II SA/Wa 460/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-02-20
NSAAdministracyjneWysokawsa
dostęp do informacji publicznejtajemnica przedsiębiorcyprawo zamówień publicznychoferta przetargowadecyzja administracyjnakontrola sądowaWSAuzasadnienie decyzjiprawo procesowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Rektora odmawiającą udostępnienia oferty przetargowej, uznając, że nie wykazano, iż stanowi ona tajemnicę przedsiębiorcy.

Spółka domagała się udostępnienia oferty przetargowej, jednak Rektor odmówił, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy. Sąd administracyjny uchylił tę decyzję, stwierdzając, że organ nie wykazał w sposób wystarczający, iż oferta spełnia kryteria tajemnicy przedsiębiorcy zgodnie z obowiązującymi przepisami. Podkreślono, że zastrzeżenie tajemnicy musi być poparte konkretnymi dowodami i analizą, a nie tylko ogólnikowym oświadczeniem.

Spółka [...] Sp. z o.o. zwróciła się do Rektora Uniwersytetu [...] o udostępnienie oferty złożonej przez inną spółkę w postępowaniu przetargowym. Rektor odmówił, uznając, że oferta stanowi tajemnicę przedsiębiorcy. Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd, w poprzednim postępowaniu (sygn. akt II SA/Wa 3843/21), stwierdził nieważność decyzji Rektora z powodu braków formalnych wniosku, nie odnosząc się do meritum sprawy. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku, Rektor ponownie wydał decyzję odmawiającą udostępnienia informacji, ponownie powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących dostępu do informacji publicznej i tajemnicy przedsiębiorcy, wskazując m.in. na nowelizację przepisów z 2018 r. i brak należytej staranności w zastrzeżeniu poufności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając ponownie sprawę, uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd podkreślił, że odmowa udostępnienia informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy jest wyjątkiem od zasady jawności i wymaga szczegółowego wykazania przesłanek formalnych i materialnych. W ocenie Sądu, Rektor nie wykazał w sposób wystarczający, że oferta stanowi tajemnicę przedsiębiorcy, opierając się jedynie na ogólnikowym oświadczeniu oferenta. Sąd wskazał, że sama cena ofertowa, czy też ogólne zastrzeżenie tajemnicy bez wskazania konkretnych elementów, nie jest wystarczające do objęcia informacji ochroną. W związku z tym, Sąd uchylił decyzję Rektora i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, ale tylko jeśli spełnione są przesłanki formalne i materialne określone w przepisach o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, a organ administracji wykaże je w sposób wyczerpujący i precyzyjny.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że tajemnica przedsiębiorcy jest wyjątkiem od zasady jawności informacji publicznej i wymaga szczegółowego uzasadnienia przez organ, który musi wykazać, że informacja posiada wartość gospodarczą i podjęto działania w celu zachowania jej poufności. Ogólnikowe oświadczenie przedsiębiorcy lub brak analizy konkretnych elementów oferty nie jest wystarczające.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

uchylenie decyzji w razie naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego mającego wpływ na wynik sprawy

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.p. art. 5 § 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy

u.d.i.p. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.z.n.k. art. 11 § 4

Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

definicja tajemnicy przedsiębiorstwa (stan prawny przed nowelizacją z 2018 r.)

u.z.n.k. art. 11 § 2

Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

kryteria uznania informacji za tajemnicę przedsiębiorstwa (stan prawny po nowelizacji z 2018 r.)

Konstytucja RP art. 61

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

prawo do informacji publicznej

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 1-3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 63 § 3a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

wymogi dotyczące podpisu dokumentu elektronicznego

k.p.a. art. 64 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku

P.z.p. art. 2 § 1

Ustawa z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych

zakres stosowania przepisów Pzp

P.z.p. art. 73 § 1

Ustawa z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych

P.z.p. art. 74 § 1-2

Ustawa z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nie wykazał w sposób wystarczający, że oferta stanowi tajemnicę przedsiębiorcy. Zastrzeżenie tajemnicy przedsiębiorcy było ogólnikowe i nie poparte analizą konkretnych elementów oferty. Cena ofertowa co do zasady nie stanowi tajemnicy przedsiębiorcy. Nowelizacja przepisów z 2018 r. wprowadziła wymóg należytej staranności w zachowaniu poufności, który nie został wykazany. Organ nie zastosował się do wskazań poprzedniego wyroku sądu w zakresie uzupełnienia braków formalnych wniosku.

Odrzucone argumenty

Oferta stanowi tajemnicę przedsiębiorcy ze względu na jej wartość gospodarczą i wolę utajnienia przez oferenta.

Godne uwagi sformułowania

tajemnica przedsiębiorcy jest wyjątkiem od zasady i nie może być wykładana rozszerzająco przesłanki przemawiające za nieudzieleniem informacji publicznej muszą być wyjaśnione oraz omówione wyczerpująco i precyzyjnie nie wystarczy jedynie oświadczenie przedsiębiorcy, iż określone informacje stanowią tajemnicę cena ofertowa co do zasady jawna nie może stanowić tajemnicy przedsiębiorstwa

Skład orzekający

Waldemar Śledzik

przewodniczący sprawozdawca

Łukasz Krzycki

sędzia

Mateusz Rogala

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykazanie, że odmowa udostępnienia informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy wymaga szczegółowego uzasadnienia i analizy, a nie tylko ogólnikowego oświadczenia."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których organ odmawia udostępnienia informacji publicznej powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy, zwłaszcza w kontekście postępowań o udzielenie zamówień publicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dostępu do informacji publicznej w kontekście tajemnicy przedsiębiorcy, co jest istotne dla wielu firm i instytucji. Pokazuje, jak sąd interpretuje te przepisy i jakie są wymagania wobec organów administracji.

