dwóch masztów jest monitorowana jej posesja oraz droga publiczna. Rejestrowana jest m. in. jej brama i furtka (...). Utrwalany jest jej i jej bliskich wizerunek, tablice rejestracyjne samochodu, tabliczka adresowa jej posesji. Kamery są skierowane na jej taras, okna sypialni i kuchni. Z kolei z kamery zamieszczonej przy domu sąsiadów jest nagrywana jej posesja od strony wschodniej. (...). Pomimo wielu próśb o przestawienie kamer wyłącznie na swoją posesję, zarówno z jej strony, jak i Policji w C., sprawa jest niezałatwiona (...)". Wskazując na powyższe wnioskodawczyni wniosła o wydanie nakazu zaprzestania monitorowania jej posesji przez sąsiada W. D.
i skarżącego.
Decyzją znak [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. organ, działając na podstawie art. 104 § 1 i art. 105 § 1ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, zwana dalej: k.p.a.), art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781, zwana dalej: u.o.d.o.) w związku z art. 5 ust. 1 lit. a i lit. b, art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1, art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 58 ust. 2 lit. b i lit. d rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35; zwane dalej: rozporządzeniem 2016/679), orzekł:
w pkt 1 – o umorzeniu postępowania w zakresie przetwarzania danych osobowych wnioskodawczyni zam. w S. przy ul. F. [...], za pomocą monitoringu wizyjnego przez W. D.; w pkt 2 – nakazał skarżącemu zaprzestanie przetwarzania danych osobowych wnioskodawczyni zam. w S. przy ul. F. [...], za pomocą monitoringu wizyjnego zlokalizowanego na działce nr [...] położonej w S., przy użyciu kamer, które swoim zasięgiem obejmują działkę nr [...]położoną w S. oraz działkę nr [...]położoną w S.; w pkt 3 – udzielił upomnienia skarżącemu, za naruszenie art. 5 ust. 1 lit. a i lit. b, art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1 oraz 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2016/679 w procesie przetwarzania danych osobowych wnioskodawczyni zam. w S. przy ul. F. [...] realizowanym przy wykorzystaniu systemu monitoringu wizyjnego zlokalizowanego na działce nr [...] położonej w S., obejmującego swoim zasięgiem działkę nr [...]położoną w S. oraz działkę nr [...] położoną w S..
Organ ustalił, że nieruchomość wnioskodawczyni znajduje się na działce nr [...]położonej w S., natomiast nieruchomość będąca współwłasnością skarżącego i jego siostry M. B., a zamieszkiwana przez ich rodziców, tj. m. in. W. D. znajduje się na działce nr [...] w S.. Działki nr [...]i nr [...] bezpośrednio ze sobą sąsiadują. Dojazd do ww. działek stanowi droga prywatna, tj. działka nr [...] położona w S., dla której Sąd Rejonowy w O., [...] Wydział Ksiąg W., prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Jak wynika z działu II księgi wieczystej nr [...], działka nr [...] jest własnością M. B. i W. D. ([...] udziału każdy) oraz M. D. i J. D. ([...] udziału we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej) Właścicielami systemu monitoringu wizyjnego zlokalizowanego na działce nr [...] i administratorami danych osobowych utrwalanych za jego pomocą są skarżący i jego siostra M. B..
Jak wyjaśnił skarżący, kamery zewnętrzne ustawione są na teren posesji rodziców oraz na prywatną drogę dojazdową, wspólną dla posesji jego rodziców oraz właścicieli działki przy F. [...] (właściciele posesji przy F. [...]1 i F. [...] są współwłaścicielami w równych częściach działki stanowiącej tę drogę). Właściciele posesji przy ul. F. [...] korzystają z wjazdu od strony drogi publicznej. Kamery nie rejestrują posesji wnioskodawczyni. Kamery od strony posesji wnioskodawczyni mają ustawione strefy prywatności - obraz w tej części jest zaczerniony, wobec czego jej prywatność w żaden sposób nie jest naruszana.
