II SA/Wa 441/14

II SA/Wa 441/14 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2014-07-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-03-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj
Ewa Grochowska-Jung /przewodniczący sprawozdawca/
Iwona Dąbrowska
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
I OSK 2726/14 - Wyrok NSA z 2016-01-29
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
art. 41 ust. 2 pkt 8
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Iwona Dąbrowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2014 r. sprawy ze skargi R.F. na rozkaz personalny Komendanta [...] Policji z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby - oddala skargę -
Uzasadnienie
Komendant [...] Policji rozkazem personalnym z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 kpa oraz art. 41 ust. 2 pkt 8 w zw. z art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w W. nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. w przedmiocie zwolnienia [...] R. F. ze służby w Policji z dniem [...] grudnia 2013 roku na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. Zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej [...] w W. zawiadomił Komendanta Powiatowego Policji w W. o wszczęciu śledztwa wobec [...] R. F., podejrzanego o popełnienie przestępstwa z art. 228 § 4 kk, natomiast pismem z dnia [...] września 2013 roku - o przedstawieniu wymienionemu w tymże dniu zarzutów o to, że w nocy [...] września 2012 r. w miejscowości T. powiat [...] działając wspólnie i w porozumieniu z innym funkcjonariuszem Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Powiatowej Policji w W., podczas kontroli drogowej A. S. zażądali od niego korzyści majątkowej w kwocie [...] zł uzależniając od jej otrzymania wykonanie czynności służbowej zwolnienia zatrzymanego do kontroli A. S. i zwrotu dokumentów pojazdu [...] nr rej. [...] twierdząc bez posiadanych ku temu podstaw, iż znajduje się pod wpływem alkoholu, a następnie przyjęli od A. S. telefon komórkowy marki [...] stanowiący własność W. S. o wartości [...] zł, tj. o czyn z art. 228 § 4 kk.
W związku z powyższym Komendant Powiatowy Policji w W. na wniosek Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] września 2013 roku zawiesił [...] R. F. w czynnościach służbowych na okres trzech miesięcy. W wyniku złożonego odwołania, Komendant [...] Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] października 2013 r. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie.
W dalszej kolejności Komendant Powiatowy Policji w W. pismem z dnia [...] września 2013 roku poinformował funkcjonariusza, iż wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia go ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, a następnie po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. zwolnił funkcjonariusza ze służby w Policji z dniem [...] grudnia 2013 r. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.
W odwołaniu od powyższego rozkazu funkcjonariusz wniósł o zmianę decyzji i przywrócenie do służby w Policji. Podniósł, iż w toku postępowania administracyjnego nie został zapoznany z zebranymi dowodami, nie umożliwiono mu obrony ani składania wniosków oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Podkreślił także, iż zarówno postępowanie sądowe jak też wszczęte śledztwo nie zostały zakończone, zatem skarżona decyzja jest bezzasadna. Dodatkowo, odwołanie od powyższego rozkazu personalnego złożył także pełnomocnik funkcjonariusza, który wskazał na zasadę domniemania niewinności, zarzucił organowi odmowę uwzględnienia wniosku dotyczącego przesłuchania świadków w postępowaniu dyscyplinarnym oraz zarzucił nieprzeprowadzenie dowodów i oparcie rozstrzygnięcia jedynie na dowodach uzyskanych z prokuratury Okręgowej [...].