Czy oferta przetargowa zawsze jest tajemnicą? Sąd wyjaśnia, kiedy można odmówić dostępu do informacji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wa 460/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Łukasz Krzycki
Mateusz Rogala
Waldemar Śledzik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i c,  art. 200,  art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lutego 2024 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2023 r. (bez numeru) w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] lipca 2021 r., złożonym za pośrednictwem poczty elektronicznej, [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwana dalej także: "Spółka"; "Skarżąca"), zwróciła się do Uniwersytetu [...] o przesłanie oferty [....] sp. sp. z o.o. z siedzibą w W., to jest wykonawcy wybranego w trybie przetargu nieograniczonego w postępowaniu nr [....], nr ref. [...].
Decyzją z dnia października 2021 r. Rektor Uniwersytetu [...] (zwany dalej także jako: "Rektor"; "Organ") odmówił udostępnienia informacji publicznej.
W podstawie prawnej Organ wskazał art. 5 ust. 2 oraz art. 16 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 2176, z późn. zm. - zwanej dalej "u.d.i.p."), w zw. art. 104 i art 107 § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, z późn. zm. – zwanej dalej "k.p.a.").
W uzasadnieniu Rektor wskazał, że oferta, której dotyczy wniosek, została złożona w postępowaniu, w którym, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych, nie stosowano przepisów tej ustawy. Dalej podał, że przepisy o udostępnianiu protokołu oraz załączników do niego, którymi m.in. są oferty, dotyczą tylko tych postępowań, do których obowiązkowo stosuje się przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych. Wynika to z tego, że sam protokół sporządza się tylko w takich postępowaniach. W ocenie Organu, jeśli zatem do postępowań, których wartość nie przekracza 130.000 zł, nie stosuje się przepisów Prawa zamówień publicznych, to również nie sporządza się protokołu postępowania. Tym samym, nie stosuje się przepisów Prawa zamówień publicznych o jego udostępnianiu na wniosek. To zaś, prowadzi do wniosku, że wniosek o udostępnienie wybranej oferty należy rozpatrzyć według przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Oznacza to, że jawność tych informacji podlega ograniczeniom ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.
Rektor podniósł, że informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa, jeżeli spełnia łącznie trzy warunki określone w art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1913, z późn. zm.): ma charakter techniczny, technologiczny, organizacyjny przedsiębiorstwa lub posiada wartość gospodarczą; nie została ujawniona do wiadomości publicznej oraz podjęto w stosunku do niej niezbędne działania w celu zachowania poufności.
Odwołując się do orzecznictwa Organ wskazał, że do zachowania określonych danych przedsiębiorcy w tajemnicy wystarczające jest zaistnienie dwóch przesłanek: woli przedsiębiorcy utajnienia informacji i jego działań w celu zachowania określonych informacji w poufności oraz wartości gospodarczej informacji, która wiązać się może z negatywnymi konsekwencjami jej ujawnienia. W ocenie Rektora, na gruncie niniejszej sprawy obie przesłanki wystąpiły, bowiem wybrany oferent przesłał informację wskazującą, że całość oferty stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa.
Organ wyjaśnił, że po wstępnej analizie wniosku ustalił, iż żądana informacja publiczna może być objęta ochroną tajemnicy przedsiębiorcy – [....] sp. z o.o. W związku z tym zwrócono się do tego przedsiębiorcy o wyjaśnienie, czy informacje objęte wnioskiem są chronione tajemnicą przedsiębiorcy. W odpowiedzi przedsiębiorca zawiadomił Uniwersytet [...], że informacje zawarte w ofercie stanowiącej odpowiedź na Zapytanie ofertowe stanowią tajemnicę tego przedsiębiorstwa.
Zdaniem Rektora, informacje zawarte w ofercie będącej odpowiedzią na zapytanie ofertowe spełniają wszystkie powyższe przesłanki: posiadają wartość gospodarczą, albowiem dotyczą szczegółów działalności oferenta na rynku usług rzeczników patentowych. Wnioskodawca i wykonawca, którego oferty dotyczy wniosek, konkurują z sobą na tym rynku tych usług. Ujawnienie tych informacji może wpływać na konkurencję przedsiębiorców konkurujących na tym rynku.
Organ podał też, że zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.
Na powyższą decyzję [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. rażące naruszenie art. 6 k.p.a., poprzez zastosowanie niewłaściwego przepisu;
2. rażące naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., poprzez pominięcie istotnych okoliczności w sprawie;
3. rażące naruszenia art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, poprzez odmowę dostępu do informacji publicznej, z zastosowaniem ograniczenia dotyczącego tajemnicy przedsiębiorstwa do informacji, która tajemnicą przedsiębiorstwa nie jest.
W oparciu o powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do niezwłocznego udostępnienia żądanej oferty pocztą elektroniczną oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że 4 września 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i niektórych innych ustaw. Nowelizacja wprowadziła zmianę przepisów, które dotyczą tajemnicy przedsiębiorstwa. Tym samym przywołany przez Organ wyrok oraz zastosowane kryteria dotyczą innego stanu prawnego, mimo iż w uzasadnieniu wskazał aktualny publikator ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. W związku ze zmianami wprowadzonymi w 2018 r. art. 11 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji został przebudowany. Art. 11 ust. 4 obecnie reguluje wykorzystanie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa, natomiast art. 11 ust. 2 wprowadza kryteria uznania informacji za tajemnicę przedsiębiorstwa.