Ze względu na usytuowanie kamery umieszczonej na słupie na posesji przy ul. F. [...] jedyną sytuacją, gdy wizerunek wnioskodawczyni może być zarejestrowany jest moment przebywania wnioskodawczyni na wspólnej drodze dojazdowej do posesji przy ul. F. [...] i F. [...]. Żadna z pozostałych kamer nie obejmuje jakiegokolwiek fragmentu działki stanowiącej własność wnioskodawczyni. Kamery zainstalowane na posesji przy ul. F. [...] w S. nie obejmują swym zasięgiem posesji wnioskodawczyni, położonej przy ul. F. [...] Kamera na słupie oraz kamera na domu od strony posesji wnioskodawczyni mają ustawione stosowne strefy prywatności tak, aby nie obejmowały swym zasięgiem działki wnioskodawczyni - jest to wykonane poprzez zaczernienie części obrazu kamery. W związku z tym nie było potrzeby informowania wnioskodawczyni o objęciu monitoringiem jej posesji. Kamera zainstalowana na domu obejmuje wyłącznie posesję przy ul. F. [...], kamera zainstalowana na słupie obejmuje swoim zasięgiem poza posesją przy ul. F. [...], także prywatną drogę dojazdową do posesji ul. F. [...] i F. [...].
Celem zainstalowania tych kamer było i jest wyłącznie monitorowanie stanu i bezpieczeństwa rodziców skarżącego, nigdy celem tym nie była obserwacja życia sąsiadów. Dostęp do obrazu z tych kamer jest zdalny i bieżący, ma go skarżący oraz jego siostra tak, abyśmy w każdej chwili byli w stanie sprawdzić, co dzieje się u rodziców. Obraz jest zapisywany w trybie ciągłym i zachowywany przez 48 h. Po tym czasie nowe nagrania automatycznie wykasowują stare. Monitoring wykonywany jest w czasie rzeczywistym. Nagrań tych skarżący i jego siostra nie udostępniają innym osobom, za wyjątkiem sytuacji, w której o udostępnienie wystąpi Policja. Zapis utrwalany jest na dysku rejestratora, a dostęp do rejestratora chroniony jest hasłem. W pięciu miejscach na ogrodzeniu posesji przy ul. F. [...] oraz na słupkach przy drodze prywatnej znajdują się tabliczki z informacją, że teren jest monitorowany. Tablice zawierają informację o treści "Obiekt monitorowany".
Organ stwierdził w pierwszej kolejności, iż jak wynika z materiału dowodowego sprawy, W. D. nie jest administratorem systemu monitoringu wizyjnego zlokalizowanego na działce nr [...] w S., i tym samym nie przetwarza danych osobowych wnioskodawczyni w kwestionowany przez nią sposób. W związku z tym, Prezes UODO nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych przez W. D. w niniejszym postępowaniu, co powoduje, iż dalsze jego prowadzenie w tym zakresie, ukierunkowane na ewentualne skorzystanie przez niego z uprawnień naprawczych, przewidzianych w art. 58 ust. 2 rozporządzenia 2016/679, jest bezprzedmiotowe i jako takie stanowi podstawę do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Organ stwierdził także, że właścicielami systemu monitoringu wizyjnego zlokalizowanego na działce nr [...] i administratorami danych osobowych utrwalanych za jego pomocą są skarżący i jego siostra (M. B.). Celem przetwarzania danych, pochodzących z ww. monitoringu, jest monitorowanie stanu i bezpieczeństwa rodziców skarżącego, nad którymi wraz z siostrą sprawuje on opiekę.
Zdaniem organu przeprowadzone w sprawie postępowanie wykazało, że rzeczony system monitoringu został wyposażony w dysk twardy, umożliwiający ciągłe nagrywanie i przechowywanie danych osobowych przez 48 godzin. Pole widzenia kamer stosowanych w ww. monitoringu wizyjnym obejmuje swoim zasięgiem przestrzeń publiczną w postaci działki nr [...], stanowiącej wspólną prywatną drogę dojazdową zarówno do nieruchomości wnioskodawczyni, jak i nieruchomości skarżącego i jego siostry oraz fragmenty posesji wnioskodawczyni stanowiącej działkę nr [...].
Organ nie podzielił opinii skarżącego, iż na fragmenty posesji wnioskodawczyni - działkę nr [...], nałożona została tzw. "maska prywatności" (zaczernienie fragmentu obrazu kamery), skarżący nie wykazał bowiem, że miało ono charakter stały (nie przedstawił specyfikacji kamer, z której wynikałby ten fakt). Tym samym nie została zapewniona ochrona prywatności osób, mogących znaleźć się w zasięgu tego monitoringu. Z dokumentów sprawy wynika też, że wizerunek wnioskodawczyni może być zarejestrowany za pomocą ww. systemu monitoringu w momencie przebywania wnioskodawczyni na wspólnej drodze dojazdowej do posesji stanowiącej działkę nr [...] w S..