W uzasadnieniu rozkazu z dnia [...] stycznia 2014 r. utrzymującego w mocy rozkaz organu I instancji, Komendant [...] Policji wskazał, że w postępowaniu administracyjnym uznano za udowodnione, że [...] R. F. wspólnie z innym funkcjonariuszem L. J. w nocy [...] września 2012 r. podczas kontroli drogowej A. S. najpierw zażądali od wymienionego korzyści majątkowej w kwocie [...] zł, uzależniając od jej otrzymania zwolnienie zatrzymanego do kontroli A. S. i zwrotu dokumentów pojazdu, twierdząc bez posiadanych ku temu podstaw, iż znajduje się pod wpływem alkoholu, a następnie przyjęli od kontrolowanego telefon komórkowy [...]. Zebrany bowiem w sprawie materiał dowodowy, przede wszystkim kompletne, wiarygodne i zgodne z poczynionymi ustaleniami zeznania A. S., pozwala w sposób oczywisty stwierdzić, iż funkcjonariusze dokonali czynu z art. 228 § 4 kk. Zebrane przez prokuratora Prokuratury Okręgowej [...] w W. dowody korespondują bowiem z zeznaniami A. S., a wyjaśnienia R. F. oraz L. J. są przyjętą przez nich linią obrony i stoją w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Dalej organ wyjaśnił, że z analizy art. 41 oraz art. 25 ust. 1 ustawy o Policji wynika, iż poszczególne przesłanki zwolnienia funkcjonariusza ze służby, ustawodawca wiąże z kryteriami niekaralności i nieposzlakowanej opinii, jakie muszą spełniać kandydaci ubiegający się o przyjęcie do służby w Policji. Natomiast popełnienie przez funkcjonariusza czynu o znamionach przestępstwa powoduje, że utracił on wymóg nieposzlakowanej opinii, niezbędny do pełnienia służby publicznej, tym bardziej biorąc pod uwagę fakt, iż wymieniony uzależnił wykonanie czynności służbowej od otrzymania korzyści majątkowej. Policjantów niewątpliwie obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa. W świetle podstawowych zasad, na których opiera się działanie Policji, sam fakt naruszenia obowiązującego porządku prawnego, bez względu na to, jaki charakter ma owo naruszenie, stanowi sprzeniewierzenie się obowiązkom policjanta. Pozostawienie w służbie policjanta, który utracił warunki kwalifikowane do pełnienia służby w Policji oraz charakter popełnionego czynu, godziłoby zatem w społeczny wizerunek Policji, przyczyniając się do obniżenia zaufania obywateli do tej instytucji. Dodatkowo organ wskazał, że za prawidłowością podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia przemawia także fakt, że wymieniony w dniu [...] listopada 2013 r., a więc w okresie zawieszenia w czynnościach służbowych oraz w trakcie trwania postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji popełnił określone w art. 224 § 2, 222 § 1 oraz 178a § 1 kk czyny polegające na naruszeniu nietykalności cielesnej funkcjonariusza publicznego, stosowaniu przemocy lub groźby bezprawnej w celu zmuszenia funkcjonariusza publicznego do przedsięwzięcia lub zaniechania prawnej czynności służbowej oraz prowadzeniu w stanie nietrzeźwości pojazdu mechanicznego. Takie rażące naruszenie przepisów świadczy nie tylko o lekceważącym stosunku funkcjonariusza do obowiązującego porządku prawnego, ale także o jego lekceważącym stosunku do służby w Policji.
Powyższy rozkaz stał się przedmiotem skargi R. F. do Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji obrazę przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, polegającą na niezasadnym utrzymaniu w mocy przez Komendanta [...] Policji rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w W., na mocy którego zwolniono ze służby skarżącego, podczas gdy ocena okoliczności prowadzonego przeciwko niemu postępowania nie daje dostatecznej podstawy do przyjęcia prawdopodobieństwa popełnienia przestępstwa; obrazę przepisu art. 10 kpa, poprzez niezgodny z dyrektywą tego przepisu sposób prowadzenie postępowania, poprzez uniemożliwianie stronie na etapie postępowania przed organem pierwszej i drugiej instancji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji; obrazę przepisu art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 75 § 1 kpa, przez zaniechanie dołożenia należytej staranności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, oraz zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenie całego materiału dowodowego zastępując go materiałem zebranym w innym postępowaniu; obrazę przepisu art. 79 § 2 kpa, przez włączenie do postępowania dowodu z zeznań świadków, zawartych w protokołach sporządzonych przez organy ścigania w innym postępowaniu, co uniemożliwiło skarżącemu uczestniczenie w czynnościach dowodowych, tj. zadawanie pytań świadkom; obrazę przepisu art. 81 kpa poprzez uznanie przez organ pierwszej instancji okoliczności faktycznej popełnienia przestępstwa przez R. F. za udowodnioną, podczas gdy nie miał on możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji - rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w W. z dnia [...] listopada 2013 r.
W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozkazie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga R. F. analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego ze służby stanowił art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Stosownie zaś do art. 43 ust. 3 ustawy o Policji zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 i 8 może nastąpić po zasięgnięciu opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów.
Z cytowanego powyżej przepisu wynika, że policjanta można zwolnić ze służby m.in. w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Oczywistość popełnienia czynu nie została zdefiniowana w ustawie o Policji, gdyż każdorazowo oczywistość musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach indywidualnej sprawy. Pojęcie to należy rozumieć jako dające się ustalić w sposób niewątpliwy, bezsporny, pewny, niebudzący wątpliwości. Do zastosowania tego przepisu nie jest natomiast wystarczające jedynie uprawodowpodobnienie popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, gdyż za oczywiste może być uznane tylko takie twierdzenie, które nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości co do jego prawdziwości. Każdorazowo "oczywistość" ta musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, zatem można mówić o niej jedynie wówczas, gdy taki, a nie inny przebieg zdarzeń wynika z ustalonych okoliczności w sposób tak ewidentny, że wykluczone jest rozważanie innych wariantów (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2007 r. sygn. I OSK 1077/06, publ. LEX nr 342501, wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012r. sygn. akt I OSK 735/12, publ. LEX nr 1366523, wyrok WSA w Opolu z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt II SA/Op 284/13, publ. LEX nr 1393234).