Ponadto Skarżąca podniosła, że jedną z różnic w kryteriach oceny wprowadzonych nowelizacją z 2018 r. jest wymaganie zachowania należytej staranności dla zachowania tajemnicy w poufności. Informacja, wobec której uprawniony do dysponowania nią podmiot nie zachował należytej staranności dla zachowania w poufności nie jest - zgodnie z aktualnymi przepisami - tajemnicą przedsiębiorstwa, bowiem nie jest spełnione to kryterium.
Skarżąca wskazała również, że już wcześniej w doktrynie nie uznawano zastrzeżenia poufności ex post facto za dopuszczalną formę ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa, a udostępnienie dokumentów w postępowaniach objętych jawnością bez zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa w momencie ich składania wykluczało możliwość korzystania z ochrony na podstawie późniejszych zastrzeżeń.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.
W piśmie procesowym z dnia 5 stycznia 2021 r. Skarżąca podtrzymała zarzuty skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 czerwca 2022r., sygn. akt II SA/Wa 3843/21, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym skargi Spółki na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] września 2021r. (bez numeru) w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji ze względu na niedopuszczalność wydania decyzji na podstawie wniosku zawierającego braki formalne, które nie zostały usunięte we właściwym trybie.
W uzasadnieniu wyroku Sąd zauważył, że wniosek Skarżącej z dnia [...] lipca 2021 r. został sformułowany w wiadomości elektronicznej, przesłanej do organu za pośrednictwem "zwykłej" poczty elektronicznej. W konsekwencji, wniosek ten z oczywistych względów nie został własnoręcznie podpisany przez wnioskodawcę ani również opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Zgodnie zaś z art. 63 § 3a k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji) podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno być opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, lub uwierzytelniane w sposób zapewniający możliwość potwierdzenia pochodzenia i integralności weryfikowanych danych w postaci elektronicznej. Ponieważ w tej sytuacji przepisy k.p.a. mają w pełni zastosowanie do decyzji określonych w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. organ obowiązany był, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 63 § 3 i § 3a pkt 1 k.p.a., wezwać Skarżącą do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez jego podpisanie zgodne z zasadami reprezentacji Spółki w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania z pouczeniem, że nieusunięcie braków formalnych wniosku spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Skoro zatem Rektor Uniwersytetu [...] zmierzał do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, a mimo tego nie wezwał wnioskodawcy do uzupełnienia braku formalnego wniosku, to uznać należało, że wniosek dotknięty brakiem podpisu nie był zdolny wywołać skutku prawnego w postaci wszczęcia postępowania, które winno zakończyć się w formie decyzji. Dlatego też uznać należało, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), gdyż brak spełnienia wymagań podania określonych w art. 63 k.p.a. (czy to wniesionego osobiście, drogą pocztową, czy też w formie dokumentu elektronicznego) powoduje, że podmiot zobowiązany nie ma podstaw do wydania kwalifikowanego aktu administracyjnego na podstawie art. 16 u.d.i.p.
Jednocześnie Sąd podniósł, że wykazane rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, uniemożliwiło sądowi dokonanie oceny merytorycznej zaskarżonej decyzji, a tym samym i odniesienie się do zarzutów skargi i tym samym przedwczesna jest w tej sytuacji ocena, czy organ zasadnie odmówił udostępnienia informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. Ponadto Sąd wskazał, że rozpoznając ponownie wniosek Skarżącej o udostępnienie informacji publicznej, w przypadku, gdy w ocenie organu żądane informacje nie mogą być udostępnione z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy i organ ponownie zmierzać będzie do wydania decyzji o odmowie ich udostępnienia, w pierwszej kolejności powinien wezwać wnioskodawcę do usunięcia braku wniosku o udostępnienie informacji publicznej, zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. i dopiero w razie uzupełnienia tego braku rozpoznać sprawę merytorycznie.
W wykonaniu powyższego wyroku, Rektor w dniu [...] grudnia 2022 r. zwrócił się do Wnioskodawcy o usunięcie braku formalnego, który został wskazany w uzasadnieniu wyroku, czyli o uzupełnienie wniosku o podpis osoby reprezentującej Wnioskodawcę. Poprawiony wniosek został przekazany Rektorowi Uniwersytetu [...] w dniu [...] grudnia 2022 r.
Rozpoznając sprawę merytorycznie Organ stwierdził, że przepisy o udostępnianiu protokołu oraz załączników do niego, którymi m.in. są oferty, dotyczą tylko tych postępowań, do których obowiązkowo stosuje się przepisy Prawa zamówień publicznych (art. 74 ust. 1 i 2 w zw. z art. 73 ust. 1 Prawa zamówień publicznych). Wynika to z tego, że sam protokół sporządza się tylko w takich postępowaniach. Jeśli zatem, do postępowań, których wartość nie przekracza 130.000 zł, nie stosuje się przepisów Prawa zamówień publicznych, to również nie sporządza się protokołu postępowania. Tym samym, nie stosuje się przepisów Prawa zamówień publicznych o jego udostępnianiu na wniosek. To zaś, prowadzi do wniosku, że wniosek o udostępnienie wybranej oferty należy rozpatrzyć według przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Oznacza to, że jawność tych informacji podlega ograniczeniom ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.