Organ ocenił, iż stosowany przez skarżącego system monitoringu, obejmujący swoim zasięgiem fragmenty posesji wnioskodawczyni (działkę nr [...]) oraz wspólną prywatną drogę dojazdową do posesji (działkę nr [...]), nie może być rozumiany jako działalność o czysto osobistym charakterze, do której nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia 2016/679. Skierowanie kamer w kierunku fragmentów posesji wnioskodawczyni i drogi dojazdowej do posesji powoduje, że dochodzi do ciągłej obserwacji tego terenu, czego skutkiem jest przetwarzanie danych osobowych osób przebywających na tym terenie. Ponadto teren objęty monitoringiem nie został dostatecznie oznakowany, bowiem z tablic umieszczonych w pięciu miejscach na ogrodzeniu posesji skarżącego oraz na słupkach przy drodze prywatnej zawierających informację, że jego obiekt jest monitorowany, nie wynika jaki jest zakres tego monitoringu, ani kto jest administratorem danych osobowych przetwarzanych za pomocą tego systemu. Umieszczenie kamer bez odpowiedniego poinformowania osób zainteresowanych o prowadzonym w tej przestrzeni monitoringu wizyjnym, może wywołać u tych osób poczucie, że ich dane są wykorzystywane w nieznanym im celu, a ich życie prywatne podlega stałemu nadzorowi.
W ocenie organu, podstawy pozyskiwania danych osobowych wnioskodawczyni, poprzez monitorowanie fragmentu działki nr [...]i działki nr [...] przez skarżącego, nie stanowi żadna z przesłanek określonych w art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2016/679, warunkujących legalne przetwarzanie danych pochodzących z monitoringu wizyjnego. Ponadto skarżący nie dysponuje zgodą wnioskodawczyni na przetwarzanie jej danych osobowych za pomocą monitoringu wizyjnego (art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia 2016/679). Wnioskodawczyni nie wiąże ze skarżącym żadna umowa o prowadzenie monitoringu, ani też nie zwracała się do skarżącego o objęcie takim monitoringiem fragmentu jej posesji (działki nr [...]) ani wspólnej działki nr [...], zatem przetwarzanie to nie jest niezbędne do wykonania lub zawarcia umowy monitoringu z wnioskodawczynią (art. 6 ust. 1 lit. b rozporządzenia 2016/679).
Z uwagi na brak ww. zgody na monitoring fragmentu działki nr [...]i działki nr [...], skarżący nie może skutecznie powoływać się na to, że celem monitoringu jest zapewnienie bezpieczeństwa znajdujących się pod jego opieką rodziców (art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia 2016/679), gdyż w przypadku oddziaływania za pomocą monitoringu na część niebędącą jego wyłączną własnością, nie wchodzi w grę zapewnienie bezpieczeństwa własnego ani rodziców, tylko również innych osób, w tym wypadku m. in. wnioskodawczyni, która nie wyraziła zgody na zapewnianie jej bezpieczeństwa za pomocą zainstalowanego monitoringu.
Brak tej zgody na monitoring oznacza, że skarżący nie był uprawniony do jego stosowania wobec fragmentu działki nr [...]i działki nr [...], a zatem nie zachodzi w sprawie przesłanka prawnie usprawiedliwionego interesu, o której mowa w art. 6 ust. 1 lit. f) rozporządzenia 2016/679. Ponadto działka nr [...] stanowi współwłasność wnioskodawczyni, jej męża, skarżącego oraz jego siostry, natomiast sposób zarządzania nieruchomością stanowiącą współwłasność, niewątpliwie obejmujący również możliwość jej monitorowania, podlega odpowiednim przepisom kodeksu cywilnego. Według regulacji art. 201 k.c., do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli. W niniejszej sprawie, z uwagi na specyfikę udziałów we własności działki nr [...], nie ma zgody większości właścicieli na monitoring.
