II SA/WA 2421/23

II SA/Wa 2421/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kołodziej /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kruszewska-Grońska
Mateusz Rogala
Symbol z opisem
650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 504
art. 83 ust. 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Mateusz Rogala, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku oddala skargę
Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] października 2023 r. nr [...], na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251); zwanej dalej ustawą o emeryturach i rentach z FUS, odmówił przyznania H. C. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z powołanym wyżej przepisem, świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Podał, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie, a brak jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że wnioskodawca pobiera emeryturę w trybie zwykłym, a zatem nie spełnia przesłanki braku prawa do przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Organ podkreślił, że przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS z uwagi na uznaniowy charakter świadczenia określonego w art. 83 ust. 1 tej ustawy, o przyznaniu którego decyduje wyłącznie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie przewidują zbiegu tego świadczenia ze świadczeniami przyznawanymi w trybie zwykłym przez organy emerytalno-rentowe. Skoro zatem strona spełnia warunki wymagane do uzyskania prawa do świadczenia w trybie zwykłym, bowiem pobiera emeryturę to nie może być mu przyznane żądane świadczenie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. C. zakwestionował decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2023 r. odmawiającą przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku uznając ją za krzywdzącą i wniósł o jej uchylenie.
Skarżący wskazał na swoją trudną sytuację zdrowotną (od 2 lat leczy się onkologicznie, jest osobą całkowicie niezdolną do egzystencji i niepełnosprawną w stopniu znacznym) oraz materialną (pobiera jedynie 500 zł z tytułu świadczenia uzupełniającego, nie ma innych środków finansowych z uwagi na egzekucję komorniczą).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 art. 1 powołanej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych powyżej kryteriów należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie.
Powyższy przepis stanowi regulację szczególną, umożliwiającą uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym, przewidzianych wskazaną wyżej ustawą.
Jak wynika z orzecznictwa sądowoadministracyjnego, świadczenie przyznawane w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nie może pozostawać w zbiegu z prawem do emerytury lub renty przyznawanych w trybie zwykłym. Innymi słowy, żądane świadczenie nie może stanowić świadczenia dodatkowego, uzupełniającego emeryturę lub rentę przyznaną w trybie zwykłym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 3696/21). Z kolei w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 2161/21 stwierdzono, że "świadczenie to nie stanowi stricte pomocy społecznej; jest ona udzielana w trybie innych przepisów; z woli prawodawcy świadczenie dodatkowe – pozostające w związku z uprzednim objęciem systemem ubezpieczeń społecznych – nie dotyczy aktualnie wnioskodawcy – pobiera on bowiem emeryturę w trybie zwykłym; poza granicami danej sprawy jest z kolei kwestia, czy uzyskiwanie w trybie zwykłym świadczenia emerytalnego w pewnej wysokości, gdy – zdaniem wnioskodawcy – nie zaspokaja to minimalnych potrzeb egzystencji uprawnionego do emerytury, nie narusza stosownych, powoływanych w skardze reguł konstytucyjnych." (orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W związku z powyższym należy w pełni zgodzić się z organem, że w przypadku pobierania emerytury na warunkach ustawowych nie można otrzymywać jednocześnie świadczenia w drodze wyjątku. Jest ono bowiem przewidziane, tylko dla osób, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym wskutek szczególnych okoliczności.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że H. C. jest uprawniony do emerytury w trybie zwykłym. Z tego powodu wnioskowane świadczenie w drodze wyjątku nie może być mu przyznane.
Okoliczność ta przesądza o treści rozstrzygnięcia, bez potrzeby ustosunkowywania się do pozostałych warunków, jakie wynikają z omawianego przepisu i muszą być spełnione łącznie.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935), orzekł jak w sentencji wyroku.