Dalej Organ podniósł, że informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa, jeżeli dotyczy informacji spełniających łącznie trzy warunki określone w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2022 r., poz. 1233, z poźn. zm.): są informacjami technicznymi, technologicznymi, organizacyjnymi przedsiębiorstwa lub innymi informacjami posiadającymi wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności. Organ, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślił, że do zachowania określonych danych przedsiębiorcy w tajemnicy wystarczające jest zaistnienie dwóch przesłanek: woli przedsiębiorcy utajnienia informacji i jego działań w celu zachowania określonych informacji w poufności oraz wartości gospodarczej informacji, która wiązać się może z negatywnymi konsekwencjami jej ujawnienia. Zdaniem Organu, na gruncie rozpoznawanej sprawy obie przesłanki wystąpiły, bowiem wybrany oferent, po ponownym zwróceniu się do tegoż przedsiębiorcy o wyjaśnienie czy informacje objęte wnioskiem są chronione tajemnicą przedsiębiorcy, przesłał informację, że całość oferty stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa albowiem informacje zawarte w ofercie będącej odpowiedzią na zapytanie ofertowe spełniają wszystkie powyższe przesłanki: posiadają wartość gospodarczą, gdyż dotyczą szczegółów działalności oferenta na rynku usług rzeczników patentowych.
Według Rektora, części składowe ceny ofertowej, jako wewnętrzne dane techniczno - organizacyjne wykonawcy stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, w świetle zwyczajów i praktyki branży ochrony własności przemysłowej (na tym rynku działają zarówno Wnioskodawca, jak i wykonawca), a ich ujawnienie przez Uniwersytet [...], narażałoby wykonawcę na naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i na trudne do przewidzenia straty finansowe. Kalkulacja części składowych ceny ofertowej została wypracowana w wyniku pracy zespołu wykonawcy, w oparciu o doświadczenie zawodowe pracowników wykonawcy i posiadane przezeń know - how. Ewentualne pozyskanie i późniejsze wykorzystanie przez innych przedsiębiorców- konkurentów "[....] sp. z o.o." informacji o częściach składowych (tj. szczegółowym sposobie wyliczenia) ceny ofertowej wykonawcy mogłoby zwiększyć przewagę konkurencyjną tych przedsiębiorców nad wykonawcą, narażając go w ten sposób na określone straty, a im samym pozwalając na osiągnięcie nieuzasadnionych korzyści, w związku z wejściem w posiadanie wiedzy o niejawnej strategii biznesowej wykonawcy.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. na mocy którego to przepisu dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy oraz art. 16 ust. 1 tejże ustawy, Organ decyzją z dnia [...] stycznia 2023r. odmówił udostępnienia informacji publicznej z uwagi na to, że wniosek dotyczy informacji publicznej, której udostępnienie podlega ograniczeniu ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy.
Od powyższej decyzji Skarżący pismem z dnia 6 lutego 2023r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie , zarzucając skarżonej decyzji:
1) rażące naruszenia art, 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176) w związku z art. 11 ust. 2 Ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. (Dz. U. 2020 r. poz. 1913) poprzez odmowę dostępu do informacji publicznej, z zastosowaniem ograniczenia dotyczącego tajemnicy przedsiębiorstwa do informacji, która tajemnicą przedsiębiorstwa nie jest.
2) rażące naruszenie art. 6 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735,1491) poprzez zastosowanie niewłaściwego przepisu, rażące naruszenie art, 77 KPA §1 poprzez pominięcie istotnych okoliczności w sprawie.
Wskazując na powyższe zarzuty, Skarżący wniósł o zobowiązanie Organu do niezwłocznego udostępnienia informacji publicznej pocztą elektroniczną na adres e-mail [...] oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych
W uzasadnieniu skargi, po przedstawieniu dotychczasowego trybu postępowania w sprawie, Skarżący przede wszystkim podniósł, że 4 września 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i niektórych innych ustaw. Nowelizacja ta wprowadziła, w szczególności, zmianę przepisów, które dotyczą tajemnicy przedsiębiorstwa. Tym samym przywołany przez Organ na poparcie swojego stanowiska wyrok oraz zastosowane kryteria dotyczą innego stanu prawnego, mimo iż w uzasadnieniu Organ wskazał aktualny publikator ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Skarżący wyjaśnił, że jedną z różnic w kryteriach oceny wprowadzonych nowelizacją z 2018 r. jest wymaganie zachowania należytej staranności dla zachowania tajemnicy w poufności. Tymczasem Organ wprost przyznał, że wadliwie badał tylko dwie przesłanki, całkowicie zaniedbując badanie należytej staranności. Nie ulega przy tym wątpliwości, że przesłanie oferty i zastrzeżenie tajemnicy ex post facto nie stanowi działań spełniających kryterium należytej staranności w celu utrzymania w poufności. Inaczej określając, podjęcie przez przedsiębiorcę niezbędnych działań w celu zachowania poufności takich informacji powinno nastąpić w momencie składania odpowiednich dokumentów, zaś ich brak dyskwalifikuje możliwość ograniczenia dostępu do tego typu dokumentów ze względu na tego rodzaju przesłankę, w szczególności gdy zastrzeżenie tajemnicy mogłoby nastąpić po wcześniejszym wpłynięciu wniosku o udostępnienie informacji – co ma potwierdzenie również w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Wskazując na charakter żądanych informacji Skarżący podniósł, że zgodnie z informacjami podanymi przez organ w ogłoszeniu o zamówienie, oferta zawiera:
• Wykaz zrealizowanych zgłoszeń - Doświadczenie Wykonawcy
(Dl);
• Wykaz zrealizowanych zgłoszeń Rzecznika/Rzeczników Patentowych (D2);
• Cenę.
Podnosząc powyższe kryteria Skarżący zauważył, że zgłoszenia patentowe podlegają publikacji wraz z informacjami o umocowanym rzeczniku patentowym, wobec czego wykazów Dl i D2 nie można uznać za tajemnicę przedsiębiorstwa, skoro oferent nie jest jej dysponentem a informacja została lub zostanie ujawniona.