W ocenie Prezesa UODO nie można uznać, aby stosowanie monitoringu wizyjnego, obejmującego przestrzeń publiczną w postaci fragmentu posesji wnioskodawczyni i drogi dojazdowej w celu sprawowania opieki nad rodzicami skarżącego, kontroli ich stanu zdrowia i bezpieczeństwa, było działaniem koniecznym i niezbędnym do osiągnięcia tego celu i że działania te mają nadrzędny charakter wobec prawa do ochrony życia prywatnego wnioskodawczyni. Skarżący nie wykazał bowiem, by na ww. terenie (fragmencie posesji wnioskodawczyni, czy drodze dojazdowej) miało dojść do incydentów zagrażających zdrowiu, życiu, czy bezpieczeństwu jego rodziców. Monitorowanie wizerunku i zachowań stanowi przetwarzanie danych osobowych. Dokonywanie obserwacji (podglądanie) za pomocą kamer może obejmować m.in. zdarzenia związane z życiem rodzinnym, kontakty z innymi ludźmi czy też dotyczące stanu zdrowia. Okoliczności te wiążą się z ingerencją w prywatność człowieka, co może skutkować naruszeniem ich dóbr osobistych. Z powyższych względów w tym wypadku nie zachodzi zatem przesłanka z art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia 2016/679. Ponadto przetwarzanie przez skarżącego danych osobowych wnioskodawczyni poprzez monitorowanie fragmentu działki nr [...]i działki [...], nie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na nim (art. 6 ust. 1 lit. c rozporządzenia 2016/679), ani do ochrony żywotnych interesów wnioskodawczyni lub innej osoby fizycznej (art. 6 ust. 1 lit. d rozporządzenia 2016/679), jak również nie stanowi przetwarzania niezbędnego do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym (art. 6 ust. 1 lit. e rozporządzenia 2016/679).
Zdaniem Prezesa UODO, skoro przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało nieprawidłowości w procesie przetwarzania przez skarżącego danych osobowych wnioskodawczyni za pomocą monitoringu wizyjnego, to konieczne stało się skorzystanie przez organ z uprawnień naprawczych przewidzianych w art. 58 ust. 2 rozporządzenia 2016/679. Ustalenie, że skarżący przetwarza dane osobowe wnioskodawczyni z naruszeniem przepisu art. 6 ust. 1, art. 5 ust. 1 lit. a, lit. b oraz art. 5 ust. 2, a także art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2016/679 skutkowało nakazaniem skarżącemu zaprzestania przetwarzania ww. danych. Jednocześnie, wobec ww. nakazu zaprzestania przetwarzania danych, organ za niecelowy uznał nakaz spełnienia obowiązku informacyjnego. Za uzasadnione Prezes UODO uznał również udzielenie skarżącemu upomnienia za naruszenie art. 6 ust. 1, art. 5 ust. 1 lit. a i lit. b, art. 5 ust. 2, a także art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2016/679 w związku z przetwarzaniem danych bez podstawy prawnej, naruszeniem zasad przetwarzania danych tj. zgodności z prawem, ograniczenia celem i w konsekwencji zasady rozliczalności oraz niedopełnieniem obowiązków informacyjnych.
W skardze do sądu administracyjnego skarżący zaskarżył decyzję organu w części dotyczącej pkt 2 i 3. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 2 i 3 i umorzenie postępowania w sprawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wniósł nadto o dopuszczenie dowodu z odpisu wyroku z dnia 24 kwietnia 2018 r. wydanego przez Sąd Rejonowy w O. w sprawie [...]. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
art. 6, art. 7, art. 8 i art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. wyrażającym się w nieprecyzyjnym wskazaniu w treści rozstrzygnięcia jakiego konkretnie zachowania oczekuje od niego organ, co sprawia, że decyzja jest dla niego niewykonalna;
art. 6, art. 7, art. 75, art. 76, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez całkowite pominięcie pochodzącego od niego i załączonego do pisma z dnia [...] grudnia 2018 r. dowodu w postaci wyroku z dnia [...] kwietnia 2018 r. zapadłego w Sądzie Rejonowym w O. sprawie [...], a przez to nie przeprowadzenie dowodu z tego wyroku, nie przypisanie mu jakiejkolwiek mocy dowodowej pomimo jego charakteru dokumentu urzędowego oraz nie wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powodów, dla których temu wyrokowi odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Naruszenie powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w świetle zdarzenia, które było przedmiotem wyroku zainstalowanie kamer i wykonywanie monitoringu za ich pośrednictwem, w szczególności na działce nr [...] (wspólnej drodze) czynione jest zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia 2016/679;