Ponadto należy mieć na uwadze, że postępowanie w sprawie zwolnienia policjanta ze służby prowadzone w oparciu o przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z 1990 r. o Policji jest postępowaniem administracyjnym w rozumieniu art. 1 kpa. Co więcej, w postępowaniu tym poza przepisami ustawy o Policji oraz przepisami kpa nie stosuje się przepisów innych procedur (...). Dowodem w postępowaniu dotyczącym zwolnienia policjanta ze służby z uwagi na oczywiste popełnienie czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego mogą być także dowody zebrane na potrzeby innego postępowania, w tym postępowania karnego. Organ prowadzący postępowanie administracyjne nie jest związany zasadą bezpośredniości rozumianą jako obowiązek oparcia, przez orzekający w sprawie sąd, ustaleń faktycznych na bezpośrednio przeprowadzonych dowodach w czasie rozprawy i może oprzeć swoje rozstrzygnięcie na dowodzie z zeznań świadka, czy wyjaśnień oskarżonego utrwalonych przez inny organ procesowy w innym postępowaniu - karnym lub karno – skarbowym (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2012 r. sygn. I OSK 1206/11, publ. LEX nr 1113237).
Dodatkowo należy zauważyć, że cytowany przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji stanowi fakultatywną podstawę zwolnienia policjanta ze służby. Ustawodawca nadając charakter uznaniowy art. 41 ust. 2 pkt 8 cytowanej ustawy, pozostawił decyzję o zwolnieniu ze służby ocenie właściwego organu. Dlatego też kontrola sądowa aktu administracyjnego o charakterze uznaniowym jest ograniczona do zbadania, czy orzeczenie takie nie nosi znamion dowolności organu. Sąd nie jest uprawniony do badania innych przesłanek podejmowania decyzji, w tym - względów celowości czy słuszności; do sądu nie należy również ciężar i zasadność merytorycznej oceny, czy w danym przypadku niemożliwe jest pozostawienie w służbie funkcjonariusza (por. wyrok WSA w Poznaniu sygn. akt IV SA/Po 236/10 z dnia 16 września 2010 r., publ. LEX nr 758458).
W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, organ prawidłowo przyjął, że w sprawie zaistniały przesłanki z art. 41 ust. 2 pkt 8 cytowanej ustawy o Policji, dające podstawę do zwolnienia funkcjonariusza ze służby, bo choć postępowanie karne, w którym postawiono funkcjonariuszowi zarzut popełnienia czynu z art. 228 § 4 kk nie zastało jeszcze zakończone, organ zbadał i ocenił na podstawie dostępnego mu materiału dowodowego, że popełnienie tego czynu jest oczywiste. Oczywistość ta wynika z przeprowadzonych w sprawie karnej dowodów – notatek służbowych, wydruków połączeń, zestawień rozmów telefonicznych i radiowych, książki dyspozytora, raportów dotyczących danych transmisyjnych, protokołów oględzin, protokołów zatrzymania rzeczy, protokołów przesłuchań podejrzanych i zeznań świadków. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że tego dnia skarżący wraz z funkcjonariuszem L. J. pełniąc służbę w miejscowości T. w patrolu zmotoryzowanym zatrzymali do kontroli drogowej A. S., kierującego pojazdem marki [...]. Powyższe wynika z zeznań A. S., co potwierdzono w dokumentacji policyjnej. Kierowca po przeprowadzeniu badania na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, został poinformowany przez skarżącego, iż znajduje się pod wpływem alkoholu, co A. S. zakwestionował i zgłosił chęć udania się na pobranie krwi. Przesłuchani w toku śledztwa w charakterze świadków [...], pasażerowie samochodu, zeznali, iż wymieniony nie pił alkoholu. Skarżący nie udokumentował faktu przeprowadzenia kontroli drogowej w notatniku służbowym, tym bardziej, iż w swoich wyjaśnienia nie wykluczył, że kontrolował A. S. Dowody zebrane w sprawie wskazują ponadto, iż policjanci po przyjęciu telefonu od A. S. (prokurator wykluczył wersję zagubienia go przez wymienionego, bowiem gdyby faktycznie miało to miejsce utraciłby wraz z nim także kartę SIM, którą nadal dysponował i zaczął używać w innym telefonie) prawdopodobnie przekazali go swojemu koledze z tej samej jednostki Policji R. L., który następnie przekazał aparat synowi. Przez pewien czas telefon użytkowała inna osoba. Następnie telefon znowu otrzymał R. L., który przekazał go S. P., ten zaś K. M., który sprzedał go T. P., a ten w rozliczeniu dał K. G., u którego został zatrzymany w dniu [...] września 2013 roku. Przesłuchany w charakterze świadka R. L. zaprzeczył, aby miał telefon komórkowy marki [...], zaprzeczył także, aby funkcjonariusze [...] R. F. i L. J. przekazywali mu jakikolwiek aparat telefoniczny, jak też aby inny z funkcjonariuszy taki aparat mu przekazywał. Nie wiedział również by taki aparat miał któryś z jego synów, nie dawał takiego telefonu żadnemu z nich. Synowie R. L. – K. L. i J. L. także zaprzeczyli aby posiadali wskazany typ aparatu. Z materiałów sprawy wynika jednak, iż zeznania tych świadków stoją w sprzeczności z uzyskanymi wykazami połączeń, które wskazują, iż J. L. przez okres około półtora miesiąca użytkował aparat telefoniczny [...], wykonując bardzo dużo połączeń, zaś K. L. miał go przez jeden dzień. Ponadto, tenże aparat w okresie, po którym zaprzestał współpracować z numerem telefonu J. L. był używany jeszcze przez kilku użytkowników. Współpracowały z nim różne numery telefonów, w tym K. L. oraz numer znany R. L., gdyż tylko on na niego dzwonił. Ponownie przesłuchany w sprawie świadek K. M. (wbrew wcześniejszym zeznaniom) zeznał, iż S. P. dał mu telefon [...] na przetrzymanie przez parę dni, mówiąc przy tym, że ma go od R. L. - policjanta z K. Świadek miał powyższy telefon, wkładał do niego swoją kartę SIM i wykonywał połączenia. Ponadto zeznał, że R. L. widział dwukrotnie, (we wcześniejszych zeznaniach zaprzeczał, aby znał R. L.), ponadto, przy kolejnym przesłuchaniu w dniu [...] września 2013 r. na okazanych zdjęciach rozpoznał wizerunek R. L. Rozpoznał również okazany mu na zdjęciach telefon komórkowy [...] wskazując, iż dostał go od S. P. Dodatkowo, przesłuchany w charakterze świadka A. S. wskazał, spośród wszystkich funkcjonariuszy Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Powiatowej Policji w W. [...] R. F. jako członka załogi, która zatrzymała go do kontroli drogowej w dniu [...] września 2012 r.
W ocenie Sądu, organ wystarczająco wykazał również, że brak jest możliwości pozostawienia skarżącego w służbie. Należy bowiem przyznać za organem, że funkcjonariuszy Policji obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa, a sam fakt naruszenia obowiązującego porządku prawnego stanowi sprzeniewierzenie się obowiązkom policjanta. Ponadto należy podkreślić, że policjant, na którym ciąży zarzut popełnienia przestępstwa nie cieszy się już nieposzlakowaną opinią, zatem nie spełnia on już podstawowego warunku wskazanego w art. 25 ust 1 cytowanej ustawy, niezbędnego do pełnienia służby w Policji. Dodatkowo należy podkreślić, że w dniu [...] listopada 2013 r., a więc w okresie zawieszenia w czynnościach służbowych oraz w trakcie trwania postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji skarżący popełnił określone w art. 224 § 2, 222 § 1 oraz art. 178a § 1 kk czyny polegające na naruszeniu nietykalności cielesnej funkcjonariusza publicznego, stosowaniu przemocy lub groźby bezprawnej w celu zmuszenia funkcjonariusza publicznego do przedsięwzięcia lub zaniechania prawnej czynności służbowej oraz prowadzeniu w stanie nietrzeźwości pojazdu mechanicznego. Takie działanie skarżącego świadczy nie tylko o lekceważącym stosunku do obowiązującego porządku prawnego, ale także o jego lekceważącym stosunku do służby w Policji. Zatem organ słusznie wskazuje, że okoliczności te uniemożliwiają pozostawienie policjanta w służbie.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów kodeksu postepowania administracyjnego, należy stwierdzić, że nie zasługują one na uwzględnienie. Organy prawidłowo i ze szczególną starannością przeprowadziły postępowanie administracyjne na podstawie dostępnych dowodów zgromadzonych także w postępowaniu karnym. O swoich działaniach informowały pełnomocnika skarżącego, odpowiadały na jego wystąpienia. Następnie wydały orzeczenia odpowiadające prawu.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.