Tajemnicą przedsiębiorstwa mogłaby być tylko w tym kontekście informacja nieprawdziwa - z informacjami, które można znaleźć (zweryfikować) w dostępnych bazach. Odnośnie do ceny Skarżący zauważył, że Organ podając wynik postępowania udostępnił informację o cenie, nie pytając żadnego z oferentów o zgodę. Liczba punktów przyznana za cenę oferty jest przyznawana względem najniższej zaoferowanej ceny. Znając wysokość własnej oferty zna się również najniższą zaoferowaną cenę.
Z powyższego wynika, że także "Cena" oferty nie może być tajemnicą przedsiębiorstwa, gdyż jest jawna. Cena oferty konkurencyjnej do złożonej przez Skarżącą to: [...] zł netto. Cenę tę udostępnił Organ.
Gdyby trafna była przedstawiona w skarżonej decyzji ocena, że "całość oferty stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa", to wówczas Organ jeszcze przed wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej dopuściłby się naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa i to wobec obu oferentów. Jeżeli jednak tajemnicę przedsiębiorstwa miałaby stanowić część oferty, a nie jej całość, to do należytej staranności oferenta należałoby a priori wskazać, która to część.
Reasumując, Skarżący wskazał, że Organ do wyłożenia definicji tajemnicy przedsiębiorstwa zamiast art. 11 ust. 2 UZNK, zastosował art. 11 ust. 4, określający tajemnicę przedsiębiorstwa w sposób znowelizowany trzy lata przed datą decyzji i dlatego nie ulega wątpliwości, że Organ nie działał na podstawie przepisów prawa i naruszył art. 6 k.p.a.
Konsekwencją tego błędu było również to, że Organ zastosował art. 5 ust. 2
u.d.i.p., do ograniczenia dostępu do informacji publicznej w sytuacji, w której nie miał on zastosowania.
Ponieważ Organ został poinformowany o niedopuszczalności zastrzeżenia poufności dla ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa ex post facto (wiadomość z dnia [...] sierpnia 2021zacytowana w załączniku Z4), a mimo to nie rozważył konsekwencji prawnych tego, że takie zastrzeżenie nie zaistniało w momencie składania dokumentów, Skarżący podniósł, że w konsekwencji materiał dowodowy nie został rozpatrzony w sposób wyczerpujący a wręcz został rozpatrzony "z premedytacją" w sposób celowo selektywny, co stanowi także rażące naruszenie art. 77 § 1 k.p.a.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 – zwaną dalej "P.p.s.a.").
Zgodnie z przywołanym art. 119 pkt 2 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. złożył Organ, przy braku sprzeciwu ze strony Skarżącej.
Zgodnie z art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd wskazuje, że na podstawie art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz. U. z 2021 r., poz. 137, zwaną dalej: "P.u.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (oraz odpowiednio na postanowienia).
Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008r., sygn. akt II FSK 1665/06, opublikowany - podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).
Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a. (który w nin. sprawie nie ma zastosowania).
Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W punkcie wyjścia rozważań zauważyć należy, że kwestia odmowy udostępnienia Skarżącej przez Organ informacji publicznej w zakresie przesłania oferty [....] sp. z o.o. z siedzibą w [...], to jest wykonawcy wybranego w trybie przetargu nieograniczonego w postępowaniu nr [....] nr ref. [....], była już przedmiotem sądowej kontroli przez tut. Sąd, który wyrokiem z dnia 30 czerwca 2022r., sygn. akt II SA/Wa 3843/21 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Organu z dnia [...] września 2021r. (bez numeru) w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej z uwagi na braki formalne powyższej decyzji, które nie zostały uzupełnione we właściwym terminie.
Jednocześnie Sąd w tej sprawie wskazał, że wykazane rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, uniemożliwiło Sądowi dokonanie oceny merytorycznej zaskarżonej decyzji, a tym samym i odniesienie się do zarzutów skargi albowiem przedwczesna jest w tej sytuacji ocena, czy organ zasadnie odmówił udostępnienia informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. Dlatego też rozpoznając ponownie wniosek Skarżącej o udostępnienie informacji publicznej, w przypadku, gdy w ocenie Organu żądane informacje nie mogą być udostępnione z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy i organ ponownie zmierzać będzie do wydania decyzji o odmowie ich udostępnienia, w pierwszej kolejności powinien wezwać wnioskodawcę do usunięcia braku wniosku o udostępnienie informacji publicznej, zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. i dopiero w razie uzupełnienia tego braku rozpoznać sprawę merytorycznie.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., powyższa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone we wskazanym wyroku II SA/Wa 3843/21 wiążą zarówno sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, zaś na podstawie art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby.
Co należy podkreślić, uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania.
Istotą sądowej kontroli w rozstrzyganej sprawie jest więc, w pierwszej kolejności, swoistego rodzaju "weryfikacja" czy zaskarżony organ w pełni zastosował się do zaleceń i wskazań zawartych w przywołanym wyroku WSA w Warszawie. Dokonując takiej oceny, Sąd stwierdza, że jakkolwiek Organ dopełnił warunku usunięcia braku formalnego poprzez uzupełnienie wniosku o podpis osoby reprezentującej Wnioskodawcę (który to "poprawiony" o podpis wniosek został przekazany Rektorowi w dniu [...] grudnia 2022r.), to jednak wydana przez Organ po ponownym rozpoznaniu sprawy zaskarżona decyzja z dnia [...] stycznia 2023r. narusza zarówno przepisy prawa procesowego, jak i prawa materialnego w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