art. 9, art. 10 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. w zakresie w jakim organ zaniechał: -wezwania skarżącego do przedłożenia konfiguracji kamer zainstalowanych na działce nr [...], w szczególności w zakresie kwestii związanych z zastosowaniem w nich "masek prywatności", pomimo iż dostarczył obrazy z takimi maskami, i z nieprzedłożenia takiej dokumentacji wyciągnął niekorzystne dla niego wnioski i skutki prawne, gdy tymczasem skarżący nie miał wiedzy, że dodatkowa dokumentacja jest organowi potrzebna do rozpoznania sprawy, -wezwania skarżącego do wykazania okoliczności związanych ze zdarzeniem objętym wyrokiem wydanym w sprawie [...] lub samodzielnego zapoznania się z aktami tej sprawy, w szczególności w zakresie miejsca zdarzenia (teren działki nr [...] stanowiącej wspólną drogę), a to w sytuacji gdy wyrok ten miał podstawowe znacznie dla uzasadnienia i celu zainstalowania kamery nakierowanej na część działki nr [...], a co mogło również wpłynąć na całkowite pominięcie tego wyroku jako dowodu w sprawie;
art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. wyrażającym się w całkowitym pominięciu stanowiska skarżącego zawierającego motywy jego działania i całkowitym
pominięciu okoliczności sprawy leżących po jego stronie, a skupienie się jedynie na literalnym brzmieniu przepisów i zagrożeniach dostrzeżonych jedynie po stronie wnioskodawczyni;
art. 6, art. 7, art. 10 § 1, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegającym na nie wyjaśnieniu jaki zakres (w odniesieniu do działki nr [...]) miałyby zakwestionowane przez wnioskodawczynię kamery gdyby nie nałożono na nie masek prywatności i bezpodstawne oraz bezkrytyczne przyjęcie, że możliwa byłaby za ich pomocą obserwacja tarasu czy okien domu wnioskodawczyni, co po skutkowało również przyjęciem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że monitoring ma taki zakres;
art. 2 ust. 2 lit. c rozporządzenia 2016/679 poprzez jego niezastosowanie, będące skutkiem bezpodstawnego uznania, że działania skarżącego nie mają charakteru czysto osobistego i domowego, przy jednoczesnym braku wskazania jaki zatem charakter ma wykonywanie przez niego monitoringu. Gdyby przepis ten zastosowano koniecznym byłoby uznanie, że rozporządzenie 2016/679 nie ma zastosowania do jego działań, co skutkowałoby umorzeniem postępowania;
art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia 2016/679 poprzez jego nie zastosowanie, będące skutkiem nieprawidłowego uznania, że działania skarżącego nie stanowią przetwarzania niezbędnego do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią, w sytuacji gdy skarżący szeroko przedstawił i uzasadnił wobec organu swoje stanowisko, a przedstawione przez niego argumenty nie zostały przez organ nawet rozważone. Gdyby przepis ten zastosowano, konieczne byłoby uznanie, że jego działanie jest zgodne z prawem i postępowanie zostałoby umorzone;
art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. a i b rozporządzenia 2016/679, polegające na ich zastosowaniu w sytuacji, gdy brak było ku temu podstaw, a działania skarżącego nie naruszały zasad dotyczących przetwarzania danych osobowych, w szczególności nie były bezprawne a dane te przetwarzał w konkretnych, wyraźnie uzasadnionych celach, które wyraźnie i szczegółowo przedstawił organowi. Nie ma żadnych dowodów na inne wykorzystanie tych danych. Powyższe uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby przepisy te nie zostały zastosowane — postępowanie musiałoby zostać umorzone.
Uzasadniając złożoną skargę skarżący szczegółowo omówił ww. zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumentację tożsamą z zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 1634, zwana dalej: p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy, w której wydano zaskarżoną decyzję i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Stosownie do treści art. 7 ust. 1 u.o.d.o., w sprawach uregulowanych w ustawie o ochronie danych osobowych, do postępowań prowadzonych przez PUODO stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Według reguł i zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego prowadzone jest też postępowanie dowodowe. Jednym ze stadiów postępowania administracyjnego jest stadium wyjaśniające, pozwalające ustalić dokładny stan faktyczny w danej sprawie. W wyniku postępowania wyjaśniającego organ administracji publicznej ma dojść do wskazanej w art. 7 k.p.a. prawdy obiektywnej, co czyni za pomocą środków dowodowych.
