II SA/Wa 464/06

II SA/Wa 464/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Adam Lipiński
Przemysław Szustakiewicz
Stanisław Marek Pietras /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6332 Należności  przedemerytalne
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Sędzia WSA - Adam Lipiński, Asesor WSA - Przemysław Szustakiewicz, Protokolant - Michał Sułkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2006 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego - oddala skargę -
Uzasadnienie
A. R., po zarejestrowaniu się w dniu 3 listopada 2003 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w E., wystąpił w dniu 14 listopada 2003 r. o przyznanie mu prawa do świadczenie przedemerytalnego.
Starosta Powiatu E. decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...], działając na podstawie art. 6 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. z 2002 r., Dz. U. Nr 58, poz. 514 ze zm.), przyznał skarżącemu od dnia 1 stycznia 2004 r. prawo do świadczenia przedemerytalnego w wysokości 1006,40 zł miesięcznie z prawem do waloryzacji i na okres uwarunkowany art. 37n ust. 1 ustawy. W uzasadnieniu podał, że organ emerytalny określił wysokość emerytury w celu ustalenia prawa do świadczenia przedemerytalnego i mając na uwadze treść art. 37 ust. 2 ustawy, orzeczono jak w sentencji.
We wniosku z dnia 11 października 2005 r., poprzedzonym wcześniejszymi pismami, wniósł on o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, na podstawie art. 156 ust. 1 pkt 2 k.p.a., zarzucając jej rażące naruszenie art. 37 k ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, poprzez błędne wyliczenie wysokości świadczenia przedemerytalnego.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...], działając na podstawie art. 158 § 1, art. 157 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Powiatu E. z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...]. W uzasadnieniu podał, że art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowił, iż wysokość świadczenia przedemerytalnego wynosi 80% kwoty emerytury określonej w decyzji organu rentowego, ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego, nie mniej jednak niż 120% i nie więcej niż 200% zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1. Natomiast zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 ustawy, wysokość zasiłku wynosiła 476,70 zł miesięcznie, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 oraz 6a. Regulacja ta określa nominalną wysokość zasiłku dla bezrobotnego (100%) i stanowi podstawę do obliczenia wysokości zasiłku zróżnicowanego ze względu na długość okresu uprawniającego do zasiłku, jakim legitymuje się uprawniona osoba. Oznacza to, że 80 % wskazanej podstawowej kwoty otrzymuje osoba w wypadku posiadania okresu uprawniającego do zasiłku krótszego aniżeli 5 lat (art. 24 ust.2) i 120% w sytuacji, gdy okres ten przekracza 20 lat (art. 24 ust. 3). Ponadto art. 24 stanowił również podstawę obliczania wysokości pozostałych świadczeń wymienionych w ustawie, np. dodatku szkoleniowego obliczonego wg art. 16 ust. 2 ustawy (20% zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1). Mając zatem na względzie wykładnię gramatyczną i celowościową przepisu art. 37 ust. 2 ustawy, stwierdzić należy – zdaniem organu – że maksymalną kwotę świadczenia przedemerytalnego stanowiącą 200% zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1, ustala się wyłącznie w oparciu o nominalną, podstawową wysokość zasiłku dla bezrobotnych, określoną w tym ostatnim przepisie, a nie w oparciu o regulację przewidzianą w art. 24 ust. 3 ustawy, który uprawnia osoby posiadające ponad 20-letni okres uprawniający do pobierania zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 120% podstawowej kwoty, a zastrzeżenia zawarte w art. 24 ust. 1, dotyczące ust. 2 i 3, mają zastosowanie tylko do zasiłku dla bezrobotnych. Wobec powyższego decyzja Starosty E. z dnia [...] stycznia 2004 r. jest prawidłowa i nie narusza rażąco przepisów prawa.
W odwołaniu z dnia 21 listopada 2005 r. do Ministra Pracy i Polityki Społecznej, skarżący nie zgodził się z zaskarżoną decyzją Wojewody [...] i uznał, że przepis art. 37 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, rażąco narusza prawo oraz jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP.
Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2005 r. Powołując się na argumenty zawarte już w zaskarżonej decyzji dodał, że oczywistą rzeczą jest, iż osoby ubiegające się o świadczenie przedemerytalne muszą się legitymować, w przypadku mężczyzn, co najmniej 25-letnim okresem zatrudnienia i w tej sytuacji przepis art. 24 ust. 3 dotyczy nie ich, lecz bezrobotnych ubiegających się o zasiłek. Wobec powyższego nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa przez organ wydający decyzję w przedmiocie przyznania świadczenia przedemerytalnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. R. nie zgodził się z zaskarżoną decyzją i wniósł o jej uchylenie. Zarzucił jej, że organ powołał się na nieobowiązujące przepisy i nie uwzględnił nowelizacji ustawy. W jego ocenie, górną granicę świadczenia przedemerytalnego wyznaczają: kwota odpowiadająca 80% emerytury oraz kwota odpowiadająca 200% należnego w dacie wydania decyzji zasiłku dla bezrobotnych. Ponieważ posiada on 41-letni staż pracy, przeto zasiłek powinien być powiększony do 120% zasiłku podstawowego. Stąd też łączna kwota świadczenia winna wynosić 240% zasiłku podstawowego.
W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.
W pismach procesowych z dnia 20 marca 2006 r., z dnia 4 kwietnia 2006r. i z dnia 18 października 2006 r. skarżący powołał się na przytoczone już wyżej argumenty dodając jednocześnie, że sporny przepis ustawy był rozpatrywany przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt. K 19/02, lecz ze względu na fakt, iż ustawa ta przestała obowiązywać, umorzono postępowanie przed Trybunałem. Stąd wniosek, że jej przepisy były wadliwe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.
Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji służy usunięciu z obrotu prawnego ostatecznych i niestatecznych decyzji oraz postanowień dotkniętych najpoważniejszymi wadami, dotyczącymi przede wszystkim naruszenia prawa materialnego. Decyzja dotknięta taką wadą nie może być konwalidowana ("naprawiona", "uzdrowiona"), a wymogi pewności obrotu prawnego nakazują stwierdzenie jej wadliwości z mocą wsteczną, od chwili wydania (ex tunc). Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych ustawodawca umieścił w art. 156 § 1 pkt 1 – 6 k.p.a. oraz w licznych przepisach szczególnych, do których odsyła art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Powołana przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty E. z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...], przesłanka rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. odnosi się do sytuacji, gdy wprawdzie istnieje prawna podstawa wydania decyzji, to jednak rozstrzygnięcie zawarte w tej decyzji w sposób oczywisty odbiega od obiektywnie istniejącego i możliwego do zastosowania stanu prawnego. Zatem z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy decyzja jest ewidentnie, w sposób niebudzący wątpliwości sprzeczna z wyraźnym przepisem prawa, co na podstawie jego brzmienia od razu "rzuca się w oczy" (vide np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 1992 r. sygn. akt V SA 86/92 i 436-466/92. ONSA 1993 r. z. 1 poz. 23).
Zdaniem Sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie decyzja Starosty E. nie narusza prawa w opisany powyżej sposób i co za tym idzie rozstrzygnięcie Wojewody [...] zawarte w decyzji z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty E., jest prawidłowe.
Zgodnie z art. 37k ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. z 2003 r. Dz. U. Nr 58, poz. 514 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji, której stwierdzenia nieważności zażądał A. R. we wniosku z dnia 11 października 2005 r., wysokość świadczenia przedemerytalnego wynosi 80% kwoty emerytury określonej w decyzji organu rentowego, ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego, nie mniej jednak niż 120% i nie więcej niż 200% zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1. Stosownie zaś do treści art. 24 ust. 1 tej ustawy, wysokość zasiłku wynosi 476, 70 zł miesięcznie, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 oraz 6a. Zgodnie z art. 6a cyt. ustawy zasiłki podlegają waloryzacji o wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w poprzednim półroczu, w terminach 1 marca i 1 września. Zasiłki nie podlegają waloryzacji w przypadku, gdy wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem nie uległ zmianie lub był ujemny. Minister właściwy do spraw pracy, na podstawie komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, ogłasza, w drodze obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", kwoty zasiłków po waloryzacji (art. 24 ust. 6b cyt. ustawy). W myśl natomiast przepisu art. 24 ust. 3, na który powoływał się skarżący zarówno w postępowaniu administracyjnym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty E., jak i w pismach procesowych składanych do Sądu, bezrobotnemu, którego okres uprawniający do zasiłku wynosił co najmniej 20 lat, przysługiwał zasiłek w wysokości 120% kwoty zasiłku określonego w ust. 1.