W sprawie niesporne jest, co podkreśla również Organ, że wniosek o udostępnienie wnioskowanej oferty, ponieważ w sprawie nie miały zastosowania przepisy Prawa Zamówień Publicznych (z uwagi na wartość zamówienia), należało rozpatrzyć według przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Istota sporu między stronami koncentruje się natomiast, w szczególności, wokół kwestii czy Organ odmawiając udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej zasadnie zastosował przepisy ograniczające możliwość udostępnienia informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. Ponieważ stanowiska stron w tej kwestii zostały szczegółowo przedstawione w tzw. części historycznej nin. uzasadnienia, Sąd odstępuje od ich ponownego omówienia, akcentując jedynie, że - zdaniem Organu – na gruncie rozpoznawanej sprawy wystąpiły przesłanki do zastosowania tajemnicy przedsiębiorstwa, gdyż spółka [....] sp. z o.o. wyraziła jako przedsiębiorca "wolę utajnienia informacji i jego działań w celu zachowania określonych informacji w poufności", jak i wykazała "wartość gospodarczą informacji, która wiązać się może z negatywnymi konsekwencjami jej ujawnienia".
Organ podkreśla zwłaszcza, że "(...) części składowe ceny ofertowej, jako wewnętrzne dane techniczno-organizacyjne wykonawcy stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa - w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2022r., poz. 1233, z późn. zm.) - w świetle zwyczajów i praktyki branży ochrony wartości przemysłowej", zaś ich ujawnienie przez Uniwersytet [...] "narażałoby wykonawcę na naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i na trudne do przewidzenia straty finansowe".
Przy tak zakreślonym stanowisku Organu, na wstępie zauważyć należy, że zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i doktrynie jednolicie wskazuje się, że tajemnicę przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa. Definicja legalna pojęcia "tajemnicy przedsiębiorstwa", jak słusznie podnosi w skardze Skarżąca, została zawarta w art. 11 ust. 4 u.z.n.k., zgodnie z którym przez tajemnicę tę rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. W świetle tego przepisu, dane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, jeżeli spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: po pierwsze, są to informacje o charakterze technicznym, technologicznym, organizacyjnym przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą; po drugie, są to informacje poufne, tzn. nie zostały ujawnione do wiadomości publicznej; po trzecie, przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania poufności takich informacji. W doktrynie akcentuje się, iż brak spełnienia choćby jednej ze wskazanych przesłanek dyskwalifikuje daną informację jako tajemnicę przedsiębiorstwa. Omawiane pojęcia w zasadzie pokrywają się zakresowo, choć tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej. Na tajemnicę przedsiębiorcy składają się dwa elementy: materialny (np. szczegółowy opis, stosowanych technologii, urządzeń) oraz formalny – wola utajnienia danych informacji (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r. o sygn. akt I OSK 193/13).
Przypomnieć również należy, iż zarówno w sytuacji, gdy chodzi o tajemnicę przedsiębiorcy, jak i tajemnicę przedsiębiorstwa, odmowa udostępnienia informacji publicznej wymaga: po pierwsze odniesienia się do definicji legalnej tajemnicy przedsiębiorstwa, następnie zbadania treści żądanej informacji w świetle przesłanek zamieszczonych w tej definicji, a dopiero w następstwie tego – wykazania, że zaistniały przesłanki, niezbędne dla wydania decyzji odmownej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. Ewentualne przesłanki nieudzielenia informacji publicznej muszą być przez podmiot obowiązany omówione i wyjaśnione w sposób wyczerpujący. Dopiero taka argumentacja, w połączeniu z udostępnionymi sądowi administracyjnemu materiałami źródłowymi, umożliwi temu sądowi ocenę zasadności zastosowanych przesłanek ograniczenia prawa dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r. o sygn. akt I OSK 192/13).
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w wyroku z dnia 22 czerwca 2017 r. o sygn. akt I OSK 2347/15, iż odmowa udostępnienia informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy wymaga skonkretyzowanego, zindywidualizowanego względem określonej informacji wykazania, że ma ona charakter informacji technicznej, technologicznej, organizacyjnej lub innej posiadającej wartość gospodarczą. Odmowa oparta na tych podstawach, aby była skuteczna i legalna, musi wystąpić po spełnieniu dwóch przesłanek: formalnej i materialnej (szerzej: wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2016 r. o sygn. akt I OSK 3260/14). W zakresie przesłanki formalnej przedsiębiorca musi zamanifestować w sposób zewnętrzny wolę zachowania określonych informacji w poufności. W zakresie zaś przesłanki materialnej, informacja ta, objęta manifestacją przedsiębiorcy, musi być tego rodzaju, że ma obiektywnie charakter informacji technicznej, technologicznej, organizacyjnej lub innej posiadającej realnie określoną wartość gospodarczą, wykluczającą możliwość udostępnienia informacji i przeważającą nad zasadą jawności. Wykazanie przesłanki materialnej względem objętych osnową decyzji informacji, musi nastąpić w uzasadnieniu decyzji odmownej. Natomiast organ nie może przyjmować a priori, że sama istota materii przesądza, iż określone jedynie w sposób dalece generalny informacje, mają takową wartość dla przedsiębiorcy. Ocena tego rodzaju informacji powinna być dokonana i przedstawiona w uzasadnieniu decyzji w sposób umożliwiający kontrolę stanowiska organu przez sąd administracyjny.