W ocenie Sądu stan faktyczny niniejszej sprawy ustalony został przez PUODO prawidłowo. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie doszło do naruszenia powoływanych w skardze art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie w sposób dokładny stanu faktycznego sprawy oraz wskazanie nieprawidłowych podstaw prawnych przetwarzania danych osobowych. Organ przeprowadził wymagane prawem postępowanie wyjaśniające wystarczające dla ustalenia okoliczności mających podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i dokonania oceny, czy zaszły prawem przewidziane warunki do wydania decyzji. Przypomnieć należy, że zgodnie z regułą wyrażoną w art. 80 k.p.a., organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wskazać w tym miejscu należy, iż kamera zamontowana na budynku stanowiącym własność skarżącej, pełni funkcję ochronną jej prywatnej własności (domu mieszkalnego i terenu działki), do czego skarżąca niewątpliwie ma prawo, o ile sytuacja taka nie narusza praw osób trzecich. W niniejszej sprawie na podstawie przedłożonych dokumentów (map oraz zdjęć) organ ustalił jednak, że zasięg zainstalowanych kamer monitoringu wykracza poza obszar jej działki. Prawidłowo zatem ocenił organ, że w sprawie w odniesieniu do obszaru wykraczającego poza teren nieruchomości skarżącej doszło do wskazanego przez wnioskodawczynię przetwarzania jej danych osobowych przez skarżącą. Przedmiotowy monitoring obejmuje bowiem poza terenem nieruchomości stanowiącym własność skarżącej także część drogi dojazdowej do jej nieruchomości oraz część drogi pożarowej stanowiącej przestrzeń publiczną.
Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do przyjęcia, że PUODO dochował powyższych obowiązków i nie naruszył reguł swobodnej oceny dowodów.
Odnosząc się do meritum sprawy wskazać trzeba, że w przypadku naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych, w tym przepisów rozporządzenia 2016/679 PUODO może skorzystać z uprawnień naprawczych, przyznanych mu na podstawie art. 58 ust. 2 rozporządzenia 2016/679.
Przetwarzanie danych osobowych następuje według zasad określonych w art. 5 ust. 1 rozporządzenia 2016/679. Jedną z zasad przetwarzania danych osobowych jest zasada adekwatności i minimalizacji danych, określona w art. 5 ust. 1 lit. c rozporządzenia 2016/679. Zgodnie z tym przepisem, przetwarzane dane powinny być adekwatne, stosowne oraz ograniczone do tego, co niezbędne do celów, w których są przetwarzane ("minimalizacja danych"). Określenie "adekwatne" oznacza "odpowiednie, zgodne, proporcjonalne, nienadmierne" i może być traktowane jako synonim słowa "stosowne". Adekwatność i stosowność rozumieć można jako konieczność zachowania odpowiednich proporcji zakresu danych do celów przetwarzania i przetwarzanie tylko takich danych, które są potrzebne dla realizacji określonych celów.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia 2016/679 przetwarzanie jest zgodne z prawem, jeżeli jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią, z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, wymagające ochrony danych osobowych, w szczególności gdy osoba, której dane dotyczą, jest dzieckiem.
W "Wytycznych 3/2019 w sprawie przetwarzania danych osobowych przez urządzenia wideo" przyjętych w dniu [...] stycznia 2020 r., Europejska Rada Ochrony Danych wskazała, że dane osobowe powinny być adekwatne, stosowne i ograniczone do tego, co niezbędne do celów, w których są przetwarzane ("minimalizacja danych"). Przed zainstalowaniem monitoringu wizyjnego administrator powinien zawsze krytycznie ocenić czy środek ten jest odpowiedni do osiągnięcia pożądanego celu, a po drugie odpowiedni i niezbędny do jego celów. Środki polegające na zastosowaniu monitoringu wizyjnego należy wybierać wyłącznie w przypadku, gdy cel przetwarzania nie mógł zostać osiągnięty za pomocą innych środków, które są mniej inwazyjne w stosunku do podstawowych praw i wolności osoby, której dane dotyczą. Administrator musi ocenić w każdym przypadku z osobna, czy takie środki mogą stanowić uzasadnione rozwiązanie. Konieczność korzystania z monitoringu wizyjnego w celu ochrony nieruchomości administratorów ustaje wzdłuż granic wyznaczających teren ich nieruchomości. Niemniej istnieją przypadki, w których monitorowanie nieruchomości nie jest wystarczającym środkiem zapewniającym skuteczną ochronę. W niektórych indywidualnych przypadkach konieczne może okazać się rozszerzenie zakresu monitoringu wizyjnego, aby objął swoim zasięgiem bezpośrednie sąsiedztwo nieruchomości. W tym kontekście administrator powinien wziąć pod uwagę środki fizyczne i techniczne, na przykład blokowanie wyświetlania nieistotnych obszarów lub ich zamazywanie.