Mając na uwadze brzmienie powołanych wyżej przepisów, podzielić należy wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę stanowisko organu, że wysokością zasiłku dla bezrobotnych, stanowiącą podstawę do wszelkich obliczeń innych świadczeń i należności wypłacanych z Funduszu Pracy, jest zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 100 %, który zgodnie z obwieszczeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie wysokości zasiłku dla bezrobotnych (M.P. z 2003 r. Nr 40, poz. 588), wydanym na podstawie art. 24 ust. 6b powoływanej wyżej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w dniu wydania decyzji Starosty E. nr [...] o przyznaniu A. R. prawa do świadczenia przedemerytalnego ([...] stycznia 2004 r.), wynosił 503, 20 zł. Z treści art. 24 ust. 3 cyt. ustawy jednoznacznie bowiem wynika, że zasiłek w wysokości 120% kwoty zasiłku określonego w art. 24 ust. 1 przysługuje bezrobotnemu. Zatem przewidziane tym przepisem podwyższenie wysokości przyznawanego świadczenia odnosi się jedynie do postępowania, którego przedmiotem jest przyznanie zasiłku dla bezrobotnych i nie stanowi podstawy prawnej do przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia w wysokości przekraczającej 200 % zasiłku określonego w art. 24 ust. 1 cyt. ustawy.
Słusznie zauważył organ, że w powoływanej ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ustawodawca przewidział zróżnicowaną wysokość zasiłku dla poszczególnych grup bezrobotnych, legitymujących się odpowiednim okresem uprawniającym do zasiłku. Dlatego też dla bezrobotnego posiadającego ponad dwudziestoletni staż pracy, wysokością adekwatną jest 120 % zasiłku podstawowego, jednakże podstawą do wyliczenia właściwej wysokości świadczenia przedemerytalnego jest zawsze zasiłek w wysokości 100 %. Mając bowiem na uwadze, że stosownie do treści art. 37 k cyt. ustawy warunkiem przyznania świadczenia przedemerytalnego jest, między innymi, osiągnięcie odpowiednio długiego stażu pracy (20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn), należy stanąć na stanowisku, że przesłanka warunkująca przyznanie prawa do określonego rodzaju świadczenia, nie może być jednocześnie podstawą do podniesienia wysokości takiego świadczenia. Odmienne stanowisko stałoby w sprzeczności z zasadą racjonalnego ustawodawcy. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że posiadanie stażu pracy, o którym mowa w art. 24 ust. 3 cyt. ustawy, nie może powodować podniesienia wysokości świadczenia przedemerytalnego przyznawanego w oparciu o art. 37 k cyt. ustawy w sytuacji, gdy posiadanie takiego samego stażu pracy jest warunkiem uzyskania przedmiotowego świadczenia.
O tym, że kwota zasiłku dla bezrobotnych określona w art. 24 ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu odnosi się jedynie do postępowań prowadzonych w sprawie przyznania zasiłku dla bezrobotnych, świadczy również systematyka powołanego aktu prawnego, bowiem przepisy dotyczące np. waloryzacji, aczkolwiek sprowadzające się do tych samych zasad, są określone w innych przepisach. W odniesieniu do świadczeń przedemerytalnych są to przepisy rozdziału 3c "Świadczenia przedemerytalne", a w odniesieniu do zasiłków dla bezrobotnych przepisy rozdziału 3 "Zasady i formy przeciwdziałania bezrobociu oraz łagodzenia jego skutków".
W związku z powyższym należy stwierdzić, że decyzja Starosty E. z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] nie narusza prawa i w konsekwencji za prawidłowe uznać należy rozstrzygnięcie Wojewody [...], który decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności wymienionej decyzji, a także rozstrzygnięcie Ministra Pracy i Polityki Społecznej, który decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...].
Odnosząc się do podnoszonej w pismach procesowych A. R. kwestii niezgodności art. 37 k ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, nadmienić należy, że przepis ten nie był przedmiotem wniosku o zbadanie zgodności z ustawą zasadniczą. W sprawie o sygn. akt K 19/02, na którą skarżący się powołuje, Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 30 marca 2005 r., na podstawie art. 39 ust. 2 w związku z ust. 1 pkt 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, umorzył postępowanie w zakresie badania zgodności z Konstytucją przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z powodu utraty mocy obowiązującej przez wymieniony akt prawny, jednakże wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie konstytucyjności objęto jedynie przepis art. 37 k ust. 9 cyt. ustawy, zaś wnioskiem Rady Powiatu Bydgoskiego art. 37 k ust. 9 i 10 cyt. ustawy, natomiast wnioskiem Rady Gminy Kochanowice art. 37 n ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.