Podkreślić przy tym należy, iż nie budzi wątpliwości w orzecznictwie, że nie jest wystarczające jedynie oświadczenie przedsiębiorcy, iż określone, wskazane przez niego informacje stanowią tajemnicę za względu na wartość gospodarczą czy inwestycyjną. Aby takie zastrzeżenie było skuteczne, konieczne jest dokładne wyjaśnienie, dlaczego konkretne informacje posiadają określoną wartość gospodarczą i w czym się ona wyraża (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2017 r. o sygn. akt I OSK 3176/15). W wyroku z dnia 10 stycznia 2014 r. o sygn. akt I OSK 2143/13 Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż niewystarczające jest powołanie się jedynie na tajemnicę przedsiębiorcy, bez szczegółowego rozwinięcia, w jakim aspekcie tajemnicę tę należałoby oceniać. Podobnie w wyroku z tego samego dnia o sygn. akt I OSK 2112/13 stwierdził, iż aby określone informacje mogły zostać objęte tajemnicą przedsiębiorcy muszą ze swojej istoty dotyczyć kwestii, których ujawnianie obiektywnie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy (informacje takie muszą mieć choćby minimalną wartość) z wyłączeniem informacji, których upublicznienie wynika np. z przepisów prawa. Z kolei w wyroku z dnia 4 kwietnia 2017 r. o sygn. akt I OSK 1939/15 zauważył, iż nie jest możliwe do przyjęcia zapatrywanie, że to wyłącznie wola przedsiębiorcy decyduje o utajnieniu określonej informacji publicznej. Tajemnica przedsiębiorcy musi być oceniana w sposób obiektywny, oderwany od woli danego przedsiębiorcy. Nie wystarczy, aby żądana informacja dotyczyła przedsiębiorcy, tj. aby odnosiła się do prowadzonej działalności gospodarczej i aby z woli przedsiębiorcy byłą objęta tajemnicą. W takim bowiem przypadku tajemnicą przedsiębiorcy objęte byłoby wszystko, co przedsiębiorca arbitralnie uzna za taką tajemnicę, także na podstawie czynności kwalifikowanych (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2016, sygn. akt I OSK 2950/14; wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2022, sygn. akt III OSK 1258/21).
Opierając decyzję na art. 5 ust. 2 u.d.i.p. z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorcy, konieczne jest więc wykazanie, że dane, których udostępnienia na podstawie przepisów u.d.i.p. żąda wnioskodawca, nie mogą zostać ujawnione ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. W konsekwencji uzasadnienie decyzji odmawiającej – na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. – udostępnienia informacji z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy powinno zawierać argumentację na okoliczność spełnienia w sprawie przesłanek formalnych i materialnych tej odmowy. Obie te przesłanki muszą być bowiem spełnione, aby dana informacja podlegała ochronie. Nie wystarczy ogólnikowe wskazanie w decyzji odmawiającej udostępnienia wnioskowanej informacji, że żądane informacje objęte są tajemnicą przedsiębiorstwa, konieczne jest bowiem wykazanie, że żądane informacje w istocie tę tajemnicę zawierają.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela i przyjmuje za własny pogląd prezentowany w wyroku NSA z dnia 18 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 113/15, że "(...) Ograniczenie dostępności informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2 zdanie pierwsze u.d.i.p.) ma charakter wyjątku od zasady i nie może być wykładane rozszerzająco. Przesłanki przemawiające za nieudzieleniem informacji publicznej ze wskazanej przyczyny muszą być wyjaśnione oraz omówione wyczerpująco i precyzyjnie. Wskazanie konkretnej podstawy i zakresu utajnienia danej informacji jest konieczne ze względu na specyficzny charakter objęcia ochroną tajemnicy przedsiębiorcy. Kontrola sądowa w tym zakresie nie może być iluzoryczna, a w związku z tym musi być prowadzona na podstawie dokumentów źródłowych". W takich przypadkach organ musi szczegółowo określić, biorąc pod uwagę podstawy ochrony tajemnicy przedsiębiorcy, z czego wywodzi daną przesłankę odmowy i w czym znajduje ona uzasadnienie.
Dla uruchomienia ochrony prawnej przed udostępnieniem prawem chronionych danych wymagane jest zatem ustalenie, że dana informacja ma charakter poufny. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że ze względu zarówno na znaczenie społeczne takich informacji, jak i mając na uwadze interes chronionego w powyższy sposób przedsiębiorcy, zastrzeżenie tajemnicy stanowi wyjątek od zasady jawności informacji publicznej i z tego względu podmiot zobowiązany do jej udostępnienia nie może ograniczyć się do zdawkowego oświadczenia o jej istnieniu (por. dla przykładu wyroki: WSA w Poznaniu z 10 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 467/13, WSA w Warszawie z 10 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 296/13 oraz NSA z 12 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 759/14).
Jak już wskazano bowiem wcześniej, przepis art. 5 ust. 2 zd. 1 ustawy określa bowiem wyjątek od zasady jawności informacji publicznych (art. 61 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1 oraz art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), a zatem nie może być interpretowany w sposób naruszający tą zasadę. W konsekwencji, wykładnia dopuszczająca możliwość objęcia tajemnicą przedsiębiorstwa informacji publicznej na podstawie wyłącznie samej arbitralnej decyzji przedsiębiorcy musi być uznana za wadliwą. Przyjęcie stricte formalistycznego stanowiska czyniłoby bowiem fikcyjnym konstytucyjnie chronione prawo do uzyskania informacji publicznej, ponieważ dla pozbawienia dostępu do szerokiego kręgu informacji wystarczające byłoby formalne i niepodlegające jakiejkolwiek kontroli zadeklarowanie przez przedsiębiorcę zastrzeżenie, że określone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Złożone zatem przez przedsiębiorcę zastrzeżenie może stać się skuteczne dopiero w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do ujawnienia informacji, po przeprowadzeniu stosownego badania, zgodnie z obowiązującym prawem ustali, że zastrzeżone informacje mają rzeczywiście charakter tajemnicy przedsiębiorcy.