Jak wywiedziono wyżej z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie bezsprzecznie wynika, iż teren objęty zasięgiem kamer zainstalowanych na budynku skarżącego wykracza poza obszar jego nieruchomości i obejmuje część drogi dojazdowej stanowiącej współwłasność z siostrą skarżącego, wnioskodawczynią i jej mężem. W zasięgu kamer znajduje się cała szerokość drogi dojazdowej (wraz z częścią nieruchomości znajdującej się po drugiej stronie tej drogi). Tym samym zasięg kamer, zainstalowanych przez ww. obejmuje powierzchnię terenu wykraczającego poza nieruchomość stanowiąca jego wyłączną własność, wystarczającą do identyfikacji wizerunku osób, które się na niej znajdują.
Teren objęty monitoringiem skarżącego (poza jego nieruchomością) stanowi przestrzeń objętą współwłasnością, na której wnioskodawczyni ma prawo przebywać, a jej dane osobowe w zakresie wizerunku mogą zostać pozyskane przez skarżącego w każdym czasie. Nadto z akt sprawy nie wynika, by skarżący podjął wystarczające i pewne środki fizyczne i techniczne, takie jak stałe blokowanie wyświetlania nieistotnych obszarów lub ich zamazywanie, w celu nie pozyskiwania danych osób przebywających na terenie współwłasności drogi dojazdowej ani nie wskazał podstawy prawnej, która uzasadniałaby przetwarzanie takich danych osobowych.
Argumentem takim nie jest potrzeba zapewnienia bezpieczeństwa jego rodziców (ojca), mimo iż oczywiście ze względów czysto ludzkich ta motywacja jest zrozumiała. Ne może ona jednak zastępować podstawy prawnej działań, której w tym wypadku nie ma. Jak trafnie zauważył organ, w przypadku oddziaływania za pomocą monitoringu na część niebędącą wyłączną własnością skarżącego, nie może być wyłącznym argumentem zapewnienie bezpieczeństwa własnego ani rodziców. Należy brać pod uwagę także prawa innych osób, w tym wypadku m. in. wnioskodawczyni, która nie wyraziła zgody na zapewnianie jej bezpieczeństwa za pomocą zainstalowanego monitoringu.
W świetle powołanych wyżej przepisów i ustaleń stanu faktycznego sprawy, Sąd stwierdza, iż niezasadne są argumenty skargi dotyczące nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego, mającego na celu ustalenie zasięgu monitoringu oraz okoliczności przewarzania danych osobowych wnioskodawczyni, pozyskanych za pomocą tego monitoringu, w dacie wydawania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Zastosowany przez skarżącego system monitoringu został wyposażony w dysk twardy, umożliwiający ciągłe nagrywanie i przechowywanie danych osobowych przez 48 godzin. Pole widzenia kamer stosowanych w ww. monitoringu wizyjnym obejmuje swoim zasięgiem przestrzeń publiczną w postaci działki nr [...], stanowiącej wspólną prywatną drogę dojazdową wnioskodawczyni, jej męża oraz do nieruchomości skarżącego i jego siostry oraz fragmenty posesji wnioskodawczyni stanowiącej działkę nr [...].
Skarżący nie wykazał, że tzw. "maska prywatności" (zaczernienie fragmentu obrazu kamery) miała charakter stały (nie przedstawił specyfikacji kamer, z której wynikałby ten fakt). Nie została zatem zapewniona ochrona prywatności osób, mogących znaleźć się w zasięgu tego monitoringu. Z dokumentów sprawy wynika też, że wizerunek wnioskodawczyni może być zarejestrowany za pomocą ww. systemu monitoringu w momencie przebywania wnioskodawczyni na wspólnej drodze dojazdowej do posesji stanowiącej działkę nr [...] w S..
Sąd podziela ocenę organu, iż stosowany przez skarżącego system monitoringu, obejmujący swoim zasięgiem fragmenty posesji wnioskodawczyni (działkę nr [...]) oraz wspólną prywatną drogę dojazdową do posesji (działkę nr [...]), nie może być rozumiany jako działalność o czysto osobistym charakterze, do której nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia 2016/679. Skierowanie kamer w kierunku fragmentów posesji wnioskodawczyni i drogi dojazdowej (stanowiącej współwłasność) powoduje, że dochodzi do ciągłej obserwacji tego terenu, czego skutkiem jest przetwarzanie danych osobowych osób przebywających na tym terenie. Ponadto teren objęty monitoringiem nie został dostatecznie oznakowany, bowiem z tablic umieszczonych w pięciu miejscach na ogrodzeniu posesji skarżącego oraz na słupkach przy drodze prywatnej zawierających informację, że jego obiekt jest monitorowany, nie wynika jaki jest zakres tego monitoringu, ani kto jest administratorem danych osobowych przetwarzanych za pomocą tego systemu.
Wbrew zarzutom skargi stwierdzić też trzeba, iż dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia dowód w postaci wyroku z dnia [...] kwietnia 2018 r. wydanego przez Sąd Rejonowy w O. w sprawie [...]. Sprawa niniejsza dotyczyła tylko i wyłącznie zakresu przetwarzania danych wnioskodawczyni, które okazało się pozbawione podstawy prawnej. Jak więc trafnie zauważył organ, brak podstaw prawnych do stwierdzenia rzeczywistego zagrożenia życia i zdrowia rodziców skarżącego, które usprawiedliwiałoby stosowanie kamer na nieruchomości, stanowiącej współwłasność z wnioskodawczynią.
Skarżący nie wykazał, by na ww. terenie (fragmencie posesji wnioskodawczyni, czy drodze dojazdowej) miało dojść do incydentów zagrażających zdrowiu, życiu, czy bezpieczeństwu jego rodziców. Czyn, objęty wyrokiem sprawie [...], dotyczył naruszenia nietykalności cielesnej skarżącego przez męża wnioskodawczyni, J. D., a nie rodziców skarżącego.
Sąd przypomina za organem, że monitorowanie wizerunku i zachowań stanowi przetwarzanie danych osobowych. Dokonywanie obserwacji za pomocą kamer może obejmować m.in. zdarzenia związane z życiem rodzinnym, kontakty z innymi ludźmi czy też dotyczące stanu zdrowia. Okoliczności te wiążą się z ingerencją w prywatność człowieka, co może skutkować naruszeniem dóbr osobistych. Z tych względów w tym wypadku nie zachodzi zatem przesłanka z art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia 2016/679. Ponadto przetwarzanie przez skarżącego danych osobowych wnioskodawczyni poprzez monitorowanie fragmentu działki nr [...]i działki [...], nie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na nim (art. 6 ust. 1 lit. c rozporządzenia 2016/679), ani do ochrony żywotnych interesów wnioskodawczyni lub innej osoby fizycznej (art. 6 ust. 1 lit. d rozporządzenia 2016/679), jak również nie stanowi przetwarzania niezbędnego do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym (art. 6 ust. 1 lit. e rozporządzenia 2016/679).
Sąd podkreśla, że zagadnienia oceny czynów karalnych pozostawione są do wyłącznej kompetencji organów ścigania oraz sądów karnych.
Zdaniem Sądu, nie są trafne ani przekonujące zarzuty skargi. Organ nie naruszył art. 6, art. 7, art. 8 i art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. i precyzyjnie wskazał w treści rozstrzygnięcia jakiego konkretnie zachowania oczekuje od skarżącego; zaskarżona decyzja jest niewykonalna.
Nie doszło też do naruszenia art. 6, art. 7, art. 75, art. 76, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., gdyż wyrok w sprawie [...], nie usprawiedliwia zainstalowania kamer i wykonywania monitoringu za ich pośrednictwem w szczególności na wspólnej drodze dojazdowej do posesji.
Sąd nie stwierdził też naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2 lit. c, art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. a i b ani art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia 2016/679. Organ wykazał przekonująco w treści decyzji, że skarżący naruszył przepisy rozporządzenia 2016/679, które ma zastosowanie do jego działań.
Podsumowując, dokonane w postępowaniu administracyjnym ustalenia organu prowadzą do wniosku o naruszaniu regulacji wskazanych w sentencji decyzji przepisów rozporządzenia 2016/679. Dlatego Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja PUODO jest prawidłowa. Wbrew zarzutom skargi, organ zgromadził pełny materiał dowodowy sprawy, dokonał prawidłowej jego oceny oraz dokonał właściwej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa unijnego i krajowego.
Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł o oddaleniu skargi.