Odnosząc powyższe rozważania wstępne do realiów sprawy Sąd stwierdza, że z analizy akt postępowania wynika, że przedsiębiorca ([....] sp. z o.o.), w odpowiedzi na pytanie Rektora z dnia [...] lipca 2021r. skierowane do tejże firmy o treści "(...) czy któryś z elementów złożonej oferty nie stanowi tajemnicy przedsiębiorstwa i nie wymaga anonimizacji" (por. k. 48 akt adm. sprawy) oświadczył pismem (mailem) z dnia [...] listopada 2021r., że "(...) Zarząd firmy podjął decyzję, że całość naszej oferty stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa" (por. k. 49 akt adm.).
Powyższe stanowisko spółka [....] sp. z o.o. podtrzymała pismem (mailem) z dnia [...] grudnia 2022r. o treści "(...) nie mamy nic do dodania, natomiast podtrzymujemy w całości nasze stanowisko i wszystkie wyjaśnienia w tej sprawie złożone wcześniej" - w odpowiedzi na pismo Organu z zapytaniem "(...) czy złożona oferta lub jej poszczególne elementy w ww. zamówieniu stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa wraz z uzasadnieniem" (por. k. 77 akt adm.).
W ocenie Sądu, tak ogólnikowe i zdawkowe "zastrzeżenie" i powołanie się na tajemnicę przedsiębiorstwa przez wskazaną spółkę, w świetle przytoczonych rozważań i uwag wstępnych co do przesłanek formalnych i merytorycznych niezbędnych dla zastosowania instytucji "tajemnicy przedsiębiorstwa" - musi być na gruncie rozpoznawanej sprawy uznane za wadliwe albowiem w gruncie rzeczy nie poddaje się merytorycznej kontroli w świetle przepisów art. 5 ust. 2 i art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. zastosowanej odmowy udostępnienia informacji publicznej przez Organ. Inaczej określając, jakkolwiek Organ w zaskarżonej decyzji odmownej wywodzi, że "całość oferty stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa", gdyż "części składowe ceny ofertowej, jako wewnętrzne dane techniczno – organizacyjne wykonawcy stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa" to jednak takie stanowisko (organu) nie wynika z analizy konkretnych, rzeczywistych elementów technicznych, technologicznych, organizacyjnych czy też innych informacji posiadających wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich w poufności. Jak bowiem jednolicie podnosi się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przesłanki nieudzielenia informacji publicznej muszą być omówione i wyjaśnione w sposób wyczerpujący i precyzyjny, zaś wyniki rozważań przeprowadzonych przez organ pod kątem objęcia ochroną tajemnicy przedsiębiorcy powinny mieć odzwierciedlenie i odnosić się do konkretnych dokumentów, na które powołał się przedsiębiorca, żądając takiej ochrony.
W ocenie Sądu, takiego warunku nie spełnia też zastrzeżenie "Ceny" oferty, gdyż jest ona w postępowaniu przetargowym co do zasady jawna nie może stanowić tajemnicy przedsiębiorstwa. Podobnie, w ocenie Sądu, bez względu na okoliczności i wkład intelektualny wykonawcy przy sporządzeniu oferty w części cenowej, kalkulacje takie nie mogą być zastrzeżone przez wykonawców i objęte tajemnicą przedsiębiorstwa. Jak słusznie wskazuje przy tym Skarżąca, jeśli jednak tajemnicę przedsiębiorstwa miałaby stanowić część oferty (a nie jej całość) to w ramach należytej staranności oferenta należałoby wskazać, która to jest część (element oferty); jak już wskazano wcześniej, takiego zastrzeżenia spółka [....] sp. z o.o. nie poczyniła.
Powyższe stanowisko potwierdza także analiza części niejawnej zgromadzonych w sprawie dowodów (stanowiących integralną część akt sprawy, tyle że wyłączonych na wniosek Organu z części jawnej akt sądowych) która nie pozwala, zdaniem Sądu, na uznanie przytoczonej tamże argumentacji oraz analizowanych na tę okoliczność przesłanych dowodów jako uzasadniających objęcia wnioskowanej oferty jako tajemnicy przedsiębiorstwa.
W konsekwencji Sąd uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 5 ust. 2 u.d.i.p. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, gdyż przy dokonanych przez Organ ustaleniach faktycznych brak było podstaw do przyjęcia, iż żądane przez Skarżącą informacje stanowiły tajemnicę przedsiębiorcy, skoro sam przedsiębiorca nie wykazał w czym upatruje zasadność takiej ochrony w aspekcie materialnym.
Brak powiązania argumentacji zawartej w uzasadnieniu decyzji Organu oraz całkowity brak jej odzwierciedlenia w materiale dowodowym sprawy prowadzi także do stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, w tym zwłaszcza art. 7 k.p.a. (statuujący zasadę prawdy obiektywnej, zgodnie z którą organy administracji podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), art. 77 § 1 k.p.a. (zobowiązującym organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego) i art. 107 § 3 k.p.a. (zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej).
W toku ponownego rozpatrywania sprawy Organ - na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a., uwzględniając ocenę prawną zawartą w nin. uzasadnieniu - zobowiązany będzie stosownie do opisanych rozważań i ustaleń do jednoznacznego ustalenia i wykazania charakteru wnioskowanych informacji, w aspekcie materialnych i formalnych przesłanek warunkujących uznanie zaistnienia tajemnicy przedsiębiorcy. Dopiero nie budzące wątpliwości i poparte materiałem dowodowym stwierdzenie tej okoliczności może stanowić podstawę do odmowy ich udostępnienia - w całości lub w części - w ramach informacji publicznej, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym i prawnym, stosownie do wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
Z uwagi na stwierdzone naruszenia, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) P.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania orzeczono w pkt